II SA/RZ 495/25

II SA/Rz 495/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Jarosław Szaro /sprawozdawca/
Piotr Popek
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżone zarządzenie pokontrolne
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 4 , art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 960
art. 476 i art. 477
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant ref. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi Gminy Jedlicze na zarządzenie pokontrolne nr 1 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 30 stycznia 2025 r. znak R.RUK.452.50.2024 w przedmiocie zobowiązania do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego 1) uchyla zaskarżone zarządzenie pokontrolne, 2) zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie na rzecz skarżącej Gminy Jedlicze kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 495/25
U Z A S A D N I E N I E
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie – pełniący funkcję Regionalnego Inspektora Wodnego w Rzeszowie (dalej: dyrektor) zarządzeniem pokontrolnym nr 1 (znak sprawy: R.RUK.452.50.2024) z dnia 30 stycznia 2025 r. na podstawie art. 341 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, dalej: p. w.) zarządził zobowiązanie Gminy Jedlicze w Jedliczu do:
1. Uzyskania pozwolenia wodnoprawnego w związku z korzystaniem z usługi wodnej, polegającej na poborze wód podziemnych z istniejących studni, tj.:
1) zlokalizowanej w sołectwie [...] na pograniczu działek ewidencyjnych o numerach id. [...] I [...] współrzędnych wg układu [...], , wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku w którym mieści się m.in. Dom Ludowy ([....] [...] i [...]);
2) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku Szkoły Podstawowej ([...] [...]);
3) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...], o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku w którym mieści się m.in. Dom Ludowy ([...] [...]);
4) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej pierwotnie do poboru wód na potrzeby budynku w którym znajduje się m.in. Dom Ludowy- [...] [...](wg oświadczenia podmiotu kontrolowanego obecnie budynek wpięty jest do sieci Wodociągowej ,przedmiotowa studnia jest wyposażona w rurociąg umożliwiający pobór wód);
5) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku szatni sportowej;
6) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku Szkoły Podstawowej (działka [...], [...] [...]), przedszkola (działka [...], [...] [...]), Domu Ludowego "[...]" (działka [...] [...] [...]), Domu Ludowego (oficyny - działka [...], [...] [...]), budynku zajmowanego na potrzeby Ośrodka Zdrowia (działka [...], [.....] [...]);
7) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu 1992 [...] - wykorzystywanej pierwotnie do poboru wód na potrzeby budynku Szkoły Podstawowej – [...] [...] (wg oświadczenia podmiotu kontrolowanego obecnie budynek wpięty jest do sieci wodociągowej, przedmiotowa studnia jest wyposażona w rurociąg umożliwiający pobór);
8) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku Szkoły Podstawowej ([...] [...]);
9) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu 1992 [...], bezpośrednio w sąsiedztwie budynku Szkoły Podstawowej – [...] [...] (wg oświadczenia podmiotu kontrolowanego do poboru wód wykorzystywana jest studnia druga studnia (pkt 8), jednak przedmiotowe urządzenie wodne wyposażone jest w rurociąg umożliwiający pobór wód);
10) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku Domu Ludowego ([...] [...] i [...]);
11) zlokalizowanej w sołectwie M. na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...] bezpośrednio w sąsiedztwie budynku Domu Ludowego [...] – [...] [...]; (wg oświadczenia podmiotu kontrolowanego budynek nie wykorzystuje wody z studni, jednak urządzenie jest wyposażone w rurociąg umożliwiający pobór wód);
12) zlokalizowanej w sołectwie[...]. na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku Szkoły Podstawowej [...] [...];
13) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku Domu Ludowego [...] [...]);
14) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...], o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku Filii Szkoły Podstawowej ([...] [...]);
15) zlokalizowanej w sołectwie P1 na działce ewidencyjnej o nr ID [...] o współrzędnych wg układu [...] wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby m.in. budynku Domu Ludowego (działka [...], [....] [...]),
16) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku Szkoły Podstawowej – [....] [...] (wg oświadczenia podmiotu kontrolowanego budynek wpięty jest do sieci wodociągowej, przedmiotowa studnia jest wyposażona w rurociąg umożliwiający pobór wód);
17) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...] wykorzystywanej pierwotnie do poboru wód na potrzeby budynku Szkoły Podstawowej – [...] [...] (wg oświadczenia podmiotu kontrolowanego obecnie budynek wpięty jest do sieci wodociągowej, przedmiotowa studnia jest wyposażona w rurociąg umożliwiający pobór wód);
18) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...], o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej pierwotnie do poboru wód na potrzeby budynku m.in. Domu Ludowego - działka [...] i [...] [...] [...] (wg oświadczenia podmiotu kontrolowanego obecnie budynek wpięty jest do sieci wodociągowej, przedmiotowa studnia jest wyposażona w rurociąg umożliwiający pobór wód);
19) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej pierwotnie do poboru wód na potrzeby budynku Samorządowego Przedszkola – [...] [...] (wg oświadczenia podmiotu kontrolowanego obecnie budynek wpięty jest do sieci wodociągowej, przedmiotowa studnia jest wyposażona w rurociąg umożliwiający pobór wód);
20) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby cmentarza komunalnego usytuowanego na działce [...];
21) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku Domu Ludowego (działka [...], [...] [...]);
22) dwie sąsiadujące studnie zlokalizowane w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...], o przybliżonych współrzędnych wg [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku Domu Ludowego ([...] [...]);
23) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku Zespołu Szkolno-Przedszkolnego [...] [...]);
24) zlokalizowanej w sołectwie [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku "starej szkoły" ([...] [...]);
25) zlokalizowanej w [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej pierwotnie do poboru wód na potrzeby budynku Samodzielnego Publicznego Gminnego Zakładu Opieki Zdrowotnej usytuowanego na działkach [...] i [...] w [...] przy ul. [...] (wg oświadczenia podmiotu kontrolowanego obecnie budynek wpięty jest do sieci wodociągowej, przedmiotowa studnia jest wyposażona w rurociąg umożliwiający pobór wód);
26) zlokalizowanej w [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku socjalnego w [...] przy ul. [...];
27) zlokalizowanej w [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku Domu Ludowego [...]- ul. [...];
28) zlokalizowanej w [...] na działce ewidencyjnej o nr [...] o współrzędnych wg układu [...], wykorzystywanej do poboru wód na potrzeby budynku Ochotniczej Straży Pożarnej ([...]) - ul. [...].
2. Pisemnego powiadomienia o realizacji punktów 1 - 2 niniejszego zarządzenia w terminie 30 czerwca 2025 r.
Na powyższe zarządzenie w całości skargę złożył podmiot kontrolowany i zarzucił na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a naruszenie prawa lub interesu prawnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy,a to :
1) art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 236 z późn. zm.) w zw. z art. art. 337 ust. 9 ustawy Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm.), poprzez kontynuowanie kontroli poza ramy czasowe wskazane w Zawiadomieniu o kontroli, tj. po 18.12.2024 r. co stanowi naruszenie przepisów, a dowody zebrane po tym czasie nie mogą stanowić podstawy dokonanych ustaleń;
2) art. 55 ust. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców w zw. z art 337 ust 9 ustawy Prawo wodne, poprzez przedłużenie kontroli bez pisemnego uzasadnienia na piśmie (rozpoczęcie kontroli 04.12.2024 r., planowane zakończenie kontroli: 18.12.2024 r., zakończenie kontroli: 24.01.2025 r. tj. wręczenie protokołu z kontroli);
3) art. 57 ust 2 ustawy Prawo przedsiębiorców w zw. z art 337 ust 9 ustawy Prawo wodne poprzez niedokonanie wpisu o prowadzonej kontroli w Książce kontroli Gminy Jedlicze;
4) art. 337 ust. 1 w zw. z art. 335 ust i pkt 1 ustawy Prawo wodne poprzez brak przedłożenia dokumentu potwierdzającego umocowanie do pełnienia funkcji Regionalnego Inspektora Wodnego w Rzeszowie przez Dyrektor wydającą zaskarżone zarządzenie pokontrolne - co budzi wątpliwości czy kontrola jest ważna i była prowadzone przez Organ do tego uprawniony;
5) art. 340, 341 ust 1 pkt 1 w związku z art 389 ust 1 i art 35 ust 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, poprzez uznanie, że skarżąca jest zobligowana do uzyskania pozwolenia na usługi wodne, w sytuacji gdy obowiązek posiadania pozwolenia wodnoprawnego przez skarżącą wynika wprost z dyspozycji art. 389 pkt 1 Prawa wodnego i w związku z tym w zarządzeniu pokontrolnym nie można nakładać obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego pozwolenia wodnoprawnego
6) art.389 ust.1 w zw. z art. 35 ust.3 pkt 1 ustawy prawo wodne poprzez błędną interpretację i przyjęcie, że usługa wodna obejmuje korzystanie z wód podziemnych lub wód powierzchniowych, podczas gdy korzystanie i pobór to dwa różne znaczenia, a w konsekwencji , że należy uzyskac pozwolenie na usługę wodną pomimo braku poboru wód podziemnych.
