III SA/Po 510/25

III SA/Po 510/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Marek Sachajko /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 61
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 2 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi R. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 lipca 2025r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 24 grudnia 2024 r. nr [...]; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę 1.117,- (jeden tysiąc sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ odwoławczy) decyzją z dnia 10 lipca 2025r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 15, art. 4 pkt 22 lit. 1, art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1539 ze zm., dalej: ustawa o transporcie drogowym, u.t.d.), art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 64d ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, dalej: prawo o ruchu drogowym, p.r.d.), § 3 ust. 1 pkt 2, § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 502 ze zm.) oraz lp. 10.2.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, po rozpatrzeniu odwołania R. C. (dalej: strona, skarżący) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji) z dnia 24 grudnia 2024 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł, utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.
Decyzja powyższa została wydana w następującym stanie:
W dniu 22 października 2024 r. na drodze ekspresowej nr [...] w okolicy [...] zatrzymano do kontroli 5-osiowy pojazd członowy składający się z 3-osiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz 2-osiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...] Pojazdem kierował M. S., który wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy z ładunkiem drewna sosnowego w imieniu strony postępowania, tj. R. C., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą - [...] (kopia wypisu nr 1 z zezwolenia nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w aktach sprawy administracyjnej). Przebieg kontroli utrwalono protokołem kontroli nr [...] z dnia 22 października 2024 r.
Pismem z dnia 24 października 2024 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 24 grudnia 2024 r. nr [...] o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 5000 złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10% i mniej niż 20%.
Organ I instancji wskazał, że ciągnik samochodowy marki [...] o nr rej. [...] został po raz pierwszy zarejestrowany dnia 1 sierpnia 2003 r., a naczepa marki [...] o nr rej. [...] dnia 25 lutego 2008 r., w związku z czym ww. wyjątek nie znajduje zastosowania, a dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego wynosi do 40 t.
W dniu kontroli ww. pojazdem członowym strona wykonywała przejazd drogowy z ładunkiem drewna sosnowego. Przewożony towar był więc ładunkiem podzielnym. Organ wskazał, iż stosownie do art. 2 pkt 35 lit. b) ustawy - Prawo o ruchu drogowym ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contrario, ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.
W związku z uzasadnionym przypuszczeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych wykonano pomiary wymiarów zewnętrznych, nacisków osi, oraz rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu członowego z ładunkiem, na stanowisku pomiarowym mieszczącym się przy w ciągu drogi ekspresowej [...] ([...], km 3+400), zatwierdzonym przez zarządcę drogi - Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] - jako stanowisko do pomiarów mas i nacisków osi pojazdów. Miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiarów na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 27 września 2024 r., dokonanego przez uprawnionego geodetę.
Do pomiarów rzeczywistej masy całkowitej oraz nacisków osi kontrolowanego pojazdu członowego wykorzystano przenośną dwupomostową wagę do ważenia pojazdów w ruchu typu METEOR nr fabryczny [...], posiadającą świadectwo legalizacji ponownej ważne do dnia 13 grudnia 2025 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...] dnia 13 listopada 2023 r.
W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono następujące przekroczenie dopuszczalnej normy:
- rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego 46,8 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 6,8 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 17 %).
Kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał do kontroli żadnego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Kierowca został przesłuchany w charakterze świadka.
Organ I instancji obliczył rzeczywistą masę całkowitą na podstawie pomiarów dynamicznych wagą do ważenia pojazdów w ruchu typu METEOR nr fabryczny [...]
Organ wskazał podstawy normatywne kar pieniężnych wskazując, że kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Organ stwierdził, że art. 92a ust. 1, 3 i ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym, w związku z załącznikiem nr 3 do u.t.d., określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. Organ wskazał, że kierowca został przeszkolony w zakresie obliczania wagi drewna. Organ opisał przesłanki wyłączające odpowiedzialność prawną za stwierdzone naruszenie oraz wskazał, że brak jest podstaw do wyłączenia odpowiedzialności strony za naruszenie przepisów prawa.
Od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 24 grudnia 2024 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł zostało przez stronę wniesione odwołanie.
Strona zarzuciła organowi I instancji naruszenie:
- przepisów postępowania, tj.: art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz
- prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 15 p.r.d., załącznika 1 pkt 15 do rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz. U. z 2012 r. poz. 536) oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.
