II SA/Po 449/21

II SA/Po 449/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Jakub Zieliński /przewodniczący/
Jan Szuma /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 1283/22 - Wyrok NSA z 2025-07-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 9, art. 50 § 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a, art. 86, art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 1098
art. 84 ust. 1, art. 85 ust. 1, art. 86 ust. 1 pkt 4 , art. 88 ust. 2, art. 89 ust. 1, art. 89 ust. 6, art. 89 ust. 7
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 49 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi D. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez zezwolenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania D. H., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia [...] lipca 2020 r., [...] o nałożeniu na odwołującego się administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 16 sztuk drzew wierzby kruchej, 1 brzozy brodawkowatej i 1 klonu jesionolistnego, z działki [...] położonej w Uzarzewie (Gmina S.).
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.
Znacząco przed wszczęciem postępowania administracyjnego, którego bezpośrednio dotyczy rozpatrywana aktualnie skarga, prowadzone było przez Burmistrzem postępowanie u wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z działki [...].
[...] lipca 2019 r. o takie zezwolenie wystąpił K. H. działający na rzecz spółki będącej właścicielem terenu – K. H. T. [...] sp. z o.o. sp.k. Warto odnotować, że wówczas jako osobę do kontaktu podano obecnego skarżącego D. H., którego numer telefonu został we wniosku wpisany ([...]). Podane dane kontaktowe odpowiadają danym z pieczęci pełnomocnictwa złożonego w niniejszej sprawie (por. k. 11 akt administracyjnych dotyczących zezwolenia na usunięcie drzew i k. 8 akt sądowych). Nie ulega więc wątpliwości, że D. H. był w przedsięwzięcie usunięcia drzew od początku zaangażowany.
[...] sierpnia 2019 r. przeprowadzono na działce [...] szczegółowe oględziny z udziałem inspektorów do spraw środowiska z ramienia gminy oraz K. H.. W trakcie oględzin przedstawiciel wnioskodawcy oświadczył, że usunięcie drzew wiąże się z zamiarem zaprowadzenia na terenie działki działalności gospodarczej zakresie użytkowania terenu jako parkingu dla samochodów. W trakcie wizji sporządzono obszerną dokumentacje fotograficzną (k. 22-25 akt administracyjnych dotyczących zezwolenia na usunięcie drzew).
Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] Burmistrz zawiadomił wnioskodawcę o zebraniu materiału dowodowego i o możliwości wypowiedzenia się (k. 27 akt administracyjnych dotyczących zezwolenia na usunięcie drzew).
[...] września 2019 r. strażnicy miejscy Gminy S. podczas służby patrolowej dostrzegli, że na terenie działki wycięto 13 dużych drzew, część z nich leżała jeszcze na terenie działki, a reszta była przygotowana do transportu. W notatce służbowej dotyczącej tego faktu jeden ze strażników podkreślił, że znał stan terenu przed wycinką i może stwierdzić, że osoby odpowiedzialne doprowadziły do zlikwidowania z działki całego istniejącego drzewostanu (k. 33 akt administracyjnych dotyczących zezwolenia na usunięcie drzew). W trakcie oględzin funkcjonariusze straży miejskiej sporządzili dokumentację fotograficzną (k. 28-32 akt administracyjnych dotyczących zezwolenia na usunięcie drzew).
Wobec powyższego wyznaczono na [...] września 2019 r. kolejne oględziny (k. 35 akt administracyjnych dotyczących zezwolenia na usunięcie drzew). W trakcie kontroli stwierdzono, że wszystkie drzewa objęte wnioskiem o wydanie zezwolenia zostały wycięte (k. 36-40 akt administracyjnych dotyczących zezwolenia na usunięcie drzew).
Decyzją z dnia [...] października 2019 r., [...] Burmistrz umorzył postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew na działce [...], jako że stało się ono bezprzedmiotowe wobec nieistnienia tychże drzew (k. 43-44 akt administracyjnych dotyczących zezwolenia na usunięcie drzew).
