II SA/Rz 1158/24

II SA/Rz 1158/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Karina Gniewek-Berezowska
Magdalena Józefczyk /sprawozdawca/
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 682
art. 49i ust. 1 pkt 1 lit. b)
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 8 lipca 2024 r. nr OA.7721.20.3.2024 w przedmiocie legalizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 31 stycznia 2024 r. nr PINB.5160.5.4.2022; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżącej D. S. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 8 lipca 2024 r. nr OA.7721.20.3.2024, w przedmiocie legalizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Wnioskiem 20 października 2023 r. GA zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB" lub "organ I instancji"), o przeprowadzenie uproszonego postępowania legalizacyjnego budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...]. Postanowieniem z [...] października 2023 r. nr [...] organ I instancji nałożył na GA obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 29 lutego 2024 r. dokumentów legalizacyjnych dotyczących budynku. W dniu 10 stycznia 2024 r. inwestor przedłożył wymagane dokumenty.
Decyzją z [...] stycznia 2024 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], działając na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.) – dalej: "u.p.b.", zalegalizował budynek mieszkalny jednorodzinny na działce nr [...].
Organ I instancji podał, że budynek mieszkalny na działce nr [...] został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej ponad 20 lat temu, a następnie był sukcesywnie przebudowywany. Właściciel obiektu złożył wniosek o jego legalizację, a z przedłożonych dokumentów wynika, że obiekt znajduje się w dobrym stanie technicznym i nie wymaga zrealizowania żadnych dodatkowych robót budowlanych w celu jego dalszego użytkowania. To zaś obligowało do wydania decyzji o legalizacji obiektu.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła DS (dalej: "skarżąca") podnosząc, że przedmiotem postępowania nie była legalizacja budynku mieszkalnego i jego przebudowa a rozbudowa obiektu tj. dach, zadaszenie nad wejściem, taras z wiatą - wzdłuż tarasu betonowe korytka odprowadzające wodę częściowo ze stoku i tarasu. Zdaniem skarżącej, organ I instancji wadliwie ustalił stan faktyczny sprawy w zakresie zarówno kwalifikacji wykonanych robót budowlanych, jak i przyjęcia, że w sprawie zachodzą podstaw do wdrożenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Decyzją z 8 lipca 2024 r. nr OA.7721.20.3.2024 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego, w realiach opisywanej sprawy zostały spełnione wszystkie warunki do wydania decyzji legalizacyjnej, o której mowa w art. 49i ust. 1 u.p.b. Za pismem z 20 października 2023 r. GA przedłożył dokumenty legalizacyjne tj. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, geodezyjną inwentaryzację powykonawczą budynku mieszkalnego oraz ekspertyzę techniczną. Z ekspertyzy technicznej wynika, że budynek w obecnym stanie technicznym nadaje się do bezpiecznego użytkowania zgodnie z jego dotychczasowym przeznaczeniem oraz nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi.
Odnosząc się do zarzutów odwołania PWINB podał, że geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza oraz ekspertyza techniczna obejmują także przedłużenie dachu wykonane po obu stronach budynku. Zatem badając przesłanki dopuszczające możliwość zalegalizowania przedmiotowego budynku uwzględniono również roboty budowlane wykonane po zakończeniu jego budowy. Natomiast w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym bada się jedynie kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz to czy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, DS wniosła o poddanie kontroli zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że została pozbawiona prawa do czynnego udziału w postepowaniu, jako że nie doręczano jej korespondencji urzędowej. Ponadto podniosła zarzut błędnych ustaleń stanu faktycznego w zakresie dotyczącym poddasza użytkowego obiektu i w konsekwencji wadliwej kwalifikacji budynku jako jednokondygnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jako zasadna, została przez Sąd uwzględniona w całości.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu, organy nadzoru budowlanego prawidłowo przyjęły, że w realiach sprawy zastosowanie znajduje tzw. uproszczone postepowanie legalizacyjne. Tryb ten ma zastosowanie m.in. w przypadku budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, co wynika wprost z art. 49f ust. 1 pkt 1 u.p.b. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych potwierdza, że budynek mieszkalny na działce nr [...] został ponad 20 lat temu, a następnie był sukcesywnie przebudowywany. Jednocześnie w dacie budowy realizacja wolnostojącego budynku mieszkalnego, stosownie do art. 28 i art. 29 – 31 u.p.b., wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, czego w niniejszej sprawie nie dopełniono.