Organ ten w uzasadnieniu decyzji zacytował art. 189a § 2 k.p.a. i wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w związku z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Wskazał, że art. 92a ust. 1, 3 i ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym w związku z załącznikiem nr 3 do u.t.d., określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. Regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Ponadto organ odwoławczy wskazał , że zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1. Organ stwierdził, że na podstawie art. 4 pkt 15 u.t.d., przewoźnik drogowy to przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. 1) u.t.d., użyte w ustawie określenia oznaczają: obowiązki lub warunki przewozu drogowego - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5 000 złotych do 1 000 000 złotych za każde naruszenie.
Zgodnie z art. 92a ust. 3 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości do 1 000 000 złotych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej. Stosownie do art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.
Zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Definicja pojazdu nienormatywnego została zawarta w art. 2 pkt 35a p.r.d., zgodnie z którą pojazd nienormatywny jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.
Stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:
1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy;
2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1;
3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami;
4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym.
W myśl art. 64 ust. 2 ww. ustawy, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I.
Jak stanowi § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton, z wyjątkiem pojazdu członowego mającego 5 lub 6 osi składającego się z:
a) ciągnika siodłowego o dwóch osiach i naczepy o trzech osiach, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego, przewożących jeden lub więcej
kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m) - 42 tony,
b) ciągnika siodłowego o trzech osiach i naczepy o dwóch lub trzech osiach, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego, przewożących jeden lub więcej kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m) - 44 tony,
c) ciągnika siodłowego o dwóch osiach i naczepy o trzech osiach przystosowanej technicznie do operacji transportu intermodalnego, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego - 42 tony,
d) ciągnika siodłowego o trzech osiach i naczepy o dwóch lub trzech osiach przystosowanej technicznie do operacji transportu intermodalnego, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego - 44 tony.
Zgodnie z § 3 ust. 3 ww. rozporządzenia w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1, są wartości rzeczywiste wymienionych mas.
Ponadto § 57 ust. 3 ww. rozporządzenia stanowi, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. może wynosić 42 tony.
Organ odwoławczy wskazał, że ciągnik samochodowy marki [...] o nr rej. [...] został po raz pierwszy zarejestrowany dnia 1 sierpnia 2003 r., a naczepa marki [...] o nr rej. [...] dnia 25 lutego 2008 r., w związku z czym ww. wyjątek nie znajduje zastosowania, a dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego wynosi do 40 t.
W dniu kontroli ww. pojazdem członowym strona wykonywała przejazd drogowy z ładunkiem drewna sosnowego. Przewożony towar był więc ładunkiem podzielnym. Organ wskazał, iż stosownie do art. 2 pkt 35 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contrario, ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.
W związku z uzasadnionym przypuszczeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych wykonano pomiary wymiarów zewnętrznych, nacisków osi, oraz rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu członowego z ładunkiem, na stanowisku pomiarowym mieszczącym się przy w ciągu drogi ekspresowej [...] ([...], km 3+400), zatwierdzonym przez zarządcę drogi - Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] - jako stanowisko do pomiarów mas i nacisków osi pojazdów. Miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiarów na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 27 września 2024 r., dokonanego przez uprawnionego geodetę.
Do pomiarów rzeczywistej masy całkowitej oraz nacisków osi kontrolowanego pojazdu członowego wykorzystano przenośną dwupomostową wagę do ważenia pojazdów w ruchu typu METEOR nr fabryczny [...], posiadającą świadectwo legalizacji ponownej ważne do dnia 13 grudnia 2025 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...] dnia 13 listopada 2023 r.
W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono następujące przekroczenie dopuszczalnej normy:
- rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego 46,8 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 6,8 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 17 %).
Kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał do kontroli żadnego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego.
Zgodnie z treścią § 29 pkt 7 - 10 zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dziennik Urzędowy Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego [...], dnia 18 września 2014 r. poz. 14), "ze względu na możliwe błędy wskazań wag, wynikające z pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia i błędy wynikające z cząstkowego ważenia pojazdów wieloosiowych, od ustaleń miernika wagi odejmuje się 2% wartości wskazanej przez wagę, zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg chyba, że instrukcja producenta wagi lub warunki jej legalizacji przewidują wartości, które należy odjąć od ustaleń miernika wagi wyższe niż 2% lub ich zaokrąglanie do wartości wyższych niż 100 kg. W takim przypadku w protokole jako przekroczenie podaje się wartości uwzględniające zasady korekcji wyniku pomiaru, wynikające z instrukcji producenta wagi lub warunków legalizacji.
Opisanej w ust. 7 procedury nie stosuje się, jeżeli w efekcie jej zastosowania suma naliczonych kar byłaby wyższa od kwoty naliczonej z odczytu wskazania wagi bez stosowania tolerancji.
W celu ustalenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu sumuje się naciski wszystkich osi pojazdu po odjęciu tolerancji, o której w ust. 7, z zastrzeżeniem ust. 8.
Sprawdzania masy i nacisków na osie pojazdów można dokonywać również przy wykorzystaniu wag do pomiarów dynamicznych ".
Ww. zarządzenie zostało zmienione zarządzeniem nr [...] Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 lipca 2020 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dziennik Urzędowy Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego [...], z dnia 17 lipca 2020 r. poz. 32), w którym zgodnie z § 29b ust. 9-10, wskazano, że " w przypadku pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu z użyciem pomostowej wagi stacjonarnej do pomiarów statycznych wynik wskaźnika wagi pomniejsza się o 2% zaokrąglone w górę do pełnych 100 kg wartości tej korekty. W przypadku pomiarów nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu dokonywanych z użyciem wag przenośnych do pomiarów statycznych, od sumy wskazań wag dla każdej osi odejmuje się 2% zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg wartości tej korekty ".
Natomiast zgodnie z § 29d ust. 5, "w przypadku pomiarów nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu dokonywanych z użyciem wagi stacjonarnej do pomiarów dynamicznych lub wag przenośnych do pomiarów dynamicznych, od wskazania wagi stacjonarnej lub sumy wskazań wag przenośnych, dla każdej osi, odejmuje się 2% zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg wartości tej korekty".
Stosownie do treści § 30 ust. 3 i 4 zarządzenia nr 32/2020, " wyniki pomiarów wymiarów zewnętrznych pojazdu dokonanych przyrządami, o których mowa w ust. 1, pomniejsza się o 1%, z zastrzeżeniem ust. 4. Jeżeli długość pojazdu lub długość pojazdu z przewożonym nim ładunkiem wystającym poza jego przedni lub tylny obrys, przekracza maksymalny zakres pomiarowy przymiaru wstęgowego, o którym mowa w ust. 1, wynik pomiaru tego parametru stanowi sumę pomiarów cząstkowych: pierwszego, od punktu wskazanego przez początek pojazdu (lub odpowiednio przez początek wystającego z przodu ładunku) do zmierzonego punktu odpowiadającego maksymalnemu zakresowi pomiarowemu przymiaru wstęgowego oraz drugiego, od tego zmierzonego punktu do punktu wskazanego przez koniec pojazdu (lub odpowiednio przez koniec wystającego z tyłu ładunku). W takim przypadku sumaryczny wynik obydwu pomiarów cząstkowych pomniejsza się o 2 %".
Następnie zarządzenie nr 32/2020 zostało zmienione zarządzeniem nr [...] Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 sierpnia 2020 r., w sprawie zmiany zarządzenia zmieniającego zarządzenie w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. Urz. GITD z 2020 poz. 35), które obowiązywało w dniu kontroli.
Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 zarządzenia nr 35/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 sierpnia 2020 r., w sprawie zmiany zarządzenia zmieniającego zarządzenie w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, w zarządzeniu nr 32/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 lipca 2020 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. Urz. GITD poz. 32) wprowadza się następujące zmiany, że w § 1 w pkt 4 w art. 31 ust. 2 otrzymuje brzmienie "Jeżeli wynik pomiaru odczytany wprost odpowiednio z wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego wskazuje przekroczenie wartości dopuszczalnej odpowiednio nacisków osi lub masy całkowitej albo wysokości, długości lub szerokości, a po zastosowaniu korekty, o której mowa w § 29b ust. 9 lub 10. § 29d ust. 5 albo § 30 ust. 3 lub 4, otrzymana w ten sposób wartość nadal przekracza wielkość dopuszczalną, w protokole kontroli jako przekroczenie dopuszczalnej wartości tego parametru podaje się wartość odczytaną wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego. W takim przypadku do ustalenia nienormatywności pojazdu i wymaganej na jego przejazd kategorii zezwolenia przyjmuje się wartości wszystkich parametrów odczytane wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego."
