II SA/Po 466/19

II SA/Po 466/19 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2019-11-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Jan Szuma /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 422/23 - Postanowienie NSA z 2023-04-13
II OSK 1378/20 - Wyrok NSA z 2022-11-03
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 35 ust. 1, art. 36, art. 37 ust. 2 pkt 2, art. 50, art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2015 poz 1422
par. 12 ust. 4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 6, art. 7, art. 77  1, art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit a, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 7 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 roku sprawy ze skargi E. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2019 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2018 roku Nr [...], znak [...]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą"), po rozpatrzeniu odwołania E. L., utrzymał w mocy w zasadniczej części decyzję Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] grudnia 2018 r., [...], [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu A. D. i S. D. pozwolenia na budowę dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki [...] w [...]. Wojewoda skorygował pozwolenie na budowę tylko w zakresie, w jakim dotyczyło szczelnego zbiornika bezodpływowego, uchylając rozstrzygnięcie w tym zakresie.
Decyzje zapadły w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., [...] Starosta, działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1996 r. Prawo budowlane (wówczas tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm. – uw. Sądu, dalej "P.b."), zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. D. i S. D. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i zbiornika bezodpływowego na działce [...] w [...] (zob. k. 1 niebieskiej teczki "2"). Projekt przewidywał budowę budynku w odległości 3 m od granicy z działką [...] oraz w granicy z działką [...] (k. 24 niebieskiej teczki "2"). W ścianie skierowanej w kierunku działki [...] przewidziano okna (zob. rysunki 2, 3 i 11 projektu budowlanego).
W oparciu o dane wynikające ze znajdujących się w aktach kopii decyzji (k. 162-176 teczki [...]), które znajdują potwierdzenie w danych posiadanych przez Sąd z urzędu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., VII SA/Wa [...], dostępny przez bazę wewnętrzną, a także publiczną – orzeczenia.nsa.gov.pl), ustalić można, że po wydaniu pozwolenia na budowę z dnia [...] lipca 2009 r., 470, [...] wszczęto na wniosek właścicielki działki sąsiedniej [...] E. L. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tego pozwolenia.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., [...] Wojewoda stwierdził nieważność pozwolenia z dnia [...] lipca 2009 r. Wskazał, że budynek został zaprojektowany z rażącym naruszeniem § 12 ust. 4 pkt 2 ówczesnego brzmienia rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (rozporządzenie to było wielokrotnie zmieniane, obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm. – uw. Sądu, dalej "r.w.t."), jako że ścianę od strony działki [...] wybudowano w granicy, jednakże budynek przylega do budynku na działce sąsiedniej tylko w niewielkiej części, gdy tymczasem powinien się z nim stykać na całej powierzchni ściany.
Na skutek odwołania A. D. i S. D. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., [...] [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Wojewody, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy zaznaczył, że postępowanie toczy się w trybie nieważnościowym, a przesłanką wyeliminowania ostatecznej decyzji jest uznanie, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Tymczasem, gdy chodzi brzmienie obowiązującego na datę wydania pozwolenia na budowę z 2009 r. § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t., to w orzecznictwie ujawniły się spory co do jego interpretacji. Co więcej, jednoznaczny wymóg przylegania obiektu "całą powierzchnią" został wprowadzony następczo w drodze nowelizacji.