Notatki i protokoły z oględzin oraz fotografie włączono następnie do akt kolejnej sprawy [...], a pismem z dnia [...] listopada 2019 r. zawiadomiono K. H., jako przedstawiciela K. H. T. [...] sp. z o.o. sp.k., o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za usunięcie z działki [...] drzew bez zezwolenia (k. 1-19 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Drugim pismem z dnia [...] listopada 2019 r. Burmistrz zobowiązał wyżej wymienionego do przekazania informacji, kto i na czyje zlecenie dokonał wycinki drzew rosnących na terenie działki (k. 21 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W dniu [...] grudnia 2019 r. gminna inspektor do spraw ochrony środowiska sporządziła protokół z rozmowy telefonicznej z D. H., który oświadczył, że działkę [...] podnajął od spółki K. H. T. [...] sp. z o.o. sp.k. oraz, że to on dokonał wycinki drzew (k. 22 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Tego samego dnia sporządzono także notatkę służbową dokumentującą wizytę K. H. w Wydziale Ochrony Środowiska Urzędu Miasta i Gminy S.. Oświadczył on, że nie jest posiadaczem działki [...], gdyż wynajął ją bratu. Pracownik organu zwrócił się wobec tego o dostarczenie umowy dotyczącej przekazania nieruchomości (k. 23 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Następnie przekazano do akt umowę użyczenia pomiędzy K. H. T. [...] sp. z o.o. sp.k. a D. H., której przedmiotem jest część nieruchomości oznaczonej numerem księgi wieczystej [...] (jej część stanowi właśnie działka [...]) – zob. k. 27-28 i 31 akt administracyjnych organu pierwszej instancji.
Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r., [...] Burmistrz zawiadomił D. H. o wszczęciu wobec niego postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za usunięcie z działki [...] drzew bez zezwolenia. Jednocześnie organ na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.") wezwał go do przekazania informacji, od kiedy jest posiadaczem nieruchomości i czy dokonał stwierdzonej wycinki (k. 33 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. (k. 44 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) D. H. wskazał, że przez teren działki [...] w dniu [...] sierpnia 2019 r. przeszła nawałnica, która doprowadziła do znacznego zniszczenia drzew. Fakt ten zdaniem D. H. miały potwierdzać fotografie załączone do pisma (k. 38-44 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) oraz informacja przekazana przez Straż Pożarną (zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2020 r., [...] wskazujące, że w dniu [...] września 2019 r. w B. przy ul. [...] miała miejsce interwencja jednostek Straży Pożarnej związana z połamanymi drzewami leżącymi na drodze – k. 37 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
D. H. przypomniał też, że drzewa na działce [...] już wcześniej stanowiły zagrożenie dla osób i urządzeń ze względu na ich próchnienie. Drzewa o numerach inwentaryzacyjnych [...] (oznaczone tak w trakcie postępowania o wydanie zezwolenia na ich usunięcie – uw. Sądu) zostały zakwalifikowane do usunięcia z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa (k. 44 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] lutego 2020 r., [...] Burmistrz zawiadomił strony o zebraniu materiału dowodowego oraz o możliwości wypowiedzenia się (k. 47 akt administracyjnych).
