II SA/Rz 270/25

II SA/Rz 270/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-06-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga
Piotr Godlewski /sprawozdawca/
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 134, art. 44 § 2 i § 4, art. 107 § 1 pkt 7, art. 134, art. 129 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 12 grudnia 2024 r. nr SKO.4110.106.1735.2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R.K. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 12 grudnia 2024 r. nr SKO.4110.106. 1735.2024 stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Burmistrz [...] decyzją z 22 maja 2023 r. nr MGOPS.5217.1.24.2023.KK zobowiązał R.K. do zwrotu kosztów pobytu matki S.K. w Domu Pomocy Społecznej w [...] za okres od 1 maja 2020 r. do 31 stycznia 2023 r. w kwocie 60 404,40 zł.
Przesyłkę zawierającą odpis decyzji skierowano na adres skarżącego: [...], ul. [...]. Po dwukrotnym awizowaniu przesyłki w dniu 23 i 31 maja 2024 r. przesyłkę zwrócono do nadawcy w dniu 7 czerwca 2024 r.
Odwołanie od powyższej decyzji zobowiązany złożył 5 listopada 2024 r. w Urzędzie Pocztowym w [..].
SKO wskazanym na wstępie postanowieniem z 12 grudnia 2024 r. - działając na podstawie 17 pkt 1, art. 124, art. 127 § 1 oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Wyjaśniło, że w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania ww. obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 k.p.a.). Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych (art. 42 § 1 k.p.a.).
W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.).
Z kolei zgodnie z art. 44 § 1 - 4 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., obowiązuje następująca procedura doręczenia pisma: 1) operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, 2) zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, 3) w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie siedmiu dni pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia, 4) doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu przechowywania przesyłki przez operatora pocztowego, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Dla przyjęcia, że doszło do doręczenia przesyłki pomimo braku jej faktycznego przekazania adresatowi konieczne jest spełnienie określonych czynności, które mogą zostać zweryfikowane w oparciu o adnotacje dokonane przez doręczyciela na kopercie lub zwrotnym potwierdzeniu odbioru.
W szczególności chodzi o wskazanie dat kolejnych zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w określonym urzędzie, miejsca pozostawienia zawiadomień oraz przyczynę braku doręczeń przesyłki adresatowi. Aby uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona w drodze tzw. fikcji doręczenia należy dysponować kopertą z naklejonym zwrotnym potwierdzeniem odbioru, na której znajdą się stosowne pieczęcie i podpisy doręczyciela przy pierwszym i drugim awizowaniu oraz data zwrotu pisma (z podpisem pracownika podejmującego próbę doręczenia przesyłki i datą zwrotu). Dodatkowo konieczną jest adnotacja doręczyciela ze wskazaniem, gdzie zostało umieszczone awizo i gdzie złożona została przesyłka. Kolejne czynności z tym związane winny znaleźć odzwierciedlenie na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru (wyrok WSA w Bydgoszczy z 6 sierpnia 2024 r. II SA/Bd 501/24, LEX nr 3755270).
W przedmiotowej sprawie przesyłka została zawierająca odpis decyzji organu I instancji została wysłana na adres zamieszkania wskazany przez skarżącego organowi. Doręczenie pisma nastąpiło za pośrednictwem operatora pocztowego. Wysyłana na ten adres korespondencja z Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] była przez stronę odbierana osobiście jeszcze 8 maja 2023 r. (np. zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji w przedmiocie odpłatności za pobyt matki w domu pomocy z dnia 28 kwietnia 2023 r.; k. 107). Jednocześnie skarżący nie informował organu o zmianie adresu zamieszkania. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym trybie odwołania.
Ze znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej zaskarżoną decyzję (k. 110) wynika, że 23 maja 2023 r. listonosz pozostawił zawiadomienie w pocztowej skrzynce oddawczej adresata pod wskazanym wyżej adresem z informacją, iż przesyłkę można odebrać w Urzędzie Pocztowym w [...], przy ul. [...]. Po bezskutecznym upływie 7 dni listonosz powtórnie 31 maja 2023 r. pozostawił zawiadomienie w pocztowej skrzynce oddawczej adresata, iż przesyłka jest do odebrania w Urzędzie Pocztowym w [...]. Z powodu niepodjęcia przesyłki przez adresata, przesyłkę zwrócono do nadawcy 7 czerwca 2023 r.
Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a., w przypadku niepodjęcia przez adresata przesyłki która była dwukrotnie awizowana, jej doręczenie uważa się za dokonane (pomimo braku faktycznego przekazania przesyłki adresatowi) z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, w którym przesyłka jest przechowywana w urzędzie pocztowym. Zatem doręczenie zostało dokonane 6 czerwca 2023 r. i od tej daty biegł termin do złożenia odwołania od decyzji, który upłynął 20 czerwca 2023 r. Odwołanie zostało złożone 5 listopada 2024 r., a zatem po upływie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia skutkuje stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze na postanowienie Kolegium z 12 grudnia 2024 r. R.K. zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż uchybił terminowi do wniesienia odwołania.
Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie odwołania.