Skargę na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego złożyła E. L., jednak wyrokiem z dnia [...] czerwca 2013 r., VII SA/Wa [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] skargę tę oddalił. Sąd przyznał rację organowi odwoławczemu, że nie można twierdzić o oczywistym (rażącym) naruszeniu prawa w sytuacji, gdy regulacja prawna, której naruszenie jest przedmiotem zarzutu w trybie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "K.p.a."), budzi wątpliwości interpretacyjne. Tak zdaniem Sądu (VII SA/Wa [...]) było w odniesieniu do § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t. w brzmieniu na datę pozwolenia na budowę z dnia [...] lipca 2009 r., jako że wskazać można na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego akceptujące różne poglądy, w tym pogląd, że z regulacji tej nie można wywodzić wymogu przylegania ściany w granicy do budynku na działce sąsiedniej w całej długości i powierzchni.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu nieważnościowym Wojewoda decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., [...] orzekł po raz kolejny o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę z dnia [...] lipca 2009 r., [...], [...] Organ zaakceptował wskazania [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] i nie uznał położenia budynku od strony działki [...] za rażąco naruszającego prawo. Jednocześnie jednak dostrzegł, że wedle pozwolenia na budowę budynek od strony działki [...] także zaprojektowano w sposób niedopuszczalny. Wiązało się to z faktem, że ścianę z otworami okiennymi posadowiono w odległości 3 m od granicy działki, podczas gdy ta odległość zgodnie z § 12 ust. 1 r.w.t. powinna wynieść 4 m.
Powyższe rozstrzygniecie decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., [...] utrzymał w mocy [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego, negatywnie rozpatrując odwołanie A. D. i S. D.. Organ ten uznał, że doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego, który przewiduje ścianę z otworami okiennymi w odległości 3 m od granicy działki inwestorów z działką [...]
Wyrokiem z dnia [...] marca 2015 r., VII SA/Wa [...], obecnie prawomocnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. D. i S. D.. Orzeczenia tego nie uzasadniono.
Wobec ostatecznego i prawomocnego stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę z dnia [...] lipca 2009 r. postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę wymagało powtórzenia.
Pismem z dnia [...] października 2018 r. A. D. i S. D. złożyli nowe 4 egzemplarze projektu budowlanego i występując o wydanie na ich podstawie pozwolenia na budowę w oparciu o wniosek z dnia [...] czerwca 2009 r. (k. 74 teczki [...]).
Zatwierdzeniu projektu sprzeciwiła się E. L. domagając się między innymi rozbiórki przylegającej do jej nieruchomości części garażowej (k. 53-58 teczki [...], zob. też notatkę na k. 51).
Dnia [...] grudnia 2018 r. przeprowadzono na działce [...] wspólną kontrolę Starostwa Powiatowego i Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Potwierdzono wówczas, że na datę kontroli inwestycja pozostaje w fazie stanu surowego zamkniętego (k. 37-43 teczki [...]).
Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., [...], [...] Starosta, działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 i art. 37 ust. 2 pkt 2 P.b. zatwierdził przedłożony przez inwestorów projekt budowlany i udzielił im pozwolenia na budowę (k. 15-21 teczki [...]). W motywach rozstrzygnięcia stwierdził, że sprawę należy badać w oparciu o stan prawny z daty wniosku, to jest zgodnie z brzmieniem przepisów z [...] czerwca 2009 r. Odnosząc się do kwestii usytuowania obiektu w granicy z działką [...] Starosta wyjaśnił, że zagadnienie to było już przedmiotem weryfikacji ze strony Wojewody, który wywodził, że w dacie [...] czerwca 2009 r. nie obowiązywały przepisy przywoływane przez E. L. (wymóg przylegania budynku w granicy całą powierzchnią ściany z budynkiem na działce sąsiedniej). Potwierdził to [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego i zaakceptował Sąd (VII SA/Wa [...]). Położenie budynku od strony działki [...] zostało natomiast w projekcie skorygowane, w tym także poprawiono położenie obiektu w trakcie jego realizacji.
Odwołanie od decyzji Starosty złożyła E. L. (k. 29-28 teczki [...]). Podkreśliła, że w jej ocenie niedopuszczalnym jest kontynuowanie postępowania na podstawie wniosku sprzed ponad 9 lat. Nadmieniła, iż inwestorzy, obecnie ubiegając się o pozwolenie na budowę, powinni przedłożyć na nowo całą dokumentację, w tym także decyzję w warunkach zabudowy. Gdy chodzi kwestie techniczne, to E. L. stanowczo nie zgodziła się z przyjętym z projekcie rozwiązaniem, które przewiduje budowę ściany w granicy z jej działką. To byłoby dopuszczalne, gdyby mur całą powierzchnią przylegał do muru budynku gospodarczego na działce [...] W innym przypadku ścianę należy sytuować 3 m od granicy.
