II SA/Op 86/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2005-10-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
choroba zawodowaalergiczny nieżyt nosawarunki pracynarażenie zawodoweinspekcja sanitarnaK.p.a.postępowanie dowodoweopinie lekarskiepył papierniczykurz domowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej, wskazując na niewystarczające wyjaśnienie związku między warunkami pracy a alergią.

Skarżąca A. M. domagała się stwierdzenia choroby zawodowej - alergicznego nieżytu nosa, jednak organy sanitarne odmówiły, powołując się na badania wskazujące na uczulenie na alergeny pozazawodowe. Sąd uchylił te decyzje, uznając, że organy nie wyjaśniły wystarczająco, czy narażenie na pył papierniczy (mieszaninę pyłu papieru i kurzu domowego) na stanowisku pracy mogło być przyczyną schorzenia, naruszając przepisy K.p.a.

Sprawa dotyczyła skargi A. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O., która utrzymała w mocy decyzję o niestwierdzeniu u skarżącej choroby zawodowej - alergicznego nieżytu nosa. Organy obu instancji opierały się na orzeczeniach lekarskich, które wskazywały na uczulenie na alergeny pozazawodowe (roztocza kurzu domowego) i brak związku przyczynowo-skutkowego z warunkami pracy. Skarżąca kwestionowała sposób prowadzenia postępowania, zarzucając nienależyte zbadanie stanowiska pracy i ukrywanie przekraczanych norm zapylenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organy naruszyły przepisy K.p.a. Sąd wskazał, że opinie lekarskie nie wyjaśniły w sposób przekonujący, czy nadwrażliwość na kurz domowy nie jest związana z warunkami pracy przy obsłudze krajarki zwoików papieru toaletowego i czyszczeniu maszyny sprężonym powietrzem, gdzie występowało zapylenie kurzem papierniczym. Sąd podkreślił, że organy nie podjęły kroków w celu wyjaśnienia tej wątpliwości, a także pominęły narażenie na kontakt z pyłem zawierającym opiłki metalowe i pyłem ze szlifierek diamentowych. Wskazano na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie wyjaśniły wystarczająco, czy nadwrażliwość na kurz domowy nie jest związana z warunkami pracy, naruszając przepisy K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że opinie lekarskie nie były jednoznaczne co do wykluczenia zawodowej etiologii schorzenia, a organy nie podjęły działań w celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących wpływu pyłu papierniczego (mieszaniny pyłu papieru i kurzu domowego) na rozwój alergii u skarżącej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

Dz. U. Nr 132, poz. 1115 § § 2 ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczególnych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w sprawach

Do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest ustalenie, że choroba jest w wykazie i została spowodowana warunkami pracy.

Dz. U. Nr 132, poz. 1115 § § 2 ust. 3 pkt 3

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczególnych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w sprawach

Przy ocenie narażenia zawodowego na czynniki uczulające uwzględnia się rodzaj czynnika i fakt kontaktu z nim w czasie pracy.

Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 145 § 1 pkt 1 lit c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do określenia, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pomocnicze

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

K.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 84 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Opinie biegłych jako środek dowodowy.

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu oceny opinii biegłych.

K.p.a. art. 107

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczające wyjaśnienie związku między warunkami pracy a alergią. Naruszenie przepisów K.p.a. poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego. Niewyjaśnienie wpływu pyłu papierniczego (mieszaniny pyłu papieru i kurzu domowego) na rozwój alergii. Pominięcie innych potencjalnych czynników szkodliwych (opiłki metalowe, pył ze szlifierek).

Godne uwagi sformułowania

nie można wykluczyć ani w świetle przepisów rozporządzenia ani w oparciu o wykaz chorób zawodowych nie ma natomiast istotnego znaczenia - jak w innych chorobach - ocena czasu i wielkości ekspozycji zawodowej w diagnostyce chorób zawodowych o podłożu alergicznym decydujące znaczenie ma stwierdzenie zawodowego kontaktu z czynnikiem uczulającym.

Skład orzekający

Daria Sachanbińska

przewodniczący

Elżbieta Naumowicz

sprawozdawca

Roman Ciąglewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzania chorób zawodowych, w szczególności alergicznych, oraz obowiązków organów w zakresie postępowania dowodowego i oceny opinii lekarskich."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji alergicznego nieżytu nosa związanego z narażeniem na pył papierniczy i kurz domowy. Wymaga analizy konkretnych opinii lekarskich i stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie warunków pracy i rzetelne uzasadnienie decyzji w sprawach o choroby zawodowe, zwłaszcza gdy w grę wchodzą alergie.

Czy praca przy papierze może wywołać chorobę zawodową? Sąd wskazuje na błędy organów sanitarnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Op 86/05 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2005-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Daria Sachanbińska /przewodniczący/
Elżbieta Naumowicz /sprawozdawca/
Roman Ciąglewicz
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz asesor sądowy Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 24 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], nr [...], Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., rozstrzygnął o niestwierdzeniu u A. M. choroby zawodowej - alergicznego nieżytu nosa, wymienionej w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczególnych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu powołał się na orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych w K. oraz Instytutu Medycyny Pracy im. J. Nofera w Ł. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, podając, że A. M. w okresie od 1 czerwca 1991 r. do 3 lutego 2003 r. była zatrudniona w A w K. (obecnie B S.A. w K. na stanowisku pakowacza, obsługując w czasie zatrudnienia również krajarkę zwoików papieru toaletowego oraz czyszcząc maszynę poprzez odpylanie jej sprężonym powietrzem. W czasie tego zatrudnienia miała kontakt z pyłem papieru oraz dodatkowo podczas czyszczenia maszyny z pyłem zawierającym opiłki metalowe oraz pyłem ze szlifierek diamentowych. Podniósł, iż w wyniku badań nie stwierdzono zmian chorobowych w obrębie górnych dróg oddechowych, a testy z alergenami zawodowymi, w tym z pyłem papieru, wypadły ujemnie.
Z decyzją tą nie zgodziła się A. M., która we wniesionym odwołaniu zakwestionowała sposób prowadzenia postępowania epidemiologicznego, i jego przewlekłość. Zarzuciła nienależyte zbadanie stanowiska pracy pod względem narażenia zawodowego, twierdząc, że były przekraczane normy zapylenia, co ukrywał zakład pracy, stosując praktykę wyłączania wszystkich maszyn podczas dokonywania pomiarów, a obecnie zakład pracy przestał istnieć. Ponadto podniosła, że posiada dokumentację potwierdzającą jej stan zdrowia w czasie przystąpienia do pracy w A.
W wyniku rozpatrzenia tego odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, iż dokonane testy alergiczne skórne i prowokacyjne z alergenami pozazawodowymi i zawodowymi, w tym z próbkami pyłu papierowego pobranego z zakładu pracy, wykazały, iż objawy alergicznego nieżytu błony śluzowej górnych dróg oddechowych są związane z uczuleniem na alergeny pospolite, w szczególności na roztocza kurzu domowego, a nie z uczuleniem na alergeny zawodowe. Stwierdził, iż brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy warunkami pracy a rozpoznanym schorzeniem był podstawą orzeczeń uprawnionych jednostek oraz decyzji o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej. Poza tym wskazał, iż wniosek o ponowne przeprowadzenie dochodzenia w miejscu pracy i wykonanie pomiarów zapylenia na stanowisku pracy jest bezzasadny z uwagi na fakt, iż nie wielkość narażenia zadecydowała o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej, a pozazawodowe przyczyny schorzenia. Podniesiono nadto, iż w diagnostyce chorób zawodowych o podłożu alergicznym decydujące znaczenie ma stwierdzenie zawodowego kontaktu z czynnikiem uczulającym. Nie ma natomiast istotnego znaczenia - jak w innych chorobach - ocena czasu i wielkości ekspozycji zawodowej.