7) art. 395 pkt 7 w zw. z art. 35 ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy Prawo wodne, poprzez błędną wykładnie sprowadzającą się do przyjęcia, że usługa wodna obejmuje korzystanie z wód wyłącznie od faktu prowadzenia działalności gospodarczej, a nie od poboru w związku z działalnością gospodarczą wykraczającą poza powszechne, zwykłe lub szczególne korzystanie z wód i w konsekwencji zobowiązanie do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego przez Skarżącą na studnię gdzie pobór jest przez mieszkańców budynku socjalnego na cele gospodarstwa domowego (pkt 1 ppkt 26 zarządzenia pokontrolnego);
8) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U, z 2024 r. poz. 572), dalej k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się m.in. poprzez wybiórcze uwzględnienie twierdzeń Skarżącej dotyczące poboru wody ze studni i brakiem uzasadnienia swoich wyborów;
art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, niepokrywanie się jego treści z ustaleniami protokołu kontroli, zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń oraz brak sprecyzowania uzasadnienia i wykazania z jakich powodów Organ dyspozycję o uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną nałożył na Skarżącą, pominięcie niektórych twierdzeń Skarżącej, brak uzasadnienia dlaczego Organ nie przyznał im wiarygodności w całości, np. że studnie były wykorzystywane zanim nastąpił przyłącz do sieci wodociągowej, brak należytego uzasadnienia dlaczego organ zalecił uzyskania pozwolenia na usługę wodną tylko na niektóre studni objęte protokołem kontroli a na inne nie, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
Wobec powyższych zarzutów, na podstawie art. 146 § 1 k.p.s.a., wnoszę o:
1) uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w całości;
2) zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego od Organu na rzecz Skarżącej według norm przepisanych.
Jednocześnie oświadczam, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostało doręczone Skarżącej dnia 6 lutego 2025 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej nieuwzględnienie i podtrzymał dotychczasowa argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:
Skarga jest uzasadniona i musi skutkować uchyleniem zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.
Nie wszystkie zarzuty podlegać będą ocenie z uwagi na przyjętą przez sąd wykładnię prawa. Przyjęcie braku podstaw prawnych do wydania zarządzenia pokontrolnego o określonej w nim treści zwalnia sąd od odniesienia się do pozostałych zarzutów.
Rozważyć jedynie trzeba, przed odniesieniem się do zarzutów merytorycznych zarzut niewłaściwości organu do wydania zarządzenia. Zarzut ten jest nietrafny. Organ w tym zakresie słusznie wskazał, że wydający je organ pełni równocześnie funkcje Regionalnego Inspektora Wodnego w Rzeszowie, a zatem był uprawniony do wydania Zarządzenia pokontrolnego.
Zasadnym natomiast okazał się zarzut opisany powyżej w pkt 5 .
Rozważania prawne należy rozpocząć od przedstawienia charakteru prawnego zarządzenia pokontrolnego, jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania organu administracji publicznej. Jest to akt administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ ma ono charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu, stwierdzając istnienie po stronie kontrolowanej jednostki określonego obowiązku. Zarządzenie to wpływa na prawa i obowiązki kontrolowanego, ponieważ niewykonanie tego zarządzenia lub niezgodne z prawdą poinformowanie o jego wykonaniu zagrożone jest odpowiedzialnością karną, na co wskazuje np. treść art. 476 i art. 477 Prawa wodnego. W rezultacie zarządzenie pokontrolne podlega kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a
Do zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ są wydawane w postępowaniu odrębnym, i niepoddane zakresowi przedmiotowemu kodeksu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 723/12). Sąd badając zgodność z prawem zarządzenia pokontrolnego może na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylić ten akt; przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że do uchylenia dojdzie jeśli wydanie zarządzenia pokontrolnego nie znajdowało oparcia w ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli, bądź kontrola ta odbyła się z naruszeniem obowiązującej procedury.
Materialnoprawną podstawą wydania zarządzenia pokontrolnego jest art. 341 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087),który stanowi, że na podstawie ustaleń kontroli, o której mowa w art. 335 ust. 1, organ wykonujący kontrolę albo minister właściwy do spraw gospodarki wodnej mogą wydać kontrolowanemu zarządzenie pokontrolne. Kontrola, o której mowa w art. 335 ust. 1 to kontrola gospodarowania wodami wykonywana przez odpowiednie organy (w tym Inspekcję Wodną). Z kolei zakres kontroli gospodarowania wodami został wyznaczony przez ustawodawcę w art. 334 Prawa wodnego. W myśl tego przepisu kontrola gospodarowania wodami obejmuje w szczególności korzystanie z wód oraz ochronę zasobów wodnych (pkt 1), przestrzeganie warunków ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy (pkt 2), wykonywanie urządzeń wodnych (pkt 4), utrzymywanie wód oraz urządzeń wodnych (pkt 5).
