Orzeczenie · 2025-04-02

II SA/RZ 1557/24

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Miejsce
Rzeszów
Data
2025-04-02
NSAAdministracyjneWysokawsa
działacz opozycji antykomunistycznejosoba represjonowanastatusKrzyż Wolności i Solidarnościpostępowanie administracyjnedowodyprawo procesoweorzecznictwohistoria najnowszaIPN

Sprawa dotyczyła skargi Z. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, odmawiającą potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Szef Urzędu dwukrotnie odmówił przyznania statusu, mimo że Skarżący powoływał się na swoją działalność w latach 1985-1989 w ramach Ogólnopolskiego Komitetu Oporu Rolników oraz udział w nielegalnych obchodach. Organ nie zdołał przeprowadzić dowodu z zeznań kluczowych świadków, a także negatywnie ocenił dowód w postaci postanowienia Prezydenta RP o nadaniu Skarżącemu Krzyża Wolności i Solidarności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że Organ naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 76 § 1, 77 i 80 K.p.a. Sąd podkreślił, że postanowienie Prezydenta RP o nadaniu odznaczenia, jako dokument urzędowy, powinno być traktowane z większą mocą dowodową, a przesłanki nadania tego odznaczenia są zbliżone do przesłanek nadania statusu działacza opozycji. Sąd wskazał, że Organ powinien dokładniej zbadać, jakie konkretne okoliczności legły u podstaw przyznania odznaczenia, aby móc porównać je z ustawowymi przesłankami przyznania statusu działacza opozycji. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów dotyczących karania świadków za niestawiennictwo, uznając, że Organ podejmował wystarczające próby przesłuchania świadków.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ważność i moc dowodowa dokumentów urzędowych w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza postanowień Prezydenta RP o nadaniu odznaczeń, w kontekście oceny spełnienia przesłanek ustawowych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej materii prawnej związanej z ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej, ale jego wnioski dotyczące oceny dowodów mają szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postanowienie Prezydenta RP o nadaniu Krzyża Wolności i Solidarności stanowi wystarczający dowód do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienie Prezydenta RP o nadaniu Krzyża Wolności i Solidarności, jako dokument urzędowy, powinno być uwzględnione w postępowaniu wyjaśniającym przez Szefa Urzędu, a jego znaczenie dowodowe jest większe niż przyjął organ.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przesłanki nadania Krzyża Wolności i Solidarności są zbliżone do przesłanek nadania statusu działacza opozycji antykomunistycznej, a postanowienie Prezydenta RP powinno być traktowane jako dowód potwierdzający fakty istotne dla sprawy, chyba że zostanie skutecznie obalone przeciwdowodem.

Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania świadków i dokumenty urzędowe, przy rozpatrywaniu wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy, ograniczając znaczenie dowodowe postanowienia Prezydenta RP i nie uwzględniając w pełni zeznań świadków oraz innych dowodów.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 76 § 1, 77, 80 K.p.a.) poprzez błędną ocenę dowodów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie wykazał należytej staranności w ustaleniu stanu faktycznego.

Czy organ administracji publicznej prawidłowo zastosował przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące środków dyscyplinujących świadków?

Odpowiedź sądu

Tak, organ nie naruszył przepisów K.p.a. regulujących środki dyscyplinujące świadków, gdyż podejmował wystarczające próby przesłuchania świadków, a nałożenie grzywny zależy od decyzji organu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ nie miał obowiązku nakładania grzywien na świadków, a podejmowane przez niego próby przesłuchania świadków były wystarczające, co potwierdza brak naruszenia art. 153 P.p.s.a.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylono decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr DSE3-K0918-D16834-65/24.

Przepisy (14)

Główne

u.dz.op. art. 2 § ust. 1 i 2

Ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

Definiuje działacza opozycji antykomunistycznej jako osobę, która przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną lub represjami.

u.dz.op. art. 3

Ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 76 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dowody z dokumentów urzędowych.

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nakazuje sądowi stosowanie przewidzianych prawem środków w celu usunięcia naruszenia prawa.

k.p.a. art. 88 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Środki dyscyplinujące świadków.

u.o.o. art. 15a § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach

Przesłanki nadania Krzyża Wolności i Solidarności.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu wytycznymi zawartymi w orzeczeniu sądu wyższej instancji.

P.p.s.a. art. 225

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot nadpłaconego wpisu sądowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nieprawidłowo ocenił znaczenie postanowienia Prezydenta RP o nadaniu Krzyża Wolności i Solidarności. • Przesłanki nadania Krzyża Wolności i Solidarności są zbliżone do przesłanek nadania statusu działacza opozycji antykomunistycznej. • Organ naruszył zasady postępowania dowodowego, w szczególności dotyczące dokumentów urzędowych.

Odrzucone argumenty

Organ nie naruszył przepisów K.p.a. regulujących środki dyscyplinujące świadków. • Organ podejmował wystarczające próby przesłuchania świadków.

Godne uwagi sformułowania

dokument urzędowy, który spełnia wymogi określone w przepisach, ma szczególną moc dowodową w postępowaniu. • Organ administracji publicznej nie może dowolnie odrzucić, bez przeprowadzenia przeciwdowodu, istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. • Postanowienie Prezydenta RP powinno być uwzględnione przez Szefa Urzędu w zdecydowanie szerszym kontekście niż to uczyniono.

Skład orzekający

Paweł Zaborniak

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Godlewski

sędzia

Maria Mikolik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność i moc dowodowa dokumentów urzędowych w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza postanowień Prezydenta RP o nadaniu odznaczeń, w kontekście oceny spełnienia przesłanek ustawowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii prawnej związanej z ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej, ale jego wnioski dotyczące oceny dowodów mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu statusu działaczy opozycji antykomunistycznej i pokazuje, jak istotna jest prawidłowa ocena dowodów przez organy administracji, w tym dokumentów urzędowych.

Czy odznaczenie od Prezydenta RP automatycznie potwierdza status działacza opozycji? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst