II SA/Po 658/21

II SA/Po 658/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Paweł Daniel
Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: st. sekr. sąd. Edyta Rurarz-Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2022 roku sprawy ze skargi G. J., N. J., M. J. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
W wiadomości mailowej nadanej w dniu 11 stycznia 2019 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (zwanego dalej "PINB" lub "organem I instancji"), A. P. zawiadomił o wyburzeniu ściany w mieszkaniu przy ul. [...] w P. przez właściciela tegoż mieszkania – A. D.. Od tego momentu zaczęła się zapadać podłoga w jego mieszkaniu, a meble odchylają się od pionu. Na ścianach powstają pęknięcia.
Dnia 30 stycznia 2019 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę obiektu budowlanego. Ustalono, że obiekt zbudowany przed 1939 r. posiada wszystkie wymagane prawem przeglądy techniczne przeprowadzone w ostatnich dwóch latach. Analizując rysunki piwnicy, parteru oraz piętra stwierdzono usunięcie ściany o grubości 25 cm. We wnioskach kontroli stwierdzono, że należy sporządzić ekspertyzę techniczną na okoliczność tego, czy konstrukcja tej części budynku jest stabilna i czy nie trzeba jej wzmocnić, a jeśli tak to w jaki sposób.
Postanowieniem nr [...] z dnia 6 lutego 2019 r., znak: [...] PINB nałożył na współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] w P. reprezentowanych przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej w osobach M. T., A. D., P. B. oraz M. S. obowiązek dostarczenia w terminie 30 dni ekspertyzy technicznej zawierającej ocenę stanu technicznego konstrukcji stropu pomiędzy lokalem a i nr b w budynku przy ul. [...] w P.. W uzasadnieniu postanowienia powołano się na protokół z pięcioletniej kontroli obiektu budowlanego, w którym stwierdzono, że istnieje ugięcie stropu. W tym miejscu, zgodnie z rysunkami projektu budowlanego sporządzonego w 1982 r. znajdowała się ściana, której obecnie nie ma.
W wyniku rozpoznania zażalenia wniesionego przez członków Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] na postanowienie organu I instancji, postanowieniem z dnia 13 marca 2019 r., nr [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej "WWINB" lub "organem II instancji") uchylił postanowienie w części i wskazał jako adresata obowiązku Wspólnotę Mieszkaniową, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Mieszkańcy zaniepokojeni powiększającym się ugięciem zaapelowali do PINB o przyspieszenie prac.
Pismem z dnia 6 maja 2019 r. PINB wezwał Wspólnotę Mieszkaniową do dostarczenia w terminie 30 dni wymaganej ekspertyzy.
Zarządca nieruchomości należącej do Wspólnoty Mieszkaniowej przedstawił PINB kopię umowy, jaką Wspólnota zawarła z biurem projektowym w dniu 10 czerwca 2019 r.
PINB ponownie wezwał Wspólnotę do przedłożenia ekspertyzy. PINB wskazał termin 14-dniowy. Wezwanie datowane jest na dzień 8 listopada 2019 r. Kolejne wezwanie nadano w dniu 2 stycznia 2020 r.
Pismem z dnia 16 stycznia 2020 r. zarządca nieruchomości przedłożył PINB ekspertyzę techniczną przygotowaną przez mgr inż. M. T.. We wnioskach końcowych stwierdzono, że obecny stan techniczny zagraża bezpieczeństwu nie tylko mieszkańców, ale i osobom trzecim. Zalecono przeprowadzenie kompleksowego remontu w oparciu o projekt architektoniczno-budowlany.
Pismem z dnia 23 stycznia 2020 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie stanu technicznego budynku znajdującego się przy ul. [...] w P..
Dnia 11 lutego 2020 r. A. D. oświadczył, że D. J. (zwana dalej "Stroną") dokonała remontu mieszkania nr b. W efekcie przebudowy, wydzielono kuchnię, łazienkę oraz zmieniono układ mieszkania.
Strona oświadczyła, że po śmierci jej mamy dokonała przebudowy małego pokoju tworząc przy tym nowe pomieszczenia. Prace wykonano w latach 2013-2014. Obniżenie stropu zaobserwowano już w 2011/2012 r.