W skardze na powyższą decyzję A. M. wniosła o stwierdzenie jej nieważności, zarzucając rażące naruszenie przepisów art. 7 i 77 K.p.a. poprzez nieuzupełnienie dowodów polegające na nieprzeprowadzeniu dochodzenia w miejscu pracy i niewyjaśnienie przyczyn pogorszenia jej stanu zdrowia, argumentując, że przed przystąpieniem do pracy w A była zupełnie zdrowa. Wywodziła, że na stanowisku pracy przy obsłudze krajarki linii "perini" były przekraczane wszelkie normatywy higieniczne, w szczególności podczas odpylania sprężonym powietrzem.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując dodatkowo, że u skarżącej stwierdzono uczulenie na pospolite aeroalergeny - różne gatunki roztoczy, pyłki traw, drzew, pleśnie, chwast, sierść kota i psa, a nadto, że intensywność kontaktu z alergenem może przyspieszyć odczyn alergiczny, który przy niskich stężeniach, czasem niemierzalnych może wywołać odczyn - później. Poza tym podniósł, że postępowania organów Inspekcji Sanitarnej i badania w obu instancjach diagnostycznych nie mają na celu wyjaśnienia przyczyn pogorszenia stanu zdrowia, a jedynie ustalić czy uczulenie mógł wywołać czynnik występujący w środowisku pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten bada prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczególnych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanego dalej rozporządzeniem.
Powyższy akt prawny ustala wykaz chorób zawodowych i przepisie § 2 ust 1 określa, że przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym" i przepis ten należało brać pod uwagę przy ocenie zaskarżonej decyzji.
Z powołanego przepisu wynika, że w celu stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest ustalenie po pierwsze, że choroba ta zamieszczona jest w wykazie stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia oraz po drugie - że spowodowana została warunkami pracy narażającymi na jej powstanie. Samo stwierdzenie choroby zawodowej wymienionej w wykazie nie skutkuje automatycznie uznaniem, iż ma ona charakter choroby zawodowej. Istotne znaczenie ma ustalenie istnienia drugiej przesłanki materialnoprawnej, jaką jest stwierdzenie, czy schorzenie związane jest z warunkami pracy i narażeniem zawodowym.
W przedmiotowej sprawie postępowanie było prowadzone w kierunku stwierdzenia istnienia u skarżącej choroby zawodowej - alergicznego nieżytu nosa, wymienionego w wyżej powołanym wykazie chorób zawodowych pod poz. 12.
W związku z takim określeniem rodzaju schorzenia należy wskazać na wynikający z treści § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia obowiązek uwzględniania przy ocenie narażenia zawodowego w odniesieniu do czynników o działaniu uczulającym (alergenów) zarówno rodzaju czynnika, jak i faktu stwierdzenia kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika.
W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że powołane wyżej rozporządzenie zastąpiło obowiązujące do dnia 3 września 2002 r. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawach chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), a z porównania uregulowań zawartych w obydwu tych aktach prawnych wynika, że nie tylko uszczegółowiono wykaz chorób zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia, ale również rozszerzona została możliwość stwierdzania tego rodzaju chorób poprzez dopuszczenie sytuacji, w których ocena warunków pracy umożliwia stwierdzenie z wysokim prawdopodobieństwem faktu zaistnienia choroby w wyniku narażenia zawodowego.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, utrwalonym na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów dotyczących chorób zawodowych, powszechnie przyjmowano konstrukcję domniemania związku schorzenia z warunkami pracy. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1999 r., nr III RN 110/98 (Prok. i Pr. z 1999 r., nr 7-8, poz. 56) zajęto stanowisko, że "w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w Wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie." W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., nr II SA 372/82 (ONSA z 1982 r., nr 1, poz. 33) zawarto aktualny nadal pogląd, iż "Dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy - stosownie do § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 45, poz. 271) - ustalenie, że choroba ta mieści się w wykazie chorób zawodowych i została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystarczy zatem samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że - mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę - jej powstanie w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową." Analogiczny pogląd wynika z wyroku z dnia 19 lipca 1984 r., II PRN 9/84 (OSNCP 1985 r. z. 4, poz. 53), według którego w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie.