Organ odwoławczy wskazał, że kontrola miała miejsce dnia 22 października 2024 r., w związku z czym organ I instancji zastosował przepisy zarządzenia nr 28/2014 w brzmieniu nadanym zarządzeniem nr 35/2020.
Stosowana przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego korekta 2% (zaokrąglonych do pełnych 100 kg w górę wartości tego odjęcia) nie wynika bowiem z klasy dokładności obecnie używanych urządzeń wagowych, lecz jest wewnętrznie przyjętą wartością pozwalającą na odstąpienie od wszczęcia postępowania administracyjnego w przypadku stwierdzenia w toku kontroli parametrów pojazdu niewielkich przekroczeń ich wartości dopuszczalnych. Musi zostać jednak spełniony podstawowy warunek - po zastosowaniu tej korekty przekroczona wartość musiałaby by mieścić się w dopuszczalnej normie. W przedmiotowym przypadku, nawet po zastosowaniu tej "wykładni" pomiaru, rzeczywista masa całkowita nadal przekraczała dopuszczalną normę, zatem przy kwalifikacji naruszenia należało uwzględnić wyniki odczytane wprost z wagi.
Zgodnie z Ip. 10.2.3 załącznika nr 3 do utd, dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10% i mniej niż 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 5 000 złotych.
Od powyższej decyzji skargę złożyła strona, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Zarzuciła organowi:
I. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. p.p.s.a.), tj.:
a) naruszenie art. 7, 8, 9 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i brak należytej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym pominięcie przez organ istotnej okoliczności polegającej na nie przedstawieniu przez organ technicznych warunków użytkowania wagi użytej do ważenia pojazdu, w zakresie dopuszczalnych błędów pomiaru dokonywanych za pomocą tego urządzenia, jak również dopuszczalnych warunków dokonywania pomiarów tym typem wagi nieautomatycznej, które to informacje zazwyczaj zawarte są w instrukcji obsługi producenta wag, co w konsekwencji uniemożliwiło ocenę poprawności dokonania czynności ważenia pojazdu i poprawności interpretacji zebranych danych, a to wobec nieujawnienia dopuszczalnego przez producenta błędu odczytu mierzonych parametrów (błędów granicznych), czym też naruszono zasadę informowania strony o istotnych okolicznościach faktycznych sprawy, jak i zaufania do organów państwowych,
- niewskazanie dopuszczalnych odchyleń pomiarowych wagi, a ponadto brak wskazania w protokole kontroli informacji o warunkach atmosferycznych dokonywania pomiaru, co mogło mieć wpływ na wynik pomiaru,
b) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie ustaleń, które statuują wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, względnie o nałożeniu kary pieniężnej w przedstawionej wysokości,
c) naruszenie załącznika nr 1 pkt 15 tabeli do rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki w sprawie określenia gęstości drewna (Dz.U. 2012 poz. 536) w związku z art. 61 ust. 15 ustawy z dnia 20 czerwca I997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. tj. 2024 poz. 1251 z późn. zm.) poprzez jego pominięcie w ocenie zaistniałego stanu faktycznego, która to ocena doprowadziła do błędnych wniosków dot. stopnia naruszenia, tj. przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu skutkujące błędnym uznaniem przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu w określonej przez organ wartości,
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), tj.:
a) naruszenie art. 140aa ust 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2024 poz. 1251 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego,
b) naruszenie art. 92a ust. 1 w związku z załącznikiem nr 3 lp. 10.2.3 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2024 poz. 1539 z późn. zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie będące konsekwencją błędnego zgromadzenia i błędnej oceny materiału dowodowego,
c) naruszenie art. 92c ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona wniosła o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie
- uchylenie decyzji organu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Ponadto na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona wniosła o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Ponadto działając na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, z zastrzeżeniem, że w sytuacji ewentualnego nieuwzględnienia wniosku przez organ jakim jest Główny Inspektor Transportu Drogowego w [...] skarżący na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. kieruje wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów.
Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 2 września 2025r. wstrzymał z urzędu wykonanie ostatecznej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935 z zm., dalej: p.p.s.a.) rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało w sposób sprzeczny z wzorcami normatywnymi, a zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały prawo w sposób który uzasadnia ich uchylenie.
Podkreślić należy, że w będącej przedmiotem kontroli judykacyjnej sprawie najistotniejszym problemem jest – w aspekcie naruszenia przez stronę przepisów prawnych dotyczących masy i wymiarów pojazdów - prawidłowość określenia podstaw obliczania rzeczywistej masy przewożonego ładunku w postaci drewna. Okoliczność ta wywiera bowiem istotny wpływ nie tylko na sposób określenia przez organ stopnia naruszenia przepisów prawa (biorąc pod uwagę załącznik nr 3 do u.t.d.), ale także na wysokość nałożonej na adresata administracyjnej kary pieniężnej (ewentualnie - na istnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność administracyjnoprawną).
Spór w kontrolowanej sprawie dotyczy dopuszczalności zastosowania art. 61 ust. 15 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, który przewiduje szczególny sposób ustalania rzeczywistej masy przewożonego ładunku w odniesieniu do drewna.
Należy wskazać, że zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy pozostawiły poza obszarem rozważań wykładnię art. 61 ust. 15 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się wyłącznie do treści rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz. U. z 2012 r. poz. 536) wskazując, że sposób obliczania masy drewna ma na względzie określenie jego szacunkowej wagi (str. 9 zaskarżonej decyzji).
Podkreślić należy, że omawiana problematyka była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego poglądy tutejszy Sąd w pełni akceptuje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 1693/16, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 3479/15, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2396/16). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że na podstawie art. 61 ust. 15 p.r.d. przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. Z uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającej ten przepis wynika, że kierowano się m.in. interesem przewoźników, pozwalając im na kalkulację możliwości transportowych i właściwe załadowanie pojazdów przez uwzględnienie przy ocenie masy ładunku gatunku przewożonego drewna. Drewno o porównywalnych gabarytach ma bowiem różną masę, w zależności od jego gęstości, a ta jest warunkowana gatunkiem drewna. W ustawie p.r.d. nie ma żadnych wskazówek ani odesłań pozwalających ustalić, co należy rozumieć pod pojęciem drewna. Kierując się jednakże celem omawianej regulacji należałoby przyjąć, że w rozumieniu tego przepisu drewnem jest to wszystko, co zachowuje naturalne, właściwe temu surowcowi cechy fizyczne i chemiczne, niezależnie od postaci, jaką mu nadano. Nie każde zatem przetworzenie drewna pozyskanego z lasu prowadzi do powstania nowego rodzajowo produktu, pozbawionego cech drewna surowego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 61 ust. 15 p.r.d. odnosi się do wszystkich gatunków drewna. Wniosek taki wynika w sposób oczywisty z treści tego przepisu. Nie ma zatem podstaw do ograniczenia zakresu jego zastosowania do gatunków drewna określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z 2 maja 2012 r., wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 61 ust. 16 ustawy p.r.d. Treść art. 61 ust. 16 p.r.d. nie zawiera upoważnienia do ograniczenia, drogą aktu wykonawczego, zakresu regulacji zawartej w ust. 15 tego artykułu. Minister nie uzyskał kompetencji do określenia gatunków przewożonego drewna, których masę ustala się według reguły określonej w art. 61 ust. 15. Jego zadaniem jest określenie gęstości drewna poszczególnych gatunków, w szczególności, a więc przede wszystkim takich gatunków, które mają zastosowanie w przemyśle i budownictwie i tym samym są najczęściej transportowane.
Jak wynika z treści ww. orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego według art. 61 ust. 15 p.r.d. przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. Ten sposób ustalenia rzeczywistej masy drewna organy powinny uwzględniać przy rozpoznawaniu tego typu spraw.
WSA odstąpił od oceny pozostałych zarzutów skargi. Zarzuty te są bowiem przedwczesne w sytuacji, w której organy obu instancji w sposób wadliwy oceniły dopuszczalność zastosowania w tej sprawie sposobu ustalenia masy przewożonego ładunku przewidzianego w art. 61 ust. 15 p.r.d.
Mając na uwadze powyższe rozważania WSA orzekł jak w pkt I sentencji wyroku i uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).
O kosztach Sąd orzekł jak w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.