Z czynności kontrolnych sporządza się protokół kontroli, którego jeden egzemplarz doręcza się kontrolowanemu (art. 340 ust. 1 Prawa wodnego). Natomiast w myśl art. 341 ust. 1 Prawa wodnego na podstawie ustaleń kontroli, o której mowa w art. 335 ust. 1, organ wykonujący kontrolę albo minister właściwy do spraw gospodarki wodnej mogą: wydać kontrolowanemu zarządzenie pokontrolne; wystąpić do właściwego organu z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego przewidzianego przepisami ustawy; wystąpić do właściwego organu o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu na prawach strony; nałożyć grzywnę w drodze mandatu karnego za wykroczenia określone w przepisach ustawy.
Z przywołanych przepisów regulujących kontrolę gospodarowania wodami wynikają dwojakie co do zasady konsekwencje takiej kontroli. Są one uzależnione od oceny przez organ przestrzegania przepisów prawnych i warunków określonych w stosownych aktach. W przypadku niestwierdzenia naruszeń kontrola finalizuje się w protokole kontroli. Natomiast w przypadku sytuacji przeciwnej, tzn. zaistnienia naruszenia prawa bądź warunków ustalonych stosownymi aktami organ może wydać, w oparciu o protokół kontroli, zarządzenie pokontrolne, jak też podjąć inne działania wymienione w ustawie. Oznacza to, że niezbędną przesłanką wydania zarządzenia pokontrolnego jest identyfikacja nieprawidłowości, niezgodności z obowiązującymi normami, zaś brak wskazania takich nieprawidłowości uniemożliwia wydanie zarządzenia pokontrolnego.
Powołane powyżej przepisy wskazują, że prawidłowe zarządzenie pokontrolne musi opierać się na ustaleniach kontroli sformułowanych w protokole. Innymi słowy protokół kontroli powinien formułować dostrzeżone nieprawidłowości, uchybienia, które organ następnie umieszcza w zarządzeniu pokontrolnym. Wyrażone w zarządzeniu zalecenia powinny nadawać się do wykonania przez kontrolowanego, co powoduje że po pierwsze powinny mieć swe odzwierciedlenie w ustalonych okolicznościach faktycznych, po drugie w obowiązujących regulacjach prawnych i po trzecie winny być sformułowane w sposób dostatecznie konkretny, czyli szczegółowo kształtujący wszystkie istotne elementy stosunku administracyjnoprawnego. Wymogi te wiążą się z władczym charakterem zarządzenia, które nie może pozostawiać kontrolowanemu żadnych wątpliwości na temat samych zaleceń i sposobu ich wykonania.
Prawidłowo sporządzone zarządzenie pokontrolne musi zatem spełniać trzy wymogi jakie stawiane są tego typu aktowi administracji. Po pierwsze musza opierać się na prawidłowo i konkretnie ustalonym stanie faktycznym, nakaz skierowany do kontrolowanego musi znajdować oparcie w przepisach prawa i w końcu musi być on konkretnie i szczegółowo sprecyzowany, tak by możliwe było jego wykonanie.
W sprawie niniejszej wszystkie wskazane w zarządzeniu zalecenie odnoszą się do obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego dla szeregu urządzeń wodnych wymienionych w kolejnych punktach zarządzenia . Rozważenia w takiej sytuacji wymaga dopuszczalność skierowania do kontrolowanego żądania wykonania obowiązku w postaci uzyskania pozwolenia wodnoprawnego w związku z eksploatacją, czy tez posiadaniem tego rodzaju urządzeń wodnych ( studni ) jak wymieniono w zarządzeniu.
Nie budzi wątpliwości ,że zgodnie z art. 389 ust.1 pkt 1 i 6 prawa wodnego na usługi wodne, czy też na wykonanie urządzenia wodnego wymagane jest pozwolenie wodnoprawne.
Przepisy art. 388 i n następne precyzują podstawy i tryb uzyskiwania pozwoleń wodnoprawnych wskazując kto i w jakich okolicznościach jest zobowiązany do uzyskania tego rodzaju pozwolenia ( są to okoliczności związane zarówno ze wzniesieniem urządzenia wodnego, jak i korzystaniem z usług wodnych ) a także całego szeregu innych podstaw.
