II SA/Po 216/25

II SA/Po 216/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Walentyna Długaszewska /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: sekretarz sądowy Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2025 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie opłaty za usunięcie drzew. oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Po 216/25
Uzasadnienie
T. K. wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2024 r. wystąpił do Burmistrza Miasta o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości położonej w L. przy ulicy [...].
W uzasadnieniu wniosku wskazał , że drzewa i krzewy kolidują z planowaną inwestycją budowy budynku handlowo – usługowego wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Wskazał, że w związku z wycinką drzew w dużej ilości proponuje nasadzenia zastępcze.
Burmistrz Miasta w dniu 9 lipca 2024 r. po rozpatrzeniu wniosku T. K. [...] w S., działając na podstawie art. 83 ust 1 pkt 1 i art. 84 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r,. o ochronie przyrody ( Dz. U. z 2023 poz. 1336 ze zm.),
w pkt 1.zezwolił na usunięcie drzew wymienionych w decyzji
w pkt 2 umorzył postępowanie w zakresie usunięcia drzew i krzewów, wymienionych w decyzji
w pkt 3. ustalił termin usunięcia drzew na 31 grudnia 2024 r.
w pkt 5 ustalił opłatę w wysokości 104 855 zł., wzywając w pkt [...] decyzji do jej uiszczenia w terminie 14 dni od dnia, w którym drzewa zostaną usunięte.
Pismem z dnia 10 lipca 2024 r. ( k [...] akt adm.) pełnomocnik wnioskodawcy, po zapoznaniu się z ww. decyzją zrzekł się prawa do wniesienia odwołania.
Pismem z dnia 16 lipca 2024 r. wnioskodawca wniósł o zmianę decyzji poprzez umożliwienie dokonania nasadzeń zastępczych na własnym terenie oraz zmiany terminu wniesienia opłaty za wycinkę drzew i odroczenie opłaty na okres 3 lat.
W odpowiedzi na ww. wniosek, organ powiadomił wnioskodawcę, że inwestor nie skorzystał z prawa wniesienia odwołania od decyzji 9 lipca 2024 r. oraz usunął już drzewa na swojej nieruchomości.
Pismem z dnia 25 lipca 2024 r. wnioskodawca, w nawiązaniu do poprzedniego wniosku z dnia 16 lipca 2024r. wyjaśnił, że celem wniosku o zmianę decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. jest wyłącznie zmiana w zakresie pkt [...] decyzji, tj. w zakresie opłaty za usunięcie drzew w terminie 14 dni, bez możliwości dokonania nasadzeń zastępczych oraz odroczenia terminu wniesienia opłaty na okres 3 lat.
Burmistrz Miasta decyzją z dnia 18 września 2024 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 155 i art. 104 k.p.a. odmówił zmiany pkt 5 decyzji z dnia 9 lipca 2024 r. na odroczenie opłaty za usunięcie drzew i krzewów z działki nr [...] obręb L. i nałożenia obowiązku nasadzeń kompensujących.
W ocenie organu za zmianą decyzji nie przemawia słuszny interes strony oraz interes społeczny. Słuszny interes, o którym mowa w art. 155 k.p.a, jak wyjaśnił organ, to interes prawny a nie interes faktyczny. Wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego w kwestii odroczenia opłaty za usuniecie drzew i nałożenia obowiązku nasadzeń kompensacyjnych
T. K. wniósł odwołanie od wskazanej wyżej decyzji, odmawiającej zmiany punktu 5 decyzji, wskazał, że jego pismo z dnia 16 lipca 2024r. winno było zostać potraktowane przez organ, jako odwołanie od decyzji z dnia 9 lipca 2024 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 grudnia 2024 r. nr [...], wydana na podstawie art. 1 ust 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2018 r. , poz. 570 ) , art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k. p.a utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotem postępowania jest odmowa zmiany prawomocnej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. w zakresie pkt 5 tj. odroczenia opłaty za usunięcie drzew i krzewów i nałożenia obowiązku nasadzeń kompensacyjnych.
W pierwszej kolejności organ wskazał na art. 127 a k.p.a, wyjaśniając, że pełnomocnik strony pismem z dnia 10 lipca 2024 r. ( data wpływu do organu 10 lipca 2024 r.) zrzekł się prawa do wniesienia odwołania od decyzji, zatem decyzja Burmistrza Miasta z dnia 9 lipca 2024 r. jest ostateczna i prawomocna.
Jak dalej wyjaśnił organ, wskazując na przepis art. 155 k.p.a. i podzielając w tym zakresie ustalenia i ocenę dokonana przez organ I instancji, że słuszny interes strony o którym mowa w ww. przepisie nie oznacza samej woli czy chęci strony do uchylenia decyzji. Wyrażenie to należy zaś rozumie wyłącznie, jako interes prawny.