G. J. – mąż D. J. przedłożył do akt sprawy akt notarialny potwierdzający nabycie mieszkania przez rodziców żony, protokół uzgodnień w związku ze sprzedażą mieszkania, rzuty poszczególnych kondygnacji. Ponadto G. J. oświadczył, że od 1978 r. mieszkanie było najmowane.
Pismem z dnia 25 maja 2020 r. zarządca nieruchomości przedłożył PINB drugą ekspertyzę sporządzoną przez mgr inż. M. T.. Ekspertyza tym razem dotyczyła już samej konstrukcji stropu pomiędzy lokalami nr a i b w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w P..
Dnia 1 czerwca 2020 r. PINB zawiadomił Wspólnotę oraz inwestora o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego budynku znajdującego się przy ul. [...] w P..
Decyzją nr [...] z dnia 9 września 2020 r., znak: [...] PINB nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego znajdującego się przy ul. [...] w P. wykonanie wskazanych robót budowlanych w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, wyłączenie z użytkowania lokali a oraz b w budynku przy ul. [...] w P. do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, a lokale te zabezpieczyć. PINB nakazał prowadzenie robót pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia oraz nakazał wykonanie poszczególnych czynności we wskazanym przez niego czasie. Po zrelacjonowaniu stanu faktycznego PINB przywołał treść art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zmianami, zwanej dalej "p.b."). W myśl ust. 2 powołanego przepisu dopuszczalne jest zakazanie użytkowania lokalu.
Właścicielem budynku jest Wspólnota Mieszkaniowa, natomiast właścicielem lokalu nr b jest Strona. Materiał dowodowy bezsprzecznie wykazuje, że budynek jest w złym stanie technicznym. Nie jest istotne, czy stan ten jest wywołany celowym działaniem, czy też zużyciem się materiałów budowlanych. Bezsporne jest to, że stan techniczny narusza standardy z art. 61 pkt 1 p.b.
Strona złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że PINB zasadniczo nie odniósł się do problematyki stropu, który stał się przyczyną wszczęcia postępowania. Skupił się na elewacji, ławach kominowych, ale o stropie nie ma w ogóle mowy i stąd nie wiadomo, dlaczego PINB podziela stanowisko biegłego, który stwierdził nieprawidłowości. Strona wskazała, że co prawda w pkt I. ppkt 1. decyzji jest mowa o konieczności naprawienia stropu, ale odsyła on do ekspertyzy i na tym poprzestaje. PINB więcej nie odnosi się do tej tematyki. Wobec tego, nie jest wiadome, czy stan faktyczny wpisuje się w art. 66 ust. 1 p.b. Strona zasugerowała, że należałoby rozważyć przywrócenie stanu poprzedniego, a nie nakazywać prowadzenie takich robót, które będą wymuszały tak daleko idące zmiany, jak chociażby wymiana desek podłogowych. Strona obawia się, gdzie będą przechowywane meble, kiedy roboty będą wykonywane.
Pismem z dnia 8 stycznia 2021 r. WWINB wezwał Wspólnotę Mieszkaniową do nadesłania podpisanej ekspertyzy technicznej nr 2 autorstwa mgr inż. M. T. dotyczącej konstrukcji stropu pomiędzy lokalami a i b.
W dniu 20 stycznia 2021 r. biegły stawił się w siedzibie organu II instancji i podpisał swoją ekspertyzę.
Decyzją z dnia 28 czerwca 2021 r., nr [...] WWINB uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej naprawy stropu, podstawy prawnej oraz terminu wykonania obowiązków i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy poprzez powołanie jako podstawy prawnej art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b. oraz art. 66 ust. 2 p.b., nakazanie naprawy stropu pomiędzy lokalami a i b w budynku przy ul. [...] w P. według rozwiązania III. albo IV. wskazanego w ekspertyzie, a naprawienie należy wykonać do dnia 30 września 2021 r. W pozostałym zakresie, WWINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. WWINB szczegółowo zrelacjonował stan faktyczny. Na wstępie swoich rozważań zaznaczył, że w sprawie znajduje zastosowanie stan prawny sprzed 19 września 2020 r., co wynika z brzmienia art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471).
WWINB wskazał, że z dokumentacji technicznej bezspornie wynika wada stropu istniejąca pomiędzy lokalem a i b wywołana usunięciem ściany o grubości 25 cm. Stan techniczny został oceniony jako zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia, a dodatkowo całość znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, co sygnalizowano już w protokole kontroli okresowej.
WWINB wykluczył to, że winę za stan techniczny ponosi wyłącznie właściciel lokalu nr a. Ekipa przeprowadzająca remont w mieszkaniu nr b (na piętrze) miała działać lekkomyślnie, co doprowadziło do niezabezpieczenia ugięcia, jakie istnieje.
Dokumentacja techniczna stwierdza jasno, że strop posiada wadę konstrukcyjną, a belki nośne nie nadają się do użytkowania, co stwarza poważne zagrożenie. Jak wynika z § 204 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jaki powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1065, zwanego dalej "rozporządzeniem") budynek musi być zaprojektowany tak, aby nie doszło do osiągnięcia wartości granicznych wytrzymałości konstrukcji. Strop w analizowanej sprawie nie nadaje się do użytkowania. Jest to zatem nieodpowiedni stan techniczny, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b. Wobec niesprzecznego wystąpienia zagrożenia zdrowia lub życia, a także mienia, należało nałożyć na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązek z art. 66 ust. 2 p.b.
PINB nie doprecyzował podstawy prawnej, a poprzez odesłanie do ekspertyzy, powinien ją załączyć do decyzji. Dlatego WWINB postanowił w tej części uchylić zaskarżoną decyzję oraz samemu rozstrzygnąć tę kwestię. W dalszej części uzasadnienia organ II instancji odniósł się do innych nieprawidłowości stwierdzonych w protokole kontroli okresowej.
Pełnomocnik Strony – r. pr. Ł. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwestionując decyzję organu II instancji w całości. Podniesiono zarzut naruszenia:
1) art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwanej dalej "k.p.a.") polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w zakresie:
a) braku uwzględnienia, iż stan techniczny budynku wynika wyłącznie z prac przeprowadzonych w lokalu nr a,
b) braku przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków (N. J. oraz A. P.) na okoliczność ustalenia źródła wadliwości stropu pomiędzy lokalami a i b, a także brak żądania uzupełnienia ekspertyzy w tym zakresie,
c) braku uwzględniania oświadczenia inwestora wskazującego na przyczynę uginania się stropu pomiędzy lokalami a i b oraz fakty wykonania prac w lokalu nr a przez P. K. w dniu 9 listopada 2020 r., które doprowadziły do dalszego pogorszenia stanu stropu,
d) braku zgromadzenia dokumentacji dotyczącej oddania zarządu przez Wspólnotę Mieszkaniową podmiotowi zewnętrznemu – Nieruchomości [...] sp. z o.o. sp. k.,
e) braku pełnej analizy dokumentacji co do zasadności orzeczenia zakazu użytkowania lokalu nr b i nieuwzględnienia dokonania przez Wspólnotę Mieszkaniową zabezpieczenia stropu;
2) art. 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę dowodów i uznanie, iż:
a) istnieją podstawy do wyłączenia z korzystania lokalu nr b w budynku przy ul. [...] w P.,
b) stan budynku jest efektem (częściowo) prac wykonanych w lokalu nr b w sytuacji, w której wykonanie obniżenie stropu nastąpiło po usunięciu ściany działowej w lokalu nr a
3) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie;
4) art. 66 ust. 2 p.b. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji stwierdzenia przez "Ekspertyzę Techniczną II" ustania procesu zginania w momencie oparcia się belki oczepu (pozostałości po ściance działowej) na pasie dolnym zespolonego podciągu stalowego oraz braku ugięcia stalowego podciągu, w wyniku wykonania prac zabezpieczających określonych na s. 7 tej ekspertyzy.
Na tej podstawie Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego – dowodu z dokumentu pisma zarządcy z dnia 18 grudnia 2019 r. na okoliczność braku podstaw do zakazywania użytkowania lokalu nr b do czasu wykonania prac wskazanych w zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
Strona stwierdziła, że de facto nastąpi ograniczenie jej prawa własności do lokalu, ponieważ to ona będzie musiała ponieść trudy realizacji obowiązku przez Wspólnotę Mieszkaniową, a Strona nie ma środków przymuszenia Wspólnoty do wykonania obowiązków publicznoprawnych. Tylko przeprowadzenie postępowania dające wynik, iż nie można zamieszkiwać w lokalu objętym robotami budowlanymi może prowadzić do nałożenia takiego zakazu.
