II SA/PO 210/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była skarga A. G. i P. G. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty odmawiającą zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz ze zbiornikiem bezodpływowym na ścieki, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości Ł., gm. S. Działka ta znajduje się na terenie Wielkopolskiego Parku Narodowego (WPN) oraz Ostoi Rogalińskiej (obszar Natura 2000). Inwestorzy powoływali się na prawomocną decyzję o warunkach zabudowy z 2008 r., wydaną dla poprzednich właścicieli, która została uzgodniona z Dyrektorem WPN. Twierdzili, że organ architektoniczno-budowlany jest związany tą decyzją i nie może odmówić pozwolenia na budowę. Podnosili również zarzuty naruszenia przepisów KPA, w tym zasady pogłębiania zaufania stron i równego traktowania, a także błędnej wykładni przepisów Prawa budowlanego i Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd administracyjny, oddalając skargę, podkreślił, że zgodność projektu budowlanego z decyzją o warunkach zabudowy (art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a P.b.) jest tylko jednym z wymogów. Niezbędna jest również zgodność z przepisami o ochronie środowiska (art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b P.b.). W przypadku działki położonej na terenie parku narodowego, kluczowe znaczenie mają przepisy Ustawy o ochronie przyrody (u.o.p.). Sąd wskazał, że art. 15 ust. 1 pkt 1 u.o.p. generalnie zakazuje zabudowy na terenie parków narodowych. Wyjątki od tego zakazu, zawarte w art. 15 ust. 2 u.o.p., należy interpretować ściśle. Analizując art. 15 ust. 2 pkt 5 u.o.p., który dopuszcza zabudowę na obszarach objętych ochroną krajobrazową w trakcie ich gospodarczego wykorzystywania, sąd stwierdził, że planowana budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie stanowi kontynuacji dotychczasowego gospodarczego wykorzystania działki (która jest gruntem rolnym), lecz jego zmianę. W związku z tym, warunek ten nie został spełniony. Sąd odniósł się również do braku decyzji Ministra Klimatu i Środowiska o udzieleniu odstępstwa od zakazu zabudowy, wskazując, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w tej sprawie nie mogło być traktowane jako zgoda. Podkreślono, że decyzja o warunkach zabudowy i pozwolenie na budowę to odrębne etapy, a organ wydający pozwolenie na budowę ma obowiązek badać zgodność inwestycji z aktualnymi przepisami, w tym przepisami o ochronie środowiska, niezależnie od wcześniejszych uzgodnień czy decyzji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących pozwolenia na budowę na terenach parków narodowych, zasada ścisłej wykładni wyjątków od zakazów ochronnych, znaczenie przepisów o ochronie środowiska przy wydawaniu pozwoleń na budowę, rozróżnienie między kontynuacją a zmianą sposobu wykorzystania terenu.
Dotyczy specyficznej sytuacji budowy na terenie parku narodowego i obszaru chronionego krajobrazowo. Interpretacja przepisów o ochronie przyrody może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej jest związany ostateczną decyzją o warunkach zabudowy wydaną dla poprzedniego właściciela nieruchomości, gdy planowana inwestycja znajduje się na terenie parku narodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ jest związany decyzją o warunkach zabudowy, ale jest to tylko jedno z wymagań. Niezbędna jest również zgodność z przepisami o ochronie środowiska, a w przypadku parków narodowych, rygorystyczne przepisy Ustawy o ochronie przyrody.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zgodność z decyzją o warunkach zabudowy (art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a P.b.) jest warunkiem koniecznym, ale nie wystarczającym. Organ musi również zbadać zgodność z przepisami o ochronie środowiska (art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b P.b.), które w przypadku parków narodowych są szczególnie restrykcyjne.
Czy budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce objętej ochroną krajobrazową w parku narodowym stanowi "gospodarcze wykorzystanie" w rozumieniu art. 15 ust. 2 pkt 5 Ustawy o ochronie przyrody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie stanowi kontynuacji dotychczasowego gospodarczego wykorzystania terenu rolnego i nie kwalifikuje się jako wyjątek od zakazu zabudowy na terenie parku narodowego.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo NSA, stwierdził, że przepis art. 15 ust. 2 pkt 5 u.o.p. dopuszcza jedynie kontynuację dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości, a nie zmianę jej przeznaczenia na cele mieszkaniowe. Wykładnia tego przepisu musi być zawężająca, a celem parków narodowych jest ich nienaruszalność.
Czy uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy przez Dyrektora Parku Narodowego zwalnia organ architektoniczno-budowlany z obowiązku badania zgodności inwestycji z przepisami Ustawy o ochronie przyrody przy wydawaniu pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzgodnienie to nie zwalnia organu z obowiązku badania zgodności z przepisami u.o.p., które mają moc bezwzględnie obowiązującą.
Uzasadnienie
Przepisy Ustawy o ochronie przyrody mają charakter ius cogens i muszą być stosowane każdorazowo, gdy zaktualizuje się ich hipoteza. Ostateczna decyzja o warunkach zabudowy nie może decydować o tym, czy przepisy prawa powszechnie obowiązującego znajdą zastosowanie.