Organ wskazał także, że to organ decyduje, czy dla środowiska kompensacja przyrodnicza jest bardziej korzystna, czy też korzystniejszym rozwiązaniem jest uiszczenie opłaty za usunięcie drzew. Zatem nie w każdym przypadku, organ musi wydać zezwolenie uwarunkowane dokonaniem nasadzeń zastępczych, co wprost wynika z art. 83 c ust 3 ustawy. W decyzji z dnia 9 lipca 2024 r. organ wyjaśnił, że drzewostan stanowi ważny element krajobrazu przyrodniczego i jego właściwa rekompensata na działce [...] art. [...] obręb [...] jest niemożliwa z uwagi na ograniczony areał terenu zieleni.
T. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji , zarzucił naruszenie:
a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem:
- art. 6 i art. 7 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez uchybienie przez organ I instancji zasadzie legalności i praworządności działania organów administracji publicznej, wynikające z naruszenia prawa procesowego przez rozstrzyganiu sprawy oraz poprzez brak podjęcia przez organ I instancji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego jej wyjaśnienia, a ponadto załatwienie sprawy wbrew słusznemu interesowi skarżącego, który nie pozostaje w sprzeczności z interesem społecznym
- art. 8 § 1 k.p.a poprzez przeprowadzenie przez organ I instancji postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej
-art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania skarżącego przez organ I instancji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania
-art. 11 k.p.a poprzez niewyjaśnienie przez organ I instancji wszystkich przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy
- art. 75 §1, art. 77 §1 k.p.a w zw. Z art. 80 k.p.a poprzez nienależyte przeprowadzenie postępowania dowodowego, nierozpoznanie całego materiału dowodowego lub rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób dowolny i niezrozumiały oraz wewnętrznie sprzeczny, w szczególności poprzez pominięcie przy rozstrzyganiu sprawy treści wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości, w tym przede wszystkim załączonego ( stanowiącego integralną cześć wniosku) projektu planu nasadzeń zastępczych
- art. 107 § 3 k.p.a poprzez uzasadnienie decyzji przez organ I instancji w sposób lakoniczny, w szczególności bez wskazania dowodów, na których się oparł oraz bez właściwego uzasadnienia prawnego decyzji.
- art. 155 k.p.a poprzez odmowę zmiany decyzji z dnia 9 .07.2024 r. pomimo, że zostały spełnione przesłanki pozwalające na dokonanie zmiany uzasadnionej zarówno interesem społecznym jak i słusznym interesem strony
b) art. 138§ 1 pkt 2 k.p.a poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zaistniały przesłanki dające podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji
c) art. 6 i art. 7 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez uchybienie przez organ odwoławczy zasadzie legalności i praworządności działania organów administracji publicznej, wynikające z naruszenia prawa procesowego przez rozstrzyganiu sprawy oraz poprzez brak podjęcia przez organ odwoławczy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego jej wyjaśnienia, a ponadto załatwienie sprawy wbrew słusznemu interesowi skarżącego, który nie pozostaje w sprzeczności z interesem społecznym
d) art. 8 § 1 k.p.a poprzez przeprowadzenie postępowania odwoławczego w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej
e) 11 k.p.a poprzez niewyjaśnienie przez organ odwoławczy wszystkich przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy
f) art. 107 § 3 k.p.a poprzez uzasadnienie decyzji w sposób nie pozwalający na zrozumienie przesłanek, którymi kierował się organ i brak rzeczywistego wyjaśnienia podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia.
g) art. 155 k.p.a poprzez uznanie za prawidłową odmowę zmiany decyzji z dnia 9 .07.2024 r., pomimo, że zostały spełnione przesłanki pozwalające na dokonanie zmiany uzasadnionej zarówno interesem społecznym jak i słusznym interesem strony
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszeń, które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 grudnia 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia 18 września 2024 r., odmawiającą zmiany pkt 5 decyzji z dnia 9 lipca 2024 r. na odroczenie opłaty za usunięcie drzew i krzewów z działki nr [...] obręb L. i nałożenia obowiązku nasadzeń kompensujących.
W niniejszej sprawie przepisem, na podstawie, którego orzekały organy był art. 155 jako k.p.a., zgodnie, z którym decyzja ostateczna, na mocy, której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Istotą postępowania w trybie art. 155 k.p.a., jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania ww. trybu uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron.
Przy czym, co należy podkreślić, w szczególności z uwagi na podniesione w skardze zarzuty, celem postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie zaskarżonej sprawy, lecz dokonanie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej, wyłącznie na podstawie przesłanek w tym przepisie wymienionych.
