Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

II SA/Rz 1522/24

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

II SA/Rz 1522/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący/
Jarosław Szaro /sprawozdawca/
Małgorzata Niedobylska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit.a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 104
art. 24 ust. 1 pkt 2, art. 24 ust. 3, art. 26 ust. 3,
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi L. sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 19 września 2024 r. nr 1801-IGC.4823.42.2023 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżącej L. sp. z o.o. z siedzibą w C. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi L. spółka z o.o. (dalej: przewoźnik/spółka/skarżąca)  jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w  Rzeszowie (dalej: DIAS) z 19 września  2024 r. nr 1801-IGC.4823.42.2023. Powyższą decyzją DIAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu (dalej: NPUCS) z 16 sierpnia 2023 r., nr 408000-408000-COC-3.4823.233.2023.37 mocą której:
1. nałożono na przewoźnika: L. sp. z o.o., ul. [...], NIP [...] karę pieniężną w wysokości 10 000 zł, na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, za podanie w zgłoszeniu przewozu nr [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zakresie numeru rejestracyjnego środka transportu;
2.s twierdzono naruszenie przez ww. przewoźnika obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy SENT w związku z niedokonaniem aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu przewozu nr [...]w zakresie daty faktycznego rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju;
3. odstąpiono od nałożenia na ww. podmiot kary pieniężnej, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT za naruszenie o którym mowa w punkcie 2.
Jak wynika z akta sprawy 7 kwietnia 2022 r. w miejscowości B. funkcjonariusze [...] w B. Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu przeprowadzili kontrolę przewozu towarów dokonywanego zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] przewożącego towar o nazwie UN1965 - mieszanina gazów skroplonych propan-butan, N.A.G. (mieszanina C), 2.1., (B/D), zaklasyfikowany do kodu CN 2711 o masie brutto 20 500 kg, przemieszczany w procedurze zawieszenia poboru akcyzy za dokumentem e-AD ARC 22DE73500000002191637.
Transport ten był objęty zgłoszeniem przewozu o numerze referencyjnym [...]
W trakcie kontroli kierowca do kontroli przedstawił m. in.: dowody rejestracyjne ciągnika i naczepy, list przewozowy CMR z 06.04.2022 r. dokument Lieferschein [...] z [...] 2022 r., dokument e-AD [...] wypis z licencji nr [...]
W wyniku kontroli zgłoszenia SENT[...]stwierdzono, że w części - "informacje o środku transportu - numer rejestracyjny naczepy" wpisano [...], natomiast przewóz był dokonywany naczepą - cysterną o numerach rejestracyjnych [...]. Numer rejestracyjny naczepy [...]ustalono na podstawie stanu faktycznego i dowodu rejestracyjnego naczepy. Numer tej został także wpisany do dokumentu e-AD [...]
W ocenie kontrolujących wykazana nieprawidłowość znacznie wpłynęła na ustalenie lokalizacji zestawu ciężarowego wraz z towarem.
Ponadto w wyniku analizy zapisów w elektronicznym systemie zgłoszeń SENT stwierdzono, że w części "Informacje o przewozie towaru - miejsce wjazdu na terytorium Polski - data faktycznego rozpoczęcia przewozu" wskazano datę 6 kwietnia 2022 r., natomiast, zgodnie z zapisem zarejestrowanym w systemie SENT GEO, faktyczne rozpoczęcie przewozu na terytorium Polski nastąpiło 7 kwietnia 2022r. ok. godz. 00:46:57.
Kontrolujący sporządzili protokół z przeprowadzonej kontroli o nr MKR2022142740 z opisem ujawnionych nieprawidłowości. Protokół został podpisany przez funkcjonariuszy dokonujących kontroli oraz przez kierowcę pojazdu.
W piśmie z 12 kwietnia 2022 r. przewoźnik złożył wyjaśnienia w sprawie wykazanych nieprawidłowości wskazując, że w dokumencie SENT[...] doszło do błędnego wpisu numeru naczepy: zamiast "[...]" wpisano "[...]" co stanowi oczywistą pomyłkę pisarską, która nie miała na celu usunięcie spod dozoru celnego przewożonego produktu. Wyjaśnił, że dokument SENT wypełniał na laptopie ok. godz. 21:30 i wcisnął cyfrę "[...]" zamiast znajdującej się obok cyfry "[...]".
