II SA/Rz 1158/21

II SA/Rz 1158/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-11-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maciej Kobak
Maria Mikolik
Piotr Godlewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 518/22 - Wyrok NSA z 2025-10-23
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92 c ust. 1, art. 87 ust. 1, l.p. 1.1 zał nr 4, art. 4 pkt 22, art. 92 a, ar. 5 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym - skargę oddala -
Uzasadnienie
II SA/Rz 1158/21
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi M.K. jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z [...] marca 2021 r. nr [...] dotycząca nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji i akt administracyjnych sprawy, [...] lipca 2020 r. w miejscowości [...] inspektor Inspekcji Transportu Drogowego dokonał kontroli drogowej pojazdu marki Mercedes-Benz o nr rej. [...] kierowanego przez P.P., wykonującego przewóz rzeczy na trasie z miejscowości [....] do [...] w imieniu i na rzecz "[...]" Sp. z o.o. z/s w [...]. Kierowca nie okazał podczas kontroli żadnego dokumentu uprawniającego do wykonywania przedmiotowego przewozu. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli drogowej nr [...], który kontrolowany kierowca podpisał nie wnosząc żadnych uwag i zastrzeżeń.
Na podstawie danych z Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego (dalej: KREPTD) a także informacji z Biura do spraw Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego ustalono, że osobą zarządzającą transportem Spółki jest M.K. posiadający certyfikat nr [...], który po wszczęciu postępowania administracyjnego - pismem z [...] października 2020 r. - wyjaśnił, że brak wypisu z licencji wspólnotowej wynikał z faktu, że z uwagi na upływ terminu jej ważności w dniu [...] września 2020 r., dokument został zwrócony do GITD celem wydania wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy. Zgodnie z informacją uzyskaną od pracowników GITD nie było prawnej możliwości uzyskania wypisu zezwolenia przed fizycznym zwrotem wypisu licencji wspólnotowej, gdyż ilość wypisów z licencji /zezwolenia nie może być większa niż ilość pojazdów. Po wygaśnięciu licencji wspólnotowej nie byłoby możliwości uzyskania wypisu z zezwolenia bez luki czasowej. Wg treści w/w pisma, pracownicy GITD potwierdzili istnienie luki prawnej. Powyższe w ocenie strony nie powinno skutkować nałożeniem kary na przedsiębiorcę, ponieważ Spółka ze swojej strony dochowała należytej staranności (wielokrotnie konsultowała się z pracownikami GITD). Jednocześnie nie mogła odmówić przyjęcia zlecenia na przedmiotowy transport w dniu kontroli ze względu na stałą współpracę i zobowiązania z kontrahentami. Odmowa wywiązania się z zobowiązania mogłaby skutkować rozwiązaniem współpracy. Ponadto strona nigdy nie została ukarana, a świadczy usługi transportowe od 2005 r. i zawsze sumiennie przestrzega przepisów. Powołując się na art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) zarządzający transportem Spółki wniósł o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
Decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: WITD) – na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm., dalej: u.t.d.) - nałożył na M.K. jako osobę zarządzającą transportem karę pieniężną w wysokości 500 zł za naruszenie z lp. 1.1 załącznika nr 4 do u.t.d., tj. niewyposażenie kierowcy w wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.
W odwołaniu od decyzji WITD M.K. wskazał, że przepisy prawa powinny być tak skonstruowane, by możliwe było ich przestrzeganie bez konieczności czasowego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym ponoszenia ogromnych i nieproporcjonalnych skutków przez przedsiębiorcę. Konieczność czasowego zaprzestania wykonywania transportu na czas "wymiany" wypisu z licencji wspólnotowej na wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu drogowego jest konsekwencją dla przedsiębiorcy niezrozumiałą i skutkuje utratą kontrahentów, co budzi uzasadnione wątpliwości co do ich zgodności z Konstytucją RP. Organ I instancji nie wziął tego pod uwagę przy rozstrzygnięciu i uznał, że niezależnie od okoliczności sprawy zobowiązany był do nałożenia kary. W ocenie odwołującego, tak on jak i Spółka nie powinni ponosić konsekwencji błędów ustawodawczych, ponieważ dochowali należytej staranności, a co więcej zastosowanie w sprawie znajduje art. 189f k.p.a.