Pismem z dnie [...] marca 2020 r., [...] Burmistrz zwrócił się na podstawie art. 50 § 1 K.p.a. do Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w P. o przesłanie pełnej informacji na temat zdarzenia stwierdzonego w zaświadczeniu z dnia [...] stycznia 2020 r., [...] (k. 51-52 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismami z dnia [...] marca 2020 r. Burmistrz wezwał zarówno D. H., jak i K. H. do przekazania informacji, kto i na czyje zlecenie dokonał wycinki drzew; od kiedy D. H. jest posiadaczem działki [...] w U. ; wskazanie, które drzewa uległy wywróceniu, złamaniu na pniu, połamaniu konarów w koronie; wskazanie daty wykonania dokumentacji fotograficznej załączonej do pisma z dnia [...] stycznia 2020 r. oraz wyjaśnienie, jakie czynności podjęły jednostki Straży Pożarnej na działce [...] w Uzarzewie w związku z załączonym do akt zaświadczeniem (k. 55-57 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W piśmie z dnia [...] marca 2020 r., [...] Komendant Miejski Straży Pożarnej w P. wyjaśnił, że na terenie działki [...] nie przeprowadzano interwencji. Prowadzona [...] września 2019 r. akcja nie dotyczyła tej działki, a usuwania w B. przy ul. [...] trzech konarów (gałęzie zostały złamane na skutek silnych wiatrów) leżących na drodze blokując przejazd (k. 59 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Z kolei w piśmie z dnia [...] kwietnia 2020 r. D. H. odpowiedział, że nie jest w stanie wskazać drzew, które zostały wywrócone/spalone. Nadmienił też, że wcześniej przedłożoną przez niego do akt dokumentację fotograficzną wykonano po [...] sierpnia 2019 r.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r., [...] D. H. został wezwany do udzielenia odpowiedzi bezpośrednio i na wszystkie zadane, a nie wybrane pytania. W piśmie zadano konkretne pytania, jak i wskazano ich cel (k. 63 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W piśmie z dnia [...] maja 2020 r. D. H. odpowiedział częściowo na 3 i 4 pytanie, a mianowicie, że przedłożone zaświadczenie otrzymał w związku ze wszczęciem postępowania. Zaświadczenie potwierdza, że Straż Pożarna podejmowała działania zmierzające do usunięcia skutków nawałnicy z dnia [...] sierpnia 2019 r. (usuwanie połamanych drzew), jednak nie ma informacji co dokładnie te czynności obejmowały, bowiem w nich nie uczestniczył.
Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r., [...] Burmistrz poinformował strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się stron co do zebranych materiałów i dowodów (k. 70 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Decyzją dnia [...] lipca 2020 r. [...] Burmistrz wymierzył D. H. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie z działki [...] bez wymaganego zezwolenia [...] sztuk drzew, w tym [...] gatunku wierzba krucha, 1 klon jesionolistny i 1 brzoza brodawko wata. W obszernym uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania i dokonane ustalenia. Nie dał przy tym wiary tezom D. H., że drzewa w związku z warunkami atmosferycznymi uległy wywróceniu i połamaniu tworząc zagrożenie. Burmistrz zaznaczył, że interwencja Straży Pożarnej z dnia [...] września 2019 r., co do której zaświadczenie przedłożono, nie odnosiła się do terenu działki [...], a dotyczyła trzech konarów drzew, które opadły na drogę. Okoliczności te potwierdził Komendant Miejski Straży Pożarnej w odrębnym piśmie.
Uzasadniając wysokość opłaty, a zarazem odnosząc się do argumentów skarżącego dotyczących stanu drzew Burmistrz zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 1098 z późn. zm. – uw. Sądu, dalej "u.o.p.") administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Z kolei w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Organ zaznaczył przy tym, że drzewa oznaczone numerami inwentaryzacyjnymi 4, 5, 6, 7, 12, 13, 15, 16, 20 i 21 zaliczały się do takich, które zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p. byłyby zwolnione z opłaty. W ich przypadku kara pieniężna nie wyniosła więc dwukrotności opłaty, a była równa opłacie.
W odwołaniu D. H. zarzucił naruszenie art. 88 ust. 2 u.o.p. w zw. z art. 7 oraz 77 § 1 K.p.a. poprzez nałożenie kary pieniężnej pomimo niewykazania w toku postępowania, że to on dokonał wycinki drzew oraz naruszenie art. 89 ust. 7 u.o.p. poprzez nałożenie kary pieniężnej pomimo tego, że organ uznał, że drzewa o numerach inwentaryzacyjnych 4, 5, 6, 7, 12, 13, 15, 16, 20 i 21 są w złym stanie zdrowotnym posiadały znaczne wypróchnienia u podstawy pnia, posusz w koronach, suchoczuby, były obrośnięte hubami oraz posiadały zachwianie statyki i tym samym ich usunięcie było uzasadnione stanem wyższej konieczności. W takich okolicznościach nie wymierza się kary administracyjnej (art. 89 ust. 7 u.o.p.). Nadto podniesiono, że organ nie wykazał, że wycinki dokonano w związku z działalnością gospodarczą.
