II SA/PO 188/04

II SA/Po 188/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-08-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Kamieńska
Jolanta Szaniecka /przewodniczący/
Lilianna Drewniak-Żaba /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Sygn. powiązane
OSK 1785/04 - Wyrok NSA z 2005-07-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia NSA Barbara Kamieńska Asesor sąd. Lilianna Drewniak – Żaba (spr.) Protokolant ref. staż. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 sierpnia 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa poprzez przesadzenie o d d a l a s k a r g ę /-/L. Drewniak – Żaba /-/J. Szaniecka /-/B. Kamieńska
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2000r. nr [...] Burmistrz Ś. na wniosek A.Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą M.-D. wyraził zgodę na usunięcie, poprzez przesadzenie 3 brzóz, ustalając jednocześnie opłatę z tego tytułu, w łącznej wysokości [...]zł i zobowiązując do ich przesadzenia – zgodnie ze sztuką ogrodniczą.
Nadto organ administracyjny odroczył na okres 2 lat termin uiszczenia opłaty za usunięcie drzew, pouczając, iż opłata zostanie umorzona, jeżeli drzewa zachowają żywotność po wyznaczonym terminie lub nie zachowają żywotności na skutek siły wyższej.
Decyzją z dnia [...] października 2003r. nr [...] Burmistrz Ś., na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 47 f ust. 7 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.) umorzył opłatę z tytułu usunięcia poprzez przesadzenie 2 sztuk brzóz, co do jednej natomiast orzekając o obowiązku zapłaty, z powodu niezachowania przez nią żywotności.
W uzasadnieniu decyzji podano, że w związku z upływem 2 lat, na który została odroczona opłata za przesadzenie, w dniu [...] czerwca 2003r. przeprowadzono oględziny przesadzonych drzew, które wykazały zachowanie żywotności przez 2 drzewa i obumarcie jednej brzozy.
A.Z. złożył oświadczenie, że przesadzenia drzew dokonało przedsiębiorstwo "O." S.C. specjalizująca się pracami ogrodniczymi.
Ponadto strona podała, że uschnięcie drzewa spowodowane było siłą wyższą – długotrwałymi suszami w okresie letnim 2001 i 2002r. oraz bardzo mroźnymi zimami w tych latach.
Ponieważ przedstawiciel wskazanej firmy ogrodniczej nie potwierdził, aby spółka dokonywała przesadzenia drzew, organ orzekający w sprawie ponownie zwrócił się do A.Z., o wyjaśnienie okoliczności przesadzenia brzóz.
W wyniku złożonego przez niego oświadczenia, iż przesadzenia dokonało przedsiębiorstwo Usługi – K.M., a prace nadzorowane były przez S.K. – zapytano K.M. o zakres wykonywanych prac.
W odpowiedzi uzyskano informacje, że firma Usługi K.M. uczestniczyła jedynie w przygotowywaniu drzew do przesadzenia, poprzez przycięcie krzewów, zabezpieczenie cięć i zabezpieczenie pni drzew, a prace te wykonane zostały na kilka tygodni przed przesadzeniem. K.M. nie uczestniczył bezpośrednio w przesadzaniu drzew. Do ich przesadzenia posłużył sprzęt zamówiony przez A.Z. Sprzęt ten, zdaniem K.M., nie był przystosowany do przesadzania tak dużych drzew, nie zastosowano rur drenarskich w dołach, ani odciągów zabezpieczających drzewa po przesadzeniu.
W świetle poczynionych ustaleń organ I instancji stwierdził, że miejsce przesadzenia drzew zostało wybrane w sposób właściwy, jednakże nie zostały zachowane podstawowe zasady tzw. techniki ogrodniczej. Drzewa powinny zostać przesadzone w terminie wcześniejszym, powinny zostać zastosowane rury drenarskie oraz odciągi zabezpieczające drzewa. Wykorzystano sprzęt niedostosowany do przesadzenia tak dużych drzew.
Ustosunkowując się do podnoszonego przez stronę argumentu, iż przyczyną obumarcia jednego z drzew były długotrwałe susze w okresie letnim 2001, 2002 oraz bardzo mroźne zimy organ I instancji stwierdził, że analiza danych meteorologicznych w zakresie średnich miesięcznych temperatur powietrza i miesięcznych wysokości opadu atmosferycznego dla stanowiska pomiarowego P. – Ł. wskazuje, że we wskazanym okresie nie następowały znaczne odchylenia od średnich wartości wieloletnich, a wystąpienie niekorzystnych warunków meteorologicznych nie miało charakteru zjawisk długotrwałych. Tak więc przyczyną utraty żywotności przez jedno z przesadzonych drzew było nie zachowanie zasad sztuki ogrodniczej oraz nie podjęcie czynności pielęgnacyjnych w stosunku do przesadzonych drzew.
M.-D. – A.Z. wniósł od powyższej decyzji odwołanie kwestionując rozstrzygnięcie w części dotyczącej odmowy uiszczenia opłaty za przesadzenie jednej brzozy, która obumarła.
