II SA/RZ 1557/24

II SA/Rz 1557/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik
Paweł Zaborniak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 225, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 906
art. 2 ust. 2 i ust. 2
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 76 § 1, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr DSE3-K0918-D16834-65/24 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zarządza zwrot od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącego Z. K. kwoty 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Z. K. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: "Organ" lub "Szef Urzędu") z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr DSE3-K0918-D16834-65/24 odmawiająca potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych.
Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 23 września 2022 r. nr DSE2-K0971-D16834-35/22 Organ odmówił Skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Z. K. w złożonym wniosku wskazał, iż brał udział w latach 1985 — 1989 w nielegalnych obchodach rocznicowych porozumień Rzeszowsko - Ustrzyckich, działał w ramach Ogólnopolskiego Komitetu Oporu Rolników - zajmował się m. in. kolportażem ulotek. Wobec faktu, iż wnioskodawca nie przedłożył wraz z wnioskiem jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie powyższych okoliczności, Organ zwrócił się do Insytutu Pamięci Narodowej celem pozyskania dokumentów potwierdzających spełnienie przez stronę ustawowych przesłanek. W odpowiedzi IPN nadesłał oświadczenia świadków (W. N., T. S. oraz Z. Z.), które były podstawą do przyznania stronie Krzyża Wolności i Solidarności. Organ skierował również wniosek strony do zaopiniowania przez Podkarpacką Wojewódzką Radę Konsultacyjną ds. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych. Wspomniana wyżej Rada zaopiniowała negatywnie wniosek strony. Dokonując analizy materiału dowodowego zarówno nadesłanego przez stronę jak i pozyskanego w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, Szef Urzędu decyzją 19 lutego 2021 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia 30 kwietnia 2021 r. odmówił stronie potwierdzenia przedmiotowego statusu. Wspomniana wyżej decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1021/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił ww. decyzje Szefa Urzędu. W uzasadnieniu wyroku Sąd zalecił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Organ odmówił Skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych. Szef Urzędu wskazał, iż działalność określona w art. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 906 z późn. zm. dalej: "ustawa") to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. W celu realizacji zaleceń wskazanych w powyższym wyroku WSA w Rzeszowie Organ postanowił dopuścić dowód z zeznań świadków. Prawidłowo wezwani świadkowie nie stawili się na przesłuchaniu w wyznaczonym terminie. Pan Z. Z. oraz Pan T. S. nadesłali do Organu podobnej treści pisma w których uzasadniają swoją nieobecność na przesłuchaniu obowiązkami służbowymi. Oświadczyli również identycznie, że mogą złożyć zeznania w innym dogodnym terminie, o ile nie wystąpią nieprzewidziane przeszkody. Pan W. N. również skierował do Szefa Urzędu pismo w którym podaje przyczyny swojej nieobecności, zaś w rozmowie telefonicznej z dnia 20 kwietnia 2022 r. oznajmił iż uważa, że tego typu czynności procesowe w stosunku do Jego osoby są bezzasadne. Pomimo wielokrotnych prób przeprowadzenia dowodu z zeznań wyżej wskazanych świadków, czynności tych nie udało się Organowi przeprowadzić. Z powyższych względów Szef Urzędu uznał, iż zebrany materiał dowodowy nie pozwala na przyznanie Skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych.
Od powyższej decyzji Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż Organ nie zrealizował wytycznych zawartych w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 30 listopada 2021 r. i nie przesłuchał Z. Z., T. S. i W. N., czym naruszył powagę wymiaru sprawiedliwości oraz naruszył konstytucyjne prawo do obrony. Z. K. podniósł, iż nie ponosi winy za to, iż dowód z zeznań świadków nie doszedł do skutku. Skarżący naprowadził nadto, iż nie jest prawdą, jakoby wyżej wskazani świadkowie celowo uchylali się od złożenia zeznań. W nawiązaniu do powyższego Z. K. wniósł o uchylenie decyzji Szefa Urzędu z dnia 23 września 2022 r. nr DSE2-K0971-D16834-35/22.
Decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr DSE3-K0918-D16834-65/24 Organ powyższe rozstrzygnięcie własne utrzymał w mocy.
