II SA/Po 806/13

II SA/Po 806/13 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2014-04-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2013-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik
Elwira Brychcy /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Kwiecińska
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II OSK 3156/14 - Wyrok NSA z 2016-09-27
II OSK 2156/14 - Wyrok NSA z 2016-05-13
II SA/Wa 279/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-05-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 153, art. 134, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
art. 83 ust. 1,4, 6, art. 2 ust. 1 pkt 9, art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 4, art. 84 ust. 1, art. 85 ust. 3
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 267
art. 7, art. 77 par. 1, art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1994 nr 49 poz 196
art. 48 ust. 2 i 4
Ustawa  z dnia 31 stycznia 1980 r.  o ochronie i kształtowaniu środowiska - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez zezwolenia oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją nr [...]z dnia [...] kwietnia 2009 r. Wójt Gminy wymierzył Z. C. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za wycięcie bez wymaganego pozwolenia 10 sztuk drzew gatunku olsza czarna rosnących na działce oznaczonej geodezyjnie nr [...], w obrębie miejscowości K. Jako podstawę prawną wydania powyższej decyzji wskazano art. 88 ust. 1 i 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) oraz art. 104 i 107 K.p.a.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w toku postępowania ustalono, iż Z. C. w lutym 2009 r. usunął na przedmiotowej działce 62 drzewa gatunku wierzba oraz olsza czarna, w większości w wieku od 16 do 19 lat. Organ stwierdził, że spośród 62 sztuk usuniętych drzew, 52 sztuki stanowiły drzewa objęte zezwoleniem Wójta Gminy z dnia [...] września 1998 r., nr [...] na usunięcie 250 sztuk drzew gatunku wierzba i olsza, natomiast pozostałe 10 sztuk usuniętych drzew wyrosło na terenie działki nr [...] po terminie uzyskania przez skarżącego zezwolenia z 1998 roku. W tej sytuacji organ nałożył karę pieniężną z tytułu usunięcia bez zezwolenia 10 sztuk drzew gatunku olsza czarna, które nie były objęte zezwoleniem z 1998 roku.
W uzasadnieniu wskazano nadto, iż w decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 1998 r., nr [...] zawarto wprawdzie zapis, iż wycinki drzew objętej tą decyzją należy dokonać w terminie 30 dni od daty otrzymania zezwolenia, to jednak ze względu na okoliczność, że termin wykonania decyzji zgodnie z obowiązującym wówczas prawem nie był bezwzględnie wymagany i nie stanowił elementu zezwolenia, należy przyjąć, że decyzja ta mogła zostać wykonana w dowolnym terminie.
Na skutek odwołania Z. C Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Powyższa decyzja została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Po 756/09.
W ocenie Sądu organ odwoławczy nie wykazał z czego wynika konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, która była przyczyną uchylenia decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.
Zdaniem Sądu nie sposób zgodzić się z stwierdzeniem Kolegium, że zachodziły sprzeczności w zakresie danych dotyczących średnicy pni drzew przedstawionych w załączniku nr 1 do decyzji Wójta w stosunku do danych odnotowanych przez rzeczoznawcę w opinii. Nie zachodzą bowiem żadne sprzeczności pomiędzy danymi zawartymi w tabeli stanowiącej załącznik do decyzji Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2009 r., a danymi przyjętymi w zestawieniu stanowiącym część opinii biegłego. Średnica drzew wymienionych w załączniku decyzji jest identyczna jak w zestawieniu biegłego. Co więcej, jest ona również zgodna z danymi w tabeli załączonej do protokołu oględzin przeprowadzonych dnia 24 lutego 2009 r. w obecności przedstawiciela organu Gminy i skarżącego.
Sąd zaznaczył, że z punktu widzenia określenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej nie miały natomiast znaczenia dane zawarte w dalszych rubrykach zestawienia znajdującego się w opinii rzeczoznawcy ("Grubość pniaka bez kory", "Pierśnica w korze", "Wiek drzewa"), jak i tabeli dołączonej do tej opinii ("Obwód pniaka", "Obwód drzewa na wys. 130 cm"). Dane te nie wynikały bowiem z rzeczywistego pomiaru drzewa w pierśnicy, a zostały obliczone w oparciu o przyjęte przez rzeczoznawcę metody teoretyczne dla celów ustalenia wieku drzew. Sąd podkreślił, że podstawą ustalenia administracyjnej kary pieniężnej jest pomiar obwodu drzewa dokonany na wysokości 130 cm. W przypadku usunięcia kłody bądź też wykarczowania pnia - co uniemożliwia dokonanie takiego pomiaru - nie ustala się hipotetycznej wielkości pierśnicy, a karę oblicza się według metod określonych w ustawie (art. 89 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie przyrody). Jedną z tych metod zastosował Wójt (art. 89 ust. 3).
