II SA/Po 916/25

II SA/Po 916/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Piotr Ławrynowicz
Sebastian Michalski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1130
art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 61 ust. 4
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.)
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Dnia 21 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sebastian Michalski (sprawozdawca) Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2026 roku sprawy ze skargi A. M. i S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 października 2025 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy z odwołania A. i S. M., decyzją z dnia 19 sierpnia 2024 roku (znak: [...]), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 14 czerwca 2024 roku (nr [...]), którą po rozpatrzeniu wniosku D. K. ustalone zostały warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego z wiatą na sprzęt i maszyny rolnicze dla potrzeb własnego gospodarstwa rolnego na terenie działki nr [...] obręb [...] gm. [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. i S. M., wyrokiem z dnia 4 czerwca 2025 roku o sygn. akt II SA/Po 740/24, uchylił ww. decyzję.
W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że z akt sprawy, a przede wszystkim z decyzji administracyjnych i analizy urbanistycznej, nie wynika czy w sprawie faktycznie mamy do czynienia z zabudową zagrodową oraz czy wielkość gospodarstwa rolnego przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. Organ II instancji zastosował przepis art. 61 ust. 4 u.p.z.p. uznając, że położone w gminie [...] gospodarstwo rolne inwestora D. K. (ok. 49 ha) przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w zupełnie innej gminie tj. [...] (9,78 ha).
W ocenie Sądu prawidłowe zastosowanie wskazanych powyżej przepisów wymagało porównania powierzchni gospodarstwa rolnego inwestora ze średnią wielkością gospodarstwa rolnego położonego w tej samej gminie co gospodarstwo inwestora, tj. w gminie [...], a nie ze średnią wielkością gospodarstwa rolnego położonego w gminie [...]. Dopiero jednoznaczne wyjaśnienie powyższych kwestii umożliwi weryfikację czy organy prawidłowo zaniechały oceny planowanej inwestycji pod względem jej zgodności z przesłankami określonymi w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ponownym rozpoznaniu sprawy w drugiej instancji, decyzją z dnia 9 października 2025 roku (znak: [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy [...] o ustaleniu warunków zabudowy.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że inwestor jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni około 49ha. Przedłożył organowi dokumenty potwierdzające te okoliczności. Inwestor opłaca w Gminie [...] podatek rolny od posiadanych gruntów rolnych o powierzchni 12,6164 ha fizycznych/17,4707 ha przeliczeniowych. Kolegium podtrzymało wcześniejsze ustalenia, że inwestor posiada gospodarstwo rolne o powierzchni przekraczającej średnią powierzchnię w Gminie [...] (9,78 ha według danych Urzędu Statystycznego z 2020 roku).
Organ odwoławczy uznał, że planowana inwestycja pozostaje w związku z prowadzoną działalności rolniczą oraz podzielił stanowisko organu I instancji o zasadności stosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p., tj. uznał, że w sprawie zachodzą podstawy do odstąpienia od przeprowadzania analizy urbanistycznego w celu oceny przesłanek tzw. dobrego sąsiedztwa. Jednocześnie organ wskazał, że zostały spełnione wszystkie inne wymogi niezbędne dla ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że organ ustalający warunki zabudowy nie bada zgodności planowanej inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi. Spełnienie tych wymogów kontrolowane jest przez organy architektoniczno-budowlane na następnym etapie procesu inwestycyjnego (pozwolenie na budowę). Do podjęcia decyzji o warunkach zabudowy nie jest wymagana zgoda właścicieli działki inwestycyjnej, ani zgoda właścicieli sąsiednich nieruchomości.
A. M. i S. M., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Skarżący zażądali uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...], a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepianych.
W ocenie skarżących decyzja została wydana z narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego polegającym na braku wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozpoznania całego materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie wskutek zaniechania działań niezbędnych do wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy wskazanych w art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i zasadą dobrego sąsiedztwa oraz interpretację tej zasady jako podstawy do wyłączenia możliwości wydania decyzji w przedmiocie warunków zabudowy na zasadach ogólnych chociaż nie istnieją ani prawne podstawy, ani racjonalne argumenty pozwalające na stwierdzenie wadliwości wydania takowej decyzji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że wielkość gospodarstwa rolnego inwestora ustalono na podstawie decyzji podatkowych z 2025 roku, zaś średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego na podstawie danych GUS z 2020 roku, co jest informacją nieścisłą. Zdaniem skarżących informacja ta powinna być podana z bieżących danych przez Wójta Gminy [...] i aktualna na dzień wydania decyzji o warunkach zabudowy. W ocenie skarżących odstępstwo od spełnienia warunków dobrego sąsiedztwa nie posiada wystarczającego uzasadnienia.
