II SA/Rz 358/11

II SA/Rz 358/11 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2011-07-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Joanna Zdrzałka /sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
art. 30 ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 28 lipca 2011 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...].
Uzasadnienie
II SA/Rz 358/11
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia 11 marca 2010 r. Nr [...] Burmistrz Miasta [...] zobowiązał J.Z. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych na rzecz dzieci: M.Z. i M.Z. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 4.621,43 zł wraz z ustawowymi odsetkami.
Pismem z dnia 20 grudnia 2010 r. J.Z. zwrócił się o umorzenie zaległości alimentacyjnych, wskazując, że jest w ciężkiej sytuacji finansowej i życiowej, spowodowanej złym stanem zdrowia (przebyte operacje głowy oraz kręgosłupa) i brakiem możliwości podjęcia pracy. Podał, że utrzymuje się z renty socjalnej, zasiłku okresowego i celowego, co pozwala mu na skromną egzystencję.
Burmistrz Miasta [..] decyzją z dnia 24 stycznia 2011 r., nr [..] odmówił umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania J.Z., w którym podniósł, że stan jego zdrowia nie ulega poprawie i uniemożliwia mu podjęcie pracy, a z otrzymywanego zasiłku socjalnego co miesiąc uiszcza kwotę 70 zł na rzecz funduszu alimentacyjnego, decyzją z dnia 28 lutego 2011 r. nr [..], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzję tę Kolegium wydało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 30 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą.
W jej uzasadnieniu stwierdzono, że zgodnie z art. 30 ust. 2 i 3 ustawy organ właściwy wierzyciela na wniosek dłużnika alimentacyjnego, w drodze decyzji administracyjnej, może umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Regulacja ta ustanawia wyłom od zasady zwrotu należności ustalonych ostateczną decyzją, o jakiej mowa w art. 27 ust. 1 ustawy. Bezspornym jest, że decyzją z dnia 11 marca 2010 r. zobowiązano J.Z., jako dłużnika alimentacyjnego, do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych wierzycielowi zamiast należnych alimentów. Sytuacja rodzinna i dochodowa zobowiązanego nie uzasadnia uwzględnienia żądania umorzenia należności. J.Z. prowadzi własne gospodarstwo domowe, ponosi wydatki z tytułu czynszu i dostawy energii. Jest bierny zawodowo, posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do 31 lipca 2013 r., z zaleceniami podjęcia odpowiedniego zatrudnienia, uwzględniającego schorzenie. W listopadzie i grudniu 2010 r. był leczony w Oddziale Neurochirurgii Szpitala Wojewódzkiego w T. Pobiera zasiłek stały z pomocy społecznej w wysokości 327,27 zł miesięcznie i dodatek mieszkaniowy – 145,04 zł miesięcznie; pobiera także inne zasiłki z pomocy społecznej. Sytuacja dochodowo-rodzinna nie ma charakteru szczególnego. W szczególności, brak zatrudnienia i problemy zdrowotne mają charakter przemijający, a zatem brak jest podstaw do zmiany stanowiska organu I instancji.
J.Z. zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze przytoczył treść art. 30 ust. 2 i 3 ustawy, a także powołał się na własną sytuację dochodową i stan zdrowia, które opisał we wcześniejszych pismach kierowanych do organów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawowana przez Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola działalności administracji obejmuje badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Art. 30 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, umożliwia, na wniosek dłużnika alimentacyjnego, umorzenie jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty, z uwzględnieniem sytuacji dochodowej i rodzinnej. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Z powyższego wynika, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy stanowi co do zasady przesłankę umorzenia przez organ właściwy wierzyciela tego rodzaju należności, jednakże wybór rozstrzygnięcia po dokonaniu jej analizy, należy ostatecznie do organu administracji, który przedstawia swoje stanowisko w sposób wyczerpujący i logiczny, w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).
Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd sprowadza się do badania czy organ przy wydaniu tej decyzji nie przekroczył granic uznania dozwolonego prawem oraz czy właściwie ocenił stan faktyczny sprawy i czy należycie uzasadnił rozstrzygnięcie z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa.