Dalej Sąd stwierdził, że zasadny jest zarzut strony naruszenia zasady zakazu reformationis in peius (art. 139 K.p.a.). Sąd zaznaczył, że zakaz orzekania na niekorzyść strony nie ma generalnie zastosowania do decyzji kasacyjnych. Koncepcja ta opiera się na założeniu, że organ odwoławczy prawidłowo stosuje art. 138 § 2 K.p.a. Skoro - w myśl tego przepisu - dopuszczalność podjęcia decyzji kasacyjnej dotyczy tylko przypadków, gdy powstaje konieczność ponownego rozpoznania sprawy ze względu na konieczność ustalenia stanu faktycznego w całości lub znacznej części, to przez to wyłączona pozostaje kompetencja organu odwoławczego do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Nie można bowiem merytorycznie wypowiedzieć się w sprawie, której stan faktyczny nie został ustalony lub ustalony został z rażącym naruszeniem przepisów postępowania.
W ocenie Sądu przyczyny wyłączenia zasady zakazu reformationis in peius w odniesieniu do decyzji kasacyjnych odpadną w przypadku, gdy organy odwoławcze nadużywają art. 138 § 2 K.p.a. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy organ odwoławczy wydaje decyzję na podstawie tego przepisu pomimo, że materiał dowodowy pozwala na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, a w uzasadnieniu ocenia zebrane dowody i narzuca organowi pierwszej instancji sposób rozstrzygnięcia sprawy na niekorzyść strony. Tego rodzaju rozstrzygnięcie narusza oczywiście art. 138 § 2 K.p.a. oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania - art. 15 K.p.a. (wskazania organu odwoławczego ingerują w samodzielność orzeczniczą organu pierwszej instancji), jak również nie uchyla się od zarzutu naruszenia zakazu reformationis in peius, gdyż zawiera wskazania merytoryczne prowadzące do rozstrzygnięcia niekorzystnego dla stron.
Zdaniem Sądu taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Wójt Gminy zebrał wystarczający materiał dowodowy pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia i tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie powinno było samodzielnie dokonać oceny zebranych dowodów w kontekście przepisów prawa, co najwyższej uzupełniając je w oparciu o art. 136 K.p.a., i merytorycznie załatwić sprawę z uwzględnieniem treści art. 139 K.p.a.
Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że Kolegium rozpoznając sprawę nie uwzględniło, że Z. C. w odwołaniu zaakceptował kary za wycięcie trzech konkretnych, najmłodszych drzew i zaskarżył decyzję organu I instancji w części ponad kwotę [...]zł.
Po ponownym rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i wymierzyło Z. C., administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 11 drzew gatunku olsza czarna z nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr [...] w obrębie miejscowości K., gm. S.
Na skutek skargi Z. C do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2011r. została uchylona wyrokiem z 21 grudnia 2011r., sygn. akt II SA/Po 913/11.
Sąd w pełni podzielił zawarty w skardze zarzut naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 153 P.p.s.a. Organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. zignorował bowiem jasne i precyzyjne oceny prawne i wskazania tutejszego Sądu zawarte w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 24 marca 2010 r., sygn. II SA/Po 756/09 przy jednoczesnym braku zaistnienia w sprawie jakichkolwiek nowych okoliczności faktycznych lub prawnych (braku zmian stanu faktycznego i prawnego sprawy) uzasadniających odstąpienie od tychże wiążących ocen i wytycznych.
Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem przedstawionym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakoby zaskarżona decyzja zawierała oparte na tej samej podstawie prawnej jedno rozstrzygnięcie, które mogło być poddane badaniu w postępowaniu odwoławczym jedynie w całości.
W niniejszej sprawie mamy bowiem do czynienia z wielością rozstrzygnięć w jednej decyzji dotyczących wymierzenia kar za usunięcie poszczególnych indywidualnie określonych drzew, a weryfikacja określonej części decyzji nie wywiera wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć w niej zawartych mogących samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym.
W tym stanie faktycznych i prawnym sprawy odwołanie niewątpliwie mogło określać zakres zaskarżenia, a orzekanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w szerszym zakresie naruszało wynikającą z art. 127 § 1 K.p.a. zasadę skargowości obowiązującą w postępowaniu odwoławczym. Postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości, a zatem w żadnym wypadku nie może być wszczęte z urzędu.
W ocenie sądu powyższe oznacza, że skoro skarżący w swoim odwołaniu nie tylko nie zakwestionował, lecz wręcz zaaprobował wymierzenie mu kary administracyjnej za usunięcie trzech konkretnych, najmłodszych drzew oznaczonych w załączniku do decyzji pierwszoinstancyjnej liczbami porządkowymi 6, 8, 10, to brak było podstaw dla przyjęcia, że strona zaskarżyła wymierzenie jej tych kar i co za tym idzie, brak było (wobec braku odwołania) przesłanek do weryfikowania wymierzenia tych kar administracyjnych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
Nadto Sąd uznał, za bezpodstawne pominięcie wymierzenia kary pieniężnej, w przypadku niewątpliwego stwierdzenia usunięcia bez wymaganego zezwolenia olszy czarnej opisanej pod liczbą porządkową 39 ekspertyzy rzeczoznawcy, co powinno być traktowane jako błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia. Organ I instancji ewentualny błąd popełnił na etapie dokonywania ustaleń faktycznych w oparciu o przeprowadzone w sprawie dowody, w tym opinię biegłego, a nie na etapie stosowania prawa i co za tym idzie błąd ten nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa, co mogło by uzasadniać odstąpienie przez organ odwoławczy od stosowania zabezpieczającej interesy strony odwołującej się klauzuli określonej w art. 139 K.p.a.
Sąd stwierdził, ze decyzja odwoławcza zapadła z naruszeniem wynikającej z art. 7 i 77 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Za co najmniej przedwczesne uznać należy stwierdzenie Kolegium jakoby drzewa wycięte przez skarżącego na działce oznaczonej nr [...], mające w momencie wycinania od 11 do 15 lat, czyli takie, które w dacie wydania zezwolenia nie były w wieku powyżej 5 lat, nie były objęte zezwoleniem wydanym dnia [...] września 1998 r., a zatem zostały usunięte bez zezwolenia. Powyższy pogląd opiera się bowiem wyłącznie na analizie przepisów obowiązujących w dacie wydawania decyzji z dnia [...] września 1998 r., nr [...] udzielającej zezwolenia na usunięcie 250 drzew z przedmiotowej działki, a jednocześnie zupełnie pomija treść tej decyzji, okoliczności jej wydania i uwarunkowania istniejące na przedmiotowym gruncie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominęło także okoliczność, że skarżący powołał się nie tylko na decyzję Wójta Gminy nr [...] z [...] września 1998 r., lecz tak na decyzję tego samego organu z dnia [...] lutego 1999 r., nr [...]. Brak w aktach sprawy informacji dotyczących decyzji z dnia [...] lutego 1999 r., w tym jej przedmiotu i treści, uniemożliwia dokonanie oceny istotności tegoż (powoływanego przez stronę) dokumentu, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy administracyjnej.
W ocenie Sądu koniecznym jawi się ustalenie w oparciu o wyczerpująco zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy, czy i jakie drzewa usunięte w lutym 2009 r. przez Z. C. objęte były udzielonymi mu wcześniej ostatecznymi decyzjami o zezwoleniu na usunięcie drzew. Niedopuszczalne jest bowiem opieranie odpowiedzialności podmiotu, który dokonał usunięcia drzew na domniemaniu niezgodności jego działania z prawem i rozstrzygania pojawiających się w sprawie, a niedających się usunąć wątpliwości na jego niekorzyść.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] grudnia 2012r. utrzymało w mocy zaskarżoną część decyzji Wójta Gminy z [...] kwietnia 2009r. w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za wycięcie 7 drzew w wysokości [...] zł. Kolegium wydało powyższą decyzję na podstawie art. 83 ust. 1 i 6, art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody w zw. z §2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz §2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów.