W piśmie z dnia [...] marca 2019 r. A. D. i S. D. wyrazili stanowisko, że w ich ocenie odwołanie E. L. nie zasługuje na uwzględnienie (k. 101-102 teczki [...]).
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję Starosty w mocy w zasadniczej części, natomiast uchylił ją jedynie w części obejmującej pozwolenie dla szczelnego zbiornika bezodpływowego.
Wojewoda – podobnie jak Starosta – przyjął, że w sprawie stosownie do § 330 r.w.t. należało stosować przepisy tego rozporządzenia w stanie obowiązującym na dzień [...] lipca 2009 r. Dalej wyjaśnił, że wedle interpretacji, jaką zaprezentował w sprawie [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego, ta także Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] (VII SA/Wa [...]), z § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t. w ówczesnym brzmieniu nie wynika wymóg, aby budynek nowoprojektowany musiał przylegać całą swoją powierzchnią do istniejącej ściany budynku na działce sąsiedniej.
W końcowej części decyzji Wojewoda nadmienił, że pozwolenie na budowę należało uchylić w zakresie szczelnego zbiornika bezodpływowego, jako że z projektu zagospodarowania terenu wynika, iż w drodze (działka [...]) znajduje się kanalizacja sanitarna [...], do której inwestorzy obowiązani są podłączyć budynek.
Skargę na decyzję Wojewody złożyła E. L. podtrzymując dotychczas wyrażane stanowisko, że niedopuszczalne jest akceptowanie położenia projektowanego budynku w granicy z jej działką. Podkreśliła, szeroko to argumentując z powołaniem na przepisy prawa oraz dokumentację fotograficzną, że ściana graniczna budynku A. D. i S. D. w części poza obszarem przylegania (do jej budynku gospodarczego), powinna być zlokalizowana zgodnie z wymogami r.w.t.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z dnia [...] października 2019 r. A. D. i S. D. także wnieśli o oddalenie skargi. Podkreślili, że kwestia dopuszczalności przylegania budynku znajdującego się w granicy do ściany budynku na działce sąsiedniej budziła spory w orzecznictwie, co zostało uwypuklone w wydanym w sprawie wyroku (pełnomocnik skarżących wskazała sygnaturę "VII SA/Wa [...]", najpewniej jednak omyłkowo, gdyż cytowano wprost uzasadnienie wyroku VII SA/Wa [...] – uw. Sądu). Mając na uwadze wywody Sądu należało uznać, że zagadnienie położenia budynku zostało w tym wyroku rozstrzygnięte, a wyrażone stanowisko jest wiążące na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.").
Ustanowiona z urzędu pełnomocnik E. L. w piśmie z dnia [...] października 2019 r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy pozwolenie na budowę z dnia [...] grudnia 2018 r. Zwróciła się także o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy dla projektowanej inwestycji. W piśmie z dnia [...] października 2019 r. przedstawiono zarzuty naruszenia:
- § 2 rozporządzenia z dnia 14 listopada 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. poz. 2285) poprzez przyjęcie, że do inwestycji znajdą zastosowanie przepisy r.w.t. z [...] lipca 2009 r.,
- § 330 r.w.t. poprzez błędne zastosowanie,
- § 12 ust. 3 r.w.t. poprzez przyjęcie, że dyspozycja tego przepisu została wyczerpana przez stykanie się ścian w dowolnej powierzchni oraz
- art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b. w zw. z § 12 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 pkt 1 i 3 r.w.t. poprzez akceptację zabudowy nie stykającej się na całej powierzchni ściany z zabudową na działce sąsiedniej w okolicznościach, gdy działka inwestorów ma szerokość większą niż 16 m.