Przepisy (22)
Główne
p.b. art. 35 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa – Prawo budowlane
Organ sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy.
p.b. art. 35 § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa – Prawo budowlane
Organ sprawdza zgodność projektu z wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
u.o.p. art. 15 § 1 pkt 1
Ustawa o ochronie przyrody
W parkach narodowych zabrania się budowy lub przebudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, z wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom parku narodowego.
u.o.p. art. 15 § 2 pkt 5
Ustawa o ochronie przyrody
Zakazy z art. 15 ust. 1 u.o.p. nie dotyczą obszarów objętych ochroną krajobrazową w trakcie ich gospodarczego wykorzystywania przez jednostki organizacyjne, osoby prawne lub fizyczne oraz wykonywania prawa własności.
Pomocnicze
p.b. art. 35 § 4
Ustawa – Prawo budowlane
W razie niespełnienia choćby jednego warunku z art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b., organ odmawia wydania pozwolenia na budowę.
u.o.p. art. 15 § 3
Ustawa o ochronie przyrody
Minister właściwy do spraw środowiska może zezwolić na odstępstwo od zakazów obowiązujących w parku narodowym.
u.o.p. art. 117 § 2
Ustawa o ochronie przyrody
Na gruntach użytkowanych gospodarczo w parkach narodowych lub rezerwatach przyrody stosuje się ochronę krajobrazową.
u.p.z.p. art. 55
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 64 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
k.p.a. art. 7
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 140
Ustawa – Kodeks cywilny
p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.i.ś.o. art. 71 § 1
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków art. 2 § pkt 124
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność planowanej inwestycji z przepisami o ochronie środowiska, w szczególności z Ustawą o ochronie przyrody, ze względu na położenie działki na terenie parku narodowego. • Planowana budowa budynku mieszkalnego nie stanowi kontynuacji dotychczasowego gospodarczego wykorzystania terenu rolnego, co wyklucza zastosowanie wyjątku z art. 15 ust. 2 pkt 5 u.o.p. • Zgodność z decyzją o warunkach zabudowy nie jest wystarczająca do uzyskania pozwolenia na budowę; wymagana jest łączna zgodność z przepisami Prawa budowlanego i przepisami o ochronie środowiska.
Odrzucone argumenty
Organ architektoniczno-budowlany jest związany prawomocną decyzją o warunkach zabudowy z 2008 r. i nie może odmówić pozwolenia na budowę. • Uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy przez Dyrektora WPN zwalnia organ z obowiązku badania zgodności z przepisami o ochronie środowiska. • Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego jest dopuszczalna na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 5 u.o.p. jako gospodarcze wykorzystanie terenu objętego ochroną krajobrazową. • Naruszenie przepisów KPA, w tym zasady pogłębiania zaufania stron, bezstronności i równego traktowania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd tut. Sądu wyrażony w innej sprawie: "Zwrot «organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę» oznacza, że organ w razie spełnienia tych przesłanek jest związany powyższymi przepisami i ma obowiązek podjąć rozstrzygnięcie zgodne z żądaniem inwestora. Dopiero niespełnienie się którejkolwiek z nich uniemożliwia podjęcie decyzji pozytywnej." • "Zasadę nierozszerzania wyjątków należy odnieść do wszystkich sposobów interpretacji stosowanych względem przepisu. Nieuzasadnione jest zatem dążenie do przyjęcia tego z możliwych wariantów zrozumienia normy, który obejmie jak największą ilość stanów faktycznych, z pominięciem ratio legis czy względów systemowych." • "Art. 15 ust. 2 pkt 5 u.o.p. dopuszcza jedynie kontynuację dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej również po jej objęciu ochroną krajobrazową. Brak jest podstaw do uznania, że przepis ten dopuszcza zmianę sposobu zagospodarowania takiej nieruchomości już po objęciu jej ochroną krajobrazową." • "Nie można przez gospodarcze wykorzystanie obszaru parku narodowego rozumieć wszelkiego rodzaju działalności gospodarczej w ramach realizacji prawa własności, ponieważ podważałoby to główny cel ochrony przyrody, jakim jest troska o zachowanie oraz zrównoważone użytkowanie zasobów środowiska przyrodniczego..."
Skład orzekający
Wiesława Batorowicz
przewodniczący sprawozdawca
Arkadiusz Skomra
asesor
Robert Talaga
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pozwolenia na budowę na terenach parków narodowych, zasada ścisłej wykładni wyjątków od zakazów ochronnych, znaczenie przepisów o ochronie środowiska przy wydawaniu pozwoleń na budowę, rozróżnienie między kontynuacją a zmianą sposobu wykorzystania terenu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy na terenie parku narodowego i obszaru chronionego krajobrazowo. Interpretacja przepisów o ochronie przyrody może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a rygorystycznymi przepisami o ochronie przyrody na terenie parku narodowego, co jest tematem budzącym zainteresowanie i pokazującym ograniczenia prawa własności w imię ochrony środowiska.
“Czy można budować dom na terenie parku narodowego? Sąd administracyjny wyjaśnia ograniczenia prawa własności.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.