Szef Urzędu uzasadniając powyższą decyzję stwierdził, iż Skarżący nie spełnił przesłanek określonych w art. 2 lub art. 3 ustawy. Organ podkreślił, iż mimo wielokrotnych prób przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków Z. Z., T. S. i W. N. wskazanie świadkowie nie stawili się na wyznaczony termin przesłuchania, mimo prawidłowego wezwania. Wobec powyższego Szef Urzędu postanowił dopuścić dowód z zeznań J. S. i M. M., które jednak nie potwierdziły, iż Skarżący prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy. Organ podkreślił, iż działalność określona w art. 2 ustawy to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowiek w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. Szef Urzędu podkreślił, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, iż Skarżący spełnił przesłanki przyznania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych. Kwerenda archiwalna przeprowadzona przez Instytut Pamięci Narodowej również nie potwierdziła okoliczności wskazanych przez Skarżącego. Organ zwrócił się również o zaopiniowanie wniosku Skarżącego do Podkarpackiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Sprawy Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych. Rada negatywnie zaopiniowała wniosek Strony o potwierdzenie przedmiotowego statusu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) Skarżący zarzucił Organowi pominięcie dowodów podniesionych we wniosku z dnia 29 września 2020r., jak również dowodów określonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 12 października 2022 r., co stanowi naruszenie prawa polegające na pominięciu uprawnionej strony w postępowaniu administracyjnym. Skarżący zarzucił nadto, iż Organ nie wziął pod uwagę dowodów przedłożonych wraz z wnioskiem, jak również faktu, iż Prezydent RP Andrzeja Duda prawomocnym postanowieniem z dnia 10 października 2019 r., nr 490-2019-13 przyznał Skarżącemu Krzyż "Wolności i Solidarności" za działalność na rzecz niepodległości i suwerenności Polski. Z. K. zarzucił ponadto pominięcie innych dowodów, mających świadczyć, iż Skarżący w latach 1985-1989 działał w konspiracyjnej i nielegalnej organizacji antykomunistycznej pod nazwą Ogólnopolski Komitet Oporu Rolników. Skarżący wskazał, iż w jego ocenie Szef Urzędu nie zastosował się do wytycznych, zawartych w wyroku z 30 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1021/21 i nie przesłuchał Z. Z., T. S. i W. N. Z. K. zakwestionował również zaprezentowaną przez Organ interpretację zeznań świadków J. S. i M. M.
Skarżący, nawiązując do powyższych zarzutów, wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji, jak również o uchylenie decyzji z dnia 23 września 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Dnia 3 lutego 2025 r. WSA postanowieniem o sygn. akt II SA/Rz 1557/24, po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] dopuścił tą organizacje do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. Stowarzyszenie w piśmie z 3 marca 2025 r. zwróciło się do WSA o uwzględnienie skargi w/w Skarżącego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Szefowi Urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga została przez Sąd uwzględniona, bowiem okazała się częściowo zasadna.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 2493; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Skarga w niniejszej sprawie została uwzględniona z powodu potwierdzonych przez Sąd uchybień Organu w zakresie ustalania okoliczności faktycznych niezbędnych do zastosowania wobec Strony właściwych norm prawa materialnego, co mogło mieć istotny wpływ na ustalony w zaskarżonej decyzji wynik sprawy. Innymi słowy, doszło do określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. naruszenia przepisów prawa procesowego w postaci art. 7, art. 76 § 1, art. 77 i art. 80 K.p.a., konstytuujących na gruncie postępowania administracyjnego zasadę prawdy obiektywnej.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że przedmiotem skargi do WSA uczyniono decyzję Szefa Urzędu o odmowie potwierdzenia na żądanie Skarżącego statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych. Zaskarżoną do WSA decyzję Organ oparł na przepisach prawa materialnego wyrażonych w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 906 z późn. zm.; zwana dalej ustawą o działaczach). Sprawa ze skargi w/w strony stanowił już przedmiot rozpoznania WSA, co nastąpiło wyrokiem z dnia 30 listopada 2021 r. o sygn. II SA/Rz 1021/21.