W przedmiotowej sprawie, jak się wydaje pozwolenia takie powinny zostać uzyskane w związku z korzystaniem z usług wodnych przez kontrolowany podmiot. Jednak powołane przepisy regulujące uzyskiwanie pozwolenia wodnoprawnego w zakresie korzystania wód ( usług wodnych ) nie przewidują sytuacji, gdy w sytuacji stwierdzenia, że podmiot korzystający nie posiada stosownego pozwolenia wodnoprawnego zostaje on zobowiązany rzez organ Inspekcji Wodnej do uzyskania takiego pozwolenia – poprzez nałożenie na niego obowiązku prawnego. Obowiązek posiadania pozwolenia wodnoprawnego wynika bowiem z samego prawa, które w powołanych powyżej przepisach określa przypadki, kiedy konieczne jest uzyskanie stosownych pozwoleń wodnoprawnych i mieści się w tych przypadkach korzystanie z usług wodnych.
Jednak nie jest w tych przepisach przewidziana prawna możliwość nałożenia w drodze zarządzenia pokontrolnego obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego w związku z poborem wód w takcie eksplantacji studni.
Sankcje za takie działanie ( korzystanie z usług wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego, bądź z naruszeniem jego zakresu ) są natomiast przewidziane w przepisach art. 267 i nast., prawa wodnego określających instrumenty ekonomiczne służące gospodarowaniu wodami, które przewidują różnorakie opłaty za korzystanie z wód, w tym opłatę stałą, zmienną a także, co szczególnie w niniejszej sprawie istotne opłatę, podwyższoną.
Oplata taka w myśl art. 280 pkt 2 prawa wodnego pobierana jest w sytuacji pobierania wód powierzchniowych lub podziemnych z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym.
W ocenie sądu organ nie może w drodze zarządzenia pokontrolnego nakładać na podmiot korzystający w jego ocenie z usług wodnych prawnie wiążącego obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Takie uprawnienie nie zostało mu nadane na podstawie przepisów prawa wodnego. Ustawa ta przewidziała jednak inne mechanizmy prowadzące do wystąpienia przez tego rodzaju podmiot o uzyskanie stosownego pozwolenia. Mechanizmy o charakterze finansowym, różnicując opłaty za usługi wodne w odniesieniu do podmiotów korzystających z tego rodzaju usług zgodnie z posiadanym pozwoleniem wodnoprawnym lub tez korzystającym z nich poza zakresem tego rodzaju pozwolenia czy też w końcu bez pozwolenia. W tym ostatnim przypadku opłaty mogą być nakładane w dużo wyżej wysokości ( !0-krotnośc stawki ) czy też możliwe jest stosowanie kar administracyjnych.
W ocenie sądu organ nie może zmuszać podmiot kontrolowanego do wszczęcia odpowiedniej procedury prawnej ( a taki charakter maja zarządzenia pokontrolne ) w sytuacji, gdy żaden przepis prawa tego wprost nie przewiduje, a ustawa reguluje inne środki które służą doprowadzeniu do przestrzegania przez podmiot korzystający z wód do przestrzegania prawa w zakresie uzyskiwania pozwoleń wodnoprawnych.
Podobne stanowisko jest prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w zakresie zobowiązania do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na budowę urządzenia wodnego. W tym zakresie sądy również stanęły na stanowisku, że podmiot nie może być zmuszany do uzyskania stosownego pozwolenia wodnoprawnego na legalizacje samowoli. ( por. np.: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 lipca 2020 II SA/Gd 105/20, czy WSA w Białymstoku z 29 września 2020 r. II SA/Bk 419/20 ). Sytuacja jest o tyle analogiczna, że w tym przypadku również chodziło o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, zaś przepisy przewidywały odrębną sankcję za wniesienie obiektu bez stosownego pozwolenia.
Jak już wyżej wskazano zarządzenie pokontrolne musi znajdować podstawę materialnoprawną do nałożenia na podmiot wskazanego w jego sentencji obowiązku. W tej sprawie taka podstawa nie została wskazana. Przepis ogólny dotyczący zarządzenia pokontrolnego nie stanowi wystarczającej podstawy do nałożenia takiego obowiązku. To od woli podmiotu kontrolowanego zależy czy wystąpi o pozwolenie wodnoprawne, z tym zastrzeżeniem, że brak pozwolenia przewidzianego przepisami prawa naraża go na konsekwencje uregulowane w ustawie, w tym przypadku na podwyższone opłaty, czy też ewentualne sankcje karnoadministracyjne. Ale o tych konsekwencjach organ orzeka na podstawie odrębnych przepisów w trybie decyzji administracyjnej.
Z tych względów sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w myśl art. 146 § 1 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono w myśl art. 200 p.p.s.a. Obejmują one zwrot wpisu sądowego w kwocie 300 złotych. Sad omyłkowo nie zasądził zwrotu kosztów pełnomocnika.