Wskazując na określone we wniosku gabaryty planowanej inwestycji oraz jej planowane usytuowanie w granicy z sąsiednią nieruchomością skarżący podnieśli, że planowane obiekty będą oddziaływać na należącą do nich działkę, co niewątpliwie wpłynie na rozwój upraw rolnych skarżących (zacienianie, stosunki wodne).
Podsumowując skarżący wskazali, że organ całkowicie zignorował fakt, że sąsiednia działka należąca do pozostaje niezabudowana, co oznacza, że niemożliwe do spełnienia są warunki określone w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267).
Kierując się wspomnianym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego aktualnego na dzień wydania zaskarżonego aktu.
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a.").
Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważność, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), a przewidziane ustawą środki stosuje w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Sąd nie ujawnił podstaw do przyjęcia stanowiska, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, czy naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć lub miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a.
Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przpeisy art. 61 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (teks jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130; dalej w skrócie "u.p.z.p.").
Stosownie do art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe, gdy co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu.
W niniejszej sprawie organ odstąpił od badania zachowania zasady "dobrego sąsiedztwa" powołując się na art. 61 ust. 4 u.p.z.p. zgodnie z którym przepisów ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż zastosowanie tego wyjątku jest dopuszczalne wtedy, gdy zostanie ustalone, że:
1) planowana inwestycja dotyczy zabudowy zagrodowej;
2) zabudowa zagrodowa jest związana z gospodarstwem rolnym;
3) powierzchnia tego gospodarstwa rolnego przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie.
W przypadku określonym w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. ustawodawca zrezygnował więc z konieczności zachowania zasady dobrego sąsiedztwa, jednak ustalenie warunków zabudowy z powołaniem się na to odstępstwo wiąże się z koniecznością wykazania przez organy, że inwestor spełnia opisane w przepisie warunki.
Skarżony organ zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 czerwca 2025 roku o sygn. akt II SA/Po 740/24.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że użycie słów "Gminie [...]" w uzasadnieniu poprzedniej decyzji było wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej.
Niezależnie od tego w ramach ponownego rozpoznania sprawy Kolegium jeszcze raz przeprowadziło postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia czy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z wnioskowaną zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w Gminie [...].
Okolicznością bezsporną pomiędzy stronami (organem a skarżącymi) jest to, że inwestor prowadzi gospodarstwo rolne w Gminie [...], a planowana inwestycja dotyczy rozbudowy istniejącego siedliska prowadzonego gospodarstwa rolnego o kolejne obiekty gospodarskie.
Skarżący nie podważyli ustalenia, że inwestor tylko w Gminie [...] posiada grunty rolne o powierzchni 12,6164ha fizycznych, co stanowi 17,4707ha przeliczeniowych.
Skarżący nie przedstawili żadnych dowodów mogących podważać stanowisko organu, że średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w Gminie [...] na dzień wydania zaskarżonej decyzji wynosiła 9,78 ha.
Zgodnie z definicją gospodarstwa rolnego z art. 553 Kodeksu cywilnego za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 18.05.2023 r., II SA/Rz 1643/22, LEX nr 3592707).
W tym miejscu przypomnieć zatem należy, że zgodnie z treścią art. 61 ust. 4 u.p.z.p. warunkiem odstąpienia od analizy urbanistycznej jest "powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową". Inwestor prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni około 49 ha.
Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania stanowiska organów administracji publicznej wyrażającego się oceną, że w kontrolowanej sprawie spełnione zostały wszystkie pozostałe przesłanki niezbędne dla ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji.
Kolegium zgodnie z prawem uznało, że zarzuty i argumentacja odwołujące się do kwestii uregulowanych przepisami techniczno-budowlanym wykraczają poza grancie sprawy administracyjnej załatwionej skarżoną decyzją.
Zagadnienie szczegółowej lokalizacji obiektu budowlanego rozstrzygane jest na etapie procesu inwestycyjnego, czyli w trakcie ewentualnego postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę. Dopiero na etapie pozwolenia na budowę organ architektoniczno-budowlany będzie badać dopuszczalność inwestycji w świetle szczegółowych wymogów techniczno-budowlanych, w tym dotyczących m.in. kwestii zaciemnienia, spływu wód opadowych oraz bezpieczeństwa pożarowego (wyrok NSA z 12.10.2016 r., II OSK 3335/14, LEX nr 2177609).
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.