II SA/Rz 1633/24

II SA/Rz 1633/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Jarosław Szaro /sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Kara administracyjna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 64 ust.1 pkt 1, art. 140aa ust. 1 i 2, 140ab ust. 1
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 14 października 2024 r. nr 1801-IGC.4802.23.2024.4 w przedmiocie kary za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. S. (dalej: przewoźnik/skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) z 14 października 2024 r., nr 1801-IGC.4802.23.2024.4, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu (dalej: NPUCS) z 20 czerwca 2024 r., nr 408000-408000-COC-1.4802.117.2024, w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia odpowiedniej kategorii.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.
W dniu 2 stycznia 2024 r. r. na terenie drogowego przejścia granicznego w [...] funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu członowego w postaci dwuosiowego pojazdu silnikowego marki [....] nr rej. [...] wraz z czteroosiową naczepą marki [....] nr rej. [...], którego kierowcą był V. M., legitymujący się paszportem nr [...] oraz świadectwem kierowcy nr [...].
Pojazdem wykonywany był międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy przez przewoźnika: P. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[....]" P. S., na podstawie licencji wspólnotowej nr [...], wydanej w Warszawie 8 lipca 2021 r. przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego (ważnej do 1 kwietnia 2024 r.).
Kontrolowanym pojazdem przewożony był towar niepodzielny, w postaci koparki kołowej marki [...], na podstawie zgłoszenia celnego wywozowego nr MRN [...] z dnia 28 grudnia 2023 r. oraz dokumentu przewozowego CMR bez numeru z tej samej daty.
W wyniku przeprowadzonej kontroli parametrów zewnętrznych pojazdu tj. dynamicznego ważenia nacisków osi oraz pomiaru długości, wysokości i szerokości ww. pojazdu, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej wysokości pojazdu z ładunkiem o 20cm/5,00% (420 cm)
W trakcie kontroli kierowca pojazdu okazał zezwolenie kategorii IV nr [...] z dnia 12 czerwca 2023 r. wydane przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na okres 24 miesięcy w terminie od 14 czerwca 2023 r. do 14 czerwca 2025 r. dla ww. firmy, nie okazał natomiast wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii II.
Zakres i wyniki przeprowadzonych pomiarów opisane zostały w protokole kontroli nr [...] z dnia 2 stycznia 2024 r.
Mając na uwadze powyższe okoliczności pojazd został uznany za nienormatywny, którym przewóz jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, w tym przypadku kat. II, w świetle regulacji art. 64 i art. 64c ustawy z dnia 29 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, ze zm.), dalej też jako p.r.d.
Kierowca pojazdu nie posiadał zezwolenia przedmiotowej kategorii. Kierowca posiadał i okazał do kontroli zezwolenie kategorii IV.
W związku z powyższym organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w związku ze stwierdzeniem wyżej wymienionego naruszenia przepisów ustawy o ruchu drogowym i decyzją z dnia 20 czerwca 2014 r. r. nałożył na skarżącego - podmiot wykonujący przewóz drogowy - karę pieniężną w kwocie 5000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia odpowiedniej kategorii , tj. kategorii II.
W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) dalej: k.p.a. w związku z art. 64 p.r.d. poprzez niewłaściwą interpretację zasad stosowania zezwoleń poszczególnych kategorii na przejazd pojazdem nienormatywnym, wskutek czego organ nie uwzględnił ważnego na moment wykonywania przewozu drogowego zezwolenia posiadanego przez przewoźnika;
2. art. 140aa p.r.d. w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy poprzez nietrafną interpretację pojęcia "zezwolenia niewłaściwej kategorii", wskutek czego organ bezzasadnie zakwestionował zezwolenie posiadane przez przewoźnika w czasie kontroli pojazdu;
3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia decyzji na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym i prawnym, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, odwołując się do regulacji art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., wskazał że ruch pojazdu nienormatywnego, jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ oraz
DIAS podkreślił, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.
Następnie wyjaśnił, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w p.r.d. oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2024 r. poz. 1251 ze zm.), dalej jako rozporządzenie w sprawie warunków technicznych.
W ocenie DIAS prawidłowo organ instancji uznał, że kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym w rozumieniu p.r.d.. Dopuszczalna wysokość pojazdu członowego wynosiła 4 m, natomiast stwierdzona w trakcie kontroli - 4,2 m. Tym samym dopuszczalna wysokość pojazdu została przekroczona o 20 cm, co stanowi 5 %. Ustalone w wyniku kontroli rzeczywiste parametry kontrolowanego pojazdu, zgodnie z załącznikiem nr 1 do p.r.d, zakwalifikowały pojazd jako nienormatywny kategorii II. Tym samym właściwym dokumentem uprawniającym do poruszania po drodze publicznej byłoby zezwolenie kategorii II.
DIAS wyjaśnił, że zgodnie z art. 140aa w ust. 1 i ust. 2 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej, którą wydaje m.in. właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli naczelnik urzędu celno-skarbowego. W myśl art. 140aa ust. 3 pkt 1 karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd.
W myśl przywołanych przepisów przekroczenie wysokości pojazdu o 20 cm/5 % wymaga zezwolenia kategorii II, a brak takiego zezwolenia skutkuje nałożeniem kary.
W ocenie DIAS nieuprawnione jest twierdzenie przewoźnika, że zezwolenie kat. IV uprawniało do wykonywania kontrolowanego przejazdu.
Zdaniem DIAS w świetle art. 64ea p.r.d., zezwolenie kategorii innej niż wymagana nie może stanowić podstawy legalnego poruszania się po drodze publicznej pojazdu nienormatywnego.
W związku z powyższym za zasadne uznał wymierzenie przez organ I instancji kary pieniężnej w wysokości 5000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormowanego bez zezwolenia kategorii II określonego przepisami p.r.d.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- przepisów o postępowaniu art. 6 k.p.a. w związku z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. poprzez niewłaściwą interpretację zasad stosowania zezwoleń poszczególnych kategorii na przejazd pojazdem nienormatywnym, wskutek czego organ mnie uwzględnił ważnego w momencie wykonywania przewozu drogowego zezwolenia posiadanego przez przewoźnika,
- naruszenie przepisów materialnych w zakresie art. 140aa w zw. żart. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. poprzez niewłaściwą interpretację pojęcia "zezwolenia niewłaściwej kategorii", wskutek czego organ bezzasadnie zakwestionował zezwolenie posiadane przez przewoźnika w czasie przejazdu po drodze publicznej,
- naruszenie przepisów art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia decyzji na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym i prawnym, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona. Organy nie naruszyły prawa, w szczególności przez uznanie, że skarżący nie posiadając zezwolenia odpowiedniej kategorii, a posiadając zezwolenie kategorii wyższej w istocie prowadził pojazd w warunkach o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 2 oraz 140ab ust. 1 p.r.d.
Nie są kwestionowane w przedmiotowej sprawie ustalenia faktyczne, jakie zostały poczynione w wyniku kontroli pojazdu skarżącego przez funkcjonariuszy Urzędu Celno-Skarbowego w dniu 02.01.2024r. W wyniku przeprowadzonych pomiarów ustalono zatem, że wysokość pojazdu z ładunkiem wyniosła 420 cm, czyli przekroczyła o 20 cm wysokość dopuszczalną. ( przewyższenie wyniosło 5% dopuszczalnej normy ). Przekroczenie to powoduje, iż ładunek przewożony przez skarżącego zespołem pojazdów postaci ciągnika siodłowego [...] i przyczepy [....] był ładunkiem ponadnormatywnym i wymagał posiadania przez przewoźnika zezwolenia kategorii II. Opisany parametr był jedynym parametrem ponadnormatywnym w przypadku zbadanego pojazdu. Wysokość dopuszczalna według kategorii II to 4,3 m.
Skarżący nie dysponował tego typu zezwoleniem, dysponował natomiast zezwoleniem kategorii IV. Zezwolenie tej kategorii dotyczy parametrów szerokości i długości pojazdu określając ją dla poszczególnych rodzajów dróg i zespołów pojazdów, jak także przy określonej masie całkowitej i naciskach na osie nie większych niż dopuszczalne. Żeby zatem prowadzić na drodze publicznej pojazd o wysokości większej niż dopuszczalna skarżący powinien posiadać zezwolenie kategorii II, które wydawane jest przez właściwego ze względu na siedzibę wnioskodawcy albo miejsce rozpoczęcia przejazdu starostę.
Nie jest wystarczające posiadanie przez skarżącego zezwolenia kategorii IV.
Systematyka ustawy prawo o ruchu drogowym nie dopuszcza bowiem, poza jednym wyjątkiem, stosowania zasady, że zezwolenie wyższej kategorii zastępuje zezwolenie niższej kategorii, tzn. posiadanie zezwolenia najwyższej kategorii nie zastępuje posiadania zezwolenia kategorii właściwej. Przewoźnik powinien posiadać zezwolenie tej kategorii, która pozwala na rozszerzenie kategorii parametru, który to paramter został przez przewoźnika przekroczony. W przypadku przekroczenia tylko i wyłącznie wysokości pojazdu wraz z ładunkiem skarżący powinien posiadać zezwolenie kategorii II. Brak takiego zezwolenia oznacza naruszenie przepisów prawa o ruchu drogowym w zakresie poruszania się po drogach publicznych pojazdem ponadnormatywnym.
Przepis art. 64 ust.1 pkt 1 ustawy prawo o ruchu drogowym wyraźnie stanowi, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Na mocy tego przepisu wymagane jest zezwolenie odpowiedniej kategorii. Wykładnia językowa prowadzi do jednoznacznych wyników i nakazuje takie rozumienie przepisu, że odpowiednia kategoria jest ta, która pozwala na przejazd z takimi parametrami ponadnormatywnymi jakie są naruszone.
Takie rozumienie tego przepisu jest zgodne z brzmieniem przepisu art. 64ea ust. prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.
Jak słusznie podkreślił organ w sposób jednoznaczny wyjaśnia on, że przejazd pojazdem nienormatywnym z kategorią zezwolenia wyższą niż wymagana jest uznawany za przejazd bez zezwolenia. Kierujący musi przedstawić organom kontrolującym zezwolenie takiej kategorii, która zezwala na przekroczenie tego parametru, który istotnie został przekroczony. Nie jest działaniem zgodnym z prawem przedstawienie zezwolenia umożliwiającego przekroczenie nie tylko tego parametru, który rzeczywiście został przekroczony, ale też parametrów innych. Z mocy tego przepisu jest to niedopuszczalne.
Jedyny wyjątek od obowiązku przedstawienie takiego właśnie zezwolenia, a nie zezwolenia kategorii wyższej przewidziany został w przepisie art. 64c ust. 3 tej ustawy. Stanowi on, że zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii II.
Jak trafnie podniósł organ okoliczność wprowadzenia tego rodzaju wyjątku wskazuje, że posiadanie zezwolenia wyższej kategorii nie zastępuje zezwolenia kategorii niższej.
W przedmiotowej sprawie wynik przeprowadzonej kontroli wskazał, że długość i szerokość zespołu pojazdów zarówno z ładunkiem, jak i bez ładunku nie przekraczały wartości pojazdu normatywnego. Wysokość bez ładunku również nie przekraczała tych norm. Jedynym przekroczonym parametrem była wysokość pojazdu z ładunkiem. Prowadzeniem tego typu pojazdu nienormatywnego możliwe było na podstawie zezwolenia kategorii II.
Nie zostały przekroczone parametry wymagające zezwolenia kategorii IV. Uzyskanie zezwolenia tej kategorii jest bowiem konieczne, gdy szerokość pojazdu przekracza określoną w kategorii II wartość 3,2 m i nie przekracza 3,4 m dla drogi jednozdaniowej i 4 metrów dla drogi dwujezdniowej, zaś długość nie przekracza 15 m dla pojedynczego pojazdu i 23 m dla zespołu pojazdów, wysokość nie przekracza 4,3 m, zaś rzeczywista masa całkowita nie przekracza 60 t. Aby zatem konieczne było uzyskanie zezwolenia kategorii IV pojazd musiałby mieć szerokość przekraczająca 3,2 metra oraz przekraczać rzeczywistą masę całkowitą, lecz ważyć nie więcej niż 60 ton. Te parametry nie były przekroczone w związku z czym zezwolenia kategorii IV nie było wymagane.
Kierowca powinien zostać wyposażony w zezwolenie kategorii II. Takiego zaś zezwolenia nie posiadał . Prowadzenie pojazdu z zezwoleniem kategorii IV w sytuacji, gdy nie są przekroczone parametry, których przekroczenie uniemożliwia wykorzystanie zezwolenia kategorii II jest naruszeniem opisanym w art. 140aa ust. 1 ust. prawo o ruchu drogowym co skutkuje wymierzeniem kary na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
Nie naruszyły zatem organy przepisów ustawy orzekając karę w wysokości 5000 złotych.
Przewoźnik odpowiada za prawidłową realizację wymogów stawianych osobom wykonującym drogowy przewóz towarów w zakresie posiadania stosownych zezwoleń na przejazd pojazdami nienormatywnymi i nie może on przerzucać tej odpowiedzialności na inne osoby np: załadowcę. Przez rozpoczęciem przewozu ciąży na nim obowiązek upewnienia się co do rodzaju przewozu, jaki będzie wykonywany. Czy będą dochowane parametry normatywne zespołu pojazdu, czy też ten przewóz będzie ponadnormatywny i w takim przypadku przewoźnik musi dysponować zezwoleniem właściwej kategorii.
Dlatego też sąd skargi nie uwzględnił i ja oddalił w myśl art. 151 p.p.s.a.