W trakcie rozprawy sądowej, która odbyła się w dniu [...] listopada 2019 r. Sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania złożony przez pełnomocnik E. L..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Na wstępie Sąd wyjaśnia, że zasadniczym punktem spornym w sprawie okazała się kwestia dopuszczalności położenia budynku inwestorów w granicy z działką [...] należącą E. L., jako że budynek bezspornie częścią tylko swojej granicznej ściany przylega do ściany budynku gospodarczego na działce sąsiedniej.
Kontrolę legalności zaskarżonej decyzji należy rozpocząć od sprecyzowania stanu prawnego, który należy przyjąć za punkt wyjścia do rozważań. W tym zakresie chybione tezy przedstawia zarówno organ jak i pełnomocnik skarżącej.
W zaskarżonej decyzji Wojewoda przyjmuje, że kwestię położenia budynku względem działki [...] należy oceniać w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wydania pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę ([...] lipca 2009 r.) i powołuje się przy tym na § 330 r.w.t. Argumentacja organu jest w tym zakresie nie do zaakceptowania. § 330 r.w.t. jest przepisem przejściowym regulującym kwestie intertemporalne dotyczące wejścia w życie r.w.t. jako aktu prawnego, a więc dotyczy stanów z 2002 r. (rozporządzenie weszło w życie [...] grudnia 2002 r.), a nie z 2009 r.
Z kolei pełnomocnik E. L. w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego wywodziła, że powinny w sprawie znaleźć zastosowanie przepisy r.w.t. z daty (aktualnego) orzekania przez organy, jako że w sprawie mamy do czynienia z nową sprawą i nowym wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę, który zaktualizował się po stwierdzeniu nieważności dotychczasowego pozwolenia na budowę (art. 37 ust. 2 pkt 2 P.b.).
Sąd obecnie orzekający nie podziela powyższego poglądu. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 P.b. w przypadku stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę - rozpoczęcie albo wznowienie budowy może nastąpić po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. Przepis ten jest regulacją wyjątkową, która pozwala orzekać organom architektoniczno-budowlanym o pozwoleniu na budowę w trakcie otwartego procesu inwestycyjnego. W niniejszej sprawie art. 37 ust. 2 pkt 2 P.b. niewątpliwie znajduje zastosowanie, jednak w ocenie Sądu – poza dopuszczeniem rozstrzygania o pozwoleniu na budowę na nowo – nie zmienia on zasadniczo natury sprawy, która nadal pozostaje sprawą wszczętą wnioskiem pierwotnym (i nie załatwioną, wobec wyeliminowania dotychczasowej decyzji z obrotu prawnego). Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że wyrok II SAB/Po [...], na który pełnomocnik E. L. powołała się na poparcie prezentowanych tez, został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] lipca 2011 r., II OSK [...] (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dla ustalenia właściwego stanu prawnego konieczne jest uwzględnienie, że r.w.t., a konkretnie § 12, od daty złożenia przez A. D. i S. D. pierwotnego wnioski, było dwukrotnie nowelizowane. Najpierw rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2009 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 56, poz. 461), a następnie rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 14 listopada 2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. poz. 2285). Obie nowelizacje zawierały przepisy przejściowe.
W tym miejscu Sąd jeszcze raz przypomina, że wobec stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę z dnia [...] lipca 2009 r. należało w 2018 r. sprawę zapoczątkowaną wnioskiem o pozwolenie na budowę z 2009 r. potraktować jako otwartą, przy przyjęciu założenia, że jest ona niejako nadal kontynuowana.
Wedle § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia [...] marca 2009 r. przepisów tego rozporządzenia nie stosowało się "jeżeli przed dniem jego wejścia w życie [...] został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów".
