II SA/RZ 1336/24

II SA/Rz 1336/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Jarosław Szaro /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Popek
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 72, art. 85 ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 1 sierpnia 2024 r. nr BP.500.143.2024.1181.RZ9.596616 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. P. (dalej: skarżący/strona)  jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z 1 sierpnia 2024 r. nr BP.500.143.2024.1181.RZ9.596616, która organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 maja 2024 r. nr WITD.DI.P.0152.IX0344/54/24/P o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2021 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm.), dalej: u.t.d.
Jak wynika z akta sprawy PWITD pismem z 29 lutego 2024 r. zawiadomił M. P., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: U. o zamiarze wszczęcia 18 marca 2024 r. kontroli w zakresie przestrzegania warunków i obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 4 pkt 22 u.t.d. Powyższe pismo doręczono skarżącemu 4 marca 2024 r.
W zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli zawarto informację o obowiązku wynikającym z art. 50 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236), dalej: p.p. tj. wskazanie tzw. osoby upoważnionej w razie nieobecności kontrolowanego przedsiębiorcy.
Było to już kolejne pismo zawiadamiające o zamiarze wszczęcia kontroli; wcześniejsza próba podjęcia czynności kontrolnych działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego zaplanowana na 22 stycznia 2024 r. nie odbyła się ze względu na problemy zdrowotne pełnomocnika strony.
15 marca 2024. do PWITD wpłynęła za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej wiadomość podpisana przez M. P. z załącznikiem w postaci druku ZUS ZLA potwierdzającym niezdolność przedsiębiorcy do pracy w okresie od 14 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r.
Przedsiębiorca nie wskazał osoby upoważnionej do reprezentacji w czasie swojej nieobecności.
29 marca 2024 r. przedsiębiorca przesłał kolejną wiadomość elektroniczna z informacją o braku możliwości rozpoczęcia kontroli ze względu na stan zdrowia; tym razem również nie wskazał osoby upoważnionej.
W dniu 3 kwietnia 2024 r. upoważnieni inspektorzy PWITD udali się pod adres siedziby firmy skarżącego mieszczącej się w G. ul. [...] celem rozpoczęcia kontroli. Pod ww. adresem nie zastano skarżącego ani osoby upoważnionej. Zaplanowana kontrola nie została rozpoczęta.
Mając na uwadze powyższe okoliczności PWITD decyzją z dnia 20 maja 2024 r., opisaną na wstępie, wymierzył stronie karę pieniężną w kwocie 12 000 zł za uniemożliwienie przeprowadzenia czynności kontrolnych.
W tym samym dniu wystąpiono z wnioskiem do Starostwa Powiatowego w R. o udzielenie informacji dotyczącej rodzaju posiadanych uprawnień przewozowych. Ustalono, że przedsiębiorca w przewidywanym okresie kontrolnym tj. od 1 kwietnia 2023 r. do 29 lutego 2024 posiadał zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie krajowego przewozu rzeczy o nr [...], wydane 6 lutego 2020 r. przez Starostę R.. Do zezwolenia zgłoszone było 6 pojazdów.
Skarżący nie zgodził się z decyzją organu I instancji wymierzającą karę pieniężną w kwocie 12 000 zł i wniósł od niej odwołanie.
W uzasadnieniu odwołania podkreślił, że z powodów niezależnych od siebie (niezdolność do pracy i przebywanie na zwolnieniu lekarskim) nie mógł przekazać żądanych przez organ kontroli dokumentów oraz uczestniczyć w kontroli. Wyjaśnił, że nie miał możliwości wyznaczyć innej osoby do uczestnictwa w kontroli z grona rodziny. Wskazał, że wyznaczył pełnomocnika do reprezentowania przedsiębiorstwa, jednak z nieznanych mu powodów zrezygnował on z reprezentacji przedsiębiorcy. Również kierowcy zatrudnieni w przedsiębiorstwie nie wyrazili zgody na reprezentację z powodu braku wiedzy i odpowiedzialności w tym zakresie.
GITD, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 1 sierpnia 2024 r., opisaną na wstępie, utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że podstawę faktyczną skarżonego rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie opisane w załączniku nr 3 u.t.d. polegające na niepoddaniu się lub uniemożliwieniu przeprowadzenia kontroli w całości lub części.
Organ II instancji przytoczył treść przepisów regulujących zasady podlegania przez podmioty wykonujące przewóz drogowy karom pieniężnym za naruszenia przepisów określających obowiązki lub warunki przewozu drogowego wynikające z przepisów u.t.d. tj.. 92a ust. 5, 92a ust. 6, 92a ust. 7,9,10, art. 92b ust. 1-2, art. 92c ust. 1, 2 u.t.d. a także treść art. 72 u.t.d, określającego obowiązki kontrolowanego wobec inspektora dokonującego czynności kontrolnych.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 85 ust. 3 u.t.d. czynności kontrolne przeprowadza się w obecności przedsiębiorcy lub osoby upoważnionej.
Wskazał , że konsekwencją tych przepisów jest treść lp. 1.6. załącznika nr 3 do u.t.d. sankcjonującego niepoddanie się kontroli lub uniemożliwienie jej przeprowadzenia w całości lub w części .
Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia organu I  instancji, że skarżący naruszył przepis lp. 1. 6 załącznika nr 3 u.t.d. polegający na niepoddaniu się lub uniemożliwieniu przeprowadzenia kontroli w całości lub części.
GITD wskazał, że wielokrotnie dostosowywał termin przeprowadzenia kontroli do terminu odpowiadającego stronie.
Organ odwoławczy wskazał, iż to strona lub osoba przez nią upoważniona ma obowiązek dostarczenia/ przedłożenia dokumentów wymaganych do przeprowadzenia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy (gdzie prowadzone są czynności kontrolne) albo w siedzibie organu. Wskazanie przez pełnomocnika strony adresu jego biura pod którym dokumenty będą udostępnione w dniu 22 stycznia 2024 r. w proponowanych godzinach pomiędzy 10:00 - 11:00 organ odwoławczy uznał za niedopuszczalne.
GITD podkreślił, że to strona lub osoba przez nią upoważniona ma obowiązek dostarczenia/przedłożenia dokumentów wymaganych do przeprowadzenia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy (gdzie prowadzone są czynności kontrolne) albo w siedzibie organu.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że podnoszona przez przedsiębiorcę rezygnacja pełnomocnika z reprezentowania oraz brak zgody kierowców na wyznaczenie jako osoby upoważnionej do reprezentowania przedsiębiorcy nie stanowią okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego za stwierdzone naruszenie.
Odnosząc się do możliwości zastosowania przepisów egzoneracyjnych z art. 92b i 92c u.t.d., GITD nie stwierdził w przedmiotowej sprawie okoliczności uzasadniających ich zastosowanie.
W ocenie GITD przewoźnik nie wykazał, że dopełnił ciążącego na nim obowiązku i podjął wszelkie możliwe środki w celu zapobiegania powstawaniu naruszeń, choć ewentualne okoliczności uzasadniające zastosowanie w sprawie przepisu egzoneracyjnego określonego w art. 92c u.t.d, powinien wykazać sam przedsiębiorca, co wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych.
W związku z powyższym w ocenie organu odwoławczego kara pieniężna w wysokości 12.000,00 zł z tytułu naruszenia sankcjonowanego przez lp. 1.6 załącznika m 3 do u.t.d., została nałożona na stronę zasadnie.
M. P. nie zgodził się z decyzją organu odwoławczego i wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej :k.p.a. przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji, nieuwzględnienie zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej, co polegało na niewykazaniu w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności popełnienia przez skarżącego naruszeń; a także art. 92b i art. 92c ust. 1 pkt 1 u.p.d. przez nieprzeprowadzenie oceny istnienia (lub braku) wymienionych tam okoliczności egzoneracyjnych.