Przewoźnik wskazał, że dane dotyczące rzeczywistego numeru rejestracyjnego cysterny zawarte w dokumencie e-AD nr [...]wygenerowanym w miejscu załadunku w L. w dniu 6 kwietnia 2022 r., jak i dane cysterny przedstawionej podczas kontroli potwierdzają, że z ciągnikiem siodłowym o nr rej. [...]spięta była naczepa o nr rej. [...]
Podkreślił, że nie zgadza się z ustaleniami Grupy Mobilnej, że stwierdzona nieprawidłowość znacznie wpływa na ustalenie lokalizacji zestawu ciężarowego wraz z towarem, który powinien być monitorowany gdyż urządzenie GPS, w związku z koniecznością stałego zasilania i spięcia z systemami pokładowymi ciągnika siodłowego, na stałe jest zamontowane w kabinie ciągnika o nr rej. [...]
Przewoźnik poinformował również, że nie dysponuje raportem SENT-GEO, jednak ma możliwość weryfikacji prawidłowości przesyłu danych poprzez portal firmy "TRANSMOBIL". W przypadku przesyłu danych z ciągnika siodłowego nr [...] w okresie od 29 marca do 12 kwietnia 2022 r. dane SENT-GEO przesyłane były w całości w sposób prawidłowy. Jednocześnie brak było jakichkolwiek błędnych transmisji.
Odnosząc się do braku aktualizacji danych w zgłoszeniu przewozowym w zakresie daty faktycznego rozpoczęcia przewozu przewoźnik wyjaśnił, że przewóz produktu załadowanego w rafinerii w L. (DE) na kontrolowany zestaw rozpoczął się tuż przed godziną 21:00 w dniu 06.04.2022 r. Dokument SENT przewoźnik wygenerował z kolei o godz. 21:31:50 w dniu 06.04.2022r. Wyjaśnił, że odległość pomiędzy rafinerią w L. a przejściem granicznym w J. wynosi ok. 250 km. Przejazd na tej trasie, realizowany zgodnie z obowiązującymi przepisami, zajął kierowcy niemal 4 godziny. Do Polski zestaw wjechał 07.04.2022 r. o godz. 00:46:57. Podkreślił, że niezależnie od czasu wjazdu zestawu na terytorium Polski, Krajowa Administracja Skarbowa przez cały czas mogła śledzić pojazd poprzez dane GPS przesyłane do niej w sposób niezakłócony.
Do przedmiotowego pisma przewoźnik dołączył mapę z trasą zestawu o nr rej. [...]w dniach 6 kwietnia 2022 r. - 8 kwietnia 2022 r. - 1 karta i wykaz punktów GPS z trasy auta nr rej. [...]pomiędzy 6 kwietnia 2022 r. godz. 20:00 a 8 kwietnia 2022 r. godz. 09:00 - 53 karty.
Postanowieniem z 12 września 2022 r. Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika L. sp. z o.o., w związku z naruszeniem obowiązków wynikających z ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r. po. 104 ze zm.) dalej: ustawa SENT, dotyczących zgłoszenia przewozu nr [...].
Przewoźnik został poinformowany o możliwości złożenia wyjaśnień i dokumentów mających znaczenie w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie, podając stronie treść przepisów art. 24 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, przewoźnik został poinformowany o możliwości złożenia wniosku o odstąpienie od nałożenia tej kary, wskazując tryb wnioskowania.
Pismami z dnia 12 września 2022 r. organ I instancji wystąpił do:
-Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] o udzielenie informacji odnośnie posiadanych przez Spółkę zaległości w składkach ZUS, a także w zakresie prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych;
-Naczelnika L. Urzędu Skarbowego w L. o przekazanie informacji dotyczących aktualnej sytuacji finansowej oraz majątkowej Spółki (m.in. przychód, dochód do opodatkowania z CIT/PIT za lata 2020-2022, zakupione pojazdy, nieruchomości, itp.).