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., [...] Kolegium – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – utrzymało decyzję Burmistrza w mocy. Wskazało, że administracyjna kara pieniężna jest zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p. nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Organ kilkukrotnie wzywał D. H. do wskazania, czy to on dokonał wycinki drzew. D. H. mimo prawidłowo doręczonych wezwań nie ustosunkował się do tego pytania, nie zakwestionował treści notatki z rozmowy telefonicznej z dnia [...] grudnia 2019 r. znajdującej się w aktach sprawy na k. 22 akt administracyjnych organu pierwszej instancji i to pomimo pouczenia go o prawie przeglądu akt sprawy i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów (zawiadomienia z dnia [...] lutego 2020 r. i [...] czerwca 2020 r.). Nie przedstawił też twierdzeń, które przeczyłyby domniemaniu, że za usunięcie drzew z nieruchomości odpowiada jej posiadacz.
W związku z powyższym Kolegium nie przychyliło się do zarzutu odwołującego się, że organ nie wykazał, że to D. H. dokonał wycinki drzew na terenie działki [...]. Kara, o której mowa w art. 88 ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, wyjaśnienia stron a w szczególności ich bierna postawa w tym względzie i brak kwestionowania tego faktu nie dawały podstaw do wysunięcia wątpliwości, które wymagałyby wyjaśnienia w toku sprawy.
Kolegium przypomniało, że strony mają nie tylko prawo, ale i obowiązek aktywnego uczestniczenia w realizacji zasady prawdy obiektywnej, szczególnie, jeżeli zamierzają z pewnych faktów wyprowadzić korzystane dla siebie wnioski. Bierność zainteresowanej osoby w zakresie wyjaśnienia kwestii, z których zamierza wyprowadzić korzystne dla siebie skutki, nie może stanowić podstawy dla czynienia organowi zarzutu, że organ nie poszukiwał dowodów, które miałyby wykazać twierdzenia, które nawet nie pojawiły się w toku sprawy, a zatem nie stanowiły okoliczności, które należało wyjaśniać i zebrać dowody na ich potwierdzenie.
Odnosząc się do ewentualnej potrzeby zastosowania art. 89 ust. 7 u.o.p. zwalniającego z administracyjnej kary pieniężnej podmiot, który usunął drzewo w stanie wyższej konieczności, Kolegium wyjaśniło, że wedle D. H. w dniu [...] sierpnia 2019 r. przeszła przez teren działki nawałnica. Zniszczenie drzew miało potwierdzić zaświadczenie Straży Pożarnej z interwencji przeprowadzonej [...] września 2019 r. Organ odwoławczy zwrócił jednak uwagę, że wedle ustaleń Burmistrza interwencja straży pożarnej nie dotyczyła działki [...]. W ocenie Kolegium D. H. nie wykazał, że wystąpić miał stan wyższej konieczności i ażeby zaistniało takiego rodzaju zagrożenie ze strony wszystkich drzew rosnących na działce, które wymagałoby ich usunięcia w celu odsunięcia bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia konkretnych osób, czy też mienia przenoszącego swą wartością wartość usuniętych drzew.
Kolegium obszernie przedstawiło także uwarunkowania prawne oraz zweryfikowało ustalenia dotyczące obliczenia kary. Podobnie jak organ pierwszej instancji, wskazało, że co do części drzew przyjęto korzystne dla zainteresowanego podejście zakładające, że drzewa te byłyby zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, a wobec tego ich samowolne usunięcie rodzi obowiązek wymierzenia niższej kary administracyjnej (równoważnej wyjściowej stawce opłaty).
W skardze D. H. zarzucił naruszenie: art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że ciężar dowodu spoczywa na skarżącym i w konsekwencji nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego, art. 9 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nienależyte i niewyczerpujące informowanie skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego prawi i obowiązków, art. 80 K.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ może dokonać oceny materiału dowodowego, który jest niekompletny, art. 81a K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie sprawy mimo zaistniałych, nie dających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego oraz art. 86 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie przesłuchanie skarżącego, w sytuacji, gdy w sprawie pozostawały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia,
W ocenie D. H. doszło także do naruszenia art. 89 ust. 6 i 7 u.o.p. przez ich niezastosowanie, w szczególności nie uznanie, że w odniesieniu do usuwanych drzew nie wystąpił stan wyższej konieczności.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.
W piśmie procesowym z datowanym na [...] czerwca 2021 r. pełnomocnik D. H. wskazał, że fakt bycia posiadaczem działki nie oznacza jeszcze, że wykazano, iż to on dokonał wycinki. Gdy chodzi natomiast o interwencję Straży Pożarnej, to ta co prawda dotyczyła innych gruntów, jednak potwierdzała, że w rozważanym czasie przeszła w okolicy nawałnica.
W toku rozprawy sądowej w dniu [...] grudnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego wywodził jak w skardze (akcentował między innymi, że D. H. powinien być w toku postępowania przesłuchany).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia. Z kolei w myśl art. 89 ust. 1 u.o.p. karę taką ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.
Stosownie do art. 85 ust. 1 u.o.p. opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty, którą ustala się na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330).
Odnosząc się w całokształcie do skargi D. H. należy zwrócić uwagę, że wyłaniają się z jej treści dwie wiodące tezy, na bazie których skarżący buduje argumentację prawną: po pierwsze w sprawie istnieć miały wątpliwości co do tożsamości osoby usuwającej drzewa, a po drugie drzewa w całości, względnie w części zidentyfikowanej jako taka w trakcie wcześniejszego postępowania o udzielenie zezwolenia, miały pozostawać w stanie wymagającym ich usunięcia z uwagi na wymogi bezpieczeństwa, natomiast na skutek nawałnicy zaistnieć miał wręcz stan wyższej konieczności (wtedy usuwanie drzew zwolnione jest z kary – art. 89 ust. 7 u.o.p.).
Sąd fundamentalnie nie zgadza się ze skarżącym co do podstawowej oceny materiału dowodowego. Zdaniem Sądu wątpliwości co do okoliczności faktycznych, o których D. H. konsekwentnie twierdzi, że nie zostały wyjaśnione, w ogóle nie występują.
Rozwijając powyższą myśl Sąd przede wszystkim zwraca uwagę, że postępowanie dotyczące wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej dotyczy dotkliwej sankcji za poważne naruszenie prawa. W tego rodzaju postępowaniach nie jest niczym zaskakującym, że podmiot, którego kara ma dotyczyć, przyjmuje określoną linię obrony, w tym nie ujawnia albo przemilcza fakty, z których można wywieść negatywne dla niego skutki. Wypowiadając te słowa Sąd nie ma zamiaru oczywiście czynić zarzutów co do postawy D. H.. Sąd nie odmawia skarżącemu prawa do obrony. Chciałby jedynie uwypuklić, że postępowania, których przedmiotem jest administracyjna kara pieniężna, bazować muszą na ustaleniu faktów w oparciu o cały materiał dowodowy, natomiast nie chodzi o to, aby wymusić na samym zainteresowanym potwierdzanie faktów dla niego niekorzystnych. Osoba zagrożona administracyjną karą pieniężną powinna mieć natomiast nieskrępowaną możliwość zajęcia stanowiska (obrony), a jej tezy należy skonfrontować z pozostałym materiałem dowodowym.
Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że jest ona nadzwyczaj przejrzysta i dobrze udokumentowana w porównaniu z innymi sprawami mającymi za przedmiot administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew. W sprawach tego rodzaju niejednokrotnie trudne są do udowodnienia okoliczności dotyczące strony podmiotowej (określenie sprawcy), jak i przedmiotowej (brak drzew czy nawet kłody). Realia kontrolowanego postępowania tak natomiast "ułożyły się", że wszystkie istotne elementy stanu faktycznego są łatwe do zidentyfikowania.