Zdaniem Sądu organy przedwcześnie uznały jednak, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka określona w art. 49i ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.b., warunkująca wydanie decyzji o legalizacji obiektu. Stosownie do wskazanej regulacji, organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje decyzję o legalizacji, w przypadku gdy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
Z akt administracyjnych oraz uzasadnień decyzji organów wynika, że 10 stycznia 2024 r. GA przedłożył "Ekspertyzę techniczną dotycząca stanu obiektu budowlanego – budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego w [...]", sporządzoną w grudniu 2023 r. Z ekspertyzy wynika, że budynek posiada instalację "wodno-kanalizacyjną do osadnika ścieków". We wnioskach końcowych biegły wskazał, ze stan techniczny budynku nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, a ponadto obiekt nadaje się do bezpiecznego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem.
Sąd stwierdza, że zakres przedmiotowy przedłożonego opracowania nie uprawniał do przyjęcia płynących z niego wniosków końcowych. Otóż z ekspertyzy nie wynika w jaki sposób budynek zaopatrzony jest w bieżącą wodę. Nie jest wiadome, czy budynek przyłączony jest do sieci wodociągowej, czy do studni. Odpowiedzi na to pytanie nie zawiera część tekstowa ekspertyzy. Z dołączonej do opracowania geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej wynika z kolei, że przyłącz wodociągowy został naniesiony jako projektowany (oznaczony linią przerywaną i tekstem "proj. w"). Nie jest zatem wiadome, czy instalacja wodociągowa w budynku faktycznie jest podłączona do źródłom bieżącej wody, a zatem czy rzeczywiście umożliwia użytkowanie budynku mieszkalnego zgodnie z jego przeznaczeniem.
Analogiczna sytuacja zachodzi w odniesieniu do instalacji kanalizacji sanitarnej. Autor ekspertyzy nie wskazał w część opisowej i załącznikach graficznych choćby przybliżonych wymiarów i lokalizacji zbiornika na nieczystości. Nie jest wiadome kiedy i w jaki sposób wykonano zbiornik, a także czy zbiornik jest szczelny i spełnia swoją funkcję. Tym bardziej, że obecny na rozprawie 27 lutego 2025 r. GA oświadczył do protokołu, że wywozi sam nieczystości ze zbiornika, a czasami nieczystości te są odprowadzane powierzchniowo przez zagłębienia w terenie. Powyższe stoi w oczywistej sprzeczności z wnioskami ekspertyzy odnośnie tego, że obiekt w obecnym kształcie nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, oraz nadaje się do bezpiecznego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. Wymaga podkreślenia, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.b., obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając warunki użytkowe zgodne z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną oraz, odpowiednio do potrzeb, w energię cieplną i paliwa, przy założeniu efektywnego wykorzystania tych czynników, oraz usuwania ścieków, wody opadowej i odpadów. Zgodnie zaś z § 35 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm.), zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe, doły ustępów nieskanalizowanych oraz urządzenia kanalizacyjne i zbiorniki do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego powinny mieć dno i ściany nieprzepuszczalne, szczelne przekrycie z zamykanym otworem do usuwania nieczystości i odpowietrzenie wyprowadzone co najmniej 0,5 m ponad poziom terenu. Mając na uwadze powyższe nie sposób przyjąć, że powierzchniowe odprowadzanie ścieków sanitarnych ze zbiornika oraz ich stagnowanie na powierzchni terenu, jest stanem zgodnym z prawem, i to nie tylko pod kątem uregulowań u.p.b. oraz przepisów techniczno – budowlanych, ale również i przepisów higieniczno – sanitarnych. Brak jest również oceny spełnienia wymagań § 36 rozporządzenia, normującego odległości pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od granicy działki sąsiedniej.
Podniesione wyżej nieprawidłowości związane z wadliwym ustaleniem stanu faktycznego stanowiły naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. To zaś doprowadziło do błędnego przyjęcia, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania, a zatem, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka wskazana w art. 49i ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.b. Uchybienia te niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy, jako że nieodpowiedni stan techniczny budynku wyklucza prawną możliwość zalegalizowania dokonanej samowoli budowlanej.
Wobec powyższego, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy nadzoru budowlanego poczynią dodatkowe ustalenia w celu weryfikacji spełnienia przesłanki wskazanej w art. 49i ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.b., zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z niniejszego uzasadnienia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożył się uiszczony przez stronę skarżącą wpis od skargi w wysokości 500 zł.