W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] poinformował, że Spółka L. posiada zaległości z tytułu składek za IV 2022 oraz VII i VIII 2022, które są objęte ulgą w postaci odroczenia terminu płatności składek i nie są wymagalne na dzień 20.09.2022 r. Poinformował również, że nie jest prowadzone wobec spółki postępowanie egzekucyjne.
Z kolei Naczelnik L. Urzędu Skarbowego w L. poinformował, że spółka L. nie posiada zaległości podatkowych a także przesłał wydruki aplikacji WRO z informacją dotyczącą sytuacji majątkowej spółki.
W piśmie z dnia 11 października 2022 r. strona podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 12 kwietnia 2022 r. oraz uzupełniła je o dodatkowe wyjaśnienia. Do pisma dołączyła m.in.:
- kserokopię dokumentu CMR potwierdzającego załadunek "mieszaniny C" na zestaw pojazdów [...] w dniu 6 kwietnia 2022 r. na terminalu w L. (DE) i dostarczenie powyższego produktu do terminala w S. V. (SK) w dniu 8 kwietnia 2022 r.;
- wydruk zdjęcia dokumentu Lieferschein nr [...] wygenerowanego na terminalu w L. z danymi załadunku zestawu [...] w dniu 6 kwietnia 2022 r.;
- kserokopię faktury nr [...] z dnia 9 kwietnia 2022 r.
16 sierpnia 2023 r. NPUCS wydał decyzję znak 408000-408000-COC-3.4823.233.2023 zgodnie z treścią której:
1. nałożył na przewoźnika: L. sp. z o.o., karę pieniężną w wysokości 10.000 zł na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, za podanie w zgłoszeniu przewozu nr [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zakresie numeru rejestracyjnego środka transportu;
2. stwierdził naruszenie przez ww. przewoźnika obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy SENT, w związku z niedokonaniem aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu przewozu o nr [...] w zakresie daty faktycznego rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju;
3. odstąpił od nałożenia na ww. podmiot kary pieniężnej, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT za naruszenie o którym mowa w punkcie 2 sentencji.
Przewoźnik złożył odwołanie od ww. decyzji NPUC zarzucając organowi I instancji
- błędną podstawę faktyczną poczynionego rozstrzygnięcia poprzez nieuwzględnienie treści wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia 12 kwietnia 2022 r. do protokołu z kontroli z dnia 7 kwietnia 2022 r., uzupełnionych wyjaśnieniami z dnia 11 października 2022 r. będącymi odpowiedzią na postanowienie o wszczęciu postępowania;
- błędną podstawę faktyczną poczynionego rozstrzygnięcia poprzez niepełną weryfikację sytuacji majątkowej i gospodarczej Spółki, pominięcie przytoczonych negatywnych zjawisk w ocenie ww. sytuacji, a co za tym idzie - nieuwzględnienie możliwości odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes przewoźnika/publiczny w pełnym zakresie,
- błędne odczytanie interesu społecznego.
W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu złożonego odwołania przewoźnik powtórzył wyjaśnienia złożone w toku postępowania odnośnie stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń. Podkreślił, że pomylona jedna cyfra w rejestracji naczepy stanowi oczywisty błąd pisarski.
Zaakcentował, że to raczej błędnie wprowadzony numer ciągnika siodłowego (a nie naczepy) wraz ze znajdującym się w nim urządzeniem GPS mógłby znacznie wpłynąć na ustalenie lokalizacji zestawu ciężarowego wraz z towarem. Podkreślił, że w 2021 r. miała podobną sytuację, bowiem doszło do pomylenia numeru rejestracyjnego naczepy i ostatecznie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach uchylił w całości decyzję Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno- Skarbowego w Katowicach (kopię decyzji nr 2401- IOA.48.21.2022.MS z dnia 28 kwietnia 2022 r. dołączono do odwołania).