GITD - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 22 lit. d, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 2, 4 i 8, art. 92c ust. 1 i 1a u.t.d., art. 2 pkt 5, art. 4 ust. 1-4, art. 11 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 51, ze zm. 4) oraz lp. 1.1 załącznika nr 4 do u.t.d. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. ust. 2, 4 i 8 w zw. z załącznikiem nr 4 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za wskazane naruszenia. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. - na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. - nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto, zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez u.t.d. w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, zastosowanie ma art. 92b ust. 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 pkt 1 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego na zasadach określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1071/2009. Stosownie do art. 2 pkt 5 rozporządzenia, zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
Zgodnie z art. 92a ust. 2 i 4 u.t.d., zarządzający transportem, osoba o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 2000 zł za każde naruszenie, których suma za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli nie może przekroczyć kwoty 3000 zł. Zgodnie z art. 92a ust. 8 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do u.t.d. Według lp. 1.1 tego załącznika, niewyposażenie kierowcy w wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 500 zł.
Stosownie do art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.
Kierowca P.P. w momencie zatrzymania nie okazał do kontroli wymaganego prawem zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Kontrola została udokumentowana protokołem (podpisanym przez kierującego bez wnoszenia zastrzeżeń i uwag), który ma cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Z danych KREPTD wynika, że [...] marca 2005 r. M.K. został wydany certyfikat na międzynarodowy transport drogowy rzeczy nr [...]. Z powyższego wynika jednoznacznie, że strona była osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie które wykonywało przewóz poddanym kontroli pojazdem. Posiadał także stosowne uprawnienia do pełnienia obowiązków zarządzającego transportem. Do obowiązków zarządzającego transportem należy zarządzanie operacjami transportowymi przedsiębiorstwa wykonywane w sposób rzeczywisty i ciągły, co wynika z art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009. W ramach zarządzania operacjami transportowymi powinien on nadzorować przestrzeganie przepisów obowiązujących w transporcie drogowym przez pracowników przedsiębiorstwa i osoby współpracujące z przedsiębiorstwem.
Strona nie wywiązała się ze swoich obowiązków, ponieważ podczas skontrolowanego przewozu drogowego kierowca wykonujący przewóz zatrzymanym do kontroli pojazdem nie został wyposażony w wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Obowiązkiem zarządzającego jest dopilnowanie, aby kierowca w chwili kontroli dysponował wszystkimi dokumentami wymaganymi przepisami prawa. Poza tym, o ile zobowiązania wobec kontrahentów powinny być wykonywane z należytą starannością, to nie mogą jednocześnie uzasadniać wykonywania obowiązków związanych z przewozem drogowym z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności u.t.d. Co więcej, jak zeznał kierowca w dniu kontroli, do jego domu została dostarczona przesyłka zawierająca wypis nr 0001 z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy nr [...], jednak był on już w trasie. Tym samym z powyższego wynika, że w dniu kontroli wypis zezwolenia był już wydany, a jedynie nie został przekazany kierowcy przed rozpoczęciem przez niego przewozu.
Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c u.t.d. w stosunku do strony, bowiem okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nie nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności których podmiot nie mógł przewidzieć lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy nie została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Ewentualne okoliczności uzasadniające zastosowanie w sprawie art. 92c u.t.d. powinien wykazać sam skarżący, na którym spoczywała decyzja o wykonywaniu zadania przewozowego bez posiadania wymaganego dokumentu. Powołanie zarządzającego w firmie to powołanie osoby która ma być faktycznie odpowiedzialna za ciągłość zarządzania operacjami transportowymi przedsiębiorcy i flotą pojazdów. W niniejszej sprawie nie dopełnił on ciążących na nim z racji pełnienia swojej funkcji obowiązków i nie zaopatrzył kierowcy w wymagany przepisami prawa dokument. Tym samym nałożona na niego z tytułu ww. zaniedbania kara pieniężna jest słuszna.
W niniejszej sprawie art. 189f k.p.a. nie stosuje się z uwagi na normę kolizyjną określoną w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., która stanowi, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych dotyczących m.in. odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. W przypadku decyzji administracyjnych o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione są w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku - także w art. 92b ust. 1 u.t.d. W tej sytuacji zarzuty przedstawione w odwołaniu są bezzasadne i nie mogą zostać uwzględnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący zaskarżył w całości decyzję GITD z [...] marca 2021 r., zarzucając naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w zw. z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten wskazujący przesłanki skutkujące brakiem podstaw do wszczęcia postępowania, a w przypadku wszczętego postępowania nakazujące jego umorzenie, reguluje możliwość odstąpienia od decyzji od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (art. 189f pkt 2 k.p.a.), co skutkowało niezastosowaniem przepisów k.p.a. w zakresie odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (art. 189f k.p.a.). Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z korespondencji mailowej pomiędzy Spółką a pracownikiem GITD na okoliczność poinformowania GITD o problemie oraz wymianie wypisów w uzgodnieniu i za wiedzą GITD.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w związku ze zbliżającym się terminem wygaśnięcia licencji wspólnotowej Spółka już w czerwcu 2020 r. skontaktowała się z GITD celem uzgodnienia kwestii sprawnego wydania nowej licencji bez konieczności przestoju pojazdów. Ze względu na warunki funkcjonowania branży transportowej Spółka nie mogła sobie pozwolić na przestój. Nawet krótki przestój mógł skutkować utratą kontraktów, a tym samym likwidacją Spółki. Spółka chciała uzyskać nie później niż od [...] września 2020 r. wypisy zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy dla pojazdów które świadczą transport krajowy oraz wypis licencji wspólnotowej dla pojazdu który świadczy transport międzynarodowy. Dotychczas Spółka posiadała wyłącznie wypisy licencji wspólnotowej pomimo tego, że transport międzynarodowy świadczył tylko jeden pojazd. Ten stan rzeczy spowodowany był tym, że Spółka została wprowadzona w błąd przez pracownika GITD, który poinformował ją, że w przypadku posiadania licencji wspólnotowej przez Spółkę również pojazdy poruszające się wyłącznie w ruchu krajowym muszą posiadać wypis licencji wspólnotowej zamiast wypisu zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy. Skutkiem tego Spółka ponosiła koszt każdego wypisu w kwocie 440 zł zamiast 110 zł. Co więcej, wypis zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy jest wydawany bezterminowo, a wypis z licencji wspólnotowej traci ważność wraz z końcem terminu, na który została wydana licencja wspólnotowa (w przypadku Spółki to okres 5 lat). W związku z tym Spółka poniosła na samej różnicy w koszcie wypisu stratę w wysokości kilku tysięcy złotych, a na dodatek musiała jeszcze raz zapłacić za wypisy. Zgodnie z informacją uzyskaną od pracowników GITD, nie było prawnej możliwości uzyskania wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy przed fizycznym zwrotem wypisu z licencji wspólnotowej, gdyż ilość wypisów z licencji /zezwolenia nie może być większa niż ilość pojazdów. Również w dniu wygaśnięcia licencji wspólnotowej ([...] września 2020 r.) nie byłoby możliwości uzyskania wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy bez luki czasowej. Jak potwierdzili pracownicy GITD, istnieje w tym zakresie luka prawna, bowiem ustawodawca nie przewidział sytuacji, że jednocześnie w pojeździe powinien znajdować się wypis z licencji wspólnotowej albo zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy; nie może być w jednym czasie dwóch wypisów na ten sam pojazd. Czas wydania nowego wypisu to kilkanaście dni, a dodatkowo uprzednio należy dostarczyć do GITD fizycznie wypis (z pojazdu, który może być w różnych częściach kraju). Zatem ustawodawca postawił Spółkę w sytuacji, że albo musi zatrzymać transport i narazić się na likwidację albo kontynuować transport, jednak pojazdy w pewnym krótkim okresie (na czas wymiany wypisu) nie są wyposażone w ten wypis. Podkreślenia wymaga również to, że jest to wypis dokumentu, którego istnienie i obowiązywanie kontrolujący mogli z łatwością sprawdzić. W zakresie obowiązywania licencji wspólnotowej oraz zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy została zachowana pełna ciągłość (nie było przerwy nawet 1 minuty).
Spółka uzgodniła z pracownikami GITD, że wymiana wypisów będzie następować etapami po kilka. Wymiana miała nastąpić przed wygaśnięciem licencji wspólnotowej. Stwierdzony podczas kontroli brak wypisu spowodowany był wymianą wypisów. Fakt ten znany był pracownikom GITD oraz WITD, a mimo to zostały nałożone kary administracyjne. Organy w żadnym zakresie nie wzięły pod uwagę powyżej przedstawionego stanu faktycznego zasłaniając się obowiązkiem "blankietowego" nakładania kar administracyjnych niezależnie od okoliczności sprawy. W ocenie skarżącego, istnienie opisanej luki prawnej powinno skutkować odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Spółka nie mogła również odmówić przyjęcia zlecenia na transport przez przedmiotowy pojazd w dniu kontroli, wiążą ją bowiem zobowiązania z kontrahentami (stała współpraca), które zobowiązują ją do wykonywania zleceń na żądanie kontrahenta. Odmowa mogłaby skutkować rozwiązaniem przez niego współpracy, a tym samym doprowadzić do bardzo trudnej sytuacji finansowej, a może i upadłości. W obecnej sytuacji kryzysowej spowodowanej COVID-19 odmowa wykonania zlecenia wobec stałego kontrahenta byłaby niezwykle ryzykowna.
W ocenie skarżącego, przepisy powinny umożliwiać uzyskanie wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy bez konieczności zatrzymywania działalności gospodarczej. Jeśli jednak przepisy obarczone są wadami które to uniemożliwiają, skutki tych wad nie powinny obarczać przedsiębiorcy. Świadczy o tym dotychczasowa działalność Spółki świadczącej usługi transportowe od 2005 r. (przed przekształceniem jako M.K. [...]). Spółka ani skarżący nigdy nie zostali ukarani mandatem ani karą przed Inspekcję Transportu Drogowego i przestrzegali przepisów prawa. Nie można się również zgodzić ze stanowiskiem organów, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 189f k.p.a. Jak słusznie wskazuje doktryna, "odstąpienie od nałożenia kary nie jest tożsame z "nienakładaniem kary pieniężnej" czy też "niepodleganiem ukaraniu", dlatego należy uznać, że w przepisach o transporcie drogowym nie uregulowano odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 92a (ani udzielenia pouczenia - zob. art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a.). W związku z tym zastosowanie mają przepisy art. 189f § 1-3 k.p.a. wskazujące, w jakich przypadkach organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu. W związku z powyższym organy powinny ocenić okoliczności sprawy i odstąpić od nałożenia kary pieniężnej albo uzasadnić z jakich przyczyn uznały, że okoliczności sprawy nie uzasadniają odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /z tej przyczyny Sąd przy orzekaniu uwzględnia z urzędu wszelkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wynikające nie tylko z akt administracyjnych sprawy, ale także wniesionej skargi i załączników do niej, co należy podkreślić w związku z wnioskiem skarżącego o przeprowadzenie wskazanego w skardze dowodu z korespondencji mailowej pomiędzy Spółką a GITD/.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach). Stosownie natomiast do treści art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja GITD z [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję WITD z [...] listopada 2020 r. nr [...] o nałożeniu na skarżącego jako osobę zarządzającą transportem w Spółce kary pieniężnej w wysokości 500 zł za niewyposażenie kierowcy P.P. - wykonującego [...] lipca 2020 r. przewóz rzeczy w imieniu i na rzecz Spółki - w dokument uprawniający do wykonywania przewozu, tj. wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Naruszenie to zostało zdefiniowane w lp. 1.1 załącznika nr 4 do u.t.d.
Przedmiotem sporu i osią zarzutów skarżącego jest zasadność nałożenia kary w sytuacji, kiedy wobec faktu, że w dniu 5 września 2020 r. upływała ważności licencji wspólnotowej którą zobligowany był zwrócić do GITD celem uzyskania wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy - mimo jej ważności i aktualności - z przyczyn obiektywnych nie miał możliwości wyposażenia w ten dokument kierowcy w dniu kontroli.
Zdaniem Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ ani zaskarżona, decyzja ani decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d, przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1071/2009. Stosownie do art. 2 pkt 5 tego rozporządzenia, zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. W myśl art. 92a ust. 2 i 4 u.t.d., zarządzający transportem, osoba o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 2000 zł za każde naruszenie, których suma za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli nie może przekroczyć kwoty 3000 zł. Wg art. 92a ust. 8 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do u.t.d. Według lp. 1.1 tego załącznika, niewyposażenie kierowcy w wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 500 zł.
Stosownie do art. 87 ust. 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie o których mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.
W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne w których organy przypisały skarżącemu naruszenie przepisów o transporcie drogowym zostały ustalone zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. i w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Wynika z nich w sposób bezsporny, że w chwili przeprowadzania kontroli drogowej kierowca nie był wyposażony w wypis zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika.
Okoliczności na które powołuje się skarżący, iż aby nie dopuścić do przestoju po wygaśnięciu licencji [...] września 2020 r. zwrócił ją do GITD i w tym czasie oczekiwał na wypis, nie mogą zostać uwzględnione na jego korzyść. Jak wynika bowiem wprost z treści skargi i załączonych do niej wydruków z korespondencji e-mail z pracownikami GITD, zdawał sobie sprawę z możliwych konsekwencji realizowania transportu bez takiego wypisu i już w czerwcu 2020 r. podjął w tym celu stosowne działania mające na celu uzgodnienie z GITD kwestii sprawnego wydania nowej licencji bez konieczności przestoju pojazdów. O pełnej świadomości skarżącego w tym zakresie dobitnie świadczy ponadto twierdzenie zawarte w uzasadnieniu skargi (s. 3), że "Spółka uzgodniła z pracownikami Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, że wymiana wypisów będzie następować etapami po kilka. Wymiana miała nastąpić przed wygaśnięciem licencji wspólnotowej".
Skarżący jako podmiot zarządzający powinien zatem tak zorganizować transport w Spółce, aby nie doszło do negatywnych następstw związanych z wykonywaniem przewozu przez kierowcę nieposiadającego dokumentu uprawniającego do wykonywania przewozu. W ramach zarządzania operacjami transportowymi skarżący był zobligowany do nadzorowania przestrzegania przepisów obowiązujących w transporcie drogowym przez pracowników przedsiębiorstwa i osoby współpracujące. Do obowiązków zarządzającego transportem należy bowiem zarządzanie operacjami transportowymi przedsiębiorstwa wykonywane w sposób rzeczywisty i ciągły, co wynika z art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009. W ramach wymogu prawidłowej organizacji transportu – w kontekście opisanego wyżej ustawowego obowiązku (fizycznego) wyposażenia kierowcy wykonującego transport drogowy w wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji - mieściło się również uwzględnienie takich sytuacji jaka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, a zatem dostosowanie w okresie przejściowym (wynikającym z wymiany wypisów) organizacji przewozów do zmniejszonej ilości pojazdów mogących być w tym celu użytych (w okolicznościach sprawy pojazdów co do których przedsiębiorca dysponował stosownymi wypisami), czy też dostosowanie liczby zleceń przewozowych do ilości pojazdów będących w tym czasie w dyspozycji. Z zakresu zarządzania transportem trudno wykluczyć wszelkie sytuacje (w szczególności te nieplanowane), w których przewóz – mimo zawartych umów - z przyczyn obiektywnych nie może być danym pojazdem wykonany (np. w sytuacji, w której pojazd ten ulega awarii). Niewątpliwie wpływa to negatywnie na organizację pracy, ale jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, o ile zobowiązania wobec kontrahentów powinny być wykonywane z należytą starannością, to nie mogą jednocześnie uzasadniać wykonywania obowiązków związanych z przewozem drogowym z naruszeniem przepisów prawa, nawet jeżeli jak twierdzi skarżący, kierowca w trakcie kontroli nie posiadał wypisu dokumentu którego istnienie i obowiązywanie kontrolujący mogli z łatwością sprawdzić (wobec założenia racjonalności działania ustawodawcy, przyjęcie słuszności takiego stanowiska podważałoby sens wprowadzania ustawowego obowiązku posiadania przy sobie przez kierowcę pojazdu samochodowego i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli wymienionych w art. 87 ust. 1 u.t.d. dokumentów).
Powyższe konkluzje są tym bardziej uprawnione, że w dniu kontroli (chociaż już po rozpoczęciu realizacji przewozu) do domu kierowcy została dostarczona przesyłka zawierająca wypis nr [...] z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy nr [...]; okoliczność, że do doręczenia został wskazany adres kierowcy a nie Spółki wzmacnia przekonanie, że była ona oczekiwana i skarżący wraz kierowcą realizującym przewóz mogli przewidywać jej doręczenie (zwłaszcza wobec powszechnych w użyciu systemów teleinformatycznych pozwalających na "śledzenie" przesyłek).
Skarżący – na którym spoczywała decyzja o wykonywaniu zadania przewozowego bez posiadania przez kierowcę wymaganego dokumentu (lub który posiadając o tym wiedzę co najmniej godził się na to) - nie przedstawił żadnych okoliczności uzasadniające zastosowanie w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d. mogących stanowić podstawę do zwolnienia go od odpowiedzialności, w tym zwłaszcza nie wykazał, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Uzasadnia to twierdzenie, że nie dopełnił ciążących na nim obowiązków i nie zaopatrzył kierowcy w wymagany przepisami prawa dokument. Tym samym nałożona na niego z tytułu tego zaniedbania kara pieniężna jest słuszna.
Sąd podziela stanowisko organu II i I instancji, że w niniejszej sprawie art. 189f k.p.a. (dot. odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej) nie stosuje się z uwagi na normę kolizyjną określoną w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., stanowiącą, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych dotyczących m.in. odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. Takim przepisem odrębnym jest art. 92c ust. 1 u.t.d., mimo że jest w nim mowa o niewszczynaniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, bądź - jeżeli zostało ono wszczęte - o jego umorzeniu. Na gruncie u.t.d. stanowi on regulację szczególną względem art. 189f k.p.a., którego wykładnia oparta wyłącznie na literalnym brzmieniu wypaczałaby sens regulacji art. 92c ust. 1 u.t.d. Wynika to m.in. z tego, że i tak zastosowanie art. 189f k.p.a. co do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (i poprzestania na pouczeniu) wiązałoby się z wydaniem w tym zakresie decyzji. Ponadto § 1 pkt 2 tego artykułu jako przesłankę wydania takiej decyzji wskazuje m.in. okoliczność, iż "za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej", która jest w istocie tożsama z wykazanym w art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d. warunkiem niewszczynania postępowania lub jego umorzenia, jeżeli "za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ".
Reasumując, zebrany i prawidłowo oceniony przez organy Inspekcji Transportu Drogowego materiał dowodowy stanowił podstawę prawidłowego przyporządkowania ustalonego w sprawie stanu faktycznego do odpowiednich norm prawnych i wynikających z nich dla skarżącego sankcji. Wnioski organów jawią się jako logiczne i konkretne, co znalazło wyraz w prawidłowo sporządzonych uzasadnieniach, w którym – w przypadku decyzji GITD - znalazło się również stanowisko co do stawianych w odwołaniu zarzutów. Tym samym organy wywiązały się prawidłowo z obowiązków procesowych wynikających z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - oddalił skargę jako niezasadną.