II SA/RZ 1043/23

II SA/Rz 1043/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Tomasz Smoleń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2625
art. 272 ust. 6, art. 278 ust. 1 i 2, art. 300 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2024 r. spraw ze skarg P. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzje Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Przemyślu z dnia 17 maja 2023 r., nr RZ.ZUO.3.4701.275.2023.BT, z dnia 7 września 2023 r., nr RZ.ZUO.3.4701.1317.2023.AŚ w przedmiocie określenia wysokości opłaty zmiennej uchyla zaskarżone decyzje.
Uzasadnienie
P. Sp. z o.o. w P. (dalej: Spółka) poddało kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzje Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, którymi określono jej opłaty zmienne za wprowadzanie ścieków komunalnych do rzeki [...] w km 164+960 (brzeg lewy) w miejscowości P. - Przepompownia ścieków "[...]":
I. decyzją z 17 maja 2023 r. RZ.ZUO.3.4701.275.2023.BT, opłatę w wysokości [...] zł (skarga zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Rz 1043/23),
II. decyzją z 7 września 2023 r. nr RZ.ZUO.3.4701.1317.2023.AŚ, opłatę w wysokości [...] zł (skarga zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Rz 1639/23).
Wymienione sprawy Sąd postanowił na rozprawie 9 maja 2024 r. połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. I SA/Rz 1043/23, ponieważ pozostawały one ze sobą w związku, o którym mowa w art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej powoływanej w skrócie: "p.p.s.a.").
Z kontrolowanych decyzji i materiałów zgromadzonych w aktach sprawy wynikało, że Spółka złożyła Zarządowi Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oświadczenia, o których mowa w art. 552 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej: "u.p.w."), w tym za wprowadzanie do wód ścieków z przelewów burzowych. Na ich podstawie Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie ustalił Spółce w formie informacji wysokości opłat zmiennych za wprowadzanie ścieków komunalnych do rzeki w następujących wysokościach:
I. informacją z 27 kwietnia 2023 r. nr RZ.ZUO.3.4701.275.2023.BT ustalono za okres I kwartału 2023 r. opłatę zmienną w wysokości:
1) [...] zł za wprowadzanie ścieków komunalnych do rzeki [...] w km 164+960 (brzeg lewy) w miejscowości [...]- Przepompownia ścieków "[....]",
2) [...] zł za wprowadzanie ścieków komunalnych z Zakładu Oczyszczania Ścieków do rzeki [...] w miejscowości P.,
II. informacją z 14 sierpnia 2023 r. nr RZ.ZUO.3.4701.1317.2023.AŚ ustalono za okres II kwartału 2023 r. opłatę zmienną w wysokości:
1) [...]zł za wprowadzanie ścieków komunalnych do rzeki [...] w km 164+960 (brzeg lewy) w miejscowości [...] - Przepompownia ścieków "[....]",
2) [...]zł za wprowadzanie ścieków komunalnych do rzeki [...]w miejscowości [...]- Zakład Oczyszczania Ścieków.
Od ww. informacji Spółka wniosła reklamacje w części dotyczącej opłat ustalonych za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych, tj. w zakresie rozstrzygnięć wymienionych w ww. pkt I ppkt 1) (kwota [...] zł) i pkt II ppkt 1) (kwota [...] zł). Zarzuciła brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, wadliwe ustalenie opłaty na podstawie określonych w decyzji Marszałka Województwa Podkarpackiego z 14 grudnia 2016 r. znak OS-II.7322.102.2016.MK (pozwoleniu wodnoprawnym) dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w okresie awarii urządzeń oczyszczalni ścieków, przez co ustalenie to pozostaje w oderwaniu od rzeczywistych parametrów (stężeń substancji szkodliwych) wprowadzanych ścieków, bez uwzględnienia określonego w pozwoleniu wodnoprawnym celu i zakresu korzystania z wód, bez przeprowadzenia jakichkolwiek pomiarów i bez uwzględnienia złożonych oświadczeń pomimo ich niezakwestionowania.
