II SA/Rz 1171/14

II SA/Rz 1171/14 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2015-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Grzegorz Panek
Paweł Zaborniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II OZ 1350/14 - Postanowienie NSA z 2014-12-19
II OZ 1351/14 - Postanowienie NSA z 2014-12-19
II OZ 720/15 - Postanowienie NSA z 2015-07-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 poz 145
art. 29 ust. 3
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Grzegorz Panek Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. S. i Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uregulowania stosunków wodnych na gruncie -skargę oddala-
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Z. S. i M. S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej: "SKO" lub "Kolegium") z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], wydana w przedmiocie odmowy uregulowania stosunków wodnych na gruncie.
Zaskarżone rozstrzygnięcie wydano w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Podaniem z dnia 8 października 2008 r. Z. S. i M. S. zwróciły się do Wójta Gminy [...] o uregulowanie stosunków wodnych pomiędzy, stanowiącą ich własność działką nr 338 w K., a działką nr 339, stanowiącą własność S. R.
W rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej podejmowały wiele rozstrzygnięć, a sprawa wskutek skarg wnioskodawczyń była również dwukrotnie przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Wyrokiem Sądu z dnia 12 sierpnia 2010 r., II SA/Rz 702/09, oddalono skargę Z. S. na decyzję Kolegium z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], uchylającą w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], o odmowie uregulowania stosunków wodnych na wnioskowanych działkach.
Natomiast wyrokiem z dnia 18 października 2012 r., II SA/Rz 400/12, Sąd uwzględniając skargę Z. S. i M. S. uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] oraz poprzedzającą ja decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] o odmowie uregulowania stosunków wodnych. W uzasadnieniu wskazano na konieczność przeprowadzenia dowodów z opinii biegłego oraz uzupełnienia materiału dowodowego o mapy obrazujące ukształtowanie terenu. W zaskarżonej decyzji przyjęto bowiem, że działki nr 338 i 339 tworzą geometrycznie dwustronny stok o spadkach przeciwstawnych względem siebie, jednakże ze szkicu sytuacyjnego sporządzonego podczas pierwszych oględzin, przeprowadzonych w dniu 13 listopada 2008 r. wynikało, że część stoku na działce nr 339 jest pochylona w kierunku północno – wschodnim, a więc w kierunku zabudowań na działce nr 338. Zdaniem Sądu takie nachylenie pola ornego, przy jednoczesnym "przedzieleniu w poprzek" działki nr 339 gęsto zasadzonymi tujami poniżej tego obszaru może powodować ukierunkowanie spływu wód z wyżej położonej części działki nr 339 na działkę nr 339 i to niezależnie od tego jakie jest ukształtowanie terenu niżej położonego.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm., dalej: "u.P.w."), Wójt Gminy [...] ponownie odmówił uregulowania stosunków wodnych na działkach nr 338 i 339 w K.
Zdaniem organu ustalony stan faktyczny nie potwierdził aby na ww. nieruchomościach doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Przeprowadzona rozprawa administracyjna, oględziny oraz dowód z opinii biegłego pozwoliły ustalić, że na działkach nr 338 i 339 występuje jednostajny spadek terenu w kierunku wschodnim, a wody opadowe z obu nieruchomości odprowadzane są rowami. Zdaniem autora sporządzonej ekspertyzy na ww. działkach wielokrotnie doszło do zmiany stosunków wodnych. Na działce nr 339 zmian takich dokonano w latach 1997 – 2008 r., jednakże były to zmiany korzystne lub neutralne względem działki skarżących. Nie stwierdzono, aby dokonane nasadzenia oraz wykonanie rowów odprowadzających wody opadowe od strony wschodniej i zachodniej działki nr 339 powodowały szkody na działce 338, co obligowało do wydania decyzji o odmowie uregulowania stosunków wodnych. Okresowe zalewanie nieruchomości skarżących nie jest związane ze zmianami stosunków wodnych na działkach sąsiednich, lecz wynika z naturalnego spływu wód po stoku o sporym nachyleniu i nie dotyka wyłącznie działki skarżących, lecz wszystkich nieruchomości w rejonie.
Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawczyń, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Kolegium utrzymało w mocy opisaną powyżej decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2013 r.
W ocenie organu odwoławczego stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób nie budzący wątpliwości i zgodnie z uregulowaniami K.p.a. Dokonane przez Wójta czynności, w tym powołanie biegłego i sporządzona przez niego opinia były wystarczające do rozpatrzenia sprawy. Nie stwierdzono jakiegokolwiek celowego naruszenia terenu działki nr 339 oraz celowego działania ze strony jej właściciela – S. R., powodującego zmianę naturalnego spływu wód opadowych w kierunku nieruchomości M. S. i Z. S. Podmakanie i zawilgocenie ścian budynków wnioskodawczyń jest natomiast wynikiem złego stanu technicznego tych obiektów, powodującego ich osiadania i pękanie ścian. W tym stanie rzeczy interwencja organu w oparciu o art. 29 u.P.w. nie była wymagana, a zatem decyzję Wójta uznano za odpowiadającą prawu.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie M. S. i Z. S. wniosły o poddanie kontroli zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej jej decyzji Wójta. Zdaniem skarżących organy obu instancji wadliwie ustaliły stan faktyczny sprawy, gdyż w sprawie zaistniały przesłanki do wydania wnioskowanej przez nich decyzji o uregulowaniu stosunków wodnych, co wielokrotnie podnosiły w kierowanych do organu pismach.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna została przez Sąd oddalona.
Należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, iż istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Warto też dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżona decyzja SKO jest prawidłowa zarówno pod względem materialnym jak i formalnym.
Należy na wstępie przypomnieć, że przedmiotem skargi Z. S. i M. S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], wydana w przedmiocie uregulowania stosunków wodnych pomiędzy działką o nr 339 należącą do S. R., a działką o nr 339 stanowiącą własność Z. i M. S. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek współwłaścicielek działki o nr 339. Organy obu instancji odniosły zgłoszone przez w/w osoby żądanie do treści art. 29 ust. 3 u.P.w. W toku całego postępowania skarżące konsekwentnie podnosiły, że ich sąsiad poprzez podejmowanie szeregu działań, doprowadził do zmiany stanu wody na gruncie i zmiana ta oddziaływuje negatywnie na własność działki o nr 338 (zalewanie działki przez wody spływające z działki nr 338). W myśl powołanego wyżej przepisu prawa materialnego, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 3 lutego 2010 r. o sygn. akt II OSK 224/09, LexPolonica nr 2238216, aby wydać decyzję na podstawie art. 29 ust. 3 u.P.w. konieczne jest ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie tego przepisu jest przede wszystkim uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). Sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego aby organ uwzględnił zgłoszone żądanie. Konieczne jest stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą a szkodą na nieruchomości. Jeżeli postępowanie wyjaśniające potwierdzi brak tego związku, to wówczas, organ obowiązany będzie odmówić uwzględnienia żądań opartych na treści art. 29 ust. 3 u.P.w.
Nie podlega kwestii, iż postępowanie dowodowe, prowadzone w celu potwierdzenia zaistnienia powyższych okoliczności musi się odbywać z zachowaniem wymogów wskazanych w art. 7, art. 77 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych za mocno utrwalone uznaje się stanowisko o konieczności przeprowadzenia w ramach postępowania wyjaśniającego dotyczącego sprawy naruszenia stosunków wodnych na gruncie, dowodu z opinii biegłego, czyli osoby posiadającej wiedzę specjalistyczną w tym przypadku z zakresu hydrologii (zob. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2010 r. II SA/Bk 300/10, WSA w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2010 r. II SA/Lu 761/09, WSA we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2009 r. II SA/Wr 669/08).
Na kwestie obowiązku przeprowadzenia w rozpoznawanej sprawie dowodu z opinii biegłego zwrócił uwagę WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 18 października 2012 r., o sygn. akt II SA/Rz 400/12. Tym wyrokiem Sąd na zasadzie wynikającej z art. 153 p.p.s.a. zobowiązał organy aby przeprowadziły dowód z opinii biegłego a także z mapy obrazującej faktyczne ukształtowanie terenu działek nr 338 i nr 339.
Nie podlega kwestii, że te wytyczne Sądu Administracyjnego zostały przez Organy wykonane co potwierdza znajdująca się w aktach sprawy mapa wysokościowa wraz z opinią biegłego geodety A. N. oraz opinia biegłego z zakresu stosunków wodnych M. K. (biegłego sądowego m.in. z zakresu stosunków wodnych, wpis na listę biegłych sądowych Sądu Okręgowego [...]).
Zdaniem składu orzekającego WSA, organy administracji działając na podstawie art. 7, 77 i 80 K.p.a. wszechstronnie oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, ustaliły stan faktyczny, który nie budzi wątpliwości oraz wyciągnęły właściwe wnioski z procesu subsumpcji okoliczności faktycznych i normy prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 3 u.P.w., odmawiając spełnienia żądań stron skarżących.
Należy wyraźnie podkreślić, iż decyzja o odmowie uregulowania stosunków wodnych znajduje pełne pokrycie w twierdzeniach specjalisty z tego zakresu, który w obszernej analizie, poprzedzonej oględzinami przedmiotowych nieruchomości, nie stwierdził aby S. R. zmienił w sposób niekorzystny dla skarżących stosunki wodne na swym gruncie. We wnioskach końcowych opinii (str. 29 i 30), biegły w szczególności podkreślił, że podnoszona przez strony zmiana uprawy z nasadzeń porzeczek na grunt orny na działce nr 339, miała raczej pozytywny wpływ dla działki skarżących stron. Jest istotne, że opinia biegłego z zakresu stosunków wodnych nawiązuje do opinii biegłego geodety. Zauważono także, iż wobec bardzo złego stanu technicznego budynku mieszkalnego i gospodarczego na działce nr 338, co polega m.in. na braku utwardzonej posadzki na wejściu, skutki zalania wodą spływającą po stoku działki nr 338 są znaczące dla tych obiektów. Co więcej, autor analizy zwrócił uwagę na to, że to raczej działania Z. S. i M. S. spowodowały niekorzystne zmiany wody na działce nr 339. Stwierdzono również niezgodne z przepisami z zakresu ochrony środowiska postępowanie skarżących ze ściekami bytowymi oraz gnojówką pochodzącą z hodowli zwierząt. Analiza treści opinii biegłego świadczy o tym, że ekspert nie miał jakichkolwiek wątpliwości o braku negatywnego wpływu właściciela działki nr 339 na stosunki wodne na działce 338. Ta opinia nie budzi wątpliwości Sądu, stąd organy nie miały podstaw aby nie przyjąć jej jako podstawy swych działań wyjaśniających.
Organ pierwszej instancji zapewnił stronom możliwość zapoznania się z opinią biegłego, a także z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Strony skarżące skorzystały z prawa złożenia zarzutów do sporządzonej opinii. Biegły w piśmie z dnia 21 sierpnia 2013 r. odpowiedział w całości na wniesione zarzuty, czyniąc to w sposób przekonujący i spójny z materiałem dowodowym. Nie było potrzeby aby organ stosownie do zgłoszonego przez skarżące żądania powołania kolejnego eksperta zapoznawał się opinią innego biegłego, podnosząc tym samym koszty trwającego od 2008 r. postępowania administracyjnego. Wymagany w takich sprawach materiał dowodowy poddano właściwej i obiektywnej ocenie, potwierdzając ustalenia biegłego, że S. R. nie dokonał zmiany stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W takich warunkach stosowanie instrumentów naprawczych przewidzianych w art. 29 ust. 3 u.P.w. stanowiłoby oczywiste naruszenie tej regulacji.
Reasumując, organy obu instancji zapoznały się z opinią specjalisty z zakresu stosunków wodnych jak również z mapą wysokościową, czym wykonały to do czego zostały zobowiązane mocą prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Wnioski z oceny tych dowodów nie pozwalały w niniejszej sprawie zastosować wobec S. R. przepisu art. 29 ust. 3 u.P.w., poprzez nakazanie mu przywrócenia stosunków wodnych czy wykonanie urządzeń wodnych. Tej oceny nie są w stanie podważyć zarzuty podnoszone przez skarżące w toku postępowania sądowoadministracyjnego.
Innymi słowy, organy obu instancji nie naruszyły przepisów o postępowaniu wyjaśniającym w administracji jak również nie naruszyły przepisów prawa materialnego w szczególności w postaci art. 29 ust. 3 u.P.w. Sąd nie będąc związany granicami skargi, również nie dostrzegł takich naruszeń prawa, które mogłyby skutkować zastosowaniem wobec przedmiotu skargi kompetencji kasacyjnych w postaci uchylenia czy stwierdzenia nieważności decyzji SKO.
Te przyczyny zadecydowały o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.