II SA/Po 194/25

II SA/Po 194/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Edyta Podrazik
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 129, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2025 r. w sprawie ze skargi D. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 stycznia 2025 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 06 maja 2024 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił Skarżącemu umorzenia nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego i rozłożył kwotę nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego ustalonego decyzją nr [...] z 09 listopada 2023 r. w wysokości 992,00 zł wraz z odsetkami, naliczonymi na dzień 09 listopada 2023 r. w wysokości 73,28 zł oraz decyzją nr [...] z 12 października 2023 r. w wysokości 1216,00 zł, naliczonymi odsetkami na dzień 12 października 2023 r. w wysokości 184,28 zł na raty płatne w wysokości po 500,00 zł miesięcznie.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Skarżący za pośrednictwem poczty tj. listem poleconym nadanym w dniu 04 czerwca 2024 r..
Postanowieniem z 08 stycznia 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium" lub "SKO") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że stosownie do treści art. 129 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: K.p.a.) odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 40 § 2 K.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika.
Kolegium wyjaśniło, że w aktach przedmiotowej sprawy znajduje się upoważnienie, które Skarżący udzielił A. M. do odbioru listów oraz załatwiania spraw urzędowych w swoim imieniu. Mając na względzie powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że Skarżący udzielił wyżej wymienionej pełnomocnictwa, które nie zostało odwołane.
Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że pełnomocnik Skarżącego w dniach 03 listopada 2023 r. i 20 listopada 2023 r. składała w jego imieniu wnioski o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku.
Decyzja organu I instancji z 06 maja 2024 r. została wysłana na adres pełnomocnik Skarżącego, którą odebrano w dniu 20 maja 2024 r. Na potwierdzeniu odbioru zostało wpisane nazwisko "M. ", opatrzone adnotacją "córka". Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że w myśl art. 43 zd. 1 K.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Mając na względzie powyższe Kolegium uznało, że nawet jeśli zaskarżoną decyzję odebrała córka pełnomocnik Skarżącego, jest ona "dorosłym domownikiem" w rozumieniu ww. przepisu i doręczenie to należy uznać za skuteczne.
Z uwagi na fakt, że odwołanie Skarżącego zostało wniesione w dniu 04 czerwca 2024 r., natomiast termin do jego wniesienia upłynął w dniu 03 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Skarżący wskazując, że decyzja organu I instancji nie została doręczona jego pełnomocnik, lecz jej córce. Zdaniem Skarżącego decyzja powinna być doręczona do rąk własnych, a nadto MOPS powinien przesyłać pisma do Zakładu Karnego, czego nie zrobił. Skarżący wskazał, że przebywając w Zakładzie Karnym nie mógł wysłać listu, nie miał znaczka i koperty, natomiast pismo mógł przekazać dopiero na widzeniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w całości oraz podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że Skarżący wskazując na niemożność złożenia odwołania w terminie na gruncie art. 58 K.p.a. mógł złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, czego nie uczynił.
Postanowieniem z 14 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SPP/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowił dla Skarżącego adwokata.
W piśmie procesowym z dnia 24 czerwca 2025 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik podtrzymał skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz.935 zwanej dalej: "P.p.s.a.".) Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy. Tym samym zakres kontroli sądowej mającej za przedmiot takie postanowienie ogranicza się do analizy prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "K.p.a."), który stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia.
Zgodnie z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Cytowany wyżej przepis nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką winien podjąć organ po otrzymaniu odwołania jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego. Wskazać również należy, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 maja 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 333/08; z 31 października 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 492/08; publ. baza, dalej jako "CBOSA").
Pamiętać jednak należy, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 K.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy strona odwołująca się z całą pewnością przekroczyła termin określony w art. 129 § 2 K.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, iż dla stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia konieczna jest znajomość dwóch dat tj. daty doręczenia decyzji jak i daty wniesienia odwołania.