Spółka podniosła, że w posiadanym pozwoleniu wodnoprawnym, które wydano na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 – Prawo wodne, zawarte są wymogi dotyczące sposobu i zakresu prowadzenia pomiarów ilości i jakości ścieków. Od wejścia w życie aktualnie obowiązującej ustawy do 31 grudnia 2026 r. ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne powinno nastąpić na podstawie art. 552 u.p.w. Zgodnie z tą regulacją złożyła wymagane oświadczenia. Posiadane pozwolenie w zakresie ścieków wprowadzanych do wód z przelewów burzowych nie nakłada na nią obowiązków opomiarowania ilości odprowadzanych ścieków ani obowiązku badania wartości stężeń zanieczyszczeń we wprowadzanych ściekach, a jedynie badanie krotności zadziałania przelewów burzowych. W złożonych oświadczeniach nie wskazano wartości stężeń zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do wód, ponieważ nie dokonuje takich pomiarów. Dlatego podstawę ustalenia opłat zmiennej powinny stanowić dane zawarte w oświadczeniach, chyba że organ na podstawie pomiarów stwierdziłby inne wartości stężeń zanieczyszczeń we wprowadzanych ściekach. Ale nie zostało przeprowadzone jakiekolwiek postępowanie dowodowe. Organ oparł się na teoretycznych wartościach stężeń zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w okresie awarii oczyszczalni ścieków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym.
Spółka zaznaczyła, że przelew burzowy jest urządzeniem, którego celem i zadaniem jest zabezpieczenie sieci kanalizacyjnej ogólnospławnej przed nadmiernym wzrostem ciśnienia mieszaniny wód opadowych i ścieków komunalnych. Przelewy burzowe działają przy dużym nagromadzeniu wód opadowych, przez co w przypadku długotrwałych intensywnych opadów mieszanina wód opadowych i ścieków komunalnych zawiera w dużej mierze lub wyłącznie wody opadowe, które z elementów sieci kanalizacyjnej są kierowane do wód powierzchniowych. Przelewy burzowe nie stanowią elementu oczyszczalni ścieków, dlatego błędne jest przyjmowanie do wyliczeń wysokości opłaty zmiennej regulacji prawnych dotyczących awarii oczyszczalni ścieków, ponieważ w opisanym działaniu przelewów burzowych nie ma mowy o żadnej sytuacji awaryjnej.
Powyższych reklamacji organ nie uwzględnił, wydając decyzje o treści opisanej na wstępie.
Z ustaleń faktycznych organu wynikało, że Spółka korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Marszałka Województwa Podkarpackiego decyzją z 3 stycznia 2017 r. nr OS-II.7322.102.2016.MK na wprowadzanie ścieków komunalnych z Zakładu Oczyszczania Ścieków do rzeki [...] w [...] oraz ścieków z przelewów burzowych, czyli na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. W świetle art. 298 pkt 1 i art. 272 ust. 6 u.p.w. jest zatem zobowiązana ponosić opłaty za usługi wodne. W złożonym 18 kwietnia 2023 r. oświadczeniu o wprowadzaniu ścieków komunalnych do rzeki za I kwartał 2023 r. podało ilość wprowadzanych ścieków wynoszącą 968 m3. Ale Spółka nie podała wartości stężeń zanieczyszczeń, która to wartość, mając na uwadze art. 272 ust. 6 u.p.w., jest niezbędna do ustalenia wysokości opłaty zmiennej. Dlatego w celu naliczenia wysokości opłaty przyjęto wartości stężeń zanieczyszczeń na podstawie załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1311).
Opłata została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej (1,71 zł) za 1 kg substancji wprowadzonej ze ściekami do wód, wyrażonej jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu, pomnożonej przez współczynnik różnicujący (0,5) i ilości tej substancji (181,5 kg) oraz iloczynu jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pozostałe substancje, tj. ołów, nikiel, chrom, cynk, miedź (124,56 zł za 1 kg) i ilości tych substancji (5,808 kg). Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzonej ze ściekami do wód, wyrażonej jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu, została określona w § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2438 ze zm., a za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód dla pozostałych substancji w § 10 ust. 3 pkt 2 tego rozporządzenia. Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto substancję, wyrażoną jako wskaźnik chemicznego zaopatrzenia tlenu, który powoduje opłatę najwyższą, stosownie do art. 278 ust. 1 u.p.w. Uwzględnienie w opłacie opłaty za pozostałe substancje wynika z art. 278 ust 2 u.p.w. Dla ścieków komunalnych współczynnik różnicujący dla jednostkowej stawki opłaty za substancję wyrażoną jako wskaźnik ChZT określa § 10 ust. 6 pkt. 2 ww. rozporządzenia.
Organ zwrócił uwagę na specyfikę działania przelewu burzowego wskazując, że wiąże się ono z wystąpieniem swoistej sytuacji awaryjnej. Ścieki zrzucane przez przelewy burzowe są najczęściej silnie zanieczyszczone, niejednokrotnie wypłukiwane są osady kanałowe, szczególnie w początkowym okresie spływu. W konsekwencji zrzuty przelewowe zawierają duże ilości drobnych zawiesin stałych lub zanieczyszczeń w formie rozpuszczonej z dużym udziałem frakcji organicznej. Negatywne oddziaływanie przelewów burzowych wyraża się nagłym wzrostem zapotrzebowania na tlen oraz wzrostem zawartości azotu amonowego w odbiorniku.