Przede wszystkim należy rozpocząć od uwypuklenia, że usunięcie drzew z działki [...] poprzedziło skutecznie wszczęte i dalece zaawansowane postępowanie o wydanie zezwolenia na usunięcie właśnie tych drzew, których później dotyczyła administracyjna kara pieniężna. Dzięki temu zebrano pełny materiał w postaci dokumentacji, fotografii oraz protokołów oględzin obrazujący stan drzew bezpośrednio przed usunięciem.
Z akt postępowania u wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z działki [...] wynika, że [...] lipca 2019 r. o takie zezwolenie wystąpił K. H. działający na rzecz spółki będącej właścicielem terenu – K. H. T. [...] sp. z o.o. sp.k. Jak już zaznaczono wówczas, jako osobę do kontaktu podano obecnego skarżącego D. H., którego numer telefonu został we wniosku wpisany ([...] "numer telefonu kontaktowego"). Podane dane kontaktowe odpowiadają danym z pieczęci pełnomocnictwa złożonego w niniejszej sprawie na etapie sądowym (por. k. 11 akt administracyjnych dotyczących zezwolenia na usunięcie drzew – k. 8 akt sądowych). Znamienne jest także to, że w punkcie 1 i 3 wniosku początkowo wpisano adres D. H., który został poprawiony na adres spółki K. H. T. [...] sp. z o.o. sp.k.
Mając na uwadze powyższe nie ulega wątpliwości, że D. H. był w przedsięwzięcie usunięcia drzew od początku zaangażowany. Można nawet domniemać, że działając w postępowaniu formalnie zainicjowanym przez spółkę brata, to faktycznie on realizował swój indywidualny interes.
Kolejną kwestią na jaką należy zwrócić uwagę to to, że sam przedstawiciel spółki K. H. T. [...] sp. z o.o. sp.k., prywatnie brat skarżącego, podał konkretnie jakie drzewa i o jakich wymiarach znajdują się na działce. Wskazał też, że drzewa będą wycięte w sierpniu 2019 r. w celu zorganizowania na działce [...] miejsca prowadzenia działalności gospodarczej – parkingu (zob. k. 11, 11 verte oraz 9 akt administracyjnych dotyczących zezwolenia na usunięcie drzew).
Powyższe okoliczności K. H. potwierdził osobiście w trakcie oględzin w dniu [...] sierpnia 2010 r., kiedy to jeszcze raz powtórzył, że na nieruchomości planowane jest zorganizowanie parkingu na potrzeby działalności gospodarczej. Przedstawiciel spółki K. H. T. [...] sp. z o.o. sp.k. wskazał też – bez dalszych zastrzeżeń do protokołu, który podpisał – że drzewa wskazane we wniosku są w średniej kondycji zdrowotnej, ale nie zagrażają bezpieczeństwu. Cześć z nich kwalifikowana jest natomiast do wycinki z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa (numery ewidencyjne: 4, 5, 6, 7, 12, 13, 15, 16, 20 i 21). Stan drzew został udokumentowany w materiale zdjęciowym, przy czym należy zauważyć, że nawet drzewa o deklarowanym gorszym stanie (wymienione w zdaniu poprzednim) na zdjęciach z całą pewnością nie jawią się jako takie, których usunięcie musi nastąpić natychmiast ze względu na stan wyższej konieczności (zdjęcia na fotografiach zostały częściowo ponumerowane).
W dniu [...] września 2019 r. strażnicy miejscy Miasta i Gminy S. ujawnili usunięcie wszystkich drzew z działki [...]. Ich zgłoszenie zostało udokumentowane materiałem zdjęciowym, który nie pozostawia wątpliwości, że wycinka drzew została przeprowadzona w sposób kompleksowy i zorganizowany. Na żadnej z fotografii nie można dopatrzeć się takich cech wyciętych drzew, które wskazywałyby, że wycięcie wiązało się ze stanem wyższej konieczności. Widać zwłaszcza pełne konary i proste cięcia (k. 28-33 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W trakcie oględzin w dniu [...] września 2019 r. teren był już uprzątnięty.