Powyższe rozstrzygnięcia zachowują w pełni aktualność, zważywszy na wskazywany już wyżej fakt, że w aktualnie obowiązującym rozporządzeniu zawarte zostało uregulowanie o dopuszczalności przyjęcia nie tylko bezsporności, ale również wysokiego prawdopodobieństwa spowodowania choroby działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy.
Przepisy analizowanego rozporządzenia regulują również wymagany tryb postępowania w zakresie ustalania choroby zawodowej, określając sposób dokonania oceny narażenia zawodowego, jej przeprowadzenia i sporządzenia (§ 2 ust. 2-5) oraz tryb zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej (§ 3). Zgodnie z § 5 właściwym do orzekania o chorobie zawodowej jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych pierwszego lub drugiego stopnia, wymienionych enumeratywnie w ust. 2 i 3 tego przepisu, do których należą m.in. poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, jako jednostki orzecznicze pierwszego stopnia oraz - od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w tych jednostkach - przychodnie, oddziały i kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo-rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy, jako jednostki drugiego stopnia.
Na zasadzie § 8 rozporządzenia decyzje o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia organy Inspekcji Pracy wydają na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika orzeczenia, przy czym w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, organ może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego.
Powyższe uregulowania wskazują, iż w toku postępowania dotyczącego ustalenia choroby zawodowej organy zobligowane są do stosowania przepisów procedury administracyjnej, wynikającej z przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. W szczególności organ administracji publicznej, jako podmiot kierujący postępowaniem, obowiązany jest, stosownie do art. 7 K.p.a., pojąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a nadto zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., w sposób wyczerpujący zebrać i następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Pod pojęciem materiału dowodowego rozumieć należy ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone dopóki organ nie ustali czy stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił czy też nie w rozpoznawanej sprawie.
Z treści powołanych przepisów wynika, iż decydujące znaczenie mają orzeczenia lekarzy właściwej jednostki służby zdrowia, które zgodnie ze słusznym utrwalonym poglądem wyrażanym w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 1998 r., sygn. akt nr I SA 1200/98 - System Informacji Prawnej LEX nr 458333), mają walor opinii w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Bez tej opinii bądź sprzecznie z nią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłych w granicach wskazanych w art. 80 K.p.a. Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywującego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii lekarza innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Dodać należy przy tym, iż z faktu, że opinia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej jest jednym ze środków dowodowych w rozumieniu art. 75 i 84 K.p.a., podlegających ocenie organu prowadzącego postępowanie, wynika bezwzględny obowiązek kontrolowania, czy wydana opinia wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy wymagające wiedzy specjalistycznej oraz czy jest rzeczowo i przekonywująco uzasadniona.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy obydwu instancji posłużyły się orzeczeniami lekarskimi Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. oraz Instytutu Medycyny Pracy im. J. Nofera w Ł., w których nie stwierdzono istnienia u skarżącej choroby zawodowej - alergicznego nieżytu nosa. Z treści tych opinii wynika, że oceny dokonano w oparciu o przeprowadzone testy wziewne, w wyniku których u A. M. ustalono uczulenie na alergeny pospolite, w szczególności na kurz domowy, a próby z innymi alergenami zawodowymi - tym z pyłem z papieru - wypadły ujemnie. Poza tym w treści karty wypisowej Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wynika, iż skarżąca od dzieciństwa chorowała na katar alergiczny o charakterze sezonowym. Okoliczność ta była kwestionowana przez skarżącą, która podawała, że do czasu podjęcia pracy była zdrowa, natomiast organ odwoławczy nie odniósł się do tego zarzutu.