W przedmiotowej sprawie o ile Skarżący nie kwestionuje daty nadania odwołania, to kwestionuje prawidłowość doręczenia samej decyzji wskazując, iż po to ustanawiał pełnomocnika aby doręczenie nastąpiło do rąk tego pełnomocnika, a nie dorosłego domownika.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż w aktach przedmiotowej sprawy znajduje się upoważnienie, które Skarżący udzielił A. M. do odbioru listów oraz załatwiania spraw urzędowych w jego imieniu (k. [...] akt administracyjnych). Warto mieć na uwadze, iż pełnomocnik działał w imieniu Skarżącego składając wnioski, a pełnomocnictwo nie zostalo odwołane.
Wobec tego, zgodnie z ogólną regułą, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (art. 40 § 2 K.p.a zd. pierwsze). Zasada oficjalności doręczeń wyklucza możliwość dowolnego kierowania pism w postępowaniu administracyjnym. Z chwilą ustanowienia pełnomocnika, pisma adresowane do strony doręcza się obowiązkowo - zgodnie z art. 40 § 2 K.p.a. - pełnomocnikowi.
W tym miejscu wskazać należy, iż przepisy K.p.a. o doręczeniu zastępczym mają zastosowanie do każdego adresata bez względu na to czy jest on pełnomocnikiem czy też adresatem rozstrzygnięcia.
Przewidziane w przepisie art. 43 K.p.a. doręczenie zastępcze znajduje zastosowanie do każdego, kto jest uprawnionym podmiotem doręczenia decyzji, a więc także do przedstawiciela strony, w tym pełnomocnika. Przepisy K.p.a. takiego wyłączenia nie przewidują, a reguły wykładni systemowej wewnętrznej prowadzą do wniosku o obowiązku stosowania tego przepisu wobec pełnomocnika (zob. wyrok NSA z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt I GSK 993/20, CBOSA).
Z tych też względów twierdzenia Skarżącego, iż pismo winno zostać doręczone wyłącznie do rąk własnych pełnomocnika nie znajduje uzasadnienia.
Zgodnie z art. 43 K.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji została wysłana na adres pełnomocnik Skarżącego i którą w dniu 20 maja 2024 r. została doręczona. Na potwierdzeniu odbioru zostało wpisane nazwisko "M.", opatrzone adnotacją "córka".
W treści skargi Skarżacy nie kwestionuje ustalonych w tej sprawie faktów, to jest że przesyłka została wręczona dorosłemu domownikowi z obowiązkiem przekazania listu jego adresatowi. A zatem spełnione zostały warunki do stwierdzenia doręczenia pisma z dniem wręczenia go dorosłemu domownikowi, co w niniejszej sprawie miało miejsce dnia 20 maja 2024 r.
W ocenie Sądu, Skarżący nie przedstawił przekonującej argumentacji podważającej prawidlowośc doręczenia jak i wiarygodność dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki zawierającej decyzje organu I instancji.
Tym samym organ zasadnie mając na uwadze treść art. 43 K.p.a. uznał, iż doręczenie decyzji organu nastąpilo skutecznie w dniu 20 maja 2024 r.
Wobec powyższego termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 3 czerwca 2024 r.
Odnosząc się zaś do daty wniesienia odwołania z akt sprawy jednoznacznie wynika, że zostało ono nadane 4 czerwca 2024 r. (data stempla pocztowego na kopercie – oryginał odwołania i koperta znajdują się w aktach administracyjnych załączonych do sprawy II SA/Po 194/25), a zatem z przekroczeniem terminu.
Wobec powyższego skoro w niniejszej sprawie Skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem terminu do jego wniesienia, to na organie odwoławczym ciążył obowiązek wydania w oparciu o art. 134 K.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Termin do wniesienia odwołania jest bowiem terminem wyznaczonym przez ustawodawcę, a organ nie ma żadnego wpływu na jego długość, niemożliwe jest więc jego przedłużenie. Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Z tych też względów bez znaczenia w sprawie pozostaje okoliczność jak duże to przekroczenie terminu było. Istotna jest wyłącznie okoliczność, że odwołanie nie zostało wniesione w przypisanym do tego terminie.
Odnosząc się zaś do okoliczności podniesionej w skardze, iż Skarżący nie mógł wysłać listu bo nie miał znaczka pocztowego i koperty, a pismo mógł przekazać dopiero na widzeniu wskazać należy, że powyższe okoliczności mogłyby stanowić ewentualnie uzasadnienie do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, którego to Skarżący nie złożył.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.