Podniósł, że nie otrzymał decyzji Burmistrza. O konieczności uregulowania tak dużej kwoty dowiedział się dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy po otrzymaniu z upomnienia z 24 października 2024 r. nr 1/2024. Nie mógł zatem złożyć odwołania wcześniej. Nie jest dla niego zrozumiałe, z jakich powodów czekano tak długo z wysłaniem upomnienia lub poinformowania go w innej formie o obowiązku zwrotu kosztów pobytu matki w DPS. Jeszcze przed umieszczeniem matki w DPS poniósł znaczne koszty związane z jej pobytem w prywatnym ośrodku i nie stać go w tej chwili na uregulowanie tak wysokiej kwoty, tym bardziej, że organ w ogóle nie ustalił, jaka jest jego sytuacja materialna i czy uzasadnia ona obciążenie go opłatą. Nie posiada wiedzy prawniczej i do czasu otrzymania upomnienia nie wiedział, że został obciążany tak wysokimi kosztami, co jest niezasadne i krzywdzące.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpatrzenie odwołania.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie SKO z 12 grudnia 2024 r. stwierdzające uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z 22 maja 2023 r. zobowiązującej go do zwrotu kosztów pobytu matki w domu pomocy społecznej za okres od 1 maja 2020 r. do 31 stycznia 2023 r. w kwocie 60 404,40 zł.
Dokonana przez Sąd pod względem wskazanych wyżej kryteriów kontrola zaskarżonego postanowienia nie wykazała, by było ono dotknięte wadami uzasadniającymi jego eliminację z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Stosownie do art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Wg zaś powołanego już wyżej art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Przepis art. 134 k.p.a. obliguje organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wstępnego polegającego w szczególności na podjęciu czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, a także czy zostało wniesione z zachowaniem terminu.
Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. Treść art. 134 k.p.a., będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. m.in. wyroki NSA z 13 kwietnia 2022 r. III OSK 1033/21 - LEX nr 3333331, z 13 sierpnia 2021 r. I OSK 409/21 - LEX nr 3289602 i z 17 grudnia 2020 r. II OSK 2646/20 - LEX nr 3459944).
Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy więc od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika dla niego wprost z ustawy (k.p.a.). Istotne przy tym pozostaje, że stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy nie bada przyczyn z powodu których strona uchybiła terminowi (może to nastąpić w ramach postępowania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i w przypadku skarżącego takie postępowanie objęte jest toczącą się przed tut. Sądem sprawą o sygn. akt II SA/Rz 271/25). Ustalenia stanu faktycznego ograniczają się bowiem wyłącznie do ustalenia daty doręczenia stronie decyzji organu I instancji, daty wniesienia środka zaskarżenia oraz czy dokonano tego w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a.
Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy organu I instancji zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja organu I instancji z 22 maja 2023 r. została prawidłowo wysłana na adres zamieszkania skarżącego, pod którym w toku postępowania organ ten wcześniej skutecznie doręczał mu korespondencję. Wg tego potwierdzenia, pracownik operatora pocztowego z powodu braku możliwości doręczenia przesyłki adresatowi (wynikającej z jego nieobecności), dwukrotnie dokonał jej awizowania, najpierw 23 maja 2023 r., a następnie 31 maja 2023 r.
Zgodnie z art. 44 § 2 k.p.a., zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
Stosownie do § 3 w/w artykułu, w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie podjął w czternastodniowym terminie przesyłki (zawierającej decyzję organu I instancji), złożonej w placówce operatora pocztowego. W związku z bezskutecznym upływem tego terminu, przesyłkę 7 czerwca 2023 r. zwrócono do nadawcy, pozostawiając ją w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia; stosownie bowiem do art. 44 § 4 k.p.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu o którym mowa w § 1 /tj. 14 dni/, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Zdaniem Sądu, wskazane wyżej okoliczności uprawniały organ odwoławczy do przyjęcia, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu 6 czerwca 2023 r. i od tej daty rozpoczął bieg czternastodniowy termin określony art. 129 § 2 k.p.a. do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza, który upłynął 20 czerwca 2023 r.
Oznacza to, że ostatnim dniem terminu przewidzianego na wniesienie odwołania przez skarżącego był 20 czerwca 2023 r. W związku z tym prawidłowo ustaliło SKO, że odwołanie złożone przez niego 5 listopada 2024 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu i zasadnie zaskarżonym postanowieniem zastosowało art. 134 k.p.a., stwierdzając zaskarżonym postanowieniem uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Ubocznie należy podkreślić, że decyzja Burmistrza z 22 maja 2023 r. zawierała – stosownie do wymogu art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. - prawidłowe pouczenie co do przysługującego od niej odwołania, w tym trybu i terminu jego wniesienia.
Skarżący nie wskazał, a Sąd orzekający w sprawie działając z urzędu nie stwierdził żadnych nieprawidłowości, które pozwoliłyby zakwestionować skuteczność doręczenia skarżącemu z dniem 6 czerwca 2023 r. (przy zastosowaniu tzw. fikcji doręczenia) decyzji organu I instancji.
Z podanych przyczyn skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.