II SA/Rz 1140/25

II SA/Rz 1140/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-12-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jolanta Kłoda-Szeliga
Karina Gniewek-Berezowska /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Śliwa
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 4, art. 140mb pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 16 czerwca 2025 r. nr SKO.4120/42/2025 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 stycznia 2025 r. nr KM-R.5410/K/1092/2022KO; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. K. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 1140/25
UZASADNIENIE
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium") z 16 czerwca 2025 r. nr SKO.415/42/2025 dotycząca nałożenia na P.K. (dalej: "skarżący") kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
W podstawie prawnej organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz art. 140 mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm. - dalej: "P.r.d.").
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent"; "organ I instancji") wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie przez skarżącego obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
W trakcie postępowania organ ustalił, że 3 czerwca 2022 r. skarżący zawiadomił o zbyciu pojazdu marki [...] o nr VIN [...], nr rej. [...]. Do zawiadomienia została dołączona faktura z 15 września 2021 r., z której wynika, że zbycie pojazdu nastąpiło w dniu 15 września 2021 r.
Decyzją z 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1092/2022 Prezydent nałożył na skarżącego jako byłego właściciela pojazdu karę pieniężną w wysokości 600 zł z tytułu niewykonania obowiązku określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., polegającego na niezawiadomieniu w terminie 30 dni (wydłużonego do 60 dni) o zbyciu ww. pojazdu.
SKO decyzją z 9 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/165/2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 12 września 2023 r., sygn. II SA/Rz 473/23 uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd wskazał, że organ przed nałożeniem kary nie dopełnił obowiązku zawiadomienia o stwierdzonym uchybieniu terminu i nie wyznaczył wnioskodawcy 30 - dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu powiadomienia właściwego starosty o dokonaniu zbycia pojazdu, do czego był zobowiązany przepisami ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, dalej: ustawa COVlD-19).
Postanowieniem z 12 lutego 2024 r. Prezydent, po rozpoznaniu wniosku skarżącego, odmówił przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem SKO z 2 grudnia 2024 r. nr SKO.4120/55/2024.
W dalszej kolejności Prezydent decyzją z 10 stycznia 2025 r. nr KM-R.5410/K/1092/2022KO nałożył na P.K. karę pieniężną w wysokości 600 zł z tytułu niewykonania obowiązku określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., polegającego na niezawiadomieniu w terminie 30 dni (wydłużonego do 60 dni) Prezydenta o zbyciu pojazdu.
Organ wskazał, że czynności zawiadomienia o dokonaniu zbycia pojazdu dokonano z 190 – dniowym opóźnieniem. Organ nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary w oparciu o art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
P.K. nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem i złożył odwołanie. Zarzucił m.in. nieuwzględnienie zaistnienia okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej wynikających z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w szczególności z uwagi na fakt, że waga naruszenia była znikoma, gdyż niezawiadomienie nie spowodowało negatywnych skutków w obszarze dóbr prawnie chronionych, a odwołujący zaprzestał naruszania prawa.
Wskazaną na wstępie decyzją z 16 czerwca 2025 r. SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Na wstępie wyjaśniło, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy P.r.d. w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2024 r., bowiem zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. poz. 1394 ze zm.): "Do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb ustawy zmienianej w art. 2, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym".
W dalszej części wyjaśniło, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. W myśl art. 140mb pkt 2 P.r.d., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Kary pieniężne w sprawach określonych w art. 140m-140mb są nakładane w drodze decyzji administracyjnej przez starostę (art. 140n ust. 1 i ust. 2a P.r.d.). Zgodnie z art. 140n ust. 6 ustawy P.r.d. do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140ma i 140 mb P.r.d., w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu IV kodeksu postępowania administracyjnego.
SKO wyjaśniło, że skarżący 15 września 2021 r. zbył pojazd marki [...] o nr VIN: [...] i nr rej. [...], co wynika z faktury wskazanej w zawiadomieniu o zbyciu pojazdu. Zbycie pojazdu aktualizowało po stronie skarżącego obowiązek dokonania zgłoszenia o tym fakcie w ustawowym terminie 30 dni. Stosownie do art. 31ia ustawy COVID-19 powyższy termin jest wydłużony do 60 dni.