Oceniając zaskarżoną decyzję pod tym kątem stwierdzić wypadnie, że dokonana przez organ ocena materiału dowodowego nosi znamiona dowolności, jest niepełna i pobieżna, przez co nie spełnia standardów wynikających z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a., obligujących organy do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a następnie oceny, na podstawie jego całokształtu, czy dana okoliczność została udowodniona.
Te same wady zawiera decyzja organu I instancji.
Opierając się na orzeczeniach o stopniu niepełnosprawności J.Z. z Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [..] z dnia 8.05.2008 r. i 8.07.2010 r. organy uznały, że jego "problemy zdrowotne są przemijające", schorzenie nie uniemożliwia podjęcia pracy, a jedynie warunkuje zatrudnienie zgodnie z charakterem schorzenia, zaś sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego nie ma charakteru szczególnego.
Stwierdzenie organu o "przemijających problemach zdrowotnych" jest pozbawione oparcia w zebranych w sprawie dowodach, nade wszystko zaś nie wynika z dołączonej do akt dokumentacji lekarskiej. Skarżący przeszedł w 2008 r. operację usunięcia krwiaka podtwardówkowego (karta informacyjna leczenia szpitalnego z 16.01.2008 r.), a w dniu 29.11.2010 r. operację kręgosłupa (karta informacyjna leczenia szpitalnego z 3.12.2010 r.) Należy przy tym nadmienić, że ostatnie orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] przedłużyło zaliczenie skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 31.07.2013 r., a wydane zostało w dniu 8 lipca 2010 r., a więc jeszcze przed operacją kręgosłupa.
Nie można też zgodzić się ze stwierdzeniem, że sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego nie ma charakteru szczególnego, w okolicznościach, gdy utrzymuje się on z zasiłku stałego, który co do zasady przyznawany jest z powodu niezdolności do pracy.
Bezspornym jest, że na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów obowiązuje zasada regresu, polegającego na zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego świadczenia, jakim skredytowano wierzytelność alimentacyjną wynikającą z orzeczenia sądu rodzinnego. Co więcej, z zasady tej wyprowadza się zasadę samofinansowania funduszu alimentacyjnego, a więc równego poziomu wpływów (z tytułu zwrotów żądanych od dłużników) i wydatków (z tytułu świadczeń wypłacanych osobom uprawnionym do alimentacji). Niemniej jednak w sytuacji, gdy ustawodawca wprowadza wyjątki od tych zasad, umożliwiając umorzenie należności w całości lub w części, rzeczą organu jest szczegółowa analiza sytuacji ubiegającego się o umorzenie i uwzględnienie wszystkich okoliczności, które składają się na "sytuację dochodową i rodzinną", o jakiej mowa w art. 30 ust. 2 cyt. ustawy. Nie może być wątpliwości, że pojęcie to obejmuje całokształt sytuacji osobistej, w tym także uzyskiwane dochody, status materialny, stan zdrowia, sytuację życiową.
Brak uwzględnienia w realiach rozpoznawanej sprawy wszystkich tych okoliczności, a przede wszystkim ustalenie czy skarżący powrócił do pełnego zdrowia i czy stopień ustąpienia dolegliwości pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej umożliwiającej wywiązanie się z obowiązku względem funduszu alimentacyjnego, a także uwzględnienie ew. skutków finansowych, jakie mogą dla skarżącego wywoływać przebyte leczenia szpitalne, wskazują, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obliguje Sąd do ich uchylenia.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ uwzględni wywody Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu i wyda decyzję odpowiadająca prawu, rozważając również możliwość częściowego umorzenia zaległości z tytułu świadczeń wypłaconych wierzycielowi z funduszu alimentacyjnego..
Z przedstawionych względów Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Uwzględniając skargę Sąd odstąpił od stosowania art. 152 P.p.s.a. z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji, która nie przyznaje żadnych praw i nie nakłada obowiązków.