W kontrolowanej sprawie poza sporem pozostaje kwestia, że przedmiotem zmiany jest istniejąca w obrocie prawnym decyzja ostateczna, na mocy której skarżący nabył prawo i zaciągnął zobowiązanie. Nie ulega także wątpliwości, że skarżący wyraził zgodę na jej zmianę, skoro sam wystąpił z wnioskiem w tym zakresie. Kwestią sporną było natomiast to, czy za uchyleniem decyzji lub stwierdzeniem jej wygaśnięcia przemawia interes społeczny lub interes strony.
Jak wynika z art. 155 k.p.a. wskazany tam interes strony musi być "słuszny", co oznacza, że nie powinien być sprzeczny z interesem społecznym. Słuszny interes strony musi mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa oraz nie może być postrzegany, jako każdy interes strony, sprowadzający się do chęci uzyskania rozstrzygnięcia organu o treści zgodnej z wolą strony. Za uchyleniem lub zmianą decyzji ma przemawiać obiektywna, społeczna akceptacja dla takiego wyjątkowego działania organu, a nie subiektywne przekonanie strony o słuszności swojej potrzeby.
Zgodnie z art. 83b ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r., poz. 1478, dalej: u.o.p.), wniosek o wydanie zezwolenia zawiera projekt planu nasadzeń zastępczych w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew, stanowiących kompensację przyrodniczą za usuwane drzewa w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska - jeżeli są planowane, wykonany w formie rysunku, mapy lub projektu zagospodarowania działki lub terenu, oraz informację o liczbie, gatunku lub odmianie drzew oraz miejscu i planowanym terminie ich wykonania.
W myśl art. 83c ust. 3 u.o.p. wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych, a zatem nie musi.
Organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, ( ust. 4), bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu:
1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie;
2 )wartość kulturową;
3) walory krajobrazowe;
4) lokalizację
Nasadzenia zastępcze nie stanowią zatem jedynej formy kompensacji przyrodniczej. Jest nim również obowiązek uiszczenia należnej opłaty za usunięcie drzew. Dał temu wyraz ustawodawca w art. 84 u.o.p., wskazując w Zgodnie z ust. 1 tego artykułu zasadą jest ponoszenie opłaty za usunięcie drzew. W przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzew od wykonania nasadzeń zastępczych, uiszczenie tej opłaty odracza się na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych (ust. 3).
Zatem nie w każdym przypadku, organ musi wydać zezwolenie uwarunkowane dokonaniem nasadzeń zastępczych, co wprost wynika z przepisów ustawy.
W kontrolowanej sprawie, słusznie zatem wskazał organ, rozważając sporną kwestię, że to organ decyduje, czy dla środowiska kompensacja przyrodnicza jest bardziej korzystna, czy też korzystniejszym rozwiązaniem jest uiszczenie opłaty za usunięcie drzew. W decyzji z dnia 9 lipca 2024 r. nr [...] wydając zezwolenie na usunięcie drzew i naliczając stosowną opłatę, Burmistrz Miasta wskazał, że wnioskodawca wniósł o możliwość dokonania nasadzeń zastępczych, w zamian za usunięcie drzew, jednak biorąc pod uwagę, w szczególności, dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy drzew usuwanych: wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzew lub powierzchnie usuwanych krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie, wartość kulturową, walory krajobrazowe czy lokalizację, organ uznał, że na działce [...], art. [...] , obręb L. nie będzie możliwa rekompensata obecnego drzewostanu.
Organ wyjaśnił, że jako miejsce nasadzeń wskazano te sama działkę ewidencyjną. Rekompensata przyrodnicza w liczbie 52 sztuk drzew nie będzie adekwatna do ubytku zieleni w liczbie 148 sztuk drzew oraz 75m˛ krzewów. Zarówno liczba usuwanych drzew jak i ich parametry sprawiają, że obecny drzewostan stanowi ważny element krajobrazu przyrodniczego a jego właściwa rekompensata na działce nr [...] będzie niemożliwa z uwagi na ograniczony areał terenu zieleni.
Wskazane wyżej okoliczności uwzględnił organ, odmawiając zmiany punktu 5 ww. decyzji z dnia 9 lipca, 2024 r., słusznie, w ocenie Sądu, uznając, że za wnioskowaną zmianą nie przemawia interes społeczny, jak również, że nie można uznać za słuszny interes strony jej żądania do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był przedmiotem rozpoznania przez organ w postępowaniu zakończonym ww. ostateczną decyzją..
Sąd nie stwierdził również naruszeń przepisów k.p.a., na które wskazano w skardze, ani innych przepisów, w tym przepisów Konstytucji RP, które mogłyby stać się podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.