Ponowna odmowa uwzględnienia wniosku Skarżącego została podyktowana m.in. negatywną dla niego oceną złożonego do akt sprawy dowodu w postaci postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 października 2019 r., nr 490/2019, o odznaczeniu Z. K. Krzyżem "Wolności i Solidarności". W aktach sprawy znajduje się wniosek o nadanie w/w odznaczenia sporządzony przez Dyrektora Oddziału IPN w [...]. W uzasadnieniu wniosku Dyrektor Oddziału IPN podkreślił, że Skarżący podczas strajku rolników w [...] w styczniu i w lutym 1981 r. organizował pomoc żywnościową dla strajkujących. W latach 1985 - 1989 r., wymieniony brał udział w podziemnej działalności Ogólnopolskiego Komitetu Oporu Rolników; między innymi kolportował wydawane przez OKOR biuletyn "Solidarność Rolników". W tym samym okresie uczestniczył w nielegalnych obchodach rocznicowych podpisania porozumień rzeszowsko-ustrzyckich oraz podpisywał listy protestacyjne w obronie więźniów politycznych. W latach 1988 – 1989 r. przechowywał i przekazywał nielegalne wydawnictwa do kolportażu wśród załogi PZL [...]. W okresie 1988–1989 był organizatorem NSZZ RI Solidarność na terenie gminy [...]. Zdaniem wnioskodawcy postępowania o nadanie wspomnianego odznaczenia, oświadczenia świadków wypełniają przesłanki z art. 15a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (Dz.U. z 1992 r. nr 90, poz. 450 z późń. zm.; zwana dalej ustawą o odznaczeniach).
W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że w świetle przytoczonego przez IPN we wniosku o odznaczenie art. 15a ust. 1 ustawy odznaczeniach, Krzyż Wolności i Solidarności jest odznaczeniem o charakterze pamiątkowym, będącym nagrodą dla działaczy opozycji wobec dyktatury komunistycznej, którzy w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r., z wyłączeniem okresu od 31 sierpnia 1980 r. do 12 grudnia 1981 r., na terytorium Polski co najmniej przez 12 miesięcy:
1) byli aktywnymi członkami nielegalnych organizacji, które stawiały sobie za cel odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, lub
2) prowadzili zagrożoną odpowiedzialnością karną lub represjami działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania praw człowieka w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Nie ulega wątpliwości, iż wniosek skierowany do Prezydenta RP przez IPN o nadanie odznaczenia został przez ten konstytucyjny organ Państwa uwzględniony, skoro Skarżący otrzymał odznaczenie "Krzyż Wolności i Solidarności". Tym samym, Prezydent RP poprzez wydanie aktu o nadaniu odznaczenia w istocie potwierdził w sposób prawomocny zaistnienie okoliczności faktycznych, o jakich mowa w art. 15a ust. 1 ustawy o odznaczeniach. Postanowienie Prezydenta RP jest dokumentem urzędowym, który powinien podlegać uwzględnieniu w ramach postępowania wyjaśniającego jakie toczyło się przed Szefem Urzędu w celu konkretyzacji ogólnych unormowań ustawy o działaczach.
Nie można nie zgodzić się z zastrzeżeniami Stowarzyszenia o tym, że przesłanki nadania odznaczenia, na które powoływał się w toku postępowania Skarżący są mocno zbieżne z tymi, jakie wpisano w zakres hipotezy przepisu o ustawy o działaczach, definiującego osobę działacza opozycji antykomunistycznej, czyli przepisu art. 2 ust. 1 tej ustawy, który brzmi: Działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. – art. 2 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji.
Z porównania zakresu hipotez tych norm wynika, że odmienności zachodzące pomiędzy nimi nie są znaczne, aczkolwiek mogą mieć znaczenie ad casum. Dotyczą w istocie tego, że w przypadku odznaczenia prawodawca nie wymaga, aby działalność danej osoby była prowadzona na rzecz respektowania politycznych praw człowieka, jak ma to miejsce gdy wnioskodawca stara się o nadanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej przed Szefem Urzędu. Powiązanie potwierdzenia statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej z działalnością na rzecz respektowania politycznych praw człowieka, a nie wszelkich praw człowieka jest uzasadnione celami ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (patrz. szerz. wyrok WSA w Lublinie z 5 lipca 2022 r., sygn. II SA/Lu 373/22, LEX nr 3372308).
W niniejszej sprawie opisane przesłanki, o których mowa w art. 15a ust. 1 ustawy o odznaczeniach, z punktu widzenia kluczowych realiów niniejszej sprawy, nie różnią się w stopniu mogącym mieć negatywne znaczenie dla oceny żądania skarżącego w kontekście art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach. Wynika to z faktu, iż Skarżący odwołuje się do tych samych okoliczności które zostały pozytywnie zweryfikowane i skonkretyzowane w postępowaniu zakończonym przed Prezydentem RP postanowieniem o nadaniu odznaczenia. W niniejszym postępowaniu, tak jak miało to miejsce z wniosku Dyrektora Oddziału IPN, Strona przywoływała te same oświadczenia świadków, które zostały wykorzystane dla potrzeb nadania odznaczenia. Podani przez Stronę świadkowie wskazywali bowiem na zaangażowanie wnioskodawcy w zagrożoną odpowiedzialnością karną lub represjami działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania praw człowieka w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a więc na działalność o jakiej jest wyraźnie mowa w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy działaczach. Prowadzenie działalność tego rodzaju jest warunkiem przyznania uprawnień przewidzianych tą ustawą.
Zdaniem Sądu, orzekający w sprawie Organ nie zwrócił należytej uwagi na skutki obowiązywania w systemie procesowego prawa administracyjnego art. 76 § 1 k.p.a., czyli przepisu określającego reguły przeprowadzenia dowodów z dokumentów urzędowych. Na mocy przytoczonej regulacji, dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Na tle powyższej regulacji ukształtowało się w orzecznictwie sądowym przekonanie interpretacyjne, które WSA w całości uznaje za własne, iż dokument urzędowy, który spełnia wymogi określone w przepisach, ma szczególną moc dowodową w postępowaniu. Polega ona na przyjęciu dwóch domniemań, tzn. prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych. W konsekwencji organ nie może odrzucić - bez przeprowadzenia przeciwdowodu - istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. Organ administracji publicznej nie może dowolnie odrzucić, bez przeprowadzenia przeciwdowodu, istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. Nieuznanie faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym stanowi naruszenie prawa procesowego. Dokumentem publicznym organ administracji publicznej jest związany, co oznacza wyłączenie dopuszczalności podważenia ich mocy dowodowej w postępowaniu w sprawie. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 76 § 1 i 2 przyjął domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumencie stwierdzone przez organ, od którego dokument pochodzi. Domniemanie to może być obalone jedynie przez przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 20 listopada 2024 r., sygn. II SA/Gd 776/24, LEX nr 3787453).
W zakończonym postępowaniu dowód w postaci postanowienia Prezydenta RP nie został oceniony przez Szefa w sposób wymagany mocą przytoczonej regulacji K.p.a. Organ wyraża bowiem stanowisko w uzasadnieniu swej decyzji odpowiadając na twierdzenia skarżącego, iż na gruncie przepisów ustawy o działaczach, przedłożenie dokumentu potwierdzającego nadanie odznaczenia "Krzyż Wolności i Solidarności" potwierdza niezaistnienie przesłanek wykluczających status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 ustawy o działaczach. Otóż, jeżeli należy zgodzić się z Szefem, że odznaczenie o jakim tu mowa nie oznacza automatyzmu w uwzględnieniu wniosku Strony, to ma ono zdecydowanie szerszy zakres oraz moc oddziaływania dowodowego na postępowanie w ramach którego ocenia się spełnienie warunków wymienionych w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach, względem tego jaki przyjął skarżony Organ. Postanowienie Prezydenta RP powinno być uwzględnione przez Szefa Urzędu w zdecydowanie szerszym kontekście niż to uczyniono, bo w oparciu o ten dokument oraz dowody, które przesądziły o jego wydaniu. Szef powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające pod kątem tego, czy okoliczności potwierdzone jego treścią są jednocześnie tymi okolicznościami, które decydują o pozytywnym uwzględnieniu wniosku o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej.
WSA potwierdza również stanowisko Skarżącego o błędnie ocenionych przez pryzmat ustawowych warunków przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej zeznań złożonych przed pracownikiem Organu przez J. S. oraz M. M. Z zeznań tych świadków wynika bowiem, że Skarżący prowadził działalność opozycyjną i w jej ramach zajmował się rozwożeniem prasy, współpracował w działaczami opozycyjnymi oraz uczestniczył w nielegalnych obchodach. Jest tu istotne, iż zeznania złożone przez wymienionych świadków, łączą się z treścią pisemnych oświadczeń M. N., Z. Z. oraz T. S. Sąd zauważa w tym miejscu, iż oświadczenia tych ostatnich osób zostały wykorzystane na potrzeby weryfikacji wypełnienia hipotezy przepisów ustawy o odznaczeniach i zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej. Organ wydając negatywną decyzję nie zdołał innymi dowodami skutecznie zakwestionować prawdziwości podanych w nich faktów oraz ich opisu. Twierdzeniom wymienionych osób nie przeczy w szczególności to, że informacji o działalności opozycyjnej Skarżącego nie udało się odnaleźć w zasobach IPN. Również uchwała Podkarpackiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Sprawy Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych podjęta w trybie art. 5 ust. 6 ustawy o działaczach opozycji, która z uwagi na swój opiniodawczy charakter (pomocniczy charakter), w zakończonym postępowaniu nie posiada mocy dowodowej pozwalającej na zanegowanie wiarygodności oświadczeń świadków, i tym bardziej mocy dowodowej dokumentu urzędowego pochodzącego od Prezydenta RP.
Ze względu na przyjęcie przez Organ ograniczonego znaczenia dowodowego dokumentu urzędowego jakim jest postanowienie Prezydenta RP o nadaniu skarżącemu odznaczenia "Krzyż Wolności i Solidarności", WSA zobligowany był potwierdzić zarzuty Skarżącego oraz uczestniczącego w postępowaniu sądowym Stowarzyszenia Miłośników Historii Polski, co do naruszenia art. 7, art. 76 § 1, art. 77, art. 80 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach, w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie mógł natomiast potwierdzić zarzuconego Organowi naruszenia przepisów K.p.a. regulujących środki dyscyplinujące świadków w toku postępowania administracyjnego, czyli naruszenie art. 88 § 1 K.p.a.. W myśl powołanego przez Stowarzyszenie art. 88 § 1 K.p.a., kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. Na postanowienie o ukaraniu grzywną służy zażalenie.
Zastosowanie tej regulacji sankcyjnej z K.p.a. zależy wyłącznie od decyzji organu prowadzącego proces. Innymi słowy, nie można czynić mu skutecznego na tle regulacji P.p.s.a. zarzutu, że nie nałożył na wskazanych świadków grzywny w sposób który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, że jednocześnie Szef uwzględnił inne wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków. Nie można również kwestionować wystarczająco konsekwentnie podejmowanych przez Szefa Urzędu prób przesłuchania w/w osób. Przekazane do WSA akta dostatecznie jasno wykazują wymagane od Szefa działania zmierzające do uzyskania dodatkowych zeznań. Pomimo podejmowanych dwukrotnych prób poszerzenia materiału dowodowego, żaden ze świadków nie pojawił się w miejscu planowanego przesłuchania. Organ nie naruszył zatem art. 153 P.p.s.a. bowiem starał się wykonać uprzednie wytyczne WSA, jako konsekwencje dostrzeżonych uchybień procesowych.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Organ powinien odstąpić od zawężającej interpretacji przedłożonego przez Skarżącego postanowienia Prezydenta RP o nadaniu odznaczenia i uznać, że mogą z niego płynąć wnioski korzystne dla sytuacji procesowej skarżącego ze względu na daleko zbliżone ustawowe przesłanki uzyskania odznaczenia i nadania statusu działacza opozycji. W szczególności, zadaniem Organu powinno być rozstrzygnięcie czy o nadaniu odznaczenia dla Strony przesądziło potwierdzenie w postępowaniu przed Prezydentem RP, iż miało miejsce prowadzenie w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi działalności zagrożonej odpowiedzialnością karną, na rzecz respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Jeżeli bowiem o pozytywnym dla strony przyznaniu odznaczenia zadecydowały inne względy niż związane z ochroną wyłącznie politycznych praw człowieka w Polsce (np. prawa do gospodarowania własnością rolną w sposób ekologiczny), to postanowienie Prezydenta RP nie będzie stanowić na podstawie art. 76 § 1 K.p.a. dowodu stwierdzającego fakty korzystne dla strony z punktu widzenia stosowania art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach. Zatem istotne jest, aby Organ wyjaśnił jakie konkretne okoliczności stanowiły przyczynę przyznania Skarżącemu odznaczenia, aby na tej podstawie porównać je z ustawowymi przesłankami uznania za działacza opozycji antykomunistycznej.
Z tych powodów WSA orzekł o uchyleniu decyzji Szefa Urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Nie dostrzeżono konieczności sięgania do decyzji poprzedzającej decyzję zaskarżoną, bowiem załatwienie sprawy jest możliwe poprzez ponowne rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez w/w Organ.
Zwrot nadpłaconego wpisu sądowego na rzecz skarżącego nastąpił zaś na podstawie art. 225 P.p.s.a.