Strona zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, 75 i 77 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz art. 47 f ust. 7 ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu wskazano w szczególności, iż Burmistrz nie dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie firmy dokonującej przesadzenia drzew, przyczyn obumarcia przesadzonej brzozy, a nadto błędnie ocenił zebrany materiał dowodowy.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W motywach rozstrzygnięcia podano, że ustalenia faktyczne sprawy są niesporne. Po upłynięciu 2 lat od przesadzenia 3 brzóz, jedna z nich obumarła.
Zasadą wynikającą z art. 47 ustawy o ochronie przyrody jest, że za usunięcie drzew władający nieruchomością ponosi opłaty. Wyjątek od zasady ustanowiony w art. 47 f ust. 7 zezwala na umorzenie przez organ opłaty jedynie w przypadku, jeżeli drzewa zachowały żywotność po upływie 2 lat od ich przesadzenia, co oznacza, że po stwierdzeniu faktu (a nie przyczyny) zachowania przez drzewo żywotności – organ umarza opłatę. W przypadku natomiast, gdy drzewa nie zachowają żywotności, możliwe jest umorzenie opłaty – jedynie wówczas, jeżeli obumarcie nastąpiło w skutek siły wyższej lub klęski suszy.
Organ I instancji w oparciu o dane meteorologiczne dla średnich wartości wieloletnich wykluczył jako przyczynę obumarcia drzewa – suszę.
Za chybiony uznać należało zarzut strony, że wyniki meteorologiczne dla lotniska Ł. nie są adekwatne dla Ś.
Stacja meteorologiczna Ł. – gromadzi dane nie tylko dla lotniska. Sam skarżący zresztą powołuje się na opinię Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w P., która opracowana została na podstawie danych z Lotniskowej Stacji Meteorologicznej P. – Ł.
Organ poza tym oparł się również na danych zawartych w publikacjach Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w P. – Raporty o stanie środowiska w W. w roku 2001 i 2002. Strona nie wykazała wystąpienia siły wyższej jako ewentualnej przyczyny obumarcia drzewa. Wskazane przez skarżącego pisma Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w P. i Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w Ś., nie potwierdziły zarzutu, że w wyniku silnego wiatru została uszkodzona przedmiotowa brzoza.
W skardze na powyższą decyzję A.Z. – M.-D. w Ś. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, 75 i 77 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i uchybienie obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz przepisu art. 47 f ust. 7 ustawy o ochronie przyrody – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie opłaty za przesadzenie 1 obumarłej brzozy, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skarżący podał, iż nie zgadza się z poglądem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, iż organ nie miał obowiązku badania faktycznych przyczyny obumarcia przesadzonej brzozy i że ciężar dowodowy w zakresie wykazania siły wyższej lub suszy spoczywał na skarżącym.
Treść art. 7 kpa nakłada na organ obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc w przedmiotowej sprawie winien ustalić przyczyny obumarcia brzozy i czy nie zaistniały przesłanki umorzenia opłaty za przesadzenie, tj. susza lub siła wyższa, czego de facto nie uczynił.
W tym celu należało przeprowadzić dowód z opinii biegłego botanika, który jednoznacznie wskazałby przyczynę (przyczyny) obumarcia drzewa.
Pominięto także dowód z przesłuchania S.K. oraz p. B., co doprowadziło w konsekwencji do przeprowadzenia postępowania dowodowego – wbrew art. 7 kpa – w sposób pobieżny.
Niewyjaśnienie przyczyny obumarcia przedmiotowej brzozy, w świetle istniejących wątpliwości w sprawie (wszystkie drzewa były przesadzone w tych samych warunkach – a tylko jedna obumarła, informacji Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej Oddział w P. – o niekorzystnych warunkach atmosferycznych w dniu 31 grudnia 2002r. panujących w Ś., oraz informacji Państwowej Straży Pożarnej o interwencjach w dniach 31 stycznia 2001r. i 01 lutego 2002r. związanych z uszkodzeniem drzewostanu) winny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Skarżący zarzucił ponadto błąd w rozumowaniu organu II instancji, poprzez stwierdzenie, że "organ I instancji nie miał obowiązku badania faktycznych przyczyn obumarcia przesadzonej brzozy, a konieczne było jedynie wykazanie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy obumarciem brzozy, a wystąpieniem suszy lub siły wyższej.
Zdaniem skarżącego niemożliwe jest wykazanie istnienia powyższego związku, inaczej jak tylko przez ustalenie faktycznych przyczyn obumarcia brzozy.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ustosunkowując się od odpowiedzi na skargę skarżący ponownie wskazał, że na organie spoczywał obowiązek ustalenia przyczyny obumarcia drzewa, co pozwalałoby na stwierdzenie, czy było ono przejawem siły wyższej czy nie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadą wyrażoną w art. 47 ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody jest, że za usunięcie drzew lub krzewów władający nieruchomością ponosi opłaty.
Wyjątkiem od powyższej zasady jest ustanowiony w art. 47 f ust. 7 przypadek umorzenia opłaty, o ile przesadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie dwóch lat od dnia ich przesadzenia, lub klęski suszy nie zachowały żywotności.