Wspólnota wykonała zabezpieczenie stropu, co oznacza, że nie dochodzi do dalszej jego degradacji. Ten fakt został ujawniony w ekspertyzie. Jak dowiedziała się Strona, Wspólnota nie ma środków finansowych na wykonanie robót nakazanych w decyzji. W czasie zakazu zajmowania lokalu nr b nie dojdzie do wykonania decyzji, a więc Strona będzie całkowicie pozbawiony prawa własności.
WWINB oraz PINB nie zauważyli, że budynek jest zarządzany przez zarządcę. Pojawia się więc wątpliwość co do tego, kto powinien być adresatem decyzji.
Prawdą jest, że organ nadzoru budowlanego nie jest od badania winy co do zaniedbań, ale nie może umknąć z pola widzenia to, że roboty budowlane przeprowadzone przez poprzedniego właściciela lokalu nr a doprowadziły do powstania wady stropu. Te powstały, gdy usunięto ścianę działową o grubości 25 cm. WWINB nie przeprowadził dowodu z przesłuchania świadków na tę okoliczność.
W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji w pełni podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 13 października 2021 r. pełnomocnik Strony poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu o jej śmierci. Fakt ten został potwierdzony przez Urząd Stanu Cywilnego w P., który nadesłał wraz z pismem z dnia 27 października 2021 r. jej skrócony odpis aktu zgonu.
Postanowieniem z dnia 8 listopada 2021 r. o sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne.
W czasie zawieszonego postępowania zwrócono się kilkukrotnie do Wspólnoty Mieszkaniowej, aby ta wskazała, czy znani są jej następcy prawni Strony. Wspólnota udzieliła negatywnej odpowiedzi. Również zarządca nieruchomości nie miał tej wiedzy.
Pismem z dnia 19 stycznia 2022 r. r. pr. Ł. T. powiadomił tut. Sąd, że G. J., N. J. oraz M. J. (zwani dalej "Skarżącymi") są następcami prawnymi Strony, a on sam występuje jako ich pełnomocnik. Jednocześnie wskazano, że Skarżący podtrzymują wszystkie twierdzenia podniesione w skardze, również co do żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Do pisma dołączono pełnomocnictwa, a także wypis aktu poświadczenia dziedziczenia, w którym potwierdza się, że Skarżący nabyli spadek po zmarłej Stronie.
Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 23 września 2022 r. zjawili się pełnomocnik Skarżących, oraz członkowie Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowe – A. D. oraz M. S.. Za pozostałych członków Zarządu stawił się adw. K. K., który oświadczył, że przedłoży pełnomocnictwo w terminie trzech dni. Sąd zezwolił na udział adw. K. K. i zobowiązał go do dostarczenia pełnomocnictwa w terminie trzech dni pod rygorem pominięcia jego czynności.
Pełnomocnik Skarżących podtrzymał stanowisko zajęte w skardze. Wyjaśnił, że Skarżąca – N. J. wraz z rodziną zamieszkuje lokal, który posiada wady konstrukcyjne. Skarżący rozumieją potrzebę wykonania robót budowlanych, ale niewyjaśniona pozostaje kwestia tego, czy Wspólnota Mieszkaniowa posiada środki na ich wykonanie i kto jest adresatem decyzji.
Pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej wniósł o oddalenie skargi, gdyż zgadza się z rozstrzygnięciem WWINB.
M. S. wyjaśnił, że Wspólnota Mieszkaniowa jest przygotowana finansowo na realizację robót budowlanych będących przedmiotem sprawy. Roboty są wstrzymane, ponieważ Skarżący nie opuścili lokalu. Lokatorka mieszkająca pod Skarżącymi opuściła swój lokal dwa lata temu i od tamtego czasu wynajmuje inne mieszkanie.
A. D. stwierdził, że winę za nadmierne obciążanie stropu ponoszą Skarżący.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu". W związku z tym, zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2022 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania na rozprawie w dniu 23 września 2022 r.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Przedmiotem skargi jest decyzja WWINB utrzymująca w mocy i częściowo reformująca decyzję PINB w nakazania wykonania określonych robót budowlanych. W wyniku rozpoznania skargi Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy p.b. Zarzewiem sporu jest zasadniczo nie to, że organ nadzoru budowlanego nałożył obowiązek przeprowadzenia robót budowlanych celem usunięcia stwierdzonych niewątpliwie nieprawidłowości, co stwierdzono podczas rozprawy, lecz to, że Skarżący mają opuścić lokal objęty tymi robotami. WWINB w sentencji swojej decyzji wskazał, na konieczność przeprowadzenia robót budowlanych w oparciu o rozwiązanie III. albo IV. zawarte w ekspertyzie biegłego – inż. M. T.. Jest to alternatywa, a więc adresat, do którego jeszcze przyjdzie powrócić, może zastosować jedno z tych rozwiązań. Warto odnieść się do nich.
Zanim Sąd odniesie się do kwestii zastosowania rozwiązań budowlanych należy zwrócić uwagę na przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b. oraz jego część wspólną. "W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo [pkt 1 – przyp. Sądu] jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo [pkt 3 – przyp. Sądu] organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku". Podkreślenia wymaga to, że organ nadzoru budowlanego jest związany tym przepisem. Nie ma możliwości postąpienia w inny sposób, niż nakazuje mu to ustawodawca.
Warto podkreślić, że nałożony obowiązek jest skorelowany z wystąpieniem nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu. Nie jest konieczne, by skutkiem takiego stanu istniało zagrożenie życia lub zdrowia ludzi albo niebezpieczeństwo mienia lub środowiska. Treść decyzji jest zależna od okoliczności faktycznych sprawy (wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 maja 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 737/22, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny: "Decyzja wydana w oparciu o art. 66 ust. 1 p.b., w zakresie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, ma tzw. związany charakter. Istotne jest bowiem to, że organ nadzoru budowlanego, w przypadku stwierdzenia, iż obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, jest obowiązany w drodze decyzji nakazać usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości." (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 377/19, dostępny w CBOSA). Ten sam Sąd podkreślił także brak konieczności łącznego wystąpienia okoliczności z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b. (zob. wyrok NSA z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1363/19, dostępny w CBOSA).
Powracając do kwestii rozwiązań technicznych, pierwsze z tych rozwiązań, a więc numerologicznie wskazane w ekspertyzie jako III. – dotyczy wymiany deski podłogowej, wzmocnienie tych, które pozostały. Drugie rozwiązanie – IV. według ekspertyzy – wymaga rozbiórki całego stropu. Nie ma najmniejszych wątpliwości, że skorzystanie z któregokolwiek rozwiązania ma na celu ingerencję w strukturę stropu. Biegły niespornie wskazał, że belki stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia osób, a także zagrożenie dla mienia. Niezbędne jest więc przeprowadzenie takich robót, które będą w znaczący sposób ingerować w całą konstrukcję nośną stopu. Z doświadczenia życiowego wynika niespornie, że prowadzenie takich robót (bez względu na to, który wariant zostanie wykorzystany przez Wspólnotę Mieszkaniową) wiąże się z koniecznością zapewnienia bezpiecznych warunków mieszkańcom tj. Skarżącym jak i ekipie budowlanej, która będzie przeprowadzać te roboty. Ingerencja w tkankę konstrukcji stropu będzie wiązała się z intencjonalnym osłabieniem jej dla skutecznego i co najważniejsze, prawidłowego wykonania obowiązku publicznoprawnego. Z trudnością przychodzi wyobrazić sobie, że pracownicy będą zdejmować belki podłogowe albo wymieniać elementy konstrukcji stropu podczas, gdy Skarżący będą przebywać w mieszkaniu. Ingerencja w strop może wywoływać reakcję pozostałych elementów konstrukcyjnych, co tylko może potęgować zagrożenie.
