II SA/PO 304/03

II SA/Po 304/03 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-02-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/
Edyta Podrazik /sprawozdawca/
Stanisław Małek
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek Asesor sąd. Edyta Podrazik (spr.) Protokolant Sekr. sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2005 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew; I. Uchyla zaskarżoną decyzję, II. Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ S. Małek
Uzasadnienie
II SA/Po 304/03
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K.K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r. wymierzającą K.K. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia 42 drzew z działek nr [...] i [...] położonych w L. W uzasadnieniu podano, iż Energetyka "A" SA zawarła umowę na wycinkę drzew z P.K. właścicielem Przedsiębiorstwa "B", który następnie zlecił wykonawstwo Z.K., a ten z kolei zawarł [...] r. umowę z K.K., prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie usług leśnych, powierzając mu wykonawstwo wskazanych prac wycinkowych. W § 4 umowy zawarto klauzulę zobowiązującą wykonawcę prac do uzyskania przed przystąpieniem do wycinki stosownych zezwoleń od właściwych organów. K.K. usunął drzewa bez uzyskania zezwolenia. Przepisy art. 47e i 47f ustawy z dnia 16.10.1991 r. o ochronie przyrody wprowadzają pojęcie władającego nieruchomością, który obowiązany jest do utrzymania drzew i krzewów we właściwym stanie i który ponosi opłaty za ich usunięcie. Przedsiębiorstwo energetyczne w myśl art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10.04.1997 r. Prawo energetyczne ma obowiązek utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji dostaw energii, natomiast przepis art. 124 ust. 6 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami zobowiązuje właścicieli do udostępniania nieruchomości w celu wykonania czynności związanych m.in. z konserwacją przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej. Zakładowi energetycznemu przysługuje więc na nieruchomości, przez którą przebiega linia energetyczna, szczególny rodzaj służebności gruntowej, tzw. służebność przesyłowa. Korzystanie ze służebności przesyłowej stwarza dla zakładu energetycznego legitymację do występowania o zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów. W przedmiotowej sprawie Energetyka "A" w drodze umów scedowała swoje uprawnienia na K.K. Skoro miał on władztwo nad nieruchomością, na której wykonywał prace związane z należytym utrzymaniem linii przesyłowej, to miał jednocześnie obowiązek wystąpić o zezwolenie na wycinkę drzew. Z tych względów organ I instancji zasadnie obciążył karą pieniężną odwołującego się. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości odstąpienia od naliczania kary z uwagi na trudną sytuację finansową sprawcy.
Od powyższej decyzji skargę złożył K.K., domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie był osobą władającą nieruchomością, na której rosły wycięte przez niego drzewa, o zezwolenie na wycinkę mogła starać się wyłącznie Energetyka, prace wykonał na jej zlecenie, nadto wysokość kary jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do jego dochodów oraz jego trudnej sytuacji majątkowej i rodzinnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, choć częściowo z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując przedmiotową sprawę nie zebrało w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie wyjaśniło dostatecznie dokładnie stanu faktycznego. Z akt sprawy wynika, iż administracyjna kara pieniężna, przewidziana w art. 47 k ustawy z dnia 16.10.1991 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 99 poz. 1079 z 2001 r.) za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, wymierzona została za usunięcie 42 drzew. W aktach brak jednak jakichkolwiek ustaleń co do wieku drzew, za których usunięcie karę wymierzono. Okoliczność ta jest istotna z uwagi na treść przepisu art. 47 e ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym usunięcie drzew w wieku nie przekraczającym 5 lat nie wymaga uzyskania zezwolenia, tym samym nie można za ich usunięcie wymierzyć kary pieniężnej z art. 47 k ustawy. Rozpatrując przedmiotową sprawę ustalono jedynie gatunki drzew i obwody pni na wysokości ścięcia. Jednak do ustalenia wieku drzew na podstawie tych danych potrzebne są wiadomości specjalne. Nie zebrano żadnego innego materiału dowodowego pozwalającego ustalić wiek usuniętych drzew, jak choćby oświadczeń właścicieli nieruchomości, na których rosły przedmiotowe drzewa. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie zawierają choćby lakonicznego odniesienia się do tej kwestii, jednocześnie zaś skarżący na rozprawie przed sądem oświadczył, iż wycięte przez niego drzewa były w różnym wieku, od ośmiu lat najstarsze do drzew rocznych, a kara została wymierzona za wszystkie usunięte drzewa. Zaskarżona decyzja wydana została więc z naruszeniem obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Zakwestionować należy również jako niezgodny z obowiązującymi przepisami przyjęty przez organy sposób obliczenia nałożonej kary pieniężnej. W myśl art. 47 l ust. 1 ustawy o ochronie przyrody do obliczania wysokości kary przyjmuje się obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm. Wprawdzie załącznik "Stawki kar pieniężnych za usuwanie bez zezwolenia lub zniszczenie drzew lub krzewów oraz zniszczenie terenów zieleni" do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22.12.1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczący tych kar (Dz.U. Nr 162 poz. 1138 z 1998 r.) odwołuje się do obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości ścięcia, jednak w tym zakresie jest on sprzeczny w przywołanym wyżej przepisem ustawy. W zaskarżonej decyzji wysokość kary ustalono w oparciu o obwody pni drzew mierzone na wysokości ścięcia, a więc wbrew dyspozycji przepisu art. 47 l ust. 1 ustawy.
Wątpliwości budzi również prawidłowość określenia podmiotu (osoby), na który zaskarżoną decyzją nałożono karę administracyjną. Istotnie bezpośrednim sprawcą usunięcia drzew był skarżący. Nie działał on jednak we własnym imieniu, ani na własny rachunek, ale jako podwykonawca prac zleconych przez Energetykę "A" SA, w jej imieniu i na jej rachunek. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego w bezpośrednim usuwaniu przedmiotowych drzew brali udział także pracownicy innego podwykonawcy Energetyki Z.K., skarżący przed przystąpieniem do wykonywania zleconych prac zasięgał opinii pracownika Energetyki T.Z., wykonanie wycinki wymagało czasowego wyłączenia linii przesyłowej. Nadto jak wynika z pisma Energetyki z dnia [...] r. procedura prowadzenia robót przez wykonawców wymagała uzgodnienia z właściwymi kierownikami rejonowych dyspozycji ruchu i wymogi te zostały dotrzymane. Energetyka "A" była więc inicjatorem i organizatorem usuwania zadrzewienia. Prace te służyły wykonaniu ustawowego obowiązku zakładu energetycznego utrzymania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do przesyłania energii. Zgodnie z przepisami art. 51 pkt 2 ustawy z dnia 10.04.1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. Nr 153 poz. 1504 z 2003 r.) i art. 3 wymienionej wyżej ustawy o ochronie przyrody Energetyka "A" SA prowadząc statutową działalność ma obowiązek przestrzegać wymagań ochrony środowiska i ochrony przyrody. Zlecenie osobie trzeciej w umowie cywilnoprawnej uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew skutkuje jedynie powstaniem ewentualnych cywilnych roszczeń odszkodowawczych z tytułu nienależytego wykonania umowy. W oparciu o przepis art. 124 ust. 6 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami zakładowi energetycznemu przysługuje szczególny rodzaj władztwa nad nieruchomością, na której przebiega linia przesyłowa, polegające na uprawnieniu do wejścia na nieruchomość i uprawnieniu do wykonywania wszelkich czynności związanych z konserwacją urządzeń i instalacji lub usuwaniem ich awarii. Władztwo to jako dotyczące cudzej nieruchomości jest ograniczeniem prawa własności, podlega egzekucji administracyjnej i z tych względów nie może być przeniesione przez zakład energetyczny na inne osoby, możliwe jest tylko upoważnienie do jego wykonywania w imieniu zakładu energetycznego. Z tych względów skarżący nie uzyskał w wyniku umowy z dnia [...] r. władztwa nad przedmiotowymi nieruchomościami, a ewentualne zezwolenie na usunięcie drzew mógłby uzyskać wyłącznie na rzecz Energetyki, a nie we własnym imieniu. Nie przesądzając kwestii prawidłowego wskazania podmiotu zobowiązanego do zapłacenia kary z art. 47 k wspomnianej ustawy o ochronie przyrody stwierdzić należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozpatrzyło powyższych okoliczności, ograniczając się do analizy źródła i rodzaju przysługującego Energetyce "A" władztwa nad przedmiotowymi nieruchomościami. Uchybienie to stanowi naruszenie art. 77 § 1 kpa.
Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia wskazanych powyżej przepisów prawa procesowego i materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy zaskarżoną decyzję należało uchylić. Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę organ wyjaśni wiek usuniętych drzew, prawidłowo ustali wysokość administracyjnej kary pieniężnej oraz podmiot zobowiązany do jej zapłacenia.
Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r.) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powyższej ustawy w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z 2002 r.). Rozstrzygnięcie o wykonalności zaskarżonej oparto o przepis art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ S. Małek