Zdaniem Sądu racjonalna ocena udokumentowanych zdarzeń pozwala twierdzić, że kompleksowego, sprawnego, zorganizowanego i kosztownego wycięcia drzew mógł dokonać tylko podmiot, który był posiadaczem działki [...] i miał w tym interes. To przypuszczenie znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym. K. H. w trakcie wizyty w Wydziale Ochrony Środowiska Urzędu Miasta i Gminy S. w dniu [...] grudnia 2019 r. wskazał, że działkę [...] wynajął bratu D. H. (k. 23 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Nie był gołosłowny, gdyż na dowód tego przedłożył oryginał umowy użyczenia z dnia [...] marca 2019 r. podpisanej przez brata (k. 27-28 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Wreszcie w dniu [...] grudnia 2019 r. podczas rozmowy telefonicznej z urzędnikiem D. H. oświadczył, że działkę [...] wynajął od spółki K. H. T. [...] sp. z o.o. sp.k. i to on dokonał wycinki drzew (k. 22 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
D. H. na dalszym etapie sprawy nigdy nie zaprzeczył, że był sprawcą usunięcia drzew z działki [...]. Pytania organu o tą kwestię natomiast pomijał, a dalej (także w skardze) zarzucał, że wątpliwości, co do osoby sprawcy nie usunięto.
W ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że to D. H. dokonał wycinki drzew. Po pierwsze brat wskazał go jako posiadacza działki [...], co potwierdził przedstawiając umowę. Po drugie sam D. H. w rozmowie telefonicznej z urzędnikiem przyznał, że usunął drzewa. Wreszcie, na wniosku z dnia [...] lipca 2019 r. pochodzącym co prawda od spółki będącej właścicielem terenu – K. H. T. [...] sp. z o.o. sp.k., wpisano D. H. jako osobę do kontaktu, podając jego numer telefonu.
Okoliczności sprawy wskazują, że D. H. nie chciał po prostu czekać na zezwolenie i licząc, że rzeczywista data usunięcia drzew nie zostanie ustalona, przystąpił do działania zanim wydano zezwolenie.
Niestety skarżący działał w warunkach opisanych w art. 88 i nast. u.o.p. i nie może tego zmienić ani usprawiedliwić okoliczność, że rychło zezwolenie na usunięcie drzew miało być wydane.
Poza zagadnieniami podmiotowymi, teza którą forsuje D. H. wyraża się w twierdzeniu, że drzewa objęte administracyjną karą pieniężną miały być w stanie zagrażającym bezpieczeństwu, a przy tym z uwagi na nawałnicę, ich usunięcie powodowane było stanem wyższej konieczności. Skarżący na potwierdzenie tego przywołuje zaświadczenie Komendanta Miejskiego Straży Pożarnej w P. z dnia [...] stycznia 2020 r., [...] o interwencji z dnia [...] września 2019 r.
W ocenie Sądu D. H. jest – jeśli chodzi o powyższe twierdzenia – niewiarygodny. Uważa on, że miało dojść do nawałnicy i to w jego ocenie potwierdzać ma zaświadczenie Komendanta Miejskiego Straży Pożarnej. O powiązaniu faktycznym pomiędzy nawałnicą a powodem wycinki drzew wspomniano także w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2021 r. (k. 20 akt sądowych).
Sąd zwraca jednak uwagę, że zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2020 r., [...] dotyczy interwencji Straży Pożarnej w związku z silnymi wiatrami w dniu [...] września 2019 r. Tymczasem, jak wynika z notatki strażników miejskich i to notatki niepodważalnej, bowiem potwierdzonej obszerną dokumentacją fotograficzną, już wcześniej, bo od [...] września 2019 r., drzew na działce [...] nie było. Forsowanie więc zaświadczenia Straży Pożarnej jako dowodu mającego świadczyć na korzyść D. H. ma odwrotny skutek i podważa jego wiarygodność: jak bowiem silne wiatry z [...] września 2019 r. mogą potwierdzać stan wyższej konieczności w usunięciu drzew, którego dokonano przed [...] września 2019 r.?
Na korzyść skarżącego nie przemawiają także przedłożone przez niego fotografie poprzewracanych drzew z korzeniami. Zdaniem Sądu fotografie te dokumentują etap usuwania niektórych drzew, zwłaszcza, że korespondują z materiałem zdjęciowym straży miejskiej, na którym – wśród drzew ewidentnie wyciętych w sposób zorganizowany – udokumentowano i takie, które zostały usunięte w procesie wycinki poprzez początkowe wyrwanie (przewrócenie) z korzeniem.
W kontekście powyższego Sąd nie miał wątpliwości, że wycięcie drzew nie było dokonane w stanie wyższej konieczności, czyli w warunkach opisanych w art. 89 ust. 7 u.o.p., kiedy to sprawca jest zwolniony z administracyjnej kary pieniężnej.
D. H. ewidentnie wyciął drzewa w sposób planowy i zorganizowany, tym bardziej, że już na etapie postępowania o udzielenie zezwolenia na ich usunięcie jego brat K. H. deklarował, że wycinka ma zostać przeprowadzona na potrzeby zaprowadzenia na działce [...] parkingu w ramach działalności gospodarczej.
Na marginesie można odnotować, że publicznie dostępne zdjęcia lotnicze z systemu geoportal.gov.pl odpowiednio według stanu na sierpień i wrzesień 2019 r. oraz aktualna fotografia lotnicza z systemu swarzedz.e-mapa.net (zawierającego wspólne publiczne dane przestrzenne wprowadzane przez Głównego Geodetę Kraju oraz Urząd Miasta i Gminy S.) ukazują, że po tym, jak na przełomie sierpnia i września 2019 r. wycięto drzewa z działki [...], na terenie tym zorganizowano parking dla samochodów ciężarowych (zob. k. 72-75 akt sądowych).
Wracając jeszcze do stanu drzew, to zaznaczyć trzeba, że był on weryfikowany zaledwie kilka dni przed wycięciem i nie dopatrzono się, aby drzewa były w stanie do natychmiastowej wycinki jawiącym się jako stan wyższej konieczności. W protokole wizji zaznaczono, że niektóre z nich (numery ewidencyjne 4, 5, 6, 7, 12, 13, 15, 16, 20 i 21) mogły zagrażać bezpieczeństwu w otoczeniu. Ta okoliczność nie pozostała bez znaczenia dla skarżącego, gdyż w przypadku tych drzew administracyjną karę pieniężną obliczono mu nie jako dwukrotność opłaty za legalne usunięcie, ale jako jej jednokrotność (art. 89 ust. 1 u.o.p.). Założono bowiem, że drzewa 4, 5, 6, 7, 12, 13, 15, 16, 20 i 21 podpadały pod art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p.
W tym miejscu, wobec zarzutu naruszenia art. 89 ust. 6 u.o.p. podniesionego w skardze, można zasygnalizować, że ustalenie niższej kary pieniężnej na skutek zastosowania wymienionych art. 89 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p. dało ten sam skutek, jak gdyby uznano część drzew za obumarłe czy nierokujące szans na przeżycie. Art. 89 ust. 6 u.o.p. pozwala bowiem na obniżenie kary pieniężnej o 50 % (50% z dwukrotności opłaty za usunięcie drzewa /bazowej kary/ = jednokrotność tej opłaty /obniżonej kary/).
Podsumowując – zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia w sprawie przepisów dotyczących postępowania wyjaśniającego w administracji. Zebrany materiał pozwala wskazać jednoznacznie D. H. jako sprawcę usunięcia drzew, natomiast wszystkie inne okoliczności nie pozostawiają wątpliwości, iż wycinki dokonano w sposób zorganizowany i w z góry powziętym zamiarze, który znalazł zresztą poniekąd odzwierciedlenie we wniosku brata D. H. o zezwolenie na wycinkę, gdzie datę wycinki zadeklarowano na sierpień 2019 r. "Błąd" D. H. polegał natomiast na tym, że pospieszył się od z wycinką i dokonał jej – z niewiadomych powodów – na krótko przed uzyskaniem zezwolenia. Naraził się tym samym na sankcję z art. 88 i nast. u.o.p.
Mając na uwadze powyższe Sąd – uznawszy zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza za prawidłowe i nie naruszające prawa – orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).