W skargach, domagając się uchylania zaskarżonych decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego w zaskarżonej części, Spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 6, art. 7, art. 75, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych,
- art. 575 ust. 2h w zw. z art. 272 ust. 6 u.p.w. w zw. z punktami 3 i 4 decyzji Marszałka Województwa Podkarpackiego z 14 grudnia 2016 r. nr OS-ll.7322.102.2016.MK poprzez przyjęcie do wyliczenia opłaty za wprowadzanie do wód ścieków z przelewów burzowych na podstawie określonych w decyzji dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w okresie awarii urządzeń oczyszczalni ścieków, a w konsekwencji,
- dowolne przyjęcie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych w zupełnym oderwaniu wysokości tej opłaty od rzeczywistych parametrów (stężeń substancji szkodliwych) wprowadzanych ścieków,
- art. 552 ust. 1 u.p.w. poprzez niezgodne z tym przepisem żądanie opomiarowania ilości i jakości ścieków wprowadzanych przez nią do wód na podstawie decyzji Marszałka Województwa Podkarpackiego z 14 grudnia 2016 r. nr OS-Il.7322.102.2016.MK,
- art. 552 ust. 2 pkt 1) u.p.w. poprzez określenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez uwzględnienia określonego w pozwoleniu wodnoprawnym celu i zakresu korzystania z wód, tj. w decyzji Marszałka Województwa Podkarpackiego z 14 grudnia 2016 r. nr OS-II.7322.102.2016.MK,
- art. 552 ust. 2 pkt 2) u.p.w. poprzez określenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez przeprowadzenia jakichkolwiek pomiarów,
- art. 552 ust. 2a pkt 2) u.p.w. poprzez określenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez uwzględnienia składanych przez nią oświadczeń i braku wykazania przez organ, że oświadczenia te są nieprawidłowe lub braku wykazania przez organ innych wartości niż wskazane w jej oświadczeniach,
- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez kwestionowanie praw nabytych przez Spółkę na podstawie decyzji Marszałka Województwa Podkarpackiego z 14 grudnia 2016 r. nr OS-Il.7322.102.2016.MK,
- art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony.
Spółka podniosła, że w posiadanym w pozwoleniu wodnoprawnym zawarte są wymogi dotyczące sposobu i zakresu prowadzenia pomiarów ilości i jakości ścieków. Wbrew stanowisku organu brak jest podstawy prawnej zobowiązującej ją do dokonywania pomiarów ilości i jakości ścieków. Opłaty za usługi wodne powinny zostać jej naliczone przy uwzględnieniu art. 552 u.p.w., na podstawie którego złożyła wymagane oświadczenia. Posiadane pozwolenie wodnoprawne odnośnie do ścieków wprowadzanych do wód z przelewów burzowych nie nakłada na nią obowiązków opomiarowania ilości odprowadzanych ścieków ani obowiązku badania wartości stężeń zanieczyszczeń we wprowadzanych ściekach, a jedynie badanie krotności zadziałania przelewów burzowych. Dlatego takich danych nie podano. Organ powinien zatem przyjąć do wyliczeń dane ze złożonych oświadczeń albo przeprowadzić pomiary w celu ustalenia innych wartości stężeń zanieczyszczeń we wprowadzanych ściekach, czyniąc zadość zasadzie prawdy obiektywnej. Tymczasem dla określenia wysokości opłaty zmiennej organ przyjął wynikające z pozwolenia wodnoprawnego z 14 grudnia 2016 r. teoretyczne dopuszczalne do zrzutu stężenia zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w okresie awarii oczyszczalni ścieków. Jednak w przypadku zadziałania przelewu burzowego nie można mówić o awarii oczyszczalni ścieków, ponieważ jest to istota tego urządzenia, które nie jest częścią oczyszczalni ścieków. Dlatego błędnie zastosowano w sprawie regulacje dotyczące awarii oczyszczalni. Nie jest tak, jak przyjął organ, że ścieki zrzucane przez przelewy burzowe są najczęściej silnie zanieczyszczone. Zrzuty stanowią praktycznie wyłącznie wody opadowe. Wypłukiwane osady kierowane są w początkowym okresie opadów do oczyszczalni ścieków, a nie do przelewów burzowych. Stwierdzenia organu są wynikiem niezrozumienia zasady działania przelewów burzowych. Błędnie przyjęto zatem do wyliczeń maksymalne parametry zanieczyszczeń, jakie określono w pozwoleniu wodnoprawnym. Organ bezzasadnie żądał również opomiarowania ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód. Poza tym specyfika działania przelewów burzowych uniemożliwiałaby przeprowadzenie takich pomiarów. Organ nie wyjaśnił powodów odstąpienia od stosowania art. 552 ust. 2a pkt 2 u.p.w. Nie wyjaśnił również, dlaczego nie zastosował art. 552 ust. 2 pkt 2) u.p.w. i nie oparł swojego rozstrzygnięcia na kryteriach obiektywnych - pomiarach, ale zastosował do wyliczenia opłaty potencjalne wartości maksymalnych stężeń, przewidzianych dla awarii oczyszczalni ścieków. Jeżeli natomiast organ nie jest w stanie precyzyjnie określić stężenia substancji szkodliwych w ściekach wprowadzanych do wód powierzchniowych, to w świetle dyspozycji art. 7a k.p.a. jest zobowiązany do przyjęcia interpretacji najkorzystniejszej dla strony. Tymczasem w okolicznościach sprawy organ oparł rozstrzygnięcie na regulacjach dotyczących innego stanu faktycznego (awarii oczyszczalni ścieków).