W motywach rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło przepisy ustawy o ochronie przyrody stanowiące podstawę prawna rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, mianowicie art. 88 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 1 oraz art. 89 ust. 1. Nadto podkreśliło, że nowelizacją obowiązującą od 20 lipca 2010r. usunięcie drzew w wieku do 10 lat nie wymaga zezwolenia i z uwagi na brak przepisów przejściowych stosuje się także w sprawach wszczętych wcześniej a niezakończonych. Okoliczność ta, w ocenie Kolegium, nie ma to istotnego znaczenia, albowiem prawomocne zezwolenie na wycinkę drzew, mające wpływ na wynik sprawy w przedmiocie kary administracyjnej zostało wydane w stanie obowiązującym w dniu [...] września 1998r. Wówczas to obowiązywała regulacja tej kwestii wynikająca z art. 48 ust. 4, w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, którym rozstrzygnięto, iż zezwolenia na wycinkę drzew nie stosuje się do drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat.
Wyżej wymienione przepisy mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących i nie dają możliwości działania organu w ramach uznania administracyjnego.
Ponownie badając sprawę Kolegium przyjęło, że Wójt Gminy, decyzją z dnia [...] września 1998r., działając w oparciu o obowiązujący wówczas przepis art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (t.j. Dz. U. z 1994r. nr 49, poz. 196, ze zm.), zezwolił Panu Z. C. na wycięcie 250 sztuk drzew gat. olcha i wierzba, wyznaczajcie jednocześnie termin dokonania czynności - 30 dni od dnia otrzymania decyzji. Wyznaczenie terminu wykonania decyzji nie znajdowało poparcia w obowiązujących przepisach, zatem Kolegium uznało, że decyzja może być nadal wykonywana. Po otrzymaniu decyzji właściciel dokonał wycinki jedynie 100 drzew, reszta pozostawała na w/w działce. W roku 2009r. z związku ze wznowieniem prac przy budowie stawów, właściciel nieruchomości dokonał wycinki następnych drzew, na które, jak sądził posiada zezwolenie. Stan sprawy w zakresie dokonania wycinki drzew w 2009r., będący przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu, nie budzi wątpliwości. Zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy, w szczególności w postaci protokołu z oględzin terenu oraz sporządzonej opinii biegłego rzeczoznawcy potwierdza, że w miesiącu lutym 2009r. Z. C dokonał wycinki 62 drzew, w tym 8. szt. wierzby białej i 54 szt. olszy czarnej. Faktu tęgo strona nie kwestionuje. Drzewa zostały szczegółowo opisane w protokole, jak i w opinii w której dodatkowo określono wiek każdego wyciętego drzewa.
Stosując się do zaleceń Sądu Kolegium zbadało kwestię udzielonych wcześniej odwołującemu się zezwoleń na wycinkę drzew. W tym celu materiał dowodowy został uzupełniony o decyzję nr [...] Wójta Gminy z dnia [...] lutego 1999r., przekazaną przez odwołującego oraz o wyjaśnienia organu orzekającego, który stwierdził, po zbadaniu zasobów archiwalnych, iż w przedmiotowej sprawie "nie ma możliwości uzyskania jakichkolwiek bliższych informacji". Badanie decyzji z dnia [...] lutego 1999r. wskazało, że obejmuje ona swym zakresem zezwolenie na usunięcie 15 wierzb na działce nr 19 we wsi K., zatem decyzja ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej kwestii. Wobec powyższego jedynym orzeczeniem w zakresie zezwolenia na usuniecie drzew na działce nr [...] w K. pozostaje decyzja nr [...] z dnia [...] września 1998r., mocą której Z. C uzyskał zezwolenie na wycięcie 250 drzew rosnących na tym terenie. Wprawdzie ani sentencja tej decyzji, ani jej lakoniczne uzasadnienie, a także próby uzyskania jakichkolwiek wyjaśnień w sprawie, nie pozwalają na stwierdzenie, jakie konkretnie drzewa były nią objęte, to zdaniem Kolegium uprawniona jest konstatacja, że na pewno nie były nią objęte drzewa mające w 1998 roku mniej niż 5 lat, ponieważ wycinanie takich drzew nie wymagało wówczas zezwolenia.
W dalszej kolejności Kolegium zbadało kwestię wieku wyciętych drzew, przy czym, jak już wyżej wspomniano, w zakresie wieku drzew objętych koniecznością uzyskania zezwolenia, uwzględniło stan prawny obowiązujący w dacie wydania zezwolenia. Kolegium, na podstawie akt sprawy stwierdziło, że spośród wszystkich drzew wyciętych w roku 2009, 51 sztuk to drzewa w wieku powyżej 15 lat, których wiek, w dacie wydawania zezwolenia na wycinkę tj. [...] września 1998r., z pewnością przekraczał 5 lat. Nie ulega zatem wątpliwości, że byty one objęte tym zezwoleniem i co do tego nie ma sporu.
Spór pomiędzy organem a stroną, poddany pod rozstrzygnięcie Kolegium, dotyczy ilości drzew objętych karą administracyjną, jako wyciętych bez zezwolenia, przy czym organ wymierzył karę za 10 drzew wyciętych bez zezwolenia, natomiast Pan Z. C. twierdzi, że bez zezwolenia wyciął jedynie 3 drzewa, wobec czego uznaje słuszność decyzji jedynie w takim zakresie. Popiera to stwierdzeniem, iż spośród 10. drzew wymienionych w załączniku do decyzji, jedynie 3 drzewa nie rosły na działce w dacie wydawania zezwolenia a zatem jedynie one nie były tym zezwoleniem objęte, a w konsekwencji ich wycięcie nastąpiło bez zezwolenia.
Kolegium ponownie nie podzieliło stanowiska strony w tym zakresie. Po raz kolejny Kolegium wskazało, że w obowiązującym w dacie wydawania zezwolenia art. 48 ust.4, w zw. z ust.2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. r. o ochronie i kształtowaniu środowiska rozstrzygnięto, że przepisów dotyczących uzyskiwania zezwolenia na wycinkę drzew nie stosuje się do drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat. Według Kolegium nie ulega wątpliwości, że wobec tak kategorycznie brzmiących przepisów, zezwolenie wydane we wrześniu 1998r. nie obejmowało oczywiście drzew, które wówczas jeszcze nie rosły, nie obejmowało równiej tych, które w tym czasie były młodsze niż 5 lat, ponieważ drzewa w takim wieku mogły być wówczas wycinane bez zezwolenia.
W świetle powyższych rozważań Kolegium, stwierdziło , iż drzewa wycięte przez Pana Z. C. na jego działce oznaczonej nr [...], mające w momencie wycinania 10 lat, które w dacie wydawania zezwolenia nie rosłym na tym gruncie, jak również te, które w momencie wycinania miały od. 11-15 lat, czyli w dacie wydania zezwolenia były w wieku poniżej 5. lat, nie były objęte zezwoleniem wydanym dnia [...] września 1998r., zostały więc usunięte bez zezwolenia.
Biorąc pod uwagę powyższe konstatacje oraz to, że poczynione przez organ I instancji ustalenia faktyczne, co do zdarzenia wycięcia drzew oraz co do ich pomiarów i wieku, nie budzą zastrzeżeń strony i są udokumentowane w materiale dowodowym sprawy, Kolegium zbadało poprawność obliczenia wysokości przedmiotowej kary administracyjnej.
Decyzją, o ustalenie kary administracyjnej objęto 10 drzew, wykazanych w załączniku do decyzji od 1 do 10, przy czym drzewa opisane tam pod poszczególnymi pozycjami przyporządkowane są pozycjom zawartym w odpowiednim załączniku do protokołu z oględzin oraz w załączniku do opinii sporządzonej przez biegłego rzeczoznawcę w sposób podany niżej w tabeli.
Odwołanie obejmuje zaskarżoną decyzję jedynie w zakresie kary administracyjnej ustalonej dla 7. wyciętych drzew określonych pod pozycjami 1,2,3,4,5,7 i 9 na łączną kwotę [...] zł. W odniesieniu do 3. drzew oznaczonych numerami 6, 8 i 10 Odwołujący się zaakceptował wymierzoną karę w wysokości łącznie [...] zł, w związku z czym decyzja w tym zakresie jest ostateczna.
Organ orzekający biorąc pod uwagę, że wszystkie wycięte drzewa są gatunku olsza czarna, a na miejscu nie pozostawiono kłód, ustalił średnicę i najmniejszy promień pnia każdego z tych drzew i pomniejszajcie go o 10%, wyliczył obwód poszczególnych drzew, zgodnie z ort. 89 ust. 3 ustawy. Ustalając wysokość kary administracyjnej, organ I instancji w pierwszej kolejności obliczył wysokości opłaty za usunięcie poszczególnych drzew, stanowiącej podstawę do obliczenia wysokości kary za wycinanie ich bez zezwolenia, przy czym, zgodne z obecnym orzecznictwem i piśmiennictwem zastosował stawki obowiązujące w roku 2009, czyli w dacie zdarzenia ogłoszone przez Ministra Środowiska obwieszczeniem z dnia 14 października 2008r. (M.P.2008, nr 82, poz. 725).
Przyjmując za podstawę powyższe ustalenia oraz zważywszy, że zgodnie z art. 89 ust. 3 ustawy, karę administracyjną za usunięcie drzewa bez zezwolenia ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzewa, określonej dla poszczególnych malunków drzew wg stawek oraz z zastosowaniem współczynników różnicujących, ustalanych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, z dnia 13 października 2004r., zweryfikowanych obwieszczeniem z dnia 14 października 2008r. według którego stawka za 1 cm obwodu pnia usuniętej bez zezwolenia olszy wynosi 12,04zł., a współczynnik korygujący dla obwodu od 26 cm - 50 cm wynosi 1,510. Organ następnie dokonał dokładnego wyliczenia kary dla poszczególnych drzew.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Kolegium wniósł Z. C. domagając się jej uchylenia w całości. Skarżący podnosił, że mógł dokonać wycięcia drzew, które obejmowała decyzja Wójta Gminy z [...] września 1998r. Zatem biorąc pod uwagę ilość drzew objętych decyzją i rosnących na działce oraz cel wycięcia drzew obejmowała ona wszystkie rosnące na terenie działki drzewa. Działał w przekonaniu, że decyzja obejmowała wszystkie rosnące na działce drzewa.
Nadto wskazał, że wycięte drzewa to były odrosty wyrastające z pnia drzewa wyciętego wcześniej. Licząc ich wiek przyjąć można, że wszystkie miały ponad 15 lat, co uzasadnia przyjęcie, że były wcześniej objęte zezwoleniem na usuniecie drzew, które wcześniej nie zostało w całości skonsumowane, bo wcześniej wycięta wraz z częścią pnia, a teraz z pozostawionej części wyrosły odrosty.
Nadto znaczna część drzew została ścięta przez bobry, co nie zostało wyjaśnione przez organy prowadzące postępowanie.
Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy nie wykonał wszystkich wskazań Sądu albowiem nie wyjaśnił, czy i jakie drzewa usunięte w lutym 2009r. objęte były udzielonymi wcześniej ostatecznymi decyzjami o zezwolenie na usunięcie drzew. Zatem organy naruszyła art. 7 kpa. i art. 77 kpa.
Skarżący nadto stwierdził, że organy winny ocenić, czy nie zachodzą przesłanki z art. 88 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, jeżeli wycięcie drzew nie spowodowało jego usunięcia i możliwe jest zachowanie jego żywotności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę powołując się na uzasadnienie swojej decyzji wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej p.p.s.a.) ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie i zaniechanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (por. wyrok Naczelnego Sądu Admnistracyjnego z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II FSK 782/09). Skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą bowiem każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne oraz ewentualne przyszłe postępowania sądowoadministarcyjne.
Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku oznacza, iż organ nie może samodzielnie formułować nowych, odmiennych ocen prawnych od tych wyrażonych w prawomocnym wyroku sądowym. Podkreślenia wymaga, iż obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę jest podporządkowanie się w całości ocenie wyrażonej przez sąd i wykonanie wskazań zawartych w uzasadnienie wyroku. Ocena prawna wyrażona przez sąd administracyjny traci moc wyłącznie w razie zmiany po wydaniu orzeczenia sądowego istotnych okoliczności faktycznych lub prawnych, a także przy wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie (por. J.P. Tarno w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyd. IV, Warszawa 2010 r., str. 359-362).
W tym zakresie stwierdzić należy, że organ odwoławczy ponownie rozpoznający sprawę wykonał wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2011r. Uwzględnił zakres zaskarżenia przez skarżącego, który nie kwestionował kary za wycinkę trzech konkretnych drzew oznaczonych w załączniku do decyzji I instancji numerami porządkowymi 6, 8 i 10, w łącznej kwocie [...] zł, zatem odwołanie dotyczy wysokości kary administracyjnej ponad powyższa kwotę, czyli, [...] zł.
Następnie organ uzupełnił materiał dowody o decyzję Wójta Gminy z [...] lutego 1999r. zezwalającą na wycięcie 15 sztuk wierzb rosnących przy drodze w obrębie wsi K. na działce nr [...] (k. 119 akt adm.). Zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygniecie tej decyzji nie ma wpływu na rozstrzygniecie niniejszej sprawy z uwagi na zezwolenie wycięcia drzew na innej działce gruntowej niż działki objęte niniejszą sprawą. Żadne z wyciętych drzew będące przedmiotem niniejszej sprawy nie są, więc objęte decyzją Wójta z [...] lutego 1999r. zezwalająca na wycięcie drzew.
Z uwagi na powyższe organ odwoławczy dokonał ponownych ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu, o które ponownie rozstrzygnął niniejszą sprawę. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił te ustalenia faktyczne przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Kolegium przypomnieć należy, że stosownie do dyspozycji zawartej w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz . U. z 2009r. nr 151, poz. 1220 ze zm., dalej "uop") usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Powyższy przepis ustanawia ogólną zasadę ochrony zadrzewień, o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 pkt 9 uop. Wyjątki od tej zasady zostały przewidziane w ust. 6 art. 83 uop, który zawiera zamknięty katalog drzew lub krzewów, których usunięcie nie wymaga uprzedniego uzyskania zezwolenia. W tym miejscu zwrócić należy uwagę na brzmienie art. 83 ust. 4 pkt 6 uop, zgodnie z którym wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać przyczynę i termin zamierzonego usunięcia drzewa. Organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów dokonuje oceny, czy podane we wniosku drzewo jest np. obumarłe oraz czy np. nie zagraża bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych i wobec tego, czy możliwe jest wydanie stosownego zezwolenia na jego usunięcie. W pewnych przypadkach organ może rozważyć celowość powstrzymania się z wydaniem zezwolenia do rozpoczęcia okresu wegetacyjnego roślin, kiedy będzie mógł dokonać takich ustaleń. A zatem posiadacz nieruchomości nie posiada uprawnień do samodzielnej oceny rodzaju i wielkości drzew lub krzewów i samowolnego usunięcia drzew lub krzewów, które według jego oceny z jakiś powodów powinny zostać usunięte (wyr. NSA z 24 stycznia 2012r., II OSK 2157/10, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl).
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 88 ust. 1 pkt 2 uop, zgodnie z którym za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną. Z powyższego przepisu ustawy jednoznacznie wynika obowiązek nałożenia kary administracyjnej w przypadku usunięcia drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Co więcej, usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia skutkuje obligatoryjnym wymierzeniem kary administracyjnej, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 uop, niezależnie od przyczyn samowolnego działania. Ustawa nie dopuszcza bowiem możliwości żadnego samowolnego działania posiadacza nieruchomości. Usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia jest deliktem administracyjnym, którego popełnienie zagrożone jest sankcją w postaci kary administracyjnej. Kara administracyjna, wymierzana na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 uop jest instytucją prawną odmienną od opłaty za usunięcie drzew, o jakiej mowa w art. 84 ust. 1 uop. Opłata za usunięcie drzew lub krzewów jest naliczana w przypadku wystąpienia przez posiadacza nieruchomości o wydanie stosownego zezwolenia tj. w przypadku zgodnego z prawem (za zgodą właściwego organu) usunięcia drzew. Natomiast kara administracyjna jest wymierzana za działanie niezgodne z prawem - samowolne usunięcie drzew, tak jak w niniejszej sprawie. Powołane przepisy prawa jak również inne przepisy uop nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa z prywatnej nieruchomości bez wymaganego zezwolenia, a decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, wykluczający jakąkolwiek uznaniowość organu w tej sprawie. W świetle jednoznacznie brzmiącego przepisu, wykluczone jest stosowanie analogii do innych przesłanek, co prawda zawartych w tej ustawie, regulujących jednak inne instytucje prawne służące ochronie przyrody. Przyjmuje się, że administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia nie ma charakteru odszkodowawczego. Jest to odpowiedzialność za delikt administracyjny, przy której wartość przyrodnicza usuwanego drzewa nie ma znaczenia, ponieważ jest to odpowiedzialność za działanie bez zezwolenia (por. W. Radecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2006r., s. 266; czy: C. Grzybowski, Odpowiedzialność z tytułu kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia, Monitor Prawniczy z 2000 r., nr 6, s. 366).
Przedmiotem sporu jest czy 7 sztuk olszy czarnej rosnących na działce nr [...] w miejscowości K. zostało usuniętych w 2009r. bez zezwolenia. W świetle akt sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący posiadał zezwolenie z 1998r. na wycięcie 250 drzew, z czego usunął 100. Obowiązywała wówczas regulacja, zgodnie z którą zezwolenia na wycinkę drzew nie stosuje się do drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat (art. 48 ust. 4 w zw. z ust. 2 ustawy z 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, Dz.U. z 1994r. Nr. 49, poz. 196 ze zm.). Słusznie zatem przyjął organ odwoławczy, że wycięte przez skarżącego drzewa w 2009r., mające w dniu wycinki 10 lat, które w dacie wydania decyzji z 1998r. jeszcze nie rosły na działce [...], nie były objęte zezwoleniem z 1998r. Zezwoleniem z 1998r. nie były również objęte drzewa, które w dacie wycinki miały od 11 do 15 lat, gdyż w dacie zezwolenia były młodsze niż 5 lat i nie były objęte zezwoleniem z uwagi na powyżej wskazany przepis art. 48 ust. 4 w zw. z ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Wobec powyższego bez zezwolenia zostało usunięte 10 drzew opisanych pod numerami porządkowymi od 1 do 10 w załączniku nr 1 do decyzji I instancji z [...] kwietnia 2009r. (k. 89 akt adm.), z czego skarżący zaakceptował karę administracyjna, co do drzew opisanych pod numerami 6, 8 i 10, o czym była mowa powyżej.
Organ odwoławczy dokonał również prawidłowego wyliczenia wysokości kary administracyjnej za usunięcie poszczególnych 7 drzew w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska z 13 października 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z 14 października 2008r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2009r. – załącznik 2.
Z dołączonego materiału fotograficznego wynika, że wskazane drzewa zostały wycięte przez człowieka, zatem nie znalazł uzasadnienia zarzut skarżącego, że część drzew została wycięta przez bobry.
Skarżący podnosił również, że wycięto odrosty, które wyrosły z pozostawionych pni po wcześniejszej wycince, a nie drzewa. W tym zakresie skarżący również nie ma racji z uwagi na treść art. 85 ust. 3 uop, zgodnie z którym jeżeli drzewo rozwidla się na wysokości poniżej 139 cm, każdy pień traktuje się jako odrębne drzewo. Ze zgromadzonego w sprawie materiału fotograficznego wynika niespornie, że rozwidlenia wyrastały tuż przy ziemi, poniżej 130 cm, zatem zgodnie z ustawą przyjąć należy, że wycięto oddzielne drzewa (k. 82, 81 akt adm.).
Nadto wbrew temu co podnosił skarżący, z akt sprawy wynika, że w 2009r. przedmiotowe drzewa zostały ścięte, co w rozumieniu ustawy oznacza ich usunięcie, a nie uszkodzenie. Zatem brak podstaw do oceny kwestii zachowania żywotności drzewa i w dalszej kolejności ewentualnego zastosowania art. 88 ust. 4 uop. Wobec powyższego organ administracji nie był zobowiązany do uwzględnienia okoliczności związanych ze zniszczeniem drzewa, gdyż taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Nadto w toku postępowania przed organami administracji skarżący nie kwestionował faktu wycięcia spornych drzew, tylko okoliczności czy wycięte drzewa objęte były zezwoleniem na wycięcie z 1998r.
Biorąc powyższe uwarunkowania prawne pod uwagę Sąd w niniejszej sprawie uznaje, że zarzuty zawarte w skardze dotyczące naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego są nieuzasadnione, a postępowanie przed organami administracji ocenił jako prawidłowe. Stąd, oczywiście chybione są więc wszystkie zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w szczególności art. 88 ust. 1 pkt 2 uop oraz błędnych, zdaniem skarżącego, ustaleń stanu faktycznego dokonane przez właściwe organy w świetle art. 7, art. 77 §1 i art. 107 kpa. Organy też ustosunkowały się do wszystkich okoliczności sprawy i zarzutów podnoszonych przez skarżącego.
Mając powyższe na uwadze, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle tego przepisu Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji organu II instancji.
W tym stanie rzeczy skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a,. należało oddalić, jak Sąd orzekł w sentencji wyroku.