W przedmiotowej sprawie zawiadomienie powinno być dokonane do 15 listopada 2021 r. Strona nie przedstawiła dowodów wskazujących na brak faktycznej możliwości dokonania przedmiotowego zawiadomienia przez cały czas trwania w/w ustawowego terminu. Dokonanie zawiadomienia nie wymagało osobistej wizyty w urzędzie i obowiązkowi temu sprostać można w inny sposób, w tym m. in. również drogą elektroniczną. Strona zawiadomiła organ dopiero 3 czerwca 2022 r.
Kolegium stwierdziło, że dokonanie zawiadomienia o zbyciu pojazdu z 190 - dniowym uchybieniem terminu nie może zostać uznane za naruszenie prawa, którego waga jest znikoma. W orzecznictwie za takowe uznaje się zgłoszenie dokonane z maksymalnie kilkudniowym opóźnieniem, przy wystąpieniu dodatkowych okoliczności usprawiedliwiających. Organ miał także na uwadze cel regulacji, którym jest gromadzenie aktualnych danych o pojazdach pozwalające na kontrolę legalności ich użytkowania i obrotu.
Zdaniem Kolegium słusznie organ I instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki odstąpienia od nałożenia kary przewidziane w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., co wyczerpująco uzasadnił. Zasadnie również oparł się na przesłankach wymiaru kary określonych w art. 140n ust. 4 P.r.d.
Jako nietrafny SKO oceniło zarzut naruszenia art. 189d k.p.a. Z art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. wynika, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. Skoro art. 140n ust. 4 P.r.d. samodzielnie reguluje przesłanki wymiaru kary, to w tym zakresie nie znajdą zastosowania przesłanki wymiaru kary wskazane w art. 189d k.p.a. Powyższa wykładnia nie wyklucza przy tym ewentualnego zastosowania przy nakładaniu i wymierzaniu kary innych regulacji przewidzianych w dziale IVa k.p.a., o ile regulacji takich nie przewidują przepisy odrębne, jak np. instytucji odstąpienia od nałożenia kary.
Organ I instancji ustalając wysokość kary wziął pod uwagę, zgodnie z art. 140n ust. 4 P.r.d., zakres naruszenia, podkreślając, że strona była w opóźnieniu aż 190 dni oraz powtarzalność naruszeń. Przedmiotowe naruszenie było kolejnym i jednym z wielu (kilkunastu), których dopuścił się odwołujący w analizowanym okresie, co przesądza o powtarzalności naruszeń. Bez znaczenia pozostaje okoliczność dotycząca zaprzestania naruszeń. Powyższe nie oznacza, że naruszeniom, których strona dopuściła się wcześniej, nie można przypisać cechy powtarzalności. Brak uzyskania korzyści majątkowej z tytułu opóźnienia nie miał w sprawie decydującego znaczenia – pozostałe przesłanki przemawiały za utrzymaniem kary w ustalonej wysokości.
Kolegium wskazało, że słusznie organ I instancji zauważył że obowiązek zawiadomienia ciąży, niezależnie, zarówno na zbywcy jak i na nabywcy pojazdu – i działania jednej ze stron nie wpływają na ocenę wypełnienia obowiązku przez drugą. Tym samym fakt, kiedy nabywca pojazdu zrealizował swój obowiązek, nie ma wpływu na ocenę uchybienia po stronie zbywcy.
P.K. - reprezentowany przez pełnom. r. pr., złożył skargę do WSA w Rzeszowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez Kolegium decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta w sytuacji, gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez organ I instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy naruszenie prawa przez skarżącego nie miało znikomej wagi, mimo, że:
a) organ I instancji oceniając wagę naruszenia prawa przez skarżącego nie uwzględnił kryteriów wg których należy oceniać stopień naruszenia prawa w kontekście art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w szczególności nie zweryfikował, czy i w jaki sposób opóźnienie skarżącego w dopełnieniu obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu w terminie o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. mogło rzeczywiście spowodować naruszenie konkretnych dóbr chronionych przepisami tej ustawy,
b) w toku postępowania organ I instancji nie zweryfikował, w jakiej dacie doszło w istocie do zaktualizowania danych odnośnie osoby właściciela pojazdu w CEPiK, mimo że to zachowanie referencyjności danych w CEPiK podnoszone było przez organ I instancji jako ratio legis wprowadzenia sankcji za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu w terminie przewidzianym w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.,
c) postępowanie dowodowe potwierdziło, że skarżący zaprzestał naruszania prawa (samodzielnie, przed wszczęciem stosownych postępowań administracyjnych, zawiadomił 3 czerwca 2022 r. organ o zbyciu zarówno pojazdu objętego postępowaniem jak i innych pojazdów, i co istotne, po 3 czerwca 2022 r. nie uchybiał obowiązkowi o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.),
2) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez Kolegium decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 140n ust. 4 P.r.d. oraz art. 189d k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie przyjęcia przez organ I instancji, że w okolicznościach sprawy zakres naruszenia prawa jest znaczy, gdyż uchybienie terminowi w jakim powinno zostać dokonane zgłoszenie o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. wynosiło 190 dni, a nadto dopuścił się go profesjonalny uczestnik obrotu handlowego zajmujący się sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów osobowych i furgonetek (PKD 45.11.Z), którego w wyższym stopniu aniżeli nieprofesjonalnego uczestnika obrotu obciążają negatywne konsekwencje uchybienia terminowemu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu oraz w następstwie nieuwzględnienia przez organ I instancji przy wymierzaniu kary pieniężnej dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidzianych w art. 189d k.p.a. i ograniczenia się wyłącznie do prowadzenia ustaleń odnośnie okoliczności wskazanych w dyrektywach wymiaru kary przewidzianych w art. 140n ust. 4 P.r.d. w sytuacji, gdy zakresu naruszenia prawa o którym mowa w art. 140n ust. 4 P.r.d. nie można - wbrew temu, co zrobił organ I instancji - sprowadzać wyłącznie do kwestii czasu trwania naruszenia, a nadto wymierzając karę pieniężną o której mowa w art. 140mb P.r.d. organ powinien zastosować także regulacje przewidziane dziale IVa k.p.a., w tym art. 189d k.p.a., co wprost wynika z brzmienia art. 140n ust. 6 P.r.d. (w brzmieniu przepisu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.),
3) naruszenie art. 136 § 1 i 2 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie zaniechania przez organ odwoławczy przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, którego celem było uzupełnienie materiału dowodowego o informacje odnośnie: 1) daty w jakiej P. S.A. zgłosił nabycie pojazdu objętego postępowaniem, 2) daty w jakiej przerejestrowano w/w pojazd ze skarżącego na ww. nabywcę, 3) terminu w jakim dane ww. nabywcy pojazdu wprowadzone zostały do CEPIK jako dane właściciela w/w pojazdu, które to okoliczności uznane zostały przez organ II instancji za okoliczności nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i zmierzające jedynie do przedłużenia postępowania, mimo że przeprowadzenie postępowania dowodowego i wyjaśniającego w przedmiotowym w zakresie zmierzało do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tzn. ustalenia, czy doszło do zaewidencjonowania w CEPIK zmiany właściciela i identyfikacji podmiotu odpowiedzialnego za pojazd, która to okoliczność powinna być brana pod uwagę przy ocenie zakresu naruszenia obowiązku przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.;
4) naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez organ II instancji, że oceniając wagę naruszenia prawa, tj. czy jest ono znikome czy nie, należy brać pod uwagę przede wszystkim: 1/ okres zwłoki w wykonaniu obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu, 2/ skutki, jakie powoduje nieterminowe zgłoszenie zbycia pojazdu, które w ocenie organu II instancji sprowadzają się do bezpieczeństwa legalnego obrotu pojazdami, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez organ II instancji, że o znikomym charakterze naruszenia w sprawie nie świadczy 1/ okres zwłoki w dokonaniu zgłoszenia wynoszący 190 dni, 2/ negatywne skutki dla ogółu społeczeństwa polegające na niezapewnienia mu dostępu do aktualnych danych dotyczących zbytego przez skarżącego pojazdu w sytuacji, gdy rozstrzygając czy naruszenie obowiązku ciążącego na stronie można na podstawie okoliczności faktycznych sprawy uznać za czyn stanowiący naruszenie prawa w stopniu znikomym czy nieznikomym należy przede wszystkim weryfikować skutki naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa (w tym konkretnym przypadku organ w ogóle nie zweryfikował kiedy doszło do zaktualizowania danych w CEPIK) oraz odwoływać się do sposobu weryfikacji tego stopnia naruszenia prawa wypracowanego w prawie karnym, co oznacza że wyznacznikiem dla dokonania oceny znikomego naruszenia prawa powinny być okoliczności uwzględniające rodzaj i charakter naruszonego dobra: rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, waga naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywacja sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia,
5) naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez organ II instancji przy ocenie wagi naruszenia prawa, tj. czy jest ono znikome czy nie, że nie ma znaczenia okoliczność w jakiej dacie doszło do ujawnienia zmiany osoby właściciela w CEPiK (w tym w związku ze zgłoszeniem dokonanym przez nabywcę pojazdu a nie jego zbywcę), w sytuacji gdy od momentu ujawnienia w CEPiK zmiany osoby właściciela zbywanego pojazdu, choćby na skutek zgłoszenia dokonanego przez nabywcę pojazdu a nie jego zbywcę, dane zawarte w CEPiK są aktualne w związku z czym nie ma zagrożenia interesów ogółu społeczeństwa, a nadto osiągnięte zostają cele ustawodawcy do których odwołuje się organ II instancji;
6) naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie zaniechania przez organ II instancji uwzględnienia przy ocenienie wagi naruszenia prawa, tj. czy jest ono znikome czy nieznikome, tego, że niezwłocznie po powzięciu wiedzy o uchybieniu obowiązkowi skarżący 3 czerwca 2022 r. "dobrowolnie" uczynił zadość obowiązkowi zawiadomienia o zbyciu kilkunastu, tj. 18 pojazdów, oraz że w ustawowym terminie zawiadamiał właściwy organ o zbyciu lub nabyciu pojazdów które zbywane lub nabywane były po 3 czerwca 2022 r., co świadczy o tym, że nie lekceważył prawa i nie powtarzał zachowań, które naruszają obowiązek przewidziany w art. 78 ust. 2 pkt. 1 P.r.d.,
7) naruszenie art. 189d k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie przyjęcia przez organ II instancji, że przy wymierzaniu kary pieniężnej o której mowa w art. 140mb pkt 2 P.r.d., jak również przy ocenie czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" nie znajdują zastosowania przesłanki wymiaru kary wskazane w art. 189d k.p.a., w sytuacji gdy regulacje przewidziane dziale IVa k.p.a., w tym dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidziane w art. 189d k.p.a., należy uwzględniać przy wymierzaniu kary pieniężnej o której mowa w art. 140mb pkt 2 P.r.d., jak również przy ocenie czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", co wprost wynika ze znowelizowanego art. 140n ust. 6 P.r.d. obowiązującego od 1 lipca 2023 r., który zgodnie z przepisami przejściowymi znajduje zastosowanie także do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją administracyjną (art. 76 ust. 1 w/w ustawy z 14 kwietnia 2003 r.), a zatem nieuzasadnionym jest ograniczanie się przez organy administracji publicznej, w tym organ II instancji, wyłącznie do prowadzenia ustaleń odnośnie okoliczności wskazanych w dyrektywach wymiaru kary przewidzianych w art. 140n ust. 4 P.r.d.,
8) naruszenie art. 140n ust. 4 P.r.d., do którego to naruszenia doszło w następstwie sprowadzenia zakresu naruszenia o którym mowa w tym przepisie wyłącznie do kwestii czasu trwania naruszenia i powtarzalności naruszeń, w sytuacji gdy zakresu naruszenia prawa o którym mowa w art. 140n ust. 4 P.r.d. nie można - wbrew temu, co zrobił organ II instancji - sprowadzać wyłącznie do kwestii czasu trwania naruszenia i powtarzalności naruszeń;
9) naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, do którego to naruszenia doszło wskutek uchybienia przez organ II instancji obowiązkowi należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony będących przedmiotem postępowania administracyjnego, naruszenia przez organ II instancji obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, oraz wskutek prowadzenia postępowania z naruszeniem zasady przekonywania stron o zasadności przesłanek którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w szczególności w następstwie:
a) niewyjaśnienia, czy i jakie dobra prawnie chronione zostały faktycznie naruszone wskutek uchybienia przez skarżącego terminowi z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., mimo że w odwołaniu od decyzji organu I instancji podnosił on, że przy ocenie czy doszło w ogóle do naruszenia dóbr prawnie chronionych i czy naruszenie faktycznie wywołało negatywne skutki niezbędnym było zweryfikowanie, w jakiej dacie doszło do ujawnienia zmiany osoby właściciela w CEPiK (w tym w związku ze zgłoszeniem dokonanym przez nabywcę pojazdu), gdyż od tej daty zawarte w CEPiK dane odnośnie osoby właściciela zbywanego pojazdu były aktualne i nie było zagrożenia interesów ogółu społeczeństwa, a to do celu jakim jest gromadzenie aktualnych danych o pojazdach pozwalających na kontrolę legalności ich użytkowania i obrotu odwołał się organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji,
b) niezestawienia opóźnienia skarżącego w zgłoszeniu zbycia pojazdu i ewentualnych negatywnych skutków uchybienia obowiązkowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. z czasem reakcji organu I instancji na naruszenie przez skarżącego obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., w szczególności nieuwzględnienie okoliczności, że postępowanie w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary przewidzianej w art. 140mb pkt 2 P.r.d. wszczęte zostało dopiero 26 września 2022 r., a więc po blisko 4 miesiącach od otrzymania przez organ zawiadomienia o zbyciu pojazdu (3 czerwca 2022 r.) i po 20 miesiącach od zbycia pojazdu (20 stycznia 2021 r.), co w ocenie skarżącego powinno prowadzić do rozważenia przez organ sensu zaniechania nakładania kary po tak długim czasie od samodzielnego dokonania zgłoszenia;
10) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., do którego to naruszenia doszło wskutek nieprowadzenia ustaleń odnośnie innych niż wskazane wprost w dyrektywach art. 140n ust. 4 P.r.d. okoliczności przemawiających za dalej idącym miarkowaniem kary, w szczególności nieuwzględnienie przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", jak również przy wymierzaniu kary pieniężnej dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidzianych w art. 189d k.p.a., mimo że w znowelizowanym art.140n ust. 6 P.r.d. obowiązującym od 1 lipca 2023 r., który zgodnie z przepisami przejściowymi znajduje zastosowanie także do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją administracyjną (art. 76 ust. 1 w/w ustawy z 14 kwietnia 2003 r.) ustawodawca wprost wskazał, że w sprawach nakładania kar pieniężnych o których mowa w art. 140mb, w zakresie nieuregulowanym w P.r.d. należy odpowiednio stosować przepisy działu IVa k.p.a., a więc także art. 189d k.p.a.;
11) naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w wyniku naruszenia przez organ II instancji bezwzględnego obowiązku odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu, w szczególności: a) zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji, do którego to naruszenia doszło w następstwie dokonania przez organ I instancji rozróżnienia podmiotowego którego nie czyni ustawodawca i w konsekwencji przyjęcia, że skarżącego jako profesjonalnego uczestnika obrotu handlowego zajmującego się sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów osobowych i furgonetek (PKD 45.11.Z) w wyższym stopniu aniżeli nieprofesjonalnego uczestnika obrotu obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, których skutkiem jest poniesienie odpowiedzialności administracyjnej, w tym za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu w terminie o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., a która to okoliczność miała wpływ na wysokość nałożonej kary; b) zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. w następstwie przyjęcia przez organ I instancji, że skarżący nie zaprzestał naruszenia prawa, gdyż "(...) naruszenie to jest kolejnym – ósmym jakiego dopuściła się strona w badanym okresie’’ w sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy o niezaprzestaniu naruszenia prawa można byłoby mówić wyłącznie wówczas, gdyby także zawiadomienia o zbyciu pojazdów sprzedawanych przez skarżącego po 3 czerwca 2022 r. następowały z uchybieniem terminowi o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., która to okoliczność nie tylko nie została wykazana przez organ I instancji, ale i nie miała miejsca (zgłoszenia o zbyciu pojazdów sprzedawanych po 3 czerwca 2022 r. dokonywane były przez skarżącego w terminie).
Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd uchylił zaskarżoną decyzje, jak również decyzję ją poprzedzającą.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym na wniosek skarżącego oraz wobec braku żądania organu przeprowadzenia rozprawy, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Wyjaśnienia także wymaga, że dokonując kontroli legalności Sąd stosował dodatkowo art. 153 p.p.s.a., stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Jak wyżej wskazano, w przedmiotowej sprawie orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 12 września 2023 r., sygn. II SA/Rz 473/23 uchylił decyzje organów obu instancji, nakazując zawiadomić skarżącego o uchybieniu terminu do zawiadomienia o zbyciu pojazdu i wyznaczyć mu termin na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Prezydent Miasta [...] wykonał te wytyczne. Skarżący złożył stosowny wniosek, jednakże nie został on uwzględniony. Tym samym termin do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu nie został przywrócony.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić starostę w terminie nieprzekraczającym 30 dni o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Niedopełnienie tego obowiązku przez właściciela pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł., zgodnie z art. 140mb pkt 2 P.r.d. w brzmieniu mającym zastosowanie w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Organ I instancji przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej oparł się na przesłankach wymiaru kary, określonych w art. 140n ust. 4 P.r.d. Przepis ten nakazuje przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej uwzględnić zakres, naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m-140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6 P.r.d.).
Organ I instancji wymierzył skarżącemu, a organ odwoławczy zaaprobował karę pieniężną w kwocie 600 zł, wskazując w uzasadnieniu, że przy ustaleniu wysokości kary, pod uwagę wzięto zakres naruszenia tj. fakt że odwołujący był w opóźnieniu aż 190 dni, a także uwzględniono fakt, że przedmiotowe naruszenie było kolejnym – ósmym, którego dopuścił się skarżący w analizowanym okresie, a jest on profesjonalnym uczestnikiem obrotu handlowego zajmującym się hurtową i detaliczną sprzedażą samochodów.
Ocena ta mieści się nominalnie w ramach przesłanek z art. 140n ust. 4 P.r.d.
Jednakże Sąd w składzie orzekającym podziela poglądy wyrażone dotychczas w wyrokach WSA w Rzeszowie w analogicznych sprawach dotyczących skarżącego – wyroku z dnia 27 listopada 2024 r. II SA/Rz 1297/24, wyroku z dnia 5 grudnia 2024 r. II SA/Rz 1263/24, wyroku z dnia 9 stycznia 2025 r. II SA/Rz 1242/24 oraz w wyroku z dnia 14 stycznia 2025 r., II SA/Rz 1238/24 (uwaga Sądu: NSA wyrokiem z 29 października 2025 r., sygn. II GSK 884/25 oddalił skargę kasacyjną i podzielił w całości stanowisko wskazane w treści ostatnio wymienionego wyroku WSA w Rzeszowie) nakazujące rozważyć czy wobec skarżącego, który ma kilkanaście analogicznych spraw, który z opóźnieniem, ale z inicjatywy własnej wykonał ciążący na nim obowiązek, konieczne jest - dla osiągniecia celów tejże kary - nałożenie kary w górnej granicy wysokości widełek, jak orzeczona w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu okoliczności te mieszczą się w pojęciu "zakresu naruszeń" jako wskazówek dla ewentualnego wymierzenia kary w niższej wysokości.
W ocenie Sądu istotną wskazówką w zakresie wysokości kary jest zamierzenie ustawodawcy, aby w stanie prawnym po 1 stycznia 2024 r. kara za omawiany delikt była ustalona sztywno w kwocie 250 zł. Mimo że nowy stan prawny nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, to jednak znaczne obniżenie przez ustawodawcę wymiaru ewentualnej kary z zakresu od 200 do 1000 zł, do nieprzekraczalnego poziomu 250 zł. tj. do poziomu niewiele wykraczającego ponad minimum określone w przepisach dotychczasowych, powinno stanowić rodzaj wskazówki interpretacyjnej przy wymierzaniu tejże kary na podstawie przepisów dotychczasowych. Skoro wolą ustawodawcy było obniżenie wymiaru przedmiotowej kary, to okoliczność ta nie powinna zostawać poza zakresem okoliczności rzutujących na uznanie organu (takie stanowisko zostało zaakceptowane w powołanym wyżej wyroku NSA z 29 października 2025 r., sygn. II GSK 884/25).
Sąd, przeciwnie do organów uważa, że fakt złagodzenia przez ustawodawcę wymiaru kary powinien mieć wpływ na ocenę przewinienia. Takie stanowisko akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje tutejszy Sąd, a skład orzekający w pełni je podziela.
Należy ponadto wskazać, że skarżący złożył wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego o uzyskanie informacji, co do daty zgłoszenia nabycia pojazdu przez nabywcę oraz terminu wprowadzenia do CEPIK danych nowego właściciela pojazdu. Podzielając ocenę prawną wyrażoną w zakresie takiego wniosku w powołanych wyżej wyrokach II SA/Rz 1297/24, II SA/Rz 1263/24, II SA/Rz 1242/24 i II SA/Rz 1238/24, Sąd uznaje, że przeprowadzenie tego dowodu mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustalenia takich okoliczności, które stanowią jedno z kryteriów oceny, co do znikomej wagi naruszenia prawa, jako jednej z przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
W wyroku z 28 kwietnia 2022 r., II GSK 376/22, (LEX nr 3345748), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że fakt dokonywania przez dany podmiot profesjonalnego obrotu za argument niewystarczający do odmowy zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. Jak wskazał NSA, przy ocenie wagi naruszenia powinno się wziąć pod uwagę, to czy chronione przepisami prawa interesy publiczne zostały faktycznie naruszone wobec dokonania zgłoszenia przez zbywcę samochodu, co pozwalało już samo w sobie na odnotowanie w stosownych rejestrach zmiany właściciela pojazdu.
W ocenie Sądu nie oznacza to zmiany w podejściu do podmiotów zajmujących się profesjonalnie obrotem samochodami, od których oczekuje się większej staranności w podejmowanych działaniach, ale nie pozwala również na wyciąganie zbyt daleko idących wniosków z samego faktu profesjonalnego prowadzenia owej działalności.
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, znikomości wagi naruszenia, o którym traktuje art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie można postrzegać jedynie z punktu widzenia samego faktu zaistnienia deliktu administracyjnego (niezawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu), ale skutków jakie owo naruszenie wywołało lub wywołuje w przestrzeni publicznej, społecznej czy prywatnej. Wskazuje na to wyraźnie dalszy człon art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. uzależniający odstąpienie od potwierdzenia faktu usunięcia naruszenia prawa (a więc jego skutków). Nie każde zatem naruszenie obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. skutkuje automatycznym obowiązkiem wymierzenia przez organ kary administracyjnej (por. wyrok WSA w Kielcach z 18.07.2024 r., I SA/Ke 229/24, LEX nr 3743404).
Zatem informacje, które były przedmiotem wniosku dowodowego Skarżącego nie pozostawały bez związku z wynikiem przedmiotowego postępowania. Skarżący zmierzał do wykazania, że dobro chronione – referencyjność sytemu CEPIK, do której odwołują się organy obu instancji – nie zostało naruszone, gdyż aktualność bazy CEPIK służąca ochronie legalnego obrotu pojazdami została zachowana (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 listopada 2024 r., II SA/Rz 1297/24).
Nieuwzględnienie tego wniosku dowodowego doprowadziło do naruszenia zasad dotyczących konieczności wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności sprawy, o których mowa w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji zobowiązany będzie do uwzględnienia wniosku dowodowego i uzyskania informacji dotyczącej daty zgłoszenia nabycia pojazdu przez nabywcę oraz daty ujawnienia nowego właściciela w systemie CEPIK. Następnie przy uwzględnieniu tych informacji oraz wskazanych wyżej kryteriów dokona oceny przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. W zależności od wyników dokonanej oceny, odstąpi od wymierzenia kary bądź wymierzy ją, biorąc pod uwagę powyższe wskazówki oraz uzasadniając szczegółowo przesłanki jakie zaważyły o wysokości ewentualnej kary.
Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 2 i 209 p.p.s.a.