Treść cytowanych przepisów jednoznacznie wskazuje, iż przesłanką umorzenia opłaty za przesadzenie drzew lub krzewów jest skutek – w postaci bądź to zachowania żywotności, bądź też niezachowania, na skutek siły wyższej lub klęski suszy.
Tak więc organ orzekając o pobraniu opłaty za przesadzone drzewo, które nie zachowało żywotności po 2 latach po jego przesadzeniu – musi wykluczyć, iż nie nastąpiło to na skutek siły wyższej lub klęski suszy. W przeciwnym bowiem wypadku opłata podlegać będzie umorzeniu.
Wbrew twierdzeniu skarżącego z przepisów ustawy nie wynika natomiast obowiązek ustalenia przez organ przyczyn obumarcia przesadzonego drzewa (o ile wykluczono siłę wyższą lub klęskę suszy jako przyczynę obumarcia).
W przedmiotowej sprawie organ po przeprowadzeniu postępowania dowodowego trafnie wykluczył jako przyczynę obumarcia drzewa suszę.
W ocenie Sądu dane meteorologiczne w zakresie średnich miesięcznych temperatur powietrza i miesięcznych wysokości opadu atmosferycznego dla stanowiska pomiarowego P. – Ł. nie dotyczą wyłącznie miasta P., skoro opracowuje informacje na podstawie danych z różnych posterunków meteorologicznych adekwatne i dlatego uznać je należy za adekwatne dla Ś.
Sam skarżący zresztą kwestionując ustalenia poczynione przez organ w tym zakresie, przedłożył informację Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w P., opracowaną między innymi na podstawie danych z Lotniskowej Stacji Meteorologicznej P.– Ł.
Na podkreślenie zasługuje fakt, iż organ oparł się również na danych zawartych w publikacjach Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w P. – Raporty o stanie środowiska w W. w roku 2001 i 2002, co tym bardziej czyni dowody wiarygodnymi.
Również za chybiony uznać należało zarzut skarżącego, iż to bardzo silny wiatr występujący w Ś. w dniu 31 stycznia 2002r. doprowadził do obumarcia brzozy. Przekazana na potwierdzenie tej tezy informacja Komendy Powiatowej Straży Pożarnej, w istocie nie daje podstaw do przyjęcia takiej koncepcji. Okoliczność, iż w dniu tym służby Straży Pożarnej podejmowały interwencję w likwidacji zagrożenia wynikającego z uszkodzenia 3 sztuk drzew (w całym Ś.) nie może wskazywać, iż wskutek tychże wiatrów uszkodzona została przedmiotowa brzoza – tym bardziej, że jak wynika z dokumentacji fotograficznej ani ona, ani dwa pozostałe drzewa nie noszą żadnych śladów uszkodzenia mechanicznego (połamane gałęzie, wyrwane korzenie).
Zasady logiki i doświadczenia życiowego uznać nakazują, że gdyby doszło do uszkodzenia obumarłej brzozy, to również uszkodzeniu uległyby 2 pozostałe przesadzone drzewa.
Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że nie przeprowadzenie dowodu przesłuchania K.M. i p. B. stanowiło naruszenie art. 7 i 77 kpa.
Z akt przedmiotowej sprawy jednoznacznie wynika, iż A.Z. nie wskazał jednoznacznie firmy, czy osoby, która przesadzała drzewa.
Z informacji pisemnej uzyskanej od K.M. jednoznacznie wynika, iż nie dokonywał on przesadzenia drzew, ani też nie nadzorował prac z tym związanych. Sposób przesadzenia był inspirowany przez skarżącego, on też zamówił sprzęt, który zresztą nie był przystosowany do przesadzania takich dużych drzew. Uzyskane przez organ informacje czynią zbędnym przeprowadzenie dowodu z przesłuchania K.M. Przeprowadzony dowód nie wymagał uzupełnienia, jego treść nie budzi absolutnie żadnych wątpliwości, co czyni zbędnym bezpośrednie przesłuchanie K.M.
Co do konieczności przesłuchania S.K., to stwierdzić należy, że to nie na nim, a na skarżącym spoczywał obowiązek dbałości o przesadzenie drzewa, wobec czego to skarżący powinien dysponować informacjami w zakresie ewentualnej choroby jako przyczyny obumarcia brzozy.
Należy mieć na względzie, iż wprawdzie jak słusznie zauważa skarżący, procedura administracyjna nie obciąża strony obowiązkami udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej, jednak wynikający z art. 7 i 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego ciążący na organie prowadzącym postępowanie administracyjne, nie oznacza to jednak, że strona zwolniona jest od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, iż nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (patrz: wyrok NSA z 26 października 1984r. sygn. II SA 1205/84, ONSA 1984, z. 2, poz. 98).
Z powyższych względów uznać należało, iż skarga jest niezasadna i orzec na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) o jej oddaleniu.
/-/L. Drewniak – Żaba /-/J. Szaniecka /-/B. Kamieńska
Brak podpisu sędziego
spowodowany jest
jego nieobecnością
/-/J. Szaniecka
kk