Z kolei stosownie do § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia [...] listopada 2017 r. "dla zamierzenia budowlanego, wobec którego przed dniem wejścia w życie rozporządzenia [...] został złożony wniosek o pozwolenie na budowę [...] - stosuje się przepisy dotychczasowe".
Mając na uwadze powyższe regulacje, przy spełnieniu przesłanek z obu przepisów, możliwe byłoby hipotetyczne oparcie się w niniejszej sprawie na przepisach r.w.t. sprzed [...] lipca 2009 r. Wszakże przepisami "dotychczasowymi" w rozumieniu rozporządzenia z dnia [...] listopada 2017 r. są także przepisy przejściowe poprzednich nowelizacji, które dopuszczają sięganie do jeszcze wcześniejszych wersji przepisów r.w.t.
Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy Sąd uwzględnia oczywiście, że mamy do czynienia ze sprawą wszczętą wnioskiem z dnia [...] czerwca 2009 r. (zob. k. 3 niebieskiej teczki "2"). Aby jednak stosować przepisy obowiązujące przed [...] lipca 2009 r. należałoby zweryfikować, czy sprawa nadal dotyczy wniosku "opracowanego na podstawie dotychczasowych przepisów". Zdaniem Sądu ta ostatnia przesłanka nie jest spełniona.
Pierwotny wniosek A. D. i S. D. opierał się na projekcie autorstwa inż. M. G.. Z kolei w piśmie z dnia [...] października 2018 r. (k. 74 teczki [...]) inwestorzy domagali się co prawda kontynuowania dawnego postępowania zainicjowanego w 2009 r., jednak przedstawili do zatwierdzenia nowy, zupełnie inny projekt autorstwa mgr inż. J. Z., mgr. inż. K. P. oraz mgr inż. M. P.. Oznacza to, że mamy do czynienia z dokumentacją projektową współcześnie opracowywaną (zresztą na projekcie jest data opracowania "[...].07.2018 r."), a i więc nie można już za pośrednictwem § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia [...] listopada 2017 r. odwoływać się do poprzedniej regulacji § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia [...] marca 2009 r. i w ten sposób próbować uzasadnić stosowanie do sprawy przepisów obowiązujących r.w.t. przed [...] lipca 2009 r.
W ocenie Sądu do sprawy znajdą więc zastosowanie przepisy r.w.t. w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie nowelizujące z dnia [...] marca 2009 r., jako że mimo wszczęcia postępowania [...] czerwca 2009 r. nie została spełniona przesłanka stosowania przepisów dotychczasowych wyrażająca się w oparciu sprawy o dokumentacje opracowaną przed [...] lipca 2009 r.
Zgodnie z § 12 ust. 3 pkt 2 r.w.t., według ustalonego wyżej brzmienia, "w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się: [...] sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli będzie on przylegał całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce lub do ściany budynku projektowanego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, pod warunkiem że jego część leżąca w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy działki będzie miała długość i wysokość nie większe niż ma budynek istniejący lub projektowany na sąsiedniej działce budowlanej".
Nie ulega wątpliwości, że obecnie zatwierdzony projekt budowlany nie spełnia wymogów z powyższego przepisu, gdyż budynek A. D. i S. D. styka się ze ścianą budynku gospodarczego E. L. tylko w niewielkiej części.
Uzupełniając powyższe Sąd wyjaśnia, że nawet gdyby przyjąć, że w sprawie powinien – jak twierdzi organ – mieć zastosowanie § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t. w brzmieniu sprzed [...] lipca 2009 r., to i tak w ocenie Sądu w jego świetle nie można zaakceptować projektu przedłożonego przez inwestorów. Podkreślić bowiem trzeba, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze stanem faktycznym, w którym ściana nowopowstającego budynku zasadniczo przylega do ściany budynku istniejącego na działce sąsiedniej nieznacznie stosunkowo tylko wykraczając poza obszar przylegania. Uwaga ta jest istotna, gdyż to takie właśnie stany faktyczne, wedle analizy spraw sądowych, były zaczynem do wyrażania niekiedy w orzecznictwie – wedle stanu prawnego sprzed [...] lipca 2009 r. – poglądów akceptujących lokalizację budynku w granicy, mimo że wielkość jego ściany powierzchniowo wykraczała poza ścianę istniejąca na działce sąsiedniej, do której powinna przylegać.
Zabudowa projektowana przez A. D. i S. D. w zdecydowanej większości powierzchni ściany w granicy działki [...] nie przylega do budynku E. L., co doskonale widać na mapach, a także na fotografiach znajdujących się w aktach za k. 52 teczki [...] W ocenie Sądu w takim stanie faktycznym trudno nawet stosując r.w.t. z powołaniem na zasadę prawa do zabudowy uzasadnić korzystne dla inwestorów rozstrzygnięcie, jako że projektowana zabudowa po prostu jawi się bardziej jako tworząca nową zabudowę w granicy, a nie zasadniczo jako architektonicznie przylegająca do istniejącego budynku sąsiada.
Sąd wskazuje, że w podobnym stanie faktycznym orzekał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] czerwca 2011 r., II OSK [...]. Sąd ten odmówił akceptacji projektu budowanego przewidującego zabudowę w granicy działki, która w dominującej części nie została zaprojektowana jako przylegająca do budynku na działce sąsiedniej.
Wreszcie dodać trzeba uzupełniająco, że pogląd o dopuszczalności zabudowy w granicy wedle § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t. w brzmieniu sprzed [...] lipca 2009 r. nie był wyrażany w orzecznictwie powszechnie, gdyż w niektórych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego zdecydowanie się mu przeciwstawiano. Przykładowo w wyroku z dnia [...] stycznia 2013 r., II OSK [...] Naczelny Sąd Administracyjny wyraził zdecydowany pogląd, że powyższy przepis "należy wykładać w ten sposób, iż dopuszczalne jest usytuowanie bezpośrednio przy granicy działki ściany budynku bez otworów okiennych i drzwiowych tylko wtedy, gdy ściana ta będzie w całości (całą swoją powierzchnią) przylegać do już usytuowanej (albo zaprojektowanej w projekcie budowlanym zatwierdzonym w pozwoleniu na budowę) bezpośrednio przy granicy działki ściany budynku bez otworów okiennych i drzwiowych".
Podsumowując Sąd w obecnie orzekającym składzie stoi na stanowisku, że do oceny sprawy powinien znaleźć zastosowanie § 12 r.w.t. według stanu prawnego obowiązującego od [...] lipca 2009 r. (ze względu na fakt, że wniosek złożono co prawda w czerwcu 2009 r., jednak dokumentację projektową przedstawioną do zatwierdzenia opracowano w 2018 r.), a według tego stanu prawnego jednoznacznie "sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną" może być uznane za możliwe "jeżeli będzie on przylegał całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce lub do ściany budynku projektowanego".
Gdyby jednak nawet przyjąć pogląd, że poprzez powołanie się na kolejne przepisy przejściowe, możliwe byłoby stosowanie w sprawie § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t. sprzed [...] lipca 2009 r., to i tak zaistniały stan faktyczny (rozwiązania projektowe) nie skłania ku takiej interpretacji, która dopuszczałaby budowę w granicy działki [...] budynku, który w przeważającej większości nie styka się z żadnym budynkiem na działce E. L..
Wszystkie powyższe uwagi skłoniły Sąd do przyjęcia, że organy architektoniczno-budowlane akceptując projekt z 2018 r. przedłożony przez A. D. i S. D. naruszyły r.w.t. w opisanym zakresie.
Niezależnie, Sąd zwrócił uwagę na wypowiedź A. D. z rozprawy sądowej. Wyraziła ona niezadowolenie z faktu, że przedłużające się postępowania uniemożliwiają jej rodzinie wprowadzenie się do nowego miejsca zamieszkania. Nasuwa to przypuszczenie, że wedle przekonania inwestorki nie są dostępne żadne alternatywy dla przyjętego projektu.
Sąd w tym kontekście wyjaśnia, że nie jest tak, iż realizacja budynku inwestorów wedle przyjętych podstawowych założeń funkcjonalnych i co do rozmieszczenia pomieszczeń, jest całkowicie niemożliwa. W części graniczącej z działką [...] projektowany budynek ma posiadać garaż, którego sytuowania w granicy przepisy techniczne nie wykluczają (w brzmieniu od [...] lipca 2009 r.). Oczywiście w takim przypadku należałoby zachować wymogi długości, wysokości i inne (zgodności z decyzją o warunkach zabudowy), co wymagałoby pewnej modyfikacji projektu.
Odnosząc się do pozostałych zagadnień, jakie wynikły w sprawie wskazać należy co następuje.
Wbrew stanowisku inwestorów nie można twierdzić, że rozwiązanie przewidujące sytuowanie ich budynku w granicy z działką [...] zostało zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w wyroku VII SA/Wa [...]. Sąd ten oceniał decyzję wydaną w trybie nieważnościowym, a jego wypowiedzi dotyczące stosowania § 12 ust. 4 pkt 2 r.w.t. odnosiły się wyłącznie do tego, czy rażąco naruszono ten przepis w decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. Póki pierwotne pozwolenie na budowę pozostawało o obrocie prawnym, z punktu widzenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. tylko rażące naruszenie przepisu techniczno-budowlanego uzasadniałoby wyeliminowanie go z obrotu. Na nieszczęście inwestorów później jednak organy zidentyfikowały inny poważny błąd w zatwierdzonym projekcie, a mianowicie dostrzegły, że ściana budynku po stronie działki [...] zlokalizowana jest z rażącym naruszeniem prawa. To doprowadziło do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] lipca 2009 r., a w konsekwencji do "otwarcia sprawy na nowo" w trybie zwykłym. Obecnie więc przy zatwierdzeniu projektu bada się wszystkie jego aspekty pod kątem naruszeń prawa, a nie tylko naruszeń kwalifikowanych.
Gdy chodzi o zarzuty E. L. odnośnie decyzji o warunkach zabudowy, to Sąd po pierwsze stoi na stanowisku, że fakt toczącego się postępowania w sprawie o stwierdzenie jej nieważności nie jest podstawą do zawieszenia obecnego postępowania sądowego dotyczącego kontroli legalności pozwolenia na budowę. Należy bowiem mieć na uwadze, że ostateczne rozstrzygniecie lokalizacyjne przysługujące inwestorom pozostaje w obrocie. Mają on więc pełne prawo z niego korzystać i to niezależnie od tego, czy toczy się wobec niego postępowanie nadzwyczajne czy dalej sądowe.
Po drugie, wbrew stanowisku skarżącej nie da się wywieść z przepisów prawa takiego oto obowiązku, że A. D. i S. D. musieliby na potrzeby kontynuacji procedury pozwolenia na budowę dostarczyć nową decyzję w warunkach zabudowy. Posiadana przez nich decyzja nie jest obwarowana terminem.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym Sąd uznaje odrębne analizowanie ich w tym miejscu za zbędne, jako że zasadnicze wywody niniejszego uzasadnienia w istocie rzeczy dotyczą właśnie okoliczności podniesionych w skardze (przepisów przejściowych r.w.t. i stosowania § 12 tego rozporządzenia).
Gdy chodzi o przepisy procedury administracyjnej, to Sąd przyznaje rację pełnomocnik E. L., że nie uczyniono należycie zadość standardom wynikającym z art. 6, 7 i 77 § 1 K.p.a. Sprawa wymagała głębszej analizy i refleksji w kontekście uwarunkowań prawnych, aniżeli przedstawiono w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.
Sąd zaznacza uzupełniająco, że zdecydował się na uchylenie decyzji Wojewody w całości (pomimo, iż skarżąca stosownie do pisma z dnia [...] października 2019 r. kwestionowała tylko część utrzymującą w mocy decyzję Starosty), gdyż cześć rozstrzygnięcia obejmująca uchylenie pozwolenia na budowę w zakresie szczelnego zbiornika bezodpływowego pozostawała integralnie związana z pozostałą częścią decyzji. Jak wynika z przebiegu postępowania inwestorzy reprezentowani przez projektanta na skutek pisma Wojewody z dnia [...] marca 2019 r. (k. 89 teczki [...]) zmodyfikowali zamierzenie z części inwestycji obejmującej zbiornik bezodpływowy i za pośrednictwem autora projektu skorygowali przedłożone opracowanie (zob. notatkę służbową na k. 105 teczki [...]). W takiej sytuacji Wojewoda trafnie dostosował swe rozstrzygnięcie do zaistniałej zmiany, co nie powoduje jednak, że ta korygująca część decyzji "uchylam zaskarżoną decyzję [...] w części szczelnego zbiornika bezodpływowego" ma samodzielny byt. Decyzja organu odwoławczego musiała być przeto uchylona w całości.
Wreszcie końcowo Sąd zwraca uwagę organom, że projekt przedłożony przez A. D. i S. D. został nieprawidłowo sporządzony.
Sprawa dotyczy budowy obiektu budowlanego w postaci domu jednorodzinnego. Pozwolenia na budowę w zasadniczo takiej treści udzielono decyzją Starosty z daia [...] grudnia 2018 r. Przedmiot sprawy nie zmienił się po stwierdzeniu nieważności pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę. Obecnie, w oparciu o art. 37 ust. 2 pkt 2 P.b. organ obowiązany jest prowadzić postępowanie w odniesieniu do przedłożonego mu projektu budowlanego, który powinien obejmować całe zamierzenie, a nie tylko "projekt budowlany na roboty budowlane niezbędne do dokończenia inwestycji", a w takiej formie sporządzono projekt z lipca 2018 r. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zdanie "rozpoczęcie albo wznowienie budowy może nastąpić po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 28 ust. 1 [P.b.]" zawarte w art. 37 ust. 2 P.b. należy odczytywać w ten sposób, że zarówno rozpoczęcie jak i kontynuowanie inwestycji, która została pozbawiona pozwolenia na budowę, wymaga ponownego zatwierdzenia jeszcze raz kompletnego projektu budowlanego, który jej dotyczy. Przyjęcie, że w trybie art. 37 ust. 2 P.b. zatwierdza się tylko projekt dla robót "niezbędnych dla dokończenia inwestycji" prowadziłoby do kuriozalnej sytuacji, w której ten sam obiekt mógłby być w części pozbawiony pozwolenia na budowę (które utraciło moc), a w części oparty na nowym pozwoleniu w celu jego dokończenia. Z pewnością temu nie miał służyć art. 37 ust. 2 P.b. Odnosząc się do okoliczności sprawy warto także nadmienić, że w odniesieniu do budynku na działce [...] – na etapie budowy w jakim został on już zrealizowany –organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie i wydawały decyzje w trybie art. 50 i 51 P.b., niemniej zostały one unieważnione przez [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r., [...] (k. 82a-82b teczki [...]). Ten ostatni organ podkreślił, że sprawa budynku (w więc całego zamierzenia, w tym również w zakresie stosownej dokumentacji dla części już zrealizowanej – uw. Sądu), powinna być rozpatrywana w postępowaniu o ponowne zatwierdzenie projektu budowlanego przez organy administracji architektoniczno-budowlanej.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu, przy czym przed rozstrzygnięciem sprawy umożliwią inwestorom skorygowanie projektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.
W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.