II SA/PO 760/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, o który wnioskodawca P. K. ubiegał się od 2014 r. Prezydent Miasta przyznał zasiłek, ale od daty późniejszej niż wskazywał wnioskodawca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący argumentował, że wyrok sądu powszechnego z 2021 r., który ustalił, że jego niepełnosprawność istniała od 21. roku życia, powinien skutkować przyznaniem zasiłku od daty pierwszego wniosku z 2014 r. Powołał się na art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który pozwala na przyznanie świadczenia od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, jeśli wniosek złożono w ciągu trzech miesięcy od wydania orzeczenia. WSA w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że art. 24 ust. 2a u.ś.r. jest wyjątkiem od zasady i nie podlega wykładni rozszerzającej. Sąd podkreślił, że późniejsze orzeczenia o niepełnosprawności (z 2019 r.) i wyrok sądu powszechnego dotyczyły odrębnych postępowań zainicjowanych nowymi wnioskami i nie mogły retroaktywnie wpłynąć na skutki orzeczenia z 2014 r. Sąd zaznaczył również, że zasada skargowości w postępowaniu odwoławczym oznacza, że organ odwoławczy nie może działać z urzędu i jest związany zakresem zaskarżenia przez stronę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasada nierozszerzania wyjątków prawnych, skutki wyroków sądów powszechnych w postępowaniu administracyjnym, zasada skargowości w postępowaniu odwoławczym.
Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy, gdzie późniejsze orzeczenia i wyrok sądu powszechnego dotyczyły odrębnych postępowań.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiący wyjątek od zasady przyznawania świadczeń od miesiąca złożenia wniosku, może być interpretowany rozszerzająco, aby objąć skutkami wyroku sądu powszechnego wcześniejsze orzeczenia o niepełnosprawności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r. jest wyjątkiem od zasady i nie podlega wykładni rozszerzającej. Jego zastosowanie jest ograniczone do ostatniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i nie może być stosowane do stanów faktycznych sprzed lat, jeśli nie złożono wniosku w wymaganym terminie.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że wyjątki od zasady prawnej nie mogą być interpretowane rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae). Przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r. wprowadza termin materialny, który jest nieprzywracalny i ma na celu zapewnienie stabilności stosunków prawnych. Późniejsze orzeczenia i wyrok sądu powszechnego dotyczyły odrębnych postępowań i nie mogły retroaktywnie wpłynąć na skutki wcześniejszych orzeczeń.
Czy wyrok sądu powszechnego zmieniający orzeczenie o niepełnosprawności może mieć skutek retroaktywny wobec wcześniejszych orzeczeń administracyjnych, na potrzeby przyznania zasiłku pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skutek wyroku sądu powszechnego jest wiążący tylko w zakresie, w jakim orzeczono w jego sentencji, tj. wobec orzeczeń, które były przedmiotem postępowania sądowego. Nie można domniemywać, że sąd rozciągnął skutek swojego orzeczenia na inne, nieobjęte postępowaniem orzeczenia.
Uzasadnienie
Wyrok Sądu Rejonowego z 2021 r. dotyczył zmiany orzeczeń z 2019 r. i nie mógł być rozciągany na orzeczenie z 2014 r., które korzystało z domniemania legalności jako decyzja ostateczna i prawomocna. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże tylko w zakresie jego treści.
Czy organ odwoławczy może działać z urzędu i badać części decyzji organu I instancji, które nie zostały zaskarżone przez stronę?
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może działać z urzędu. Jest związany zakresem zaskarżenia przez stronę i nie może badać tych części decyzji, które uzyskały walor ostateczności.
Uzasadnienie
Zasada skargowości w postępowaniu odwoławczym oznacza, że strona określa zakres rozpoznawania sprawy przez organ II instancji. Jeśli strona zaskarża tylko część decyzji, organ odwoławczy nie może kontrolować niezaskarżonej części, chyba że zachodzą przesłanki z art. 139 k.p.a.
Przepisy (15)
Główne
u.ś.r. art. 24 § ust. 2a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przepis ten jest wyjątkiem od zasady i nie podlega wykładni rozszerzającej.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Zasadą jest, że świadczenie rodzinne przysługuje od miesiąca, w którym złożono wniosek wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
u.r.z.s. art. 66 § ust. 1
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
k.p.a. art. 16 § § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 134 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 139
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.
k.p.c. art. 47714 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 476 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r. jest wyjątkiem od zasady i nie podlega wykładni rozszerzającej. • Termin trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności jest terminem materialnym, który nie podlega przywróceniu. • Wyrok sądu powszechnego jest wiążący tylko w zakresie jego sentencji i nie może być rozciągany na wcześniejsze, nieobjęte postępowaniem orzeczenia. • Orzeczenie z 2014 r. jako decyzja ostateczna i prawomocna korzysta z domniemania legalności.
Odrzucone argumenty
Wyrok sądu powszechnego korygujący datę powstania niepełnosprawności powinien skutkować przyznaniem zasiłku pielęgnacyjnego od daty pierwszego wniosku z 2014 r., na podstawie art. 24 ust. 2a u.ś.r.
Godne uwagi sformułowania
wyjątek od zasady nie może podlegać wykładni rozszerzającej • zasada skargowości • domniemanie legalności
Skład orzekający
Wiesława Batorowicz
przewodniczący sprawozdawca
Edyta Podrazik
sędzia
Arkadiusz Skomra
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasada nierozszerzania wyjątków prawnych, skutki wyroków sądów powszechnych w postępowaniu administracyjnym, zasada skargowości w postępowaniu odwoławczym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy, gdzie późniejsze orzeczenia i wyrok sądu powszechnego dotyczyły odrębnych postępowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego przepisu dotyczącego świadczeń rodzinnych i jego interpretacji, co jest istotne dla wielu obywateli. Wyjaśnia, jak działają wyjątki prawne i jakie są granice skutków wyroków sądowych.
“Wyjątek prawny nie działa na Twoją korzyść? Sąd wyjaśnia, kiedy wsteczna wypłata świadczeń jest niemożliwa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.