Jak stanowi przepis art. 66 ust. 2 p.b. – "W decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, organ nadzoru budowlanego może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Decyzja o zakazie użytkowania obiektu, jeżeli występują okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie". Sąd zwraca uwagę na określenie "może zakazać użytkowania". Organ nadzoru budowlanego posiada władzę dyskrecjonalną w tej materii, jednakże nie zmienia tego, że zasadność zapadłego rozstrzygnięcia jest podyktowana troską o ludzkie życie i zdrowie, a dopiero w dalszej kolejności mienie. WWINB zacytował na stanowisko ekspertyzy (k. [...] i [...] akt administracyjnych organu II instancji), z którego wynika, że niepodważalnie istnienie zagrożenie dla mieszkańców i ich dobytku. To świadczy z kolei o tym, że organ II instancji odniósł się do kwestii, która musiała być wyjaśniona z uwagi na uznaniowość wyartykułowaną w art. 66 ust. 2 p.b. Nie jest istotne, czy WWINB uczynił to przekonująco, czy też nie. Stan zagrożenia życia i zdrowia jest obiektywny, co uzasadnia nakaz opuszczenia czasowo mieszkania.
Sąd w składzie orzekającym podkreśla przy tej okazji, że nieistotne dla niniejszej sprawy jest to, że Wspólnota Mieszkaniowa wykonała zabezpieczenia, które zahamowały proces uginania się stropu. Niezmienione bowiem pozostają wnioski wynikające z ekspertyzy – belki stropu stanowią zagrożenie. Stwierdzenie w ekspertyzie, czy nawet przez zarządcę nieruchomości, że procesy negatywnie wpływające na konstrukcję stropu uległy zahamowaniu również nie zmieniają oceny co do prawidłowości zastosowania art. 66 ust. 1 p.b. Zarządca nieruchomości nie posiada bowiem wiedzy fachowej, a nawet jeśli, nie udokumentowano tego, że konstrukcja nie stanowi już zagrożenia.
Nawet jeśli proces uginania się belek został zahamowany, należy mieć na względzie to, że w jego miejsce mogą pojawiać się inne symptomy wskazujące na zły stan techniczny. Dla przykładu może to być ich pękanie, skoro z uwagi na zahamowania zdolności elastycznych nie dochodzi do ich odkształcania. Nie da się stwierdzić, że działania prowizoryczne Wspólnoty Mieszkaniowej oddaliły zagrożenie.
Nie można także zgodzić się z twierdzeniem Skarżących, że nałożenie nakazu opuszczenia mieszkania na czas robót de facto pozbawia ich prawa własności. Prawo własności jest konstytucyjnie chronione i stanowi najszersze prawo rzeczowe, które może być ograniczone tylko w sytuacjach wskazanych w ustawie. Nakaz z art. 66 ust. 2 p.b. nie należy do tej kategorii przepisów, ponieważ w żaden sposób nie zmienia tego prawa. Skarżący nadal pozostają właścicielami tego lokalu, ale z uwagi na zagrożenie, jakie powoduje jego dalsze użytkowanie, muszą zaniechać czasowego korzystania z mieszkania. Pomimo tego zakazu (czasowego), Skarżący nadal mogą czynić ten lokal przedmiotem obrotu tj. sprzedać go, wynająć etc. Wartość, jaką jest ludzkie życie i zdrowie, a także konieczność ich ochrony uzasadnia konieczność czasowego ograniczenia użytkowania lokalu.
Warto wskazać na stanowisko tut. Sądu, w który stwierdza się, że: "Kwestia udostępnia przez najemcę lokalu właścicielowi budynku w celu dokonania ustalenia zakresu niezbędnych prac i ich wykonania, a także ewentualna konieczność opróżnienia lokalu i przeniesienia się na koszt właściciela do lokalu zamiennego, gdy rodzaj koniecznej naprawy tego wymaga, została uregulowana w art. 10 ust. 3 i 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Wskazana kwestia ma cywilnoprawny charakter, rozstrzygana jest przez sądy powszechne, a obowiązki najemcy względem właściciela podlegają przymusowej realizacji w trybie kodeksu postępowania cywilnego. Cywilnoprawny charakter relacji prawnej skarżącej spółki, jako właściciela budynku, z osobami zajmującymi poszczególne lokale nie uległ przekształceniu w stosunek administracyjnoprawny przez to, że organ nadzoru budowlanego nakazał skarżącej spółce, w drodze decyzji, usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych w budynku, określając termin wykonania tych obowiązków." (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 420/21, dostępny w CBOSA). Obawy Skarżących nie muszą sprowadzać się do tego, że nie będą mieli gdzie mieszkać. Jak wskazał tut. Sąd w zacytowanym wyroku, kwestią cywilnoprawną jest to, że Skarżący czasowo muszą opuścić mieszkanie w związku z prowadzonymi robotami budowlanymi. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał z kolei, że zły stan techniczny lokalu oddziałujący na całość obiektu budowlanego jest przesłanką zastosowania zakazu z art. 66 ust. 2 p.b. szczególnie, gdy dotyczy to elementu oddziałującego nie na lokal mieszkalny, ale na cały obiekt lub jego część (zob. wyrok NSA z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1684/17, dostępny w CBOSA).
Podsumowując tę część uzasadnienia, bezsporne jest to, że budynek przy ul. [...] w P. wymaga przeprowadzenia robót wskazanych w sentencji decyzji organu nadzoru budowlanego. Stan techniczny jest na tyle poważny, czego nikt w zasadzie nie kwestionuje, że orzeczone roboty budowalne muszą być wykonane.
Przechodząc do kwestii adresata decyzji PINB, a następnie WWINB, należy przywołać przepis art. 61 pkt 1 p.b. Powołany przepis stanowi: "Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2". Ustawodawca wskazał właściciela oraz zarządcę obiektu budowlanego, a odpowiedzialność za utrzymywanie stanu technicznego tego obiektu jest rozłożona w ten sposób, w jaki określa to alternatywa łączna wyrażona poprzez spójnik "lub". Nieprzypadkowa jest także kolejność wskazanych w zacytowany przepisie podmiotów, ze wskazaniem na pierwszeństwo właściciela. Jak zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie: "W sprawach z zakresu prawa budowlanego mających związek z nieruchomością wspólną, legitymację do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli lokali, ma utworzona przez nich wspólnota mieszkaniowa. Ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy bowiem wspólnotę mieszkaniową, która może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana." (wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 548/19, dostępny w CBOSA). To wspólnota mieszkaniowa jest tym podmiotem, który powinien dbać o obiekt budowlany, do którego posiada najszerszy tytuł prawny – prawo własności. Należy mieć na względzie to, że nie każdy obiekt budowalny zamieszkania zbiorowego posiada zarządcę nieruchomości. Zarząd nieruchomości jest fakultatywną formą zarządzania nią. To nie zmienia faktu, że właściciel jest zobowiązany utrzymywania obiektu budowlanego w takim stanie, o jakim mowa w art. 5 ust. 2 p.b.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zasadnie stwierdził, a to stanowisko Sąd w składzie orzekającym w pełni popiera, że: "Uznając, że prawo własności jest prawem dającym najszersze władztwo nad rzeczą i wobec tego do właściciela w pierwszej kolejności należy kierować nakazy z art. 66 p.b. W przepisie art. 61 p.b. ustawodawca wskazał właściciela lub zarządcę, a więc posłużył się alternatywą, co oznacza, że obowiązki na podstawie art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 p.b. mogą być nałożone również na oba podmioty łącznie. Określenie w omawianych przepisach w sposób alternatywny osób odpowiedzialnych za stan techniczny obiektów budowlanych nie oznacza, że organy administracji w oderwaniu od szczególnych okoliczności faktycznych sprawy mogą bez uzasadnienia pominąć jedną z nich. Odnosi się to zwłaszcza do sytuacji, w których niejasny bądź niepełny jest stan własności nieruchomości, a nie budzi wątpliwości to, kto jest zarządcą." (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 452/18, dostępny w CBOSA). Z tego właśnie względu organy nadzoru budowlanego obu instancji prawidłowo skierowały obowiązek przeprowadzenia robót budowlanych w stosunku do Wspólnoty Mieszkaniowej jako właściciela obiektu budowlanego.
Podsumowując dotychczasowe rozważania, a także odnosząc się bezpośrednio do zarzutów, Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że nakaz przeprowadzenia robót budowlanych był w pełni uzasadniony z uwagi na stwierdzone okoliczności wynikające z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b. Jednocześnie, WWINB uzasadnił dlaczego wymagane jest zastosowanie art. 66 ust. 2 p.b.
Zarzuty podniesione w skardze okazały się nieuzasadnione. Należy wyjaśnić, że organy nadzoru budowlanego kierując się zasadą praworządności z art. 6 k.p.a. nie mają za zadanie ustalać kto jest winny stanom określonym w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b. Nie ma żadnego przepisu prawa, który obligowałby organ nadzoru budowlanego do poszukiwania winnego rzeczonego stanu technicznego. Nie ma to znaczenia, gdy obiektywnie stwierdza się czy to w oparciu o dokumentację z okresowych przeglądów, czy w oparciu o ekspertyzę techniczną (zob. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2733/15, dostępny w CBOSA), że obiekt budowlany wymaga podjęcia interwencji celem ochrony życia, zdrowia i mienia.
Nie ma zatem najmniejszego znaczenia, czy ugięcie stropu powstało w wyniku przeprowadzonych prac remontowych z inicjatywy Strony – D. J., czy też usunięcie przez mieszkańca lokalu a ściany działowej o grubości 25 cm. Stan techniczny jest niesporny, a więc należało podjąć odpowiednie działania. Niecelowe było również wezwanie Skarżącej – N. J. do wyjaśnienia okoliczności powstania ugięcia, a także niecelowe było uzupełnianie ekspertyzy w tym zakresie. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje także to, czy ugięcie postało z winy niejakiego P. K..
Kwestia zarządu nad nieruchomością przez podmiot zewnętrzy w kontekście winy powstałego stanu technicznego również nie wpływa na zasadność nałożenia obowiązku przeprowadzenia robót budowlanych. Jak wskazano powyżej, tylko stan techniczny jest determinantą zastosowania art. 66 ust. 1 p.b.
Wbrew zarzutom skargi, WWINB przeprowadził analizę w oparciu o pełną ekspertyzę. W tym celu wezwał przecież inż. M. T. do podpisania jej, aby mogła stanowić kompletny materiał dowodowy. Doświadczenie organu nadzoru budowlanego posiadającego fachową wiedzę z zakresu budownictwa, która pozwoliła na zbadanie ekspertyzy doprowadziła organ II instancji do zasadnego przekonania, że podczas prowadzenia nakazanych robót, mieszkania a oraz b muszą być opuszczone. Tym samym, niezasadny był zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Również zarzut naruszenia art. 80 k.p.a był niezasadny. Wnioski jakie wynikają z ekspertyzy potwierdzają jedynie to, że budynek mieszkalny przy ul. [...] musi zostać poddany natychmiastowym pracom. Sąd zauważa, że czas, jaki upłynął od wniesienia skargi do dnia wyrokowania dodatkowo mógł przyczynić się do pogłębienia stanu zagrożenia. Czas, jaki już upłynął może działać tylko na niekorzyść. Sąd zwraca także uwagę, że pierwsze sygnały o ugięciu się stropu pojawiły się na początku 2019 r. Od tamtego czasu stan techniczny jest tylko gorszy, nawet mimo zastosowanych środków zabezpieczenia. Nie ulega on poprawie. Jak już wskazano powyżej, zabezpieczenie belek nie sprawia, że belki niezdatne do dalszego użytkowania mogą teraz bez konsekwencji służyć przez kolejne lata użytkowania. Spowolnienie procesów destrukcyjnych dla konstrukcji stropu nie sprawia, że można je użytkować bez obaw o zdrowie i życie. Dotyczy to tak samo obecności mieszkańców – Skarżących w lokalu podczas prowadzonych robót. Nie doszło zatem do naruszenia art. 66 ust. 2 p.b.
Dotychczasowa analiza prowadzi do wniosku, że zasadnie zastosowano art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd zwraca także uwagę, co nie ma już większego znaczenia dla sprawy, że kwestie finansowania robót nie podlegają ocenie organu nadzoru budowlanego, a tym bardziej sądu administracyjnego. Ustawodawca nie zwolnił podmiotów będących w złej sytuacji finansowej od obowiązków, o których mowa w art. 66 ust. 1 p.b. (wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 670/21, dostępny w CBOSA).
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów podniesionych w skardze. Kierując się wspomnianym już przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. nie znaleziono żadnych podstaw skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.