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawach. Podkreślił przy tym, że nie żądał od spółki opomiarowania ilości i jakości wprowadzanych ścieków, a tylko podania ich ilości i jakości. Sposób podania tego wyliczenia należy do składającego oświadczenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skargi zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ kontrolowane decyzje wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w znaczeniu wynikającym z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
W kontrolowanych sprawach przyjęto, że Spółka korzystała z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków z przelewów burzowych do rzeki. Spółka nie kwestionowała obowiązku poniesienia opłat zmiennych za korzystanie z usług wodnych (por. art. 267 pkt 1 i art. 268 ust. 1 pkt 2 u.p.w.), ale nie zgadzała się ze sposobem ich naliczenia, w tym ustaleniami faktycznymi odnoszącymi się do wskaźników, na podstawie których dokonano obliczeń.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy – Prawo wodne. Wynikające z decyzji opłaty zmienne za wprowadzanie ścieków do wód zostały ustalone na podstawie przepisów art. 272 u.p.w. Natomiast postępowanie poprzedzające wydanie decyzji, o której mowa w art. 273 ust. 6 u.p.w., toczy się na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 14 ust. 2 u.p.w.). Przy czym, w myśl art. 300 ust. 1 u.p.w., do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Opłaty za usługi wodne składają się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego (art. 270 ust. 8). Wysokość opłaty zależy od rodzaju substancji zawartych w ściekach i ich ilości oraz rodzaju ścieków (art. 270 ust. 9).
W myśl art. 272 ust. 6 u.p.w., wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik:
1) pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT5);
2) chemicznego zapotrzebowania tlenu;
3) zawiesiny ogólnej;
4) sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4).
Wysokość opłaty za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustala się, biorąc pod uwagę substancję wyrażoną jako wskaźnik, o którym mowa w art. 272 ust. 6, który powoduje opłatę najwyższą (art. 278 ust. 1 u.p.w.). W przypadku wprowadzania do wód lub do ziemi ścieków przemysłowych lub ścieków komunalnych innych niż ścieki bytowe, do opłaty ustalonej według zasady, o której mowa w ust. 1, dolicza się opłatę za inne substancje zawarte w ściekach (art. 278 ust. 2 u.p.w.).
Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek za usługi wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2438 – dalej: "rozporządzenie w sprawie jednostkowych stawek za usługi wodne") określają natomiast jednostkowe stawki opłat za usługi wodne. Z § 10 ust. 2 pkt 2 wynika, że jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonych jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu - wynosi 1,71 zł. Natomiast w § 10 ust. 3 pkt 2 postanowiono, że jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi dla cynku, miedzi, niklu, chromu, ołowiu - wynosi 124,56 zł. Zgodnie z § 10 ust. 4, jednostkowe stawki opłat za usługi wodne określone w ust. 2 pkt 1 i 2 mnoży się przez współczynniki różnicujące, o których mowa w ust. 5-7, zależne od rodzaju ścieków. Dla ścieków komunalnych innych niż ścieki bytowe wprowadzanych do wód lub do ziemi urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych współczynnik różnicujący wynosi 0,5 - dla jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne określonej w ust. 2 pkt 2 (§ 10 ust. 6 pkt 2).
W okolicznościach kontrolowanych spraw Sąd za konieczne uznał wskazanie, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie zmiana art. 272 u.p.w., dokonana ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry (Dz. U. z 2023 r., poz. 1963). W wyniku nowelizacji dodany został m. in. art. 272 ust. 6d w brzmieniu: "W przypadku wprowadzania do wód ścieków z przelewów burzowych komunalnej kanalizacji ogólnospławnej w zakresie ustalonym w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym opłatę zmienną za wprowadzenie do wód ścieków z tych przelewów ustala się za każdy przelew w wysokości stanowiącej równowartość 10% ustalonej opłaty zmiennej, o której mowa w ust. 6, należnej za okres rozliczeniowy, w którym doszło do uruchomienia przelewu burzowego."
W uzasadnieniu projektu ww. ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 3303, IX kadencja Sejmu RP) wyjaśniono, że: "(...) Dodanie ust. 5a, 6a, 6c i 6d do art. 272 Prawa wodnego umożliwi wymierzanie opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków przelewami burzowymi oraz za odprowadzanie wód opadowych z istniejących przelewów kanalizacji deszczowej. W obecnym stanie prawnym podmioty nie mają obowiązku prowadzenia badań jakości wprowadzanych ścieków przelewami burzowymi oraz pomiaru ilości tych ścieków, co prowadzi do praktycznej niemożności ustalania opłaty zmiennej za korzystanie z przelewów burzowych. Mając przy tym na względzie fakt, że wyniki pomiarów jakości ścieków (ilość substancji zanieczyszczających) są uzależnione od czasu pobierania próbki w trakcie uruchomionego przelewu burzowego, co w praktyce może być znacznie utrudnione, ustalona opłata w znacznej mierze przypadków nie będzie odzwierciedlać faktycznego ładunku ścieków wprowadzonego do odbiornika. Z tych względów zasadne jest powiązanie zmiennej za wprowadzanie ścieków przelewami burzowymi z opłatą zmienną za wprowadzanie oczyszczonych ścieków należną za okres rozliczeniowy, w którym doszło do uruchomienia przelewu burzowego (...)".
W uzasadnieniu ww. projektu stwierdzono też, że w dotychczasowym stanie prawnym (tj. do czasu wprowadzenia zmiany) brak było możliwości ustalania opłaty zmiennej za korzystanie z przelewów burzowych, zaś z uwagi na brak technicznej możliwości dokonania pomiarów jakości ścieków odzwierciedlających faktyczny ładunek ścieków wprowadzonego do odbiornika, dokonał (od 1 stycznia 2024 r.) powiązania opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków z przelewów burzowych z opłatą zmienną za wprowadzanie oczyszczonych ścieków należną za okres rozliczeniowy, w którym doszło do uruchomienia przelewu burzowego, co oznacza, że opłata ta będzie miała w istocie charakter ryczałtowy.
Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji Sąd stwierdzić należało, że nieuprawnione było określenie przez organy opłat zmiennych za wprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych z przelewów burzowych na podstawie wynikającego z pozwolenia wodnoprawnego, dopuszczalnego do zrzutu stężenia zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w przypadku awarii urządzeń istotnych do realizacji pozwolenia wodnoprawnego. Taki sposób wyliczenia opłaty zmiennej nie znajdował oparcia w obowiązujących na dzień wydania decyzji przepisach prawa. Naliczona przez organy opłata nie odzwierciedla rzeczywistej ilości wprowadzonych przez Spółkę ścieków. W przeciwieństwie do opłaty stałej istotą opłaty zmiennej jest rzeczywisty zakres korzystania z wód (tutaj: wprowadzania ścieków do wód). Określenie przez organ wysokości opłaty zmiennej w sposób nieprzewidziany przez przepisy prawa jest wystarczającym powodem uchylenia kontrolowanych decyzji. Jednocześnie Sąd uznał za niezbędne zakomunikowanie stronom, że w przedstawionym wyżej stanie prawnym i uzasadnieniu projektu nowelizacji, konieczne stało się odstąpienie od stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku z 15 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 1593/23.
Sąd wskazuje ponadto, że w obowiązującym na dzień wydania decyzji stanie prawnym na Spółce nie ciążył obowiązek stosowania urządzeń pomiarowych umożliwiających pomiar ilości ścieków wprowadzonych do wód. Dlatego wzywanie Spółki przez Dyrektora Zarządu Zlewni do podania parametrów jakościowych ścieków komunalnych wprowadzanych do rzeki [...] za pomocą przelewów burzowych uznać należało za bezzasadne.
Wobec powyższego Sąd uznał, że kontrolowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 272 ust. 6 u.p.w., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje. Zaznaczyć przy tym należy, że Spółka złożyła reklamacje tylko od części ustalenia informacji, a przedmiot rozstrzygnięcia decyzji był węższy niż zawarty w informacji.