II SA/Rz 449/26

II SA/Rz 449/26 - Postanowienie WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2026-07-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3 § 2 pkt 4, art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2025 poz 1079
art. 315 ust. 5, art. 329, art. 336 ust. 1, art. 342 ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2026 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.P. na czynność Komendanta Oddziału Straży Granicznej w [...] w przedmiocie przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu - p o s t a n a w i a - I. odrzucić skargę; II. zwrócić A.P. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
Uzasadnienie
A.P. (dalej: "skarżący") zastępowany przez zawodowego pełnomocnika – radcę prawnego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na czynność podjętą przez Komendanta Oddziału Straży Granicznej w [...] (dalej: "Komendant" lub "organ") z dnia 4 lutego 2026 r., polegającą na przymusowym wykonaniu wobec skarżącego decyzji o zobowiązaniu do powrotu – doprowadzeniu i wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej W. z dnia 23 listopada 2017 r. nr [...] o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, zarzucając, że wymieniona decyzja w momencie wykonywania czynności nie została skutecznie doręczona stronie, a zatem nie weszła do obrotu prawnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ewentualnie o odrzucenie skargi z powodu niewyczerpania środków zaskarżenia określonych w ustawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności ocenia dopuszczalność skargi. Jeżeli bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 – dalej: P.p.s.a.).
Jak stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zgodnie z art. 3 § 2a P.p.s.a., Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 k.p.a. Ponadto zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
W niniejszej sprawie jako przedmiot zaskarżenia wskazana została czynność Komendanta Oddziału Straży Granicznej W [....] polegająca na przymusowym wykonaniu decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej [....] z dnia 23 listopada 2017 r. nr [...], zobowiązującej skarżącego do powrotu do A., jako obywatela tego kraju, bez określenia terminu wyjazdu. Działanie organu polegające na przymusowym wykonaniu decyzji zostało w skardze zakwalifikowane jako inna czynność niż określone w art 3 § 2 pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa – art 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Wyjaśnić należy, że kwestia przymusowego wykonania decyzji w przedmiocie zobowiązania do powrotu została uregulowana w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1079). Zgodnie z art. 329 ust. 1 tej ustawy, w przypadku gdy cudzoziemiec nie opuścił dobrowolnie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie określonym w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, decyzja ta podlega przymusowemu wykonaniu. Poza przypadkiem, o którym mowa w ust. 1, przymusowe wykonanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu następuje, gdy:
1) w decyzji tej nie został określony termin dobrowolnego wyjazdu lub
2) po wydaniu tej decyzji:
a) zaistniało prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca, lub
b) dalszy pobyt cudzoziemca może stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Jak stanowi art. 329 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, przymusowe wykonanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu polega na doprowadzeniu cudzoziemca do granicy albo do portu lotniczego albo morskiego państwa, do którego zostaje doprowadzony. Do doprowadzenia cudzoziemca od granicy do portu lotniczego państwa, do którego zostaje doprowadzony, stosuje się przepisy załącznika do decyzji Rady 2004/573/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie organizacji wspólnych lotów w celu wydalenia z terytorium dwóch lub więcej Państw Członkowskich, obywateli państw trzecich, którzy podlegają indywidualnemu nakazowi wydalenia (Dz. Urz. WE L 261 z 06.08.2004, str. 28, z późn. zm.).
Zgodnie z ust. 4 wskazanego artykułu, doprowadzenie cudzoziemca wykonuje:
1) do granicy - komendant oddziału Straży Granicznej lub komendant placówki Straży Granicznej właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca;
2) od granicy do portu lotniczego albo morskiego państwa, do którego następuje powrót - Komendant Główny Straży Granicznej lub komendant oddziału Straży Granicznej właściwy ze względu na miejsce, w którym cudzoziemiec przekracza granicę.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 315 ust. 5 ustawy o cudzoziemcach, decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydana bez określenia terminu dobrowolnego wyjazdu, o której mowa w ust. 2 pkt 2, podlega natychmiastowemu wykonaniu. W gdy decyzja ta podlega przymusowemu wykonaniu, ustala się koszty związane z wydaniem i wykonaniem decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (art. 336 ust. 1 ustawy). Jednocześnie podkreślić należy, że ustawa o cudzoziemcach nakazuje stosowanie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyłącznie do należności z tytułu kosztów związanych z wydaniem i wykonaniem decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (por. art. 342 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 195/19 (dostępne w: CBOSA), oznacza to, że wykonanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu przebiega na podstawie art. 329 ustawy o cudzoziemcach i nie podlega przepisom ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że czynności o jakich mowa w art 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., muszą dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Konieczne więc jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek. W rozpoznawanej sprawie skarżący został wydalony z terytorium Polski w wykonaniu decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia 23 listopada 2017 r. nr [...], zobowiązującej skarżącego do powrotu do A., w związku z faktem przebywania na terytorium RP nielegalnie, a ponadto wymagały tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zaskarżona czynność stanowiła zatem wykonanie decyzji opartej na przepisach prawa (art. 302 ust. 1 pkt 1 i 9 ustawy o cudzoziemcach), a nie bezpośrednio przepisu prawa określającego obowiązek lub uprawnienie skarżącego. Wykonanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie stanowi zatem czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
W związku z powyższym, należy stwierdzić, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest czynność w postaci przymusowego wykonania decyzji zobowiązującej skarżącego do powrotu do kraju, nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego i nie może być rozpatrywana przez ten sąd.
Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.