Przewoźnik zarzucił również, że organ I instancji zupełnie zignorował dane o jego sytuacji materialnej, zawarte w zalegającym w aktach sprawy sprawozdaniu z działalności spółki za rok 2022. Wskazał, że organ I instancji, pomimo przytoczenia szeregu negatywnych zjawisk mających bezpośredni wpływ na działalność spółki jak pandemia COVID-19; "Polski ład", zbrojny atak Rosji na Ukrainę; rosnąca inflacja, nie znalazł jednak podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 1 pkt. 2 ustawy o SENT.
Po rozpatrzeniu odwołania DIAS decyzją z 19 września 2024 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z 16 sierpnia 2023 r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył przepisy regulujące zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika i kierującego środkiem transportu zawarte w ustawie SENT oraz Rozporządzeniu Ministra Finansów wydał z 20 sierpnia 2020 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1477 z późn. zm.), które obowiązywało w dniu przeprowadzonej kontroli.
Podniósł, że w przedmiotowej sprawie przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu nie uzupełnił prawidłowo danych dotyczących numeru rejestracyjnego środka transportu, co jest równoznaczne z naruszeniem ciążącego na niej obowiązku określonego w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy SENT, co zgodnie z art 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT jest zagrożone karą pieniężną w wysokości 10.000 zł.
DIAS podkreślił, że ta kara jest nakładana obligatoryjnie, niezależnie od tego, czy wpisanie nieprawidłowych danych było celowym działaniem podmiotu, czy było spowodowane omyłką pisarską. Zaznaczył, że błędne wpisanie numeru środka transportu, którym przewożony jest towar, jest uchybieniem bardzo istotnym z punktu widzenia realizacji monitorowania przewozu towarów wrażliwych. Tylko bowiem w razie wpisania w zgłoszeniu SENT prawidłowego numeru pojazdu, organy maja możliwość kontroli przemieszczania towarów objętych systemem monitorowania.
DIAS nie znalazł przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym.
Podniósł, że przewoźnik nie przedstawił dowodów świadczących o wystąpieniu zdarzeń losowych, wyjątkowych, które spowodowały zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Wręcz przeciwnie - w ocenie DIAS- zebrany materiał dowodowy potwierdza, że ujawnione naruszenie było wynikiem zaniedbania i niedopełnienia ustawowych obowiązków.
DIAS stwierdził, że analiza sytuacji finansowej firmy nie wskazuje, aby zagrożona była płynność finansowa firmy, ani by zapłata kary miała zachwiać podstawami jej egzystencji.
W ocenie DIAS za uwolnieniem strony od nałożonej sankcji nie przemawia także interes publiczny.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że stwierdzona nieprawidłowość naruszała podstawowe cele ustawy SENT w zakresie prawidłowego monitorowania przewozu, w związku z czym godziła w interes publiczny, z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo czy zaufanie do organów państwa.
Jako bezzasadny uznał argument przewoźnika iż w interesie publicznym nie leży nakładanie kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych omyłek, czy uchybień formalnych.
DIAS podkreślił, że wprost przeciwnie, w interesie publicznym leży przestrzeganie przez podmioty wskazane w ustawie SENT, nałożonych na nie obowiązków i egzekwowanie przez właściwe organy państwowe ich przestrzegania. W interesie państwa nie jest też doprowadzenie przedsiębiorców do upadłości, ale dyscyplinowanie ich w zakresie przestrzegania przepisów prawa, bowiem to m.in. w tym przejawia się interes publiczny. Uwolnienie strony od grożącej jej sankcji, będącej konsekwencją działania niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym, nie może być uznane za działanie w interesie publicznym, z korzyścią dla ogółu.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie naruszenia zasady proporcjonalności.
Wskazał, że przewoźnik dokonał dwóch naruszeń, natomiast organ I instancji kierując się wspomnianą zasadą uznał, że wystarczającym dla spełnienia celów ustawy SENT będzie nałożenie kary tylko za podanie w zgłoszeniu [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym, a mając na uwadze interes publiczny - odstąpił od nałożenia kary za niedokonanie aktualizacji danych w zakresie daty faktycznego rozpoczęcia przewozu na terytorium RP stwierdzając że brak aktualizacji daty rozpoczęcia przewozu z 6 kwietnia 2022 r. na 7 kwietnia 2022 r. nie było naruszeniem dużej wagi. DIAS podzielił wyrażoną przez organ I instancji opinię, że nieprawidłowość ta, nie wpłynęła na prawidłowość przewozu, ani też nie stanowiła zagrożenia dla interesu Skarbu Państwa.
DIAS podkreślił, że spółka posiadała wiedzę i duże doświadczenie w zakresie realizacji przewozów, objętych systemem monitorowania - w okresie od 2021 r. do I półrocza 2024 r. zarejestrowała bowiem około 6 000 przewozów. Ponadto, co istotne naruszenie polegające na podaniu w zgłoszeniu przewozu danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zakresie numeru rejestracyjnego naczepy było kolejnym, którego dopuścił się przewoźnik. Ostateczną decyzją znak 408000-408000-COC2.48.181.2021.15 z dnia 14 lipca 2022 r. organ I instancji nałożył bowiem na przewoźnika karę pieniężną za tego typu naruszenie stwierdzone w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 23 września 2021 r.
Organ odwoławczy podniósł również, że przewoźnik wielokrotnie dopuścił się naruszenia obowiązków wynikających z ustawy SENT poprzez: podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym (w odniesieniu do 4 przewozów), brak aktualizacji danych (w odniesieniu do 3 przewozów), niezapewnienie przekazywania danych geolokalizacyjnych (w odniesieniu do 3 przewozów).
W ocenie DIAS nie bez znaczenia przy wymierzeniu kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie pozostaje również okoliczność, że wobec strony kilkukrotnie już odstępowano od nałożenia kary, w tym NPUCS odstąpił od nałożenia kar w odniesieniu do 5 przewozów (łączna kwota 60 000PLN).
Mając na uwadze powyższe okoliczności DIAS uznał że brak jest podstaw do uwolnienia strony od nałożonej zaskarżoną decyzją sankcji. Podkreślił, że w interesie publicznym niewątpliwie nie leży takie stosowanie przepisów ustawy o SENT, które miałoby polegać na każdorazowym zwalnianiu podmiotów objętych regulacjami tej ustawy od odpowiedzialności za oczywiste i niejednokrotne naruszenia, wynikające z lekceważącego podejścia odbiorcy do realizacji jej postanowień.
W ocenie DIAS przewoźnik, pomimo wiedzy i doświadczenia, po raz kolejny zlekceważył, wynikające z przepisów prawa obowiązki, co potwierdza, że funkcja prewencyjna ustawy SENT nie została w pełni osiągnięta.
Reasumując, zdaniem DIAS, organ I instancji w prawidłowy sposób przeprowadził proces wydania decyzji, w tym także w jej części uznaniowej obejmującej ocenę wystąpienia przesłanek do odstąpienia od nałożonej sankcji i zasadnie wymierzył przewoźnikowi karę pieniężna w kwocie 10.000 zł za podanie w zgłoszeniu przewozu danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zakresie numeru rejestracyjnego środka transportu.
Przewoźnik nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu wskazując na błędną podstawę faktyczną rozstrzygnięcia poprzez nieuwzględnienie treści wyjaśnień zawartych w piśmie z 12 kwietnia 2022 do protokołu kontroli, uzupełnionych wyjaśnieniami z 11 października 2022 r.
Powtórzył wyjaśnienia złożone w toku postępowania odnośnie stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń. Podkreślił, że wpisanie błędnej cyfry w numerze rejestracyjnym naczepy było pomyłką pisarską a nie działaniem dążącym do jakiegokolwiek uszczuplenia danin publicznych, co stało u podstaw tworzenia ustawy o SENT i nie miało na celu usunięcie przewożonego towaru spod dozoru celnego.
Przewoźnik powołał okoliczności odnośnie trasy przejazdu, tożsamości towaru, czy też innych dokumentów towarzyszących, co do których kontrolujący nie wnieśli zastrzeżeń.
Podniósł, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie "ważył" stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, lecz podjął decyzję weryfikując statystykę przewozów realizowanych przez spółkę na przestrzeni ponad trzech lat z której wynika, ze na około 6000 przewozów spółka dopuściła się kilku uchybień, które skończyły się odstąpieniem od ukarania.
W ocenie przewoźnika organ zastosował więc zasadę symetryzmu dochodząc do przekonania, że skoro uprzednio spółka skutecznie wyjaśniła swoje uchybienia i nie otrzymała kary to musi ją, dla zachowania równowagi, otrzymać w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona i musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, gdyż organ naruszył prawo materialne uznając, że w sprawie nie występują przesłanki z art. 24 ust. 3 ustawy o SENT.
Rozważania w niniejszej sprawie należy zacząć od odniesienia się do zasad odpowiedzialności przewoźnika za niewykonanie obowiązków ciążących na nim z uwagi na wymogi stawiane tego rodzaju uczestnikowi przewozu towarów podlegających monitorowaniu na podstawie tej ustawy.
Przepis art. 7 ust. 1 stanowi, że w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. W zgłoszeniu tym zobowiązany jest on wskazać również numer rejestracyjny pojazdu lub numery rejestracyjne zespołu pojazdów, którym przewożony jest towar podlegający monitorowaniu m. Zgłoszenie takie powinno być w razie potrzeby aktualizowane ( art. 8 ust. 1 ustawy o SENT ).
Brak zgłoszenia lub wypełnienie zgłoszenia w sposób niezgodny z rzeczywistym stanem faktycznym co do elementów zgłoszenia musi być rozpatrywany w kategoriach naruszenia przepisu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT, który przewiduje, że w przypadku gdy przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.
W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane przez przewoźnika, że zgłoszenie dotyczące przewozu mieszaniny gazów skroplonych propan-butan ( mieszaniny C ) nie było wypełnione zgodnie z danymi rzeczywiście występującymi w sprawie. W zgłoszeniu tym nieprawidłowo bowiem wypełniono rubrykę, w której należało wpisać numer rejestracyjny ciągnionej naczepy, którą w tym przypadku była cysterna, w której znajdował się skroplony gaz. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organów w tym zakresie w rubryce tej wpisano błednie numer [...]zamiast numeru [...]. Pozostałe dane zostały przez przewoźnika wpisane prawidłowo, jak także w sposób prawidłowy dokonano połączenia z systemem SENT GEO, tak ze przejazd zespołu pojazdów był monitorowany. Transport wjechał do Polski w następnym dniu niż podany w zgłoszeniu, przewoźnik spóźnił się o 46 minut, ale sam organ uznał, że w tym przypadku występuje podstawa do odstąpienia od ukarania przewoźnika za to naruszenie. Prawidłowo dokonano zgłoszenia numeru ciągnika samochodowego stanowiącego trakcję zespołu pojazdów. Kierujący posiadał właściwy dowód rejestracyjny, prawidłowy numer wpisany był do dokumentów przewozowych.
Nie wykazano aby zaistniałe naruszenie obowiązku rzetelnego i zgodnego ze stanem faktycznym zgłoszenia SENT powodowało zagrożenie dla uszczuplenia należności Skarbu Państwa związanego z tym przewozem towarów akcyzowych.
Słusznie organy przyjęły, że sam fakt błędnego na skutek oczywistej omyłki wypełnienia zgłoszenia w zakresie numeru rejestracyjnego pojazdu nie stanowi o braku wyczerpania przez tego typu działanie znamienia z art. 24 ust. 1 ustawy o SENT, co miałoby w ocenie skarżącego powodować brak podstawy do ukarania go za tego typu działanie.
W systematyce ustawy o SENT pojęcie " oczywistej omyłki " pojawia się w treści art. 24 ust. 1a który przewiduje typ kwalifikowany wykroczenia administracyjnego w postaci dokonania błędnego zgłoszenia na skutek " oczywistej omyłki ". W takim przypadku zgłaszającemu wymierza się niższą karę , bo 2000 złotych zamiast 10000 złotych. W przepisie tym zaznaczono jednak, że nie dotyczy to przypadku błędnego zgłoszenia numeru rejestracyjnego pojazdu.
Nie można zatem uznać, że sam fakt wypełnienia w sposób nieprawidłowy dokumentów wymaganych przez ustawę o SENT na skutek oczywistej omyłki powoduje brak naruszenia przepisów tej ustawy. Brak umyślności błędu w wypełnieniu tego dokumentu ( zgłoszenia ) jest w zakresie numeru rejestracyjnego pojazdu okolicznością bez znaczenia co do oceny realizacji przez przewoźnika znamion czynu podlegającego ukaraniu w trybie administracyjnym określonego w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT. Jedynie w innych przypadkach, na skutek wyjątku przewidzianego przez ustawę działający na skutek oczywistej omyłki może podlegać karze mniejszej , niż ta orzekana w typie podstawowym.
Dlatego też sąd podzielił ocenę organu co do realizacji przez przewoźnika znamiion z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT.
W ocenie sądu organ jednak naruszył prawo ustalając, że nie występują okoliczności opisane w art. 24 ust. 3 ustawy o SENT.
Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej.
Przesłankami odstąpienia od wymierzenia kary są zatem ważny interes podatnika i interes publiczny.
Zgodzić się należy z organem, że instytucja odstąpienia przewidziana przez przepis aktualnie omawiany jest stosowana w ramach uznania administracyjnego, gdy organ może, ale nie musi skorzystać z możliwości odstąpienia od orzeczenia kary. Posiada on tutaj pewien zakres swobody orzeczniczej, gdy w ramach ustalonego stanu faktycznego może ale nie musi zastosować tej instytucji. Uznanie to nie może być jednak dowolne. W pierwszej kolejności organ jest bowiem zobowiązany do dokonania prawidłowej oceny stanu faktycznego w kategoriach wystąpienia ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego, a następnie po dokonaniu prawidłowej oceny ich zaistnienia w sprawie wytłumaczenia stronie postepowania dlaczego instytucji tej nie stosuje. W ramach swojej swobody decyzyjnej w każdej sytuacji może on odmówić odstąpienia od nałożenia kary ( nawet przy zaistnieniu obydwóch interesów ) jednak musi to w sposób swobodny i przekonujący uzasadnić.
Ponieważ jest to instytucja stosowana w ramach uznania administracyjnego kontrola sądu jest w dużej mierze ograniczona, gdyż sąd dokonuje tylko i wyłącznie kontroli zgodności z prawem aktów administracji . Może jednak wskazać na sytuacje gdy organ nieprawidłowo ustalił fakt w zakresie zaistnienia interesów o których mowa , czy tez dowolnie uzasadnił ( bądź nie uzasadnił; ) odmowę odstąpienia od ukarania. Takie działanie organu może być bowiem ocenione w kategoriach naruszenia prawa materialnego bądź procesowego.
W przedmiotowej sprawie organ w sposób nieprawidłowy ocenił okoliczności dotyczące zaistnienia ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego przemawiające za odstąpieniem od ukarania.
Przyjął on mianowicie, że nie występują one w sprawie niniejszej oceniając po pierwsze bardzo dobrą sytuację finansową przewoźnika a także wskazując, że dopuścił się on naruszeń choć posiadał wiedze i możliwości do prawidłowego wypełnienia zgłoszenia, gdyż złożył już kilka tysięcy zgłoszeń i przyjmując te okoliczność na niekorzyść przewoźnika.
W ocenie sądu w sprawie zachodzą oba te interesy, gdyż wskazują na to okoliczności związane zarówno z samym zdarzeniem, jak także okoliczności dotyczące samego przewoźnika.
Błędem jest ograniczenie oceny ważnego interesu podmiotu ukaranego tylko do oceny jego sytuacji majątkowej. Nie tylko bowiem ta okoliczność ( choć mająca bez wątpienia dużą wagę ) będzie stanowić o jego wyczerpaniu.
Chodzi bowiem o to, że kary powinny zostać stosowane zgodnie z zasadą proporcjonalności, w tych sytuacjach, gdy zarówno rodzaj naruszonych obowiązków, jak i zamiar ich naruszenia wskazują na konieczność wymierzenia kary celem wymuszenia zmiany postępowania podmiotu zobowiązanego do złożenia zgłoszenia. Takie, proporcjonalne stosowanie norm penalizujących jest zgodne z ważnym interes podatnika. Ma on bowiem interes w tym by był karany w sposób adekwatny do popełnionego naruszenia i karanie to ma na celu zmianę jego postępowania . W ocenie sądu interes uczestnika przewozu do karania go w sposób proporcjonalny ma charakter interesu ważnego.
Za adekwatnym i proporcjonalnym karaniem przemawia także interes publiczny. Działanie organów władzy publicznej powinno być proporcjonalne do stwierdzonych uchybień i mieć na celu z jednej strony konieczność represji, ale z drugiej strony jako podstawowy cel zmianę postępowania np: przewoźnika i wymuszenie przestrzegania przepisów.
W przedmiotowej sprawie okoliczności zdarzenia i samo dotychczasowe postępowanie przewoźnika wskazują, że oba te interesy są w istocie spełnione.
Do naruszenia przepisów o SENT doszło bez wątpienia w sposób nieumyślny, na skutek pomyłki osoby wypełniającej zgłoszenie. Pomyłki polegającej na wpisaniu sąsiedniej cyfry z klawiatury komputera. Taka pomyłka może zdarzyć się każdemu. Oczywiście, co do zasady nie uchyla to wyczerpania naruszenia prawa przez przewoźnika ale stawia pytanie co do konieczności karania go za to. Pozostałe dokumenty były sporządzone prawidłowo. Nie doszło do uszczuplenia należności podatkowych. Oczywiście same tylko te okoliczności są, można powiedzieć, typowymi w tego typu sprawach. Dlatego organ powinien także docenić dotychczasowa postawę przewoźnika, który na 6000 zgłoszeń tylko w kilku dokonał drobnych omyłek. Świadczy to o tym, że przestrzega on prawa w zakresie monitorowania przewozu towarów, zaś tylko pomyłka spowodowała, że w sprawie niniejszej doszło do nieprawidłowego wypełnienia zgłoszenia.
W ocenie sądu interes publiczny przemawia za takim kształtowaniem świadomości prawnej, że obywatele są przekonani, że uczestnicy obrotu są karani w sposób adekwatny i proporcjonalny za popełnione naruszenia prawa, natomiast nie są karani gdy generalnie i dokładnie przestrzegając prawa popełnią drobną omyłkę pisarską w jednej z kilku tysięcy spraw. W ten sposób kształtowane jest bowiem poczucie sprawiedliwości i ochrony ze strony państwa polegające na zaufaniu, że nie są karani obywatele przestrzegający prawa w sytuacji, gdy popełnią drobny błąd ( w tym pisarski ).
W ocenie sądu organ tę okoliczność ocenił nieprawidłowo stwierdzając, że interes publiczny nie występuje, bo przewoźnik miał umiejętności i mógł prawidłowo wypełnić formularz. Przewoźnik nie kwestionował swoich umiejętności, nie powoływał się na brak wiedzy, a na nieświadomą omyłkę, która zdarzyć się może każdemu, nawet osobie posiadającej duże umiejętności.
W tych okolicznościach sąd uznał, że organ naruszył prawo dokonując nieprawidłowej oceny zaistnienia przesłanek z art. 24 ust. 3 ustawy o SENT.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ ponownie oceni możliwość odstąpienia od orzeczenia kary na podstawie tego przepisu z tym, że w warunkach wskazanych przez sąd wyczerpania tych omówionych powyżej przesłanek. Podjętą przez siebie, w ramach uznania administracyjnego decyzję w tym zakresie uzasadni.
Podstawą orzeczenia sądu jest przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 p.p.s.a. W ich skład wchodzi wpis sądowy – 400 zl.