Skarżący podniósł, że nie uwzględniono przedstawionych w postępowaniu dowodów oraz wyjaśnień. Wskazał, że na każdym etapie postępowania w miarę możliwości zdrowotnych uczestniczył w postępowaniu. Skarżący terminowo przesyłał wszelkie dokumenty w tym zaświadczenia lekarskie potwierdzające brak możliwości wykonywania pracy i uczestniczenia w kontroli jednocześnie deklarował, że niezwłocznie po ustaniu przyczyny będzie uczestniczył w kontroli.
Skarżący zarzucił, że wnioski wysnute przez kontrolującego nie zostały poparte odpowiednimi dowodami zebranymi w postępowaniu, a są jedynie swobodną ich interpretacją.. Skarżący podkreślił, że dysponuje wszystkimi uprawnieniami do prowadzenia transportu drogowego, posiada wszelkie dokumenty i ewidencje czasu pracy i bezcelowe byłoby niepoddanie lub uniemożliwienie przedmiotowej kontroli.
Ponadto zarzucił, że organ błędnie uznał, że przedsiębiorca mógł uczestniczyć w czynnościach kontrolnych w trakcie trwającego zwolnienia lekarskiego. Wskazał, że na początku wskazał pełnomocnika do prowadzenia czynności kontrolnych lecz organ I instancji nie informował pełnomocnika o czynnościach lub żądaniach okazania dokumentów.
Skarżący wskazał również na naruszenie przepisów art. 32, 35 § 1, § 2, § 3 oraz art. 40 § 1. § 2 k.p.a. nie precyzując na czym naruszenie to miałoby polegać.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie przedmiotowego postępowania a także zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania.
Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie jest uzasadniona.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowią przepisy u.t.d., według stanu prawnego z dnia dokonania kontroli.
Stosownie do art. 48 ust. 1 p.p. organ kontroli zawiadamia przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli.
Zgodnie z art. 72 u.t.d., kontrolowany jest obowiązany umożliwić inspektorowi dokonanie czynności kontrolnych, a w szczególności:
1. udzielić ustnych lub pisemnych wyjaśnień, okazać dokumenty lub inne nośniki informacji oraz udostępnić dane mające związek z przedmiotem kontroli;
2. udostępnić pojazd, a w uzasadnionych przypadkach wynikających z przeprowadzonej kontroli pojazdu na drodze, obiekt, siedzibę przedsiębiorcy oraz wszystkie pomieszczenia, w których przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą bądź też przechowuje mienie przedsiębiorstwa;
3. umożliwić sporządzenie kopii dokumentów wskazanych przez kontrolującego;
4. umożliwić sporządzenie dokumentacji filmowej lub fotograficznej, jeżeli może ona stanowić dowód lub przyczynić się do utrwalenia dowodu w sprawie będącej przedmiotem kontroli;
5. umożliwić przekazanie, za potwierdzeniem odbioru, oryginału zapisu urządzenia samoczynnie rejterującego prędkość jazdy, czas jazdy i postoju lub karty kierowcy, oraz gromadzonych przez kontrolowany podmiot wydruków z tachografu cyfrowego i karty kierowcy, których kontrola będzie dokonywana w siedzibie organu kontroli.
Stosownie do przepisu art. 85 ust. 2 u.t.d, osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo do:
1. żądania od przedsiębiorcy i jego pracowników pisemnych lub ustnych wyjaśnień, okazania dokumentów i innych nośników informacji oraz udostępnienia wszelkich danych mających związek z przedmiotem kontroli;
2. wstępu na teren przedsiębiorcy, w tym do pomieszczeń, gdzie prowadzi on działalność gospodarczą, w dniach i godzinach, w których jest lub powinna być wykonywana ta działalność, oraz wstępu do pojazdów użytkowanych przez przedsiębiorcę.
Zgodnie z art. 85 ust. 3 u.t.d. czynności kontrolne przeprowadza się w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego wyznaczonej.
Konsekwencją powyższego jest treść lp. 1.6 zał. nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenie kontroli w całości lub w części kara pieniężną w wysokości 12.000 zł .
Tak więc zasadą jest, że kontrolowany przedsiębiorca (lub podmiot upoważniony przez takiego przedsiębiorcę) powinien być obecny podczas czynności kontrolnych. Tylko wówczas można prowadzić działania kontrolne. Od tej zasady ustawodawca przewidział jednak wyjątki. Zasada ta leży w interesie zarówno kontrolowanego, jak i organu kontrolującego. Obecność kontrolowanego lub osoby upoważnionej przez kontrolowanego pozwala sprawniej przeprowadzić czynności kontrolne, co ma wpływ na czas prowadzenia kontroli, a tym samym również na prowadzenie działalności przez danego przedsiębiorcę. Jako że kontrolowana jest działalność przedsiębiorcy, powinien on być żywo zainteresowany jej przebiegiem i możliwością wpływu na jej przebieg. Kontrolowany może wówczas na bieżąco odpowiadać na pytania kontrolowanego, wyjaśniać okoliczności wskazane w dokumentacji czy dostarczać konkretną dokumentację wymaganą przez organ kontrolujący.
Przedsiębiorca może upoważnić inną osobę do tego, aby była obecna w czasie czynności kontrolnych.
Zgodnie z ust. 3 art. 85 u.t.d. obowiązkiem przedsiębiorcy jest wskazanie tzw. osoby upoważnionej które staje się w szczególności konieczne w razie nieobecności kontrolowanego przedsiębiorcy. Osoba upoważniona zastępuje niejako kontrolowanego przedsiębiorcę i gwarantuje skuteczność przeprowadzenia kontroli - również wówczas, gdy przedsiębiorca kontrolowany jest nieobecny. Podkreślić należy, że z uwagi na obligatoryjność wskazania osoby upoważnionej w przypadku nieobecności przedsiębiorcy nie można zasadnie tłumaczyć jej braku tym, że przedsiębiorca nie ma osoby, której by ufał i która byłaby w pełni zorientowana w sprawach przedsiębiorstwa..
W konsekwencji bierność w zakresie ustanowienia osoby upoważnionej dodatkowo należy uznać za uniemożliwienie przeprowadzenia przez organ czynności kontrolnych w przedsiębiorstwie".
Mając na uwadze powyższe Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję oraz decyzję wydaną w pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego ani naruszeń przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na to, że skarżący nie poddał się kontroli o której został prawidłowo zawiadomiony. Przekładając zwolnienie lekarskie
na czas przewidywanej kontroli nie wyznaczył osoby upoważnionej do jego reprezentacji.
Powoływana okoliczność trudności w braku wyznaczenia osoby upoważnionej do reprezentowania przedsiębiorcy podczas jego nieobecności przy czynnościach kontrolnych nie wyłącza jego odpowiedzialności za naruszenie przepisu lp. 1.6 załącznika nr 3 do utd.
Podkreślić należy, że strona jako profesjonalny podmiot prowadzący działalność transportową powinna zapewnić możliwość przeprowadzenia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy podczas swojej nieobecności niezależnie od jej powodów (zwolnienie lekarskie/urlop). Podnoszona przez stronę rezygnacja pełnomocnika z jej reprezentowania oraz brak zgody kierowców na wyznaczenie ich jako osoby upoważnione do reprezentowania przedsiębiorcy w toku kontroli nie stanowią okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenie, bowiem za prowadzoną politykę kadrową oraz organizację i dyscyplinę pracy odpowiada przedsiębiorca.
Reasumując Sąd nie dopatrzył się w okolicznościach przedmiotowej sprawy naruszeń prawa procesowego, które mogłyby skutkować eliminacją zaskarżonej decyzji.
Merytoryczna ocena rozstrzygnięcia organów obu instancji, oparta o pełne ustalenia stanu faktycznego sprawy, potwierdziła jego zgodność z podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia.
Wymierzenie kary określonej w lp. 1.6 załącznika nr 3 u.t.d. w kwocie 12.000 zł uznać należy za zasadne.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.