W ocenie składu orzekającego, zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności treść opinii biegłych tj. orzeczeń lekarzy jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia, nie uzasadniała podjętego przez organy obydwu instancji rozstrzygnięcia o stwierdzeniu braku istnienia u skarżącej choroby zawodowej. Z opinii tych nie wynika w sposób przekonujący, że stwierdzona u A. M. wybitna nadwrażliwość na kurz domowy nie jest związana z warunkami wykonywanej pracy przy obsłudze krajarki zwoików papieru toaletowego oraz przy czyszczeniu tej maszyny sprężonym powietrzem, gdzie w środowisku pracy istniało - co nie jest kwestionowane - zapylenie kurzem papierniczym, będącym swoistą mieszanką pyłu papierowego i właśnie kurzu domowego. Takiej etiologii schorzenia w postaci alergicznego nieżytu nosa wywołanego uczuleniem na kurz domowy nie można wykluczyć ani w świetle przepisów rozporządzenia ani w oparciu o wykaz chorób zawodowych, którego opracowanie było wynikiem długoletnich badań dotyczących zagrożeń zawodowych, ustalenia czynników szkodliwych dla zdrowia, oceny ich wpływu na populację oraz obserwacji wyników badań interdyscyplinarnych w kierunku ustalenia zawodowej etiologii schorzeń powstałych w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia.
Opinie lekarskie jednostek orzeczniczych powinny w sposób wyczerpujący i jednoznaczny odnosić się do tego zagadnienia, jak również - stosownie do przepisu § 2 rozporządzenia - do kwestii oceny prawdopodobieństwa, czy istniejące narażenie w okresie ponad sześcioletniej pracy na stanowisku zajmowanym przez skarżącą mogło być przyczyną wystąpienia alergii, a jeśli nie to dlaczego i jakie okoliczności pozazawodowe przemawiają za przyjęciem takiego stwierdzenia. Z lektury akt wynika przy tym, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K., mając - jak się wydaje - wątpliwości co do możliwości wyeliminowania etiologii zawodowej schorzenia, zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w S. z prośbą o konsultację czy istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej z nadwrażliwością na roztocza kurzu domowego na zajmowanym stanowisku pracy, podając, że środowisko to charakteryzowało się znacznym zapyleniem kurzem papierniczym (będącym mieszaniną rozdrobnionego papieru i kurzu domowego). Pomimo nierozstrzygnięcia tej wątpliwości w orzeczeniach lekarzy organów pierwszego i drugiego stopnia, organy administracji, z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 k.p.a., nie podjęły żadnych kroków zmierzających do wyjaśnienia tej wątpliwości i nie zwróciły się o szersze wyjaśnienia wydanych opinii w aspekcie przepisów materialnoprawnych rozporządzenia, w związku z czym w dalszym ciągu pozostały niewyjaśnione kwestie o podstawowym znaczeniu.
Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zasadnie wskazał, iż w diagnostyce chorób alergicznych decydujące znaczenie ma kontakt z czynnikiem uczulającym, jednak ograniczył się wyłącznie do tego stwierdzenia i - podobnie jak organ pierwszej instancji - do powołania się na uzyskane w toku postępowania orzeczenia, nie wykazując, by taki kontakt nie występował na stanowisku pracy skarżącej, co narusza przepis art. 107 K.p.a. Poza tym zauważyć również należy, że opinie lekarskie jednostek orzeczniczych obydwu stopni nie odnoszą się do wskazywanego przez skarżącą narażenia na kontakt z pyłem zawierającym opiłki metalowe oraz pyłem ze szlifierek diamentowych w kontekście możliwości wystąpienia uczulenia. Okoliczności te pominęły również organy pierwszej i drugiej instancji, dopuszczając się i w tym zakresie naruszenia przepisów art. 7 i 77 K.p.a.
Stwierdzone naruszenie wskazanych wyżej przepisów procedury administracyjnej uniemożliwiają Sądowi dokonanie kontroli legalności zaskarżonej decyzji i mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji powoduje konieczność uchylenia decyzji wydanych w obydwu instancjach.
W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit c powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 135 tejże ustawy uchylono decyzję organu pierwszej instancji.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.
Rozstrzygnięcie w punkcie 2 wyroku oparto na dyspozycji art. 152 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI