II SA/Op 37/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2023-03-14
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyograniczenia ruchukara pieniężnazarządzający transportemodpowiedzialność obiektywnakontrola drogowaustawa o transporcie drogowymprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę zarządzającego transportem na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o ograniczeniach ruchu pojazdów ciężarowych, uznając odpowiedzialność przedsiębiorcy na zasadzie ryzyka.

Skarżący, jako zarządzający transportem, kwestionował nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o ograniczeniach ruchu pojazdów ciężarowych. Twierdził, że podjął wszelkie niezbędne działania zapobiegawcze i że odpowiedzialność spoczywa wyłącznie na kierowcy. Sąd uznał jednak, że odpowiedzialność przedsiębiorcy w transporcie drogowym ma charakter obiektywny i nie jest uzależniona od winy. Stwierdzono, że skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność, a podjęte przez niego środki zapobiegawcze były niewystarczające do uniknięcia naruszenia.

Sprawa dotyczyła skargi D. S., zarządzającego transportem w firmie P. Sp. z o.o., na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) utrzymującą w mocy karę pieniężną nałożoną za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Naruszenie polegało na wykonywaniu przewozu drogowego zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton w czasie obowiązywania okresowych ograniczeń ruchu. Skarżący argumentował, że podjął wszelkie niezbędne działania organizacyjne i zapobiegawcze, w tym szkolenia kierowców i planowanie tras, a odpowiedzialność powinna spoczywać wyłącznie na kierowcy. Kwestionował również sposób prowadzenia postępowania przez organy administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę, uznając, że odpowiedzialność przedsiębiorcy w transporcie drogowym ma charakter obiektywny i opiera się na zasadzie ryzyka. Sąd podkreślił, że przedsiębiorca odpowiada za naruszenia popełnione przez kierowców, nawet jeśli nie miał bezpośredniego wpływu na ich powstanie. Stwierdzono, że skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność zgodnie z art. 92c ustawy o transporcie drogowym, takich jak siła wyższa czy zdarzenia nadzwyczajne. Podjęte przez niego środki zapobiegawcze uznano za niewystarczające, a nadzór nad kierowcą za wadliwy. Sąd potwierdził, że ustalenia faktyczne organów były prawidłowe, a postępowanie zgodne z przepisami prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zarządzający transportem ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, a podjęte działania zapobiegawcze były niewystarczające do wyłączenia tej odpowiedzialności.

Uzasadnienie

Odpowiedzialność przedsiębiorcy w transporcie drogowym ma charakter obiektywny. Skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność, a jego działania zapobiegawcze były niewystarczające do uniknięcia naruszenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (26)

Główne

utd art. 92a § ust. 1, ust. 2, ust. 4, ust. 7, ust. 8

Ustawa o transporcie drogowym

prd art. 10 § ust. 11

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach art. § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach art. § 2 § pkt 3 lit. c

Pomocnicze

utd art. 92 § ust. 3

Ustawa o transporcie drogowym

utd art. 92b § ust. 1-2

Ustawa o transporcie drogowym

utd art. 92c § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

prd art. 7

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

prd art. 77 § § 1

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

prd art. 8 § § 1

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

prd art. 78 § § 1

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

k.p.a. art. 151

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Ppsa art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 145 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie (WE) nr 1071/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE oraz dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/79/WE art. art. 4 § ust. 1

Rozporządzenie (WE) nr 1071/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE oraz dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/79/WE art. art. 4 § ust. 2

Rozporządzenie (WE) nr 1071/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE oraz dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/79/WE art. art. 2 § pkt 5

Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 art. art. 10 § ust. 2 i 3

Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 art. art. 10 § ust. 1

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 6, 7, 8, 75, 77, 78, 80, 107 Kpa). Niezastosowanie art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Odpowiedzialność kierowcy jako wyłączna. Niewłaściwa ocena materiału dowodowego przez organy. Naruszenie art. 7 Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

Odpowiedzialność przedsiębiorcy w transporcie drogowym ma charakter obiektywny. Przedsiębiorca odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy. Przepis art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym dotyczy wyłącznie sytuacji wyjątkowych i nadzwyczajnych. Podjęte działania zapobiegawcze były niewystarczające.

Skład orzekający

Beata Kozicka

przewodniczący sprawozdawca

Krzysztof Bogusz

sędzia

Krzysztof Sobieralski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady obiektywnej odpowiedzialności przedsiębiorcy w transporcie drogowym za naruszenia przepisów przez kierowców oraz interpretacja przesłanek wyłączających odpowiedzialność na podstawie art. 92c ustawy o transporcie drogowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przepisów o ograniczeniach ruchu pojazdów ciężarowych, ale zasady odpowiedzialności mają szersze zastosowanie w transporcie drogowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu odpowiedzialności przedsiębiorców za błędy kierowców w transporcie drogowym, z jasnym wskazaniem na zasadę ryzyka i ograniczone możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności.

Przedsiębiorco, odpowiadasz za błędy kierowcy. Jak uniknąć kary za naruszenie przepisów transportowych?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Op 37/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Bogusz
Krzysztof Sobieralski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92a, ust. 1, ust. 2, ust. 4, ust. 7, ust. 8, art. 92 ust. 3, art. 92b ust. 1-2, art. 92c ust. 1,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 10 ust. 11,
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1, art. 8 § 1, art. 78 § 1, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2023 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 listopada 2022 r., nr BP.501.194.2022.1284.DL1.295413 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez D. S. (dalej: strona, skarżący) decyzją z dnia 21 listopada 2022 r., nr BP.501.194.2022.1284.DL1.295413, Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej Kpa, art. 4 pkt 22 lit. d oraz lit. 1, art. 92a ust. 2, 4 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.), dalej także ustawa lub utd, art. 10 ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), dalej: prd, oraz § 2 pkt 3 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 783 ze zm.), dalej rozporządzenie w sprawie okresowych ograniczeń oraz lp. 18 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej także: WITD) z dnia 31 grudnia 2021 r., nr WITD.DI.0152.I0053/95/21, o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) – utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy na wstępie przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach – podzielając w pełni ustalenia faktyczne organu pierwszoinstancyjnego oraz jego ocenę prawną – przypomniał, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie w zakresie wykonywania przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów po drogach. Wskazał organ odwoławczy, że w dniu 10 lipca 2021 r. o godzinie 10:20 na autostradzie A4 ([...] km) inspektorzy transportu drogowego zatrzymali do kontroli drogowej zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz przyczepy marki [...] o nr rej. [...], o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów przekraczającej 12 t. Ww. pojazdem kierował M. R. wykonując międzynarodowy transport drogowy rzeczy z Polski do Niemiec w imieniu i na rzecz P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w miejscowości K. przy ul.[...], [...] (dalej także: Spółka). Przypominał, że w toku kontroli stwierdzono, iż ww. zespół pojazdów poruszał się w okresie obowiązywania czasowych ograniczeń ruchu pojazdów dla pojazdów lub zespołów pojazdów o dmc powyżej 12 ton (tj. lp. 18 załącznika nr 4 do utd), czyli w czasie obowiązywania okresowego ograniczenia ruchu pojazdów, o których mowa w § 1 rozporządzenia, zakazu ich ruchu na drogach na obszarze całego kraju, w okresie od najbliższego piątku po zakończeniu zajęć dydaktyczno-wychowawczych albo w piątek, w który kończą się zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w szkołach do ostatniej niedzieli przed rozpoczęciem zajęć dydaktyczno-wychowawczych w szkołach, z zastrzeżeniem pkt 1 lit. h od godziny 8:00 do godziny 14:00 w sobotę. Przebieg i wyniki kontroli zostały, jak zaznaczył, udokumentowane w protokole kontroli z tego samego dnia, czyli 10 lipca 2021 r. nr [...].
Zaznaczył przy tym organ drugoinstancyjny, że na podstawie danych zawartych w bazie Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego (dalej KREPTD) ustalono, że osobą zarządzającą transportem przedsiębiorcy. P. Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości K. jest D. S.
Podniósł następnie organ odwoławczy, że z zebranego materiału dowodowego, w tym przytoczonego powyżej protokołu kontroli z dnia 10 lipca 2021 r. nr [...] oraz okazanych w trakcie kontroli dokumentów, dokumentacji fotograficznej jednoznacznie wynikają przytoczone wyżej ustalenia, t.j., iż w dniu 10 lipca 2021 r. o godzinie 10:20 na autostradzie A4 miała miejsce kontrola drogowa zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz przyczepy marki [...] o nr rej. [...] (przeprowadzona przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego), o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów przekraczającej 12 t, którym kierował M. R. pracownik Spółki.
Organ odwoławczy podkreślił, że powyższe ustalenia nie zostały zakwestionowane przez stronę. Nadto przypomniał, że w toku prowadzonego postępowania strona złożyła wyjaśnienia kwestionując prawdziwość twierdzeń kierowcy co do jego znajomości uregulowań prawnych dotyczących ograniczeń czasowych w przemieszczaniu się zespołu pojazdów przekraczającej 12 t. Zaznaczył GITD, że strona wskazała na nieprawdziwość oświadczenia kierowcy w trakcie kontroli dotyczącej braku poinformowania go o zakazach i ograniczeniach w ruchu i złożyła wniosek o przesłuchanie kierowcy. Strona wskazała nadto na podejmowane w przedsiębiorstwie działania, w tym informujące pracowników o zakazach i ograniczeniach w ruchu niektórych pojazdów, planowanie tras wyjazdów z uwzględnieniem tych ograniczeń; cykliczne kontrole kierowców, należytą staranność przy planowaniu zadań przewozowych, brak dodatków wynagrodzenia zachęcających do naruszania prawa i przede wszystkim wyłączną winę kierowcy za naruszenie (kierowca nie zgłaszał problemów z realizacją zadania przewozowego). Zaznaczył organ odwoławczy, iż strona wyeksponowała podejmowane w przedsiębiorstwie działania, oraz że kierowca nie zgłaszał problemów z realizacją zadania przewozowego. Podniósł GITD, że zdaniem strony wyciąg z KREPTD potwierdza właściwą organizację i dyscyplinę pracy w przedsiębiorstwie.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów strony i podnoszonego przez nią stanowiska zaakcentował, że na podstawie informacji zawartych w dowodach rejestracyjnych ww. zespołu pojazdów stwierdził, iż dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] wynosiła 18000 kg a przyczepy o nr rej. [...] 36000 kg tj. w sumie przekraczała 12 ton. Zespół ten został zatrzymany 10 lipca 2021 r. o godzinie 10:20 (sobota), natomiast zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w roku szkolnym 2020/2021 zakończyły się w dniu 25 czerwca 2021 r. a tym samym w chwili zatrzymania do kontroli obowiązywały okresowe ograniczenia ruchu pojazdów, o których mowa w § 1, poprzez zakaz ich ruchu na drogach na obszarze całego kraju, w okresie od najbliższego piątku po zakończeniu zajęć dydaktyczno- wychowawczych albo w piątek, w który kończą się zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w szkołach do ostatniej niedzieli przed rozpoczęciem zajęć dydaktyczno-wychowawczych w szkołach, z zastrzeżeniem pkt 1 lit. h od godziny 8:00 do godziny 14:00 w sobotę. W związku z tym, jak skonstatował GITD doszło do naruszenia ww. zakazu. Jednocześnie na podstawie zebranego materiału dowodowego organ stwierdził, że nie zachodzi wyłącznie z § 3 ww. rozporządzenia.
Mając to na uwadze organ odwoławczy wskazał, że strona wykonywała przewóz drogowy w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach, co z kolei uzasadnia utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) tytułem popełnienia naruszenia z lp. 18 załącznika nr 4 do utd.
Zaznaczył GITD, że po wnikliwej analizie zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego uznaje, iż argumenty skarżącej podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Wyjaśnił przy tym, że przedmiotowe postępowanie toczy się wobec D. S. jako podmiotu, o którym mowa w art. 92a ust. 2 utd (zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym). W przedmiotowym przypadku doszło bowiem do naruszenia obowiązków związanych z przewozem drogowym przez stronę jako osobę zarządzającą transportem przedsiębiorstwie Spółki. Zgodnie z art. 92a ust. 8 utd wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa we wskazanym powyżej ust. 2, a także wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 4 do ustawy. Dostrzegł nadto GITD, że Krajowy Rejestr Elektroniczny Przedsiębiorców Transportu Drogowego jest publicznie dostępną i jawną bazą danych prowadzoną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego udostępniona pod adresem: https://kreptd.gitd.gov.pl. Obowiązuje od dnia 30 listopada 2017 r. Został utworzony ustawą z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. 2016 poz. 1935). Rejestr składa się z trzech ewidencji: przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego; poważnych naruszeń, o których mowa w art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 1071/2009; osób, które zostały uznane za niezdolne do kierowania operacjami transportowymi przedsiębiorcy do czasu przywrócenia dobrej reputacji, zgodnie z art. 6 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009.
Na podstawie danych tam zawartych organ odwoławczy stwierdził, że w dniu 28 maja 2003 r. stronie został wydany certyfikat dotyczący kompetencji zawodowych nr [...] w zakresie krajowego transportu drogowego osób, a także, że była ona osobą zarządzającą transportem w kontrolowanej Spółce. Zaznaczył dalej GITD, że do obowiązków zarządzającego transportem należy zarządzanie operacjami transportowymi przedsiębiorstwa wykonywane w sposób rzeczywisty i ciągły, co wynika z art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009. W ramach zarządzania operacjami transportowymi na zarządzającym spoczywa nadzór nad przestrzeganiem przepisów obowiązujących w transporcie drogowym przez pracowników przedsiębiorstwa i osoby współpracujące z nim. W ocenie organu strona nie wywiązała się ze swoich obowiązków.
Zwrócił organ uwagę, na obowiązki zarządzającego transportem wynikające z art. 4 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1071/2009, zgodnie z którym Przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która: w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa; ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Zdaniem organu odwoławczego postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie organu I instancji. Powtórzył GITD, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w tym protokołu kontroli z 10 lipca 2021 r. nr [...], okazanych w trakcie kontroli dokumentów i dokumentacji fotograficznej jednoznacznie wynika, że w dniu 10 lipca 2021 r. o godzinie 10:20 (sobota, wakacje) strona dopuściła do wykonywania przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach zespołem pojazdów o dmc przekraczającej 12 ton. Jednocześnie do przedmiotowego przejazdu nie miało zastosowania wyłączenie z § 3 rozporządzenia dot. obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu. Tym samym strona dopuściła się naruszenia lp. 18 zał. nr 4 do utd.
Wskazał GITD – odnosząc się do zarzutów i stanowiska strony, że do naruszenia doszło z wyłącznej winy kierowcy, a podejmowane przez nią w przedsiębiorstwie działania, jak: informowanie pracowników o zakazach i ograniczeniach w ruchu niektórych pojazdów, planowanie tras wyjazdów z uwzględnieniem tych ograniczeń, czy cykliczne kontrole kierowców, a także brak dodatków wynagrodzenia za naruszania prawa, dowodzą tak jej należytej staranność przy planowaniu zadań przewozowych jak i przede wszystkim wyłączną winę kierowcy za naruszenie (kierowca nie zgłaszał problemów z realizacją zadania przewozowego) –iż działania te są niewystarczające do odstąpienia od nałożenia sankcji ustanowionej w utd i nie stanowią przesłanek pozwalających na wyłączenie odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 utd.
Zaznaczył przy tym GITD, że:
po pierwsze – wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej, a przesłanką odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków;
po drugie – w jego ocenie postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a także przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie;
po trzecie – przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, co w szczególności może mieć miejsce. jeżeli do naruszenia dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich którym podmiot wykonujący przewóz nie był w stanie się przeciwstawić (zob. G. Lubeńczuk, K. Sikora, Ustawa o transporcie drogowym, 2013, s. 520).
Na potwierdzenie prezentowej oceny odwołał się organ odwoławczy do stanowisk judykatury i doktryny podając, że akcentuje się w nich, iż przedsiębiorca powinien więc wykazać zaistnienie siły wyższej czy też sytuacji nadzwyczajnej. Na potwierdzenie tego twierdzenia przytoczył GITD wyrok WSA w Gdańsku z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 903/17, a także publikację: Ustawa o transporcie drogowym. Komentarz, red. dr Maciej Etel, dr hab. Anna Piszcz Warszawa 2020.
Jednocześnie zaakcentował GITD, iż na gruncie prawa administracyjnego zasadą jest, że odpowiedzialność ogranicza się do ustalenia, czy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego skutkującego nałożeniem kary administracyjno-prawnej. Nie dokonuje się natomiast oceny i nie czyni przedmiotem rozważań kwestii zawinionego działania strony lub braku winy oraz stopnia szkodliwości czynu. Do odpowiedzialności administracyjnej wystarczy jedynie, że organ stwierdzi naruszenie przepisu prawa materialnego obligującego go do wydania decyzji, w której określi karę administracyjną. Odpowiedzialność administracyjna skonstruowana jest na zasadzie ryzyka i oznacza, że nieważne jest, czy podmiot, który ma być ukarany zawinił, czy też nastąpiło określone zdarzenie. Dlatego twierdzenia strony nie zasługują na uwzględnienie.
Wskazał nadto organ drugoinstancyjny, że działanie na podstawie prawa w postępowaniu administracyjnym obejmuje dwa zasadnicze elementy, a mianowicie ustalenie przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji dokonał wszechstronnej oceny okoliczności sprawy i analizy całokształtu materiału dowodowego. Stwierdził przy tym GITD, że stan faktyczny w przedmiotowej sprawie został ustalony zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, stąd nie podzielił argumentów dotyczących naruszenia wskazanych odwołaniu przepisów postępowania. Zaznaczył, że mocą art. 75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Natomiast, stosownie do art. 78 Kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (§ 1). Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (§ 2). W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy był wyczerpujący, wiarygodny i spójny, a przeprowadzenie kolejnych dowodów miałoby istotnie jedynie na celu jedynie przedłużenie postępowania. Oceniając żądanie przeprowadzenia dowodów wskazanych przez stronę odwołał się do stanowiska NSA wyrażonego w wyroku z dnia 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1607/16, że żaden organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie wskazywanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tylko nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie. Podsumowując dokonaną ocenę kompletności materiału dowodowego wskazał, że organ I instancji postanowieniem z dnia 31 grudnia 2021 r. zasadnie odmówił stronie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierowcy. Jednocześnie organ odwoławczy również nie przychylił się do uwzględnienia wniosku strony o przesłuchanie zarządzającego transportem w firmie D. S. Argumentując podał, że organ nie jest skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i może swobodnie, tj. zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w danej sprawie, ustalić stan faktyczny sprawy. Oczywiście zapatrywanie organu nie może być przy tym dowolne, arbitralne, przeczące podstawowym regułom logiki, zweryfikowanym prawom naukowym lub przeprowadzonym już w danej sprawie innym dowodom (...) Organy administracji mają obowiązek podejmować czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, nie zaś wszelkie czynności, których przeprowadzenie postuluje strona postępowania. To, czy dany dowód zostanie przeprowadzony, zależy od oceny przydatności tego dowodu dla wyjaśnienia okoliczności sprawy, co do których organ ma wątpliwości. Szeroki zakres środków dowodowych możliwych do zastosowania w sprawie na podstawie art. 75 Kpa nie powoduje konieczności ich przeprowadzania, jeśli dana okoliczność została już wyjaśniona w oparciu o inny dowód i nie został on podważony.
Równocześnie w ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy zgromadzony nie zawiera przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c utd w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 utd, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Okoliczności sprawy i dowody muszą wskazywać, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie brak jest również podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 utd. Wyjaśnił GITD, że ustawa o transporcie drogowym nie wymienia konkretnych przykładów sytuacji, które pozwalają na zastosowanie ww. przesłanek, natomiast ich doprecyzowanie znajduje się w orzecznictwie sądów administracyjnych. Z literalnego brzmienia przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 utd wprost wynika, że brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Wskazane w art. 92c utd przesłanki egzoneracyjne odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach zarządzający transportem nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. W ocenie organu odwoławczego strona nie dochowała należytej staranności poprzez wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów po drogach.
Tym razem, także odwołując się do stanowiska judykatury, podał GITD, że odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym ma charakter obiektywny, co oznacza, że nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Jej istotą jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Nakładana jest niezależnie od winy kierowcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Ustawodawca określił bowiem odrębnie odpowiedzialność zarówno dla kierowcy na podstawie art. 92 ustawy o transporcie drogowym, jak i dla podmiotu wykonującego przewóz drogowy stosownie do art. 92a ust. 1 ww. ustawy, czy też dla zarządzającego transportem, na zasadzie art. 92a ust. 2 ww. Ustawy – tak: NSA w wyroku z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt: II GSK 46/22.
Kontynuując podkreślił GITD, że ciężar dowodu w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 utd spoczywa na stronie postępowania. W omawianym przypadku strona nie przedłożyła wystarczających dowodów na potwierdzenie, iż w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność za popełnienie naruszenia na podstawie art. 92c ust. 1 utd. Wskazał, że wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów po drogach jest bezsporne. Jednocześnie przedstawione przez stronę w toku postępowania wyjaśnienia i dowody m.in. w postaci oświadczenia kierowców nie stanowią wystarczających dowodów potwierdzających, że zapewnia w przedsiębiorstwie prawidłową organizację pracy w przedsiębiorstwie. Zdaniem organu strona nie przedstawiła dowodów wskazujących na okoliczność, że w niniejszej sprawie nie podlegała zakazom i ograniczeniom w ruchu w przypadku zespołu pojazdów, którym wykonywany był przewóz, a także nie wykazała braku wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający nie mógł przewidzieć. Strona wskazała na planowanie tras wyjazdów z uwzględnieniem tych ograniczeń w ruchu i należytą staranność przy planowaniu zadań przewozowych, jednak nie przedstawiła dowodów na te okoliczności. Powtórzył także, że to po stronie zarządzającego transportem spoczywa obowiązek należytej dbałości o to, aby przewóz był wykonywany z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, w tym rozporządzenia w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach.
Na zakończenie skonstatował organ drugoinstancyjny, że materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy w pełni potwierdza fakt naruszenia przepisów przez stronę, a nadto, iż kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 utd. W odniesieniu zaś do wysokości kary zauważył, iż art. 92a ust. 2, 4 i 8 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 4 do utd określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 4 do utd. Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d Kpa, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 Kpa nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Kary pieniężne za naruszenia powstałe na gruncie utd są określone w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego. Ustalone kary, jak zaznaczył GITD, nie podlegają obniżeniu nawet w przypadku incydentalnego charakteru naruszenia. Podkreślił, że ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej od możliwości finansowych, incydentalnego charakteru naruszenia, czy też rodzaju wykonywanego zawodu lub prowadzonej działalności przez stronę.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zaskarżyła orzeczenie odwoławcze w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W zasadniej kwestii autor skargi powtórzył dotychczas prezentowane, podniesione w odwołaniu zarzuty i argumenty przytoczone na ich poparcie. Zarzucił orzekającemu w sprawie organowi odwoławczemu naruszenie:
– art. 7 Konstytucji RP;
– art. 6 Kpa poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę praworządności;
– art. 7 Kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na niepodjęciu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
– art. 8 Kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;
– art. 75 Kpa poprzez jego niezastosowanie w sprawie;
– art. 77 Kpa poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;
– art. 78 Kpa poprzez zignorowanie wniosku strony o przeprowadzenie dowodu;
– art. 80 Kpa poprzez naruszenie zasady z niego wynikającej;
– art. 107 Kpa poprzez niezrozumiałe i niepoparte stosownymi dowodami uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji;
– art. 92c ustawy z dnia 6 września 200lr. o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie.
Podnosząc te zarzuty wniósł autor skargi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie wniósł o zasądzenie od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów opłaty sądowej.
W jej uzasadnianiu autor skargi rozwinął zarzuty przytoczone w jej petitum, akcentując, że w czasie trwania postępowania wyjaśniającego oraz administracyjnego wnioskował do organów obu instancji o wykonanie czynności procesowych, które to stanowiłyby dowód w toczącym się postępowaniu, potwierdzający brak jego wpływu na zachowanie kierowcy. Powyższe dowody w jego ocenie stanowiłoby konieczność zastosowania w sprawie art. 92c utd. Przedstawiony w załączniku do protokołu kontroli opis naruszeń opierał się tylko i wyłącznie na nieprawdziwej treści oświadczenia. Ponadto w jego ocenie w celu obiektywnego rozpoznania udziału strony oraz jej wpływu na wystąpienie naruszenia koniecznym było przesłuchanie osób zaangażowanych w realizowane zadanie transportowe w dniu kontroli drogowej na potwierdzenie właściwie zaplanowanych tras dla kontrolowanego kierowcy, który mógł je wykonać nie naruszając obowiązujących zakazów jazdy. Bezspornym faktem jest również fakt, że obydwa organy swoim postępowaniem celowo ograniczyły możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, uchybiły podstawowym zasadom rzetelności prowadzonego postępowania oraz zachowania słusznego interesu strony. Podniósł, że przedstawił bardzo konkretne i istotne dla wydania rozstrzygnięcia wyjaśnienia oraz dowody, które winny być w postępowaniu wyjaśniającym uwzględnione. Wnioski w powyższej kwestii podtrzymuje nadal.
Podkreślił autor skargi, że regulacje dotyczące wymierzania administracyjnych kar pieniężnych mają charakter regulacji karnych (penalnych), którego to charakteru nie wyłącza orzekanie w ich przedmiocie w postępowaniu administracyjnym (por. wyroki Sądu Wspólnot Europejskich z dnia 23 września 2006 r., sygn. T-43/02, w sprawie Jungbunzlauer AG v. Komisja Wspólnot Europejskich, Lex nr 227057 oraz z dnia 8 października 2008 r., sygn. T-69/04, w sprawie Schunk GmbH i Schunk Kohlenstoff-Technik GmbH v. Komisja Wspólnot Europejskich, Lex nr 449065). Powyższe oznacza, iż na organie administracji orzekającym w sprawie ciąży obowiązek przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego, w ramach którego podjęte zostaną wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 Kpa i art. 77 § 1 Kpa), w tym zwłaszcza poczynienia ustaleń odnoszących się do podmiotu podlegającego odpowiedzialności oraz przypisywanego mu deliktu administracyjnego.
Ponadto zdaniem skarżącego organy obu instancji w czasie prowadzonego postępowania nie udowodniły w żaden sposób mojej winy oraz nie wyjaśniły w sposób jednoznaczny kwestii stanu faktycznego z dnia kontroli. Kierowca złożył nieprawdziwe oświadczenie, a ja przedstawiłem dowody wskazujące na zupełnie inne okoliczności. W ocenie skarżącego powyższe w przedmiotowej sprawie ma niezwykle istotne znacznie. Jego zdaniem bezspornie nie udowodniono stanu faktycznego, który skutkuje obciążeniem go odpowiedzialnością. Ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika absolutnie, że godził się na to aby kierowca łamał obowiązujące zakazy. Zaznaczył, że istnieje dokumentacja w zakresie przekazania kierowcy właściwych i prawidłowych informacji. W ocenie strony ustalenia powyższe są podstawowymi, aby skierować ewentualny zarzut wobec mojej osoby, a organy dwóch instancji ustaleń tych nie wykonały. Zdaniem strony skarżącej przedwcześnie zakończono postępowanie nie wyjaśniając wszelkich niezbędnych okoliczności związanych ze stwierdzonym naruszeniem. W przedmiotowej sprawie zaistniały bezspornie okoliczności wyłączające odpowiedzialność skarżącego za rzekome naruszenia w myśl obowiązujących przepisów prawa. Poza sporem jest fakt, że organ kontrolny nie przedstawił dowodów świadczących o wpływie strony na powstanie naruszeń, w konsekwencji brak jest podstaw do skierowania odpowiedzialności wobec mojej osoby. Zatem obydwa organy nie rozpoznały sprawy w całości, wydały rozstrzygnięcia nie rozpoznając sprawy, wydały decyzję w oparciu o szczątkowy materiał zgromadzony w sprawie.
W dalszych motywach autor skargi podniósł, że w toku postępowania organy I oraz II instancji nie przedstawiły rzeczywistej argumentacji oraz dowodów świadczących o bezspornej odpowiedzialności zarządzającego za stwierdzone naruszenie, a ocena materiału dowodowego była stronnicza i nieobiektywna. Dodał, ze organ nie przeprowadził czynności dowodowych w przedmiocie wykazania braku wpływu strony na wystąpienie naruszenia, naruszając jej gwarancje procesowe w kwestii możliwości wykazania w toczącym się postępowaniu administracyjnym niezasadności obciążenia jej odpowiedzialnością za stwierdzone naruszenia. Zanegował przy tym skarżący legalność działania organów orzekających w sprawie a także nieuzasadnienie wydanych orzeczeń kształtujących jego sytuację administracyjnoprawną. W obszernych wywodach, na ich poparcie – analogicznie jak GITD – przytoczył orzecznictwo z przedmiotu rozstrzygania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu ponownie opisał przebieg postępowania, powielając kwestie prawne, które legły u podstaw wydania objętego skargą rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej powoływanej jako: Ppsa uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 Ppsa. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 Ppsa sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że jest ona niezasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli sądowej jest przytoczona na wstępie decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 listopada 2022 r., nr BP.501.194.2022.1284.DL1.295413 utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 31 grudnia 2021 r., nr WITD.DI.0152.I0053/95/21, o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach.
Przechodząc do oceny wydanego rozstrzygnięcia wskazać należy, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi art. 92a ust. 2, 4 i 8 ustawy o transporcie drogowym, art. 10 ust. 11 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a także § 2 pkt 3 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów oraz lp. 18 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. W sprawie niesporne są co do zasady tak kontrola drogowa jak i jej zasadnicze ustalenia, strona skarżąca kwestionuje natomiast konsekwentnie przypisaną jej wskutek dokonanej kontroli odpowiedzialność za zachowanie kierowcy a jej pracownika, akcentując przede wszystkim, że w prowadzonym przez nią przedsiębiorstwie podejmowane są działania, które w jej ocenie nie pozwalają na przypisanie jej odpowiedzialności. Wskazała strona m.in. na podejmowana działania, w tym informujące pracowników o zakazach i ograniczeniach w ruchu niektórych pojazdów, planowanie tras wyjazdów z uwzględnieniem tych ograniczeń; cykliczne kontrole kierowców. Jej zdaniem działania te realizowane są z należytą starannością. Zaznaczyła strona, że kierowca nie zgłaszał problemów z realizacją zadania przewozowego.
Tym samym – przechodząc do wskazania argumentów leżących u podstaw dokonanej przez Sąd oceny działań organów podejmowanych w sprawie – przypomnieć należy, że z zebranego materiału dowodowego, w tym przytoczonego powyżej protokołu kontroli z dnia 10 lipca 2021 r. nr [...] oraz okazanych w trakcie kontroli dokumentów, dokumentacji fotograficznej jednoznacznie wynika, iż w dniu 10 lipca 2021 r. o godzinie 10:20 na autostradzie A4 miała miejsce kontrola drogowa zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz przyczepy marki [...] o nr rej. [...] (przeprowadzona przez uprawniony i legitymowany do tego podmiot, tj. inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego), o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów przekraczającej 12 t, którym kierował pracownik Spółki. W toku kontroli kierowca okazał m.in. dowody rejestracyjne pojazdów, wypis z licencji [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy wydany Spółce i dokumenty przewozowe. W toku kontroli stwierdzono, że podmiotem wykonującym przewóz była Spółka. Na podstawie danych zawartych w bazie KREPTD ustalono, że osobą zarządzającą transportem w Spółce jest skarżący.
Przenosząc te ustalenia na regulacje prawne podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 92a ust. 1 utd, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (art. 92 ust. 3 utd).Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92 ust. 7 utd).
Z kolei w lp. 1.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym określono, że kara pieniężna za naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach wynosi 2.000 zł.
Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r., akt ten określa okresowe ograniczenia oraz zakaz ruchu pojazdów i zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton, z wyłączeniem autobusów.
Stosownie do § 2 pkt 1 ww. rozporządzenia wprowadza się okresowe ograniczenia ruchu pojazdów, o których mowa w § 1, poprzez zakaz ich ruchu na drogach na obszarze całego kraju, w następujących terminach:
1) od godziny 8:00 do 22:00 w dni ustawowo wolne od pracy:
a) 1 stycznia - Nowy Rok,
b) pierwszy dzień Wielkiej Nocy,
c) drugi dzień Wielkiej Nocy,
d) 1 maja - Święto Państwowe,
e) 3 maja - Święto Narodowe Trzeciego Maja,
f) pierwszy dzień Zielonych Świątek,
g) dzień Bożego Ciała,
h) 15 sierpnia - Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny,
i) 1 listopada - Wszystkich Świętych,
j) 11 listopada - Narodowe Święto Niepodległości,
k) 25 grudnia - pierwszy dzień Bożego Narodzenia,
l) 26 grudnia - drugi dzień Bożego Narodzenia;
2) od godziny 18:00 do godziny 22:00 w dzień poprzedzający dzień określony w pkt 1 lit. b-j;
3) w okresie od najbliższego piątku po zakończeniu zajęć dydaktyczno- wychowawczych albo w piątek, w który kończą się zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w szkołach do ostatniej niedzieli przed rozpoczęciem zajęć dydaktyczno-wychowawczych w szkołach, z zastrzeżeniem pkt 1 lit. h:
a) od godziny 18:00 do godziny 22:00 w piątek,
b) od godziny 8:00 do godziny 14:00 w sobotę,
c) od godziny 8:00 do godziny 22:00 w niedzielę.
Ponadto art. 92a ust. 1 ustawy ustala odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów określających warunki i obowiązki tego przewozu, ustalając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenie w tym zakresie. Z kolei zgodnie z 92a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Stosownie zaś do art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych.
Zgodnie z art. 92a ust. 8 ustawy o transporcie drogowym, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy.
Równocześnie mocą art. 2 pkt 5 rozporządzenia 1071/2009 zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 rozporządzenia 1071/2009 przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która: a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa; ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty. Stosownie do art. 4 ust. 2 rozporządzenia 1071/2009 jeżeli przedsiębiorca nie spełnia wymogu posiadania kompetencji zawodowych, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. d), właściwy organ może zezwolić na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bez wyznaczenia zarządzającego transportem zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, pod warunkiem że: przedsiębiorca wyznaczy osobę fizyczną posiadającą miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty, spełniającą wymogi przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) oraz uprawnioną na mocy umowy do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu tego przedsiębiorcy; umowa wiążąca przedsiębiorcę z osobą, o której mowa w lit. a), precyzuje zadania, które ma ona wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły, oraz określa zakres obowiązków związanych z funkcją zarządzającego transportem.
Zadania, które należy sprecyzować, obejmują w szczególności utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem; w charakterze zarządzającego transportem osoba, o której mowa w lit. a), może kierować operacjami transportowymi nie więcej niż czterech różnych przedsiębiorstw, realizowanymi za pomocą połączonej floty, liczącej ogółem nie więcej niż 50 pojazdów. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o obniżeniu liczby przedsiębiorstw lub łącznej wielkości floty pojazdów, którymi może zarządzać ta osoba; oraz osoba, o której mowa w lit. a), wykonuje określone zadania wyłącznie w interesie przedsiębiorcy, a jej obowiązki są wykonywane niezależnie od przedsiębiorców, na rzecz których dany przedsiębiorca wykonuje przewozy.
Mocą art. 4 ust. 3 i 4 rozporządzenia 1071/2009 państwa członkowskie mogą podjąć decyzję, aby zarządzający transportem wyznaczony zgodnie z ust. 1 nie mógł być dodatkowo wyznaczony zgodnie z ust. 2 lub, aby mógł być wyznaczony jedynie w odniesieniu do ograniczonej liczby przedsiębiorstw lub floty pojazdów mniejszej niż określona w ust. 2 lit. c (ust. 3) Przedsiębiorca powiadamia właściwy organ o wyznaczeniu zarządzającego lub zarządzających transportem (ust. 4). Według lp. 18 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym wykonywanie przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach sankcjonowane jest na zarządzającego karą pieniężną w wysokości 1.000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych).
Ponadto mocą art. 10 pkt 11 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Minister właściwy do spraw transportu, mając na uwadze konieczność ochrony dróg przed zniszczeniem oraz zapewnienie bezpieczeństwa ruchu w okresie zwiększonego natężenia ruchu pojazdów osobowych, może wprowadzić, w drodze rozporządzenia, okresowe ograniczenia ruchu pojazdów na drogach lub zakaz ruchu niektórych rodzajów pojazdów.
Dostrzeżenia wreszcie wymaga, na co zasadnie zwracały uwagę orzekające w sprawie organy, że odpowiedzialność przewidziana w tym przepisie nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku 1 do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, zawarty został w załączniku nr 3, do którego odsyła art. 92a ust. 7 utd. Określone w załączniku kary pieniężne ustawodawca ustalił w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów.
W niniejszej sprawie podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło popełnienie naruszenia określonego w lp. 18 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. Okolicznością bezsporną było przemieszczanie się w dniu 10 lipca 2021 r. o godzinie 10:20 na autostradzie A4 zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz przyczepy marki [...] o nr rej.[...] , o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów przekraczającej 12 t. Ww. zespołem pojazdów kierował pracownik skarżącego. Z prawidłowo poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, a niepodważonych przez stronę skarżącą wynika, że transport nie korzystał z ograniczeń dotyczących zakazu przemieszczania się w dniu kontroli. Poza sporem jest okoliczność, że w dacie kontroli obowiązywał zakaz ruchu na drogach pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton, a takim pojazdem poruszał się w tym czasie kierowca będący pracownikiem Spółki.
Tym samym Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę nie potwierdza zasadności twierdzenia strony skarżącej, że nie ponosi odpowiedzialności albowiem kierowca de facto samowolnie będąc prawidłowo pouczonym nie dostosował się do obowiązujących ograniczeń, podzielając stanowisko organów administracji, że argumentacja strony nie potwierdzała zaistnienia w sprawie okoliczności określonych w przepisie art. 92c utd, tj. że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć.
Powołany przepis przewiduje wyjątki od zasady odpowiedzialności obiektywnej podmiotu wykonującego przewóz ustanowionej w art. 92a ust. 1 utd. Zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 1 utd. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Dokonując w tym miejscu oceny zarzutów zgrupowanych jako naruszenia prawa materialnego należy zauważyć, że nie zasługują one na uwzględnienie, podkreślenia wymaga, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (np. wyrok NSA z 5 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1119/13).
W rozpoznanej sprawie ustalono, że w dniu przejazdu obowiązywał zakaz ruchu na drogach pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton, który kierowca naruszył. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez stronę skarżącą.
Zdaniem sądu z uwagi na zarzuty sformułowane w skardze zarówno te odnoszące się do naruszenia Konstytucji RP, jak i przepisów postępowania oraz prawa materialnego, których Sąd nie podziela i nie uznaje ich zasadności, przypomnienia wymaga – ukształtowana na tle transportu drogowego tak w prawie krajowym jak i prawie wspólnotowym – zasada odpowiedzialności za naruszenie przepisów związanych z przewozem przedsiębiorcy zatrudniającego kierowcę.
Otóż bowiem zarówno w przepisach ustawy o transporcie drogowym, a także w rozporządzeniu (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. WE nr L 102 z dnia 11 kwietnia 2006 r. z późn. zm.), ustanowiono, co do zasady, że administracyjne kary pieniężne za wykonanie przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego mogą być nałożone na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem (na przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego), na gruncie prawa krajowego kwestie te reguluje art. 92a ust. 1 ustawy.
Tym samym to podmiot wykonujący przewóz drogowy odpowiada zarówno za własne naruszenia, jak i naruszenia przepisów prawnych, których dopuszczają się kierowcy. Przedsiębiorca, na co zasadnie zwraca się uwagę w judykaturze, jest zatem odpowiedzialny za działania kierowców i ponosi z tego tytułu ryzyko w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (tak np. WSA w Rzeszowie w wyroku z 16 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 371/18 oraz orzeczenia tam przywołane).
W tym miejscu wskazać należy także, iż podmiot wykonujący transport drogowy jako pracodawca jest więc, co do zasady, obciążony skutkami niewłaściwego doboru pracowników do danego zadania i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich działań (tak też NSA w wyroku z 17 października 2017 r., sygn. akt II GSK 2923/16). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z którym utożsamia się skład orzekający w tej sprawie podnosi się, iż to na przedsiębiorcy spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje, dlatego też bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy (zob. wyrok NSA z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1864/16).
W świetle powyższego należy stwierdzić, iż prawidłowo organy orzekające w sprawie zaakcentowały, iż art. 92a ust. 1 utd stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy, a obalenie tego domniemania jest możliwe, gdy spełnione są przesłanki z art. 92b ust. 1 lub art. 92c ust. 1.
Zgodnie z art. 92b ust. 1-2 ustawy o transporcie drogowym nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:
po pierwsze – właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);
po drugie – prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Natomiast zgodnie z art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy łub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.
Jak wskazano powyżej takie unormowania normodawcy krajowego odpowiadają regulacjom wspólnotowym. Potwierdzają to wyżej powołane przepisy unijne. Zgodnie z art. 10 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85: przedsiębiorstwo transportowe organizuje prace kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału 11 niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim.
Podsumowując należy także zaznaczyć, iż co do zasady z mocy art. 92a ustawy oraz art. 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, za naruszenia przepisów wyznaczających czas pracy kierowców, ponoszą odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy. Uwolnienie się od tej odpowiedzialności wymaga wykazania przez przedsiębiorcę przesłanek z art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 ustawy.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, odnoszącym się do stosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, przyjmuje się jednolicie, że powołana regulacja dotyczy wyłącznie sytuacji i zdarzeń nieoczekiwanych i nadzwyczajnych, które w sprawie nie zaistniały. Jedynie okoliczności i zdarzenia o takim charakterze, są tymi, których podmiot wykonujący przewóz nie może przewidzieć i nie ma na nie wpływu. Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy i umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej jest możliwe w przypadku powołania się przez niego na zaistnienie zdarzeń i okoliczności o charakterze wyjątkowym oraz nadzwyczajnym, ustalenia przez organ, że istotnie wystąpiły one w sprawie, a także wykazania ich wpływu na wykonywanie transportu drogowego. Należy także zauważyć, że z art. 92c ust. 1 pkt 1 utd wynika, że przesłanki uwalniające od odpowiedzialności przewoźnika nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy dochowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć (zob. wyrok NSA z dnia 24 września 2020 r., sygn. akt II GSK 78/18).
W świetle powyższego należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo oceniono, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, a w konsekwencji umorzenia postępowania na tej podstawie.
Jak już wyżej wspomniano powołany przepis odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. W rozpoznanej sprawie taka niemożliwa do przewidzenia, wyjątkowa sytuacja nie miała miejsca. Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że obowiązkiem strony, jako profesjonalnego podmiotu gospodarczego, było takie zaplanowanie trasy przejazdu, aby zapewnić przestrzeganie obowiązujących przepisów prawa. Jak wynika ze stanowiska strony skarżącej za wystarczając do uchylenia się od odpowiedzialności uznaje informowanie pracowników o zasadach, czyli ich szkolenie, a także nie wprowadzanie profitów zachęcających do naruszeń. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że w dobie techniki informatycznej zasadnym i oczekiwanym jest, ale także dość często praktykowanym przez przedsiębiorców świadczących usługi transportowe, korzystanie z dobrodziejstw nauki i techniki. W tym bieżąca kontrola pracownika podczas pracy z wykorzystaniem np. usług cyfrowych. Rację ma organ II instancji wskazując, że nadzór w przedsiębiorstwie był niewystarczający, skoro kierowcy zlecono transport w określonym czasie i wydano mu środki służące do realizacji usługi, a następnie nie nadzorowano jego pracy. Świadczy to niewątpliwie o niewłaściwej organizacji w przedsiębiorstwie i niewłaściwym nadzorowaniu osób, którymi strona posługuje się wykonywaniu przewozów drogowych. Dlatego organ odwoławczy słusznie uznał, że brak jest podstaw do zastosowania powołanego przepisu. To bowiem na stronie, jako na przedsiębiorcy, ciąży obowiązek zachowania należytej staranności w działaniach, które podejmuje. W tym przypadku to strona powinna dołożyć wszelkich starań, jako prowadząca działalność gospodarczą, aby wykonywać podejmowane czynności i związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, zgodnie z prawem. Dlatego to przedsiębiorca powinien zadbać, aby nie wykonywać przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach.
W judykaturze akcentuje się od wielu już lat, że sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2098/13, CBOSA). Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, dotyczy okoliczności wyjątkowych i nadzwyczajnych oraz niezależnych od przedsiębiorcy, co prowadzi do wniosku, że przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy nie jest zwolniony z odpowiedzialności, gdy wyłączna wina za powstanie naruszenia spoczywa na kierowcy. Podzielając przytoczoną argumentację, przyjąć należy, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek ustalenia, czy kierowcy, którymi się on posługuje przy wykonywaniu przewozu (niezależnie od formy prawnej takiej relacji) dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań tych osób, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wpływ przedsiębiorcy na pracę, realizujących przewóz drogowy kierowców polega bowiem nie tylko na prowadzonych szkoleniach czy odbieraniu od nich oświadczeń o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów itp., lecz przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło.
Nie można więc skutecznie powoływać się na treść tego przepisu w sytuacji, gdy to kierowca, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Strona skarżąca nie wykazała wystąpienia okoliczności ujętych tym przepisem czyli nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. W analizowanym przepisie chodzi bowiem w istocie o okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, a więc o sytuacje powstałe w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy, np. klęski żywiołowe, katastrofy czy wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych. Ponadto skarżący miał wpływ na powstałe naruszenie poprzez właściwy dobór osób, przy pomocy których wykonuje transport drogowy. Jednocześnie mając świadomość, że przejazd realizowany będzie w okresie ograniczeń to obowiązkiem strony, jako profesjonalnego podmiotu gospodarczego, było takie zaplanowanie czasu i trasy przejazdu, aby zapewnić przestrzeganie obowiązujących przepisów prawa.
W powyższych okolicznościach faktycznych sprawy brak było podstaw do uwzględnienia zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych, albowiem stan faktyczny został ustalony, strona miała zapewniony w nim udział, czego dowodem jej aktywność dowodowa, składane pisemne oświadczenia, które organy wzięły pod uwagę i należycie oceniły. To, że organ odmiennie od strony ocenia podnoszone przez nią okoliczności nie uzasadnia zarzutu wadliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego. W sprawie nie kwestia instrukcji czy pouczeń strony i praktyk wynagradzanie kierowców miała istotne znaczenia, okoliczności tych nie podważył co do zasady organ, ale brak de facto właściwej organizacji pracy, która skutkowała zdarzeniem naruszającym prawo.
Na podstawie dokonanych ustaleń, w tym analizy i oceny stanowiska strony organ obu instancji słusznie wskazały, że zgodnie z dyspozycją art. 92a ust. 1 ustawy, kara pieniężna może być nałożona na podmiot wykonujący przewóz, a więc w rozpoznawanej sprawie na przedsiębiorcę, który w ramach prowadzonej działalności realizuje przewozy. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny (zob. np. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11). Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Natomiast sama ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej celem jest bowiem zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego i przestrzeganie przepisów powszechnie obowiązujących. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną. Należy wskazać, że nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (tak NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10). Powyższy przepis, o czym szerzej powyżej, ustanawia bowiem domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych prawem obowiązków (zob.: wyrok NSA z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1257/06, czy też wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 364/11, wszystkie przytoczone w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA).
Mając to na uwadze Sąd uznał, że ustalenia dokonane przez organy obu instancji, odpowiadają wymogom postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym normom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1, art., 8 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa. Wskazać należy, że zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 Kpa są o tyle bezzasadne, że stan faktyczny będący podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest niesporny, odmienna jest ocena odpowiedzialności strony za ujawnione naruszenia. Fakt, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oceniony został przez organ odwoławczy w sposób inny, niż oczekiwała tego strona skarżąca, nie powoduje, że postępowanie wyjaśniające może być uznane za wadliwe. W ocenie Sądu, materiał dowodowy na którym organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie, stanowi wyczerpujący materiał dowodowy pozwalający na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy. Sąd – jak wskazano powyżej – nie podzielił zarzutów skargi i argumentów przytoczonych na ich poparcie.
Tym samym Sąd, na podstawie art. 151 Ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI