Orzeczenie · 2026-06-24

II SA/Po 309/26Nieważność uchwały zakaz przydomowych oczyszczalni ścieków

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Miejsce
Poznań
Data
2026-06-24
NSAAdministracyjneWysokawsa
planowanie przestrzenneochrona środowiskaprzydomowe oczyszczalnie ściekówuchwała rady gminyprawo samorządoweprawo administracyjnekontrola sądowanaruszenie prawawładztwo planistyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę M. D. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 6 listopada 2012 r. nr XL/594/VI/2012 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Morasko-Radojewo-Umultowo". Skarżący, będący współwłaścicielem nieruchomości objętej planem, zarzucił uchwale naruszenie art. 87 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.c.p.g.) oraz zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Głównym zarzutem było wprowadzenie bezwzględnego zakazu lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków, który zdaniem skarżącego jest sprzeczny z przepisami ustawy, zezwalającymi na takie rozwiązanie jako alternatywę dla przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. Skarżący wskazał również, że rzeczywistym źródłem zanieczyszczenia cieku wodnego jest praktyka utwardzania ulicy Deszczowej odpadami asfaltowymi, a nie przydomowe oczyszczalnie. Rada Miasta Poznania wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że zakaz wynikał z ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz prognozy oddziaływania na środowisko, mających na celu poprawę jakości wód. Sąd uznał jednak, że władztwo planistyczne gminy nie jest nieograniczone i nie może prowadzić do pozbawiania obywateli uprawnień przyznanych przez ustawę. Stwierdzono, że art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. jednoznacznie dopuszcza wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona. Wobec braku sieci kanalizacyjnej na terenie objętym planem, zakaz ten stanowił naruszenie prawa. Sąd podkreślił, że ustalenia prognozy oddziaływania na środowisko nie mają charakteru normatywnego, a sformułowania w Studium miały charakter postulatowy. W konsekwencji, Sąd na podstawie art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność § 5 pkt 4 uchwały w całości, a nie tylko w odniesieniu do działki skarżącego, zasądzając jednocześnie od Rady Miasta na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących władztwa planistycznego gminy w kontekście zakazu lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków oraz zasady zgodności planów miejscowych z ustawą.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji braku sieci kanalizacyjnej i możliwości lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków.

Zagadnienia prawne (2)

Czy zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, wprowadzony przez radę gminy, jest zgodny z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zakaz ten jest niezgodny z ustawą.

Uzasadnienie

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dopuszcza wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków jako alternatywę dla przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, gdy budowa sieci jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona. Władztwo planistyczne gminy nie może prowadzić do pozbawiania obywateli uprawnień przyznanych przez ustawę.

Czy ustalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz prognozy oddziaływania na środowisko mogą uzasadniać wprowadzenie zakazu lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków w planie miejscowym, sprzecznego z ustawą?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, te dokumenty nie mogą uzasadniać wprowadzenia zakazu sprzecznego z ustawą.

Uzasadnienie

Prognoza oddziaływania na środowisko nie ma charakteru normatywnego, a ustalenia Studium mają charakter postulatowy i nie mogą prowadzić do sprzeczności z przepisami ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Stwierdzono nieważność
Stwierdzono nieważność § 5 pkt 4 uchwały nr XL/594/VI/2012 Rady Miasta Poznania z dnia 6 listopada 2012 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Morasko-Radojewo-Umultowo" – rejon ulic Hodowlanej i Szklarniowej w Poznaniu, w części dotyczącej zakazu lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków.

Przepisy (11)

Główne

u.c.p.g. art. 5 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Dopuszcza wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, lub gdy sieć nie została zrealizowana. Właściciel ma prawo wyboru między zbiornikiem bezodpływowym a przydomową oczyszczalnią.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność uchwały lub zarządzenia w całości lub w części, jeżeli stwierdzi ich niezgodność z prawem.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 87 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.c.p.g. art. 5 § ust. 1 pkt 3a

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 7

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się prawo własności.

u.p.z.p. art. 1 § ust. 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Organ waży interes publiczny i prywatny.

u.p.z.p. art. 28

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Podstawą stwierdzenia nieważności uchwały jest istotne naruszenie zasad lub trybu sporządzania planu, lub naruszenie właściwości organów.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków w planie miejscowym jest sprzeczny z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. • Władztwo planistyczne gminy nie może ograniczać uprawnień przyznanych przez ustawę. • Ustalenia Studium i prognozy oddziaływania na środowisko nie mogą uzasadniać zakazu sprzecznego z ustawą.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Rady Miasta, że zakaz wynikał z ustaleń Studium i prognozy oddziaływania na środowisko.

Godne uwagi sformułowania

Władztwo planistyczne gminy nie jest nieograniczone i nie może prowadzić do pozbawiania obywateli uprawnień przyznanych im wprost przez ustawodawcę. • Organ nie może zatem w akcie prawa miejscowego zakazywać tego, na co zezwala ustawa. • Przydomowe oczyszczalnie ścieków stanowią rozwiązanie proekologiczne.

Skład orzekający

Izabela Paluszyńska

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Daniel

sędzia

Jacek Rejman

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących władztwa planistycznego gminy w kontekście zakazu lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków oraz zasady zgodności planów miejscowych z ustawą."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji braku sieci kanalizacyjnej i możliwości lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu planowania przestrzennego i konfliktu między interesem publicznym a prawami właścicieli nieruchomości, z jasnym rozstrzygnięciem sądu na korzyść obywatela.

Gmina nie może zakazać przydomowej oczyszczalni ścieków, jeśli ustawa na to pozwala!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst