Pełny tekst orzeczenia II SA/OP 357/22

II SA/Op 357/22 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Agencja Mienia Wojskowego
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 par. 1, par. 2, par. 2a, par. 3, art. 58 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. P. na Agencję Mienia Wojskowego Oddział Regionalny we Wrocławiu w przedmiocie przyznania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
D. P. (zwany dalej skarżącym) wniósł w piśmie z dnia 27 grudnia 2022 r. skargę, w której powołując się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 stycznia 2004 r., sygn. akt I SA 3199/2002, wniósł o wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, nakazu wobec Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we Wrocławiu, zwanej dalej "Agencją", wydania decyzji przyznającej mu tytuł prawny do lokalu mieszkalnego położonego w O. przy ul. [...].
Skarżący jednocześnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten został zarejestrowany pod sygnaturą akt II SPP/Op 97/22 i postanowieniem tut. Sądu z dnia 16 lutego 2023 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na bezzasadność jego skargi.
Skarżący wyjaśnił w skardze, że na przestrzeni ostatnich lat, zwracał się do Agencji o wydanie wnioskowanej decyzji, jednakże nie spotkało się to z jakimkolwiek odzewem z jej strony. Skarżący wyjaśnił, że przedmiotowy lokal należy do zasobów Agencji, skarżący mieszkał w nim i nadal mieszka, z przerwami od 1976 r. Został on przyznany jego ojcu jako kwatera stała. Agencja nigdy nie przyznała tego lokalu jego matce K. P., jako żonie wojskowego, co było działaniem wbrew prawu, pomimo wielokrotnych pism jego matki w tej sprawie. Było to niezgodne z prawem, spowodowało także naliczanie wyższych opłat, pobieranych w wypadku zajmowania lokalu bez tytułu prawnego.
Skarżący wskazał, że prawie całe swoje życie spędził mieszkając w przedmiotowym lokalu, obecnie też w nim zamieszkuje. Brak zawartej umowy najmu stanowi dla niego przeszkodę do zawarcia umów na dostawę prądu czy gazu, przeprowadzenia remontów, ponadto jest powodem płacenia przez niego wyższego czynszu. Wielokrotnie zwracał się z prośbą do Agencji o przyznanie tytułu prawnego do lokalu, a ta pomimo nieprzyznania mu tego tytułu, ściągnęła od niego kwotę 66 tysięcy złotych z tytułu zadłużenia, które spowodowała jego zmarła matka, i to pomimo odrzucenia przez niego spadku po niej. To, że wyegzekwowanie zadłużenia było bezprawne i nienależne potwierdziła sama Agencja w decyzji z dnia 11 marca 2022 r., znak [...], o umorzeniu postępowania. Wyegzekwowana kwota pomimo to nie została mu zwrócona, a jej zapłata zmusiła skarżącego do ogłoszenia upadłości konsumenckiej.
Mając powyższe na uwadze i zasady sprawiedliwości społecznej, skarżący wniósł, aby Sąd zobowiązał Agencję do wydania decyzji przyznającej mu tytuł prawny do przedmiotowego lokalu mieszkalnego.
W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że dla regulacji tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego na rzecz osoby innej niż żołnierz zawodowy od dnia 1 lipca 2010 r., na mocy ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw, przewidziany został tryb cywilnoprawny (art. 29 ustawy).
Ponadto, w myśl art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2061), osobie niebędącej żołnierzem zawodowym, dyrektor oddziału regionalnego Agencji może wynająć lokal mieszkalny – na czas oznaczony, o ile w danej miejscowości nie występują potrzeby mieszkaniowe żołnierzy zawodowych.
D. P. pismem z dnia 10 lipca 2021 r. zwrócił się do Dyrektora Oddziału z prośbą o przyznanie tytułu prawnego do zamieszkiwanego lokalu mieszkalnego przy [...] w O. w wyniku czego został poinformowany o treści art. 68 ust. 2 powołanej ustawy o Agencji Mienia Wojskowego i możliwości rozważenia przedmiotowej prośby po spłacie istniejącego zadłużenia. Przedmiotowe pismo, pomimo dwukrotnego awizowania, nie zostało skutecznie doręczone na wskazany przez wnioskodawcę adres zamieszkania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
W pierwszej kolejności ocenić należało czy skarga w sprawie jest dopuszczalna, czyli czy podlega właściwości sądu administracyjnego.
Przychodzi zatem wyjaśnić skarżącemu, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne orzekają w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których przepisy p.p.s.a. stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).
Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, zaś § 2 tego artykułu stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (...), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (...), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (...), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających,
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Oprócz kontroli działalności administracji publicznej w sprawach skarg wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania spraw, które nie zostały wymienione w cyt. przepisach.
Z sytuacją taką mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Jak wynika bowiem z treści skargi, D. P. domaga się przyznania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego z zasobów należących do Agencji, znajdującego się pod adresem [...] w O.
W ocenie Sądu, skarga D. P. na Agencję w przedmiocie przyznania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego z zasobów Agencji nie podlega kognicji sądu administracyjnego, bowiem reguluje materię o charakterze cywilnoprawnym. Nabycie przez skarżącego tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu może nastąpić w drodze cywilnoprawnej umowy najmu lokalu mieszkalnego. Wskazać należy, że kwestie związane z zawieraniem umów najmu lokali poddane są instrumentom prawa cywilnego i w tym zakresie organ nie wydaje - wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego - decyzji administracyjnych. Wynika to wprost z przepisów powołanych przez organ w odpowiedzi na skargę, a ponadto znajduje potwierdzenie w aktualnym orzecznictwie sądowadministracyjnym. Przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt III OSK 403/21, dostępny na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, wskazano, że: "(...) od 1 lipca 2004 r., kiedy weszła w życie ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (czyli ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej – tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 1623 – wyjaśnienie tut. Sądu) oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 116, poz. 1203; dalej: ustawa o zakwaterowaniu), sytuację osób, które otrzymały przydział osobnej kwatery stałej na podstawie, nieobowiązujących już przepisów, reguluje art. 23 ust. 1 tej ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu (...) oraz art. 23 ust. 1a-1b ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu w brzmieniu nadanym ustawą z 21 stycznia 2005 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 290), które wskazywały, że w razie śmierci osoby, której przydzielono osobną kwaterę stałą, będącą w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, niebędącą kwaterą, wspólnie z nią zamieszkałe w chwili jej śmierci osoby, mają prawo zamieszkiwać w tym lokalu mieszkalnym. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wydaje tym osobom decyzję o prawie zamieszkiwania. (...) Nadto Prezes AMW wskazał, że przedmiotowe przepisy obowiązywały do kolejnej nowelizacji ustawy o zakwaterowaniu, czyli do wejścia w życie z dniem 1 lipca 2010 r. ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143), która uchyliła wspomniane ust. 1a-1c art. 23 ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu. Nowelizacja ta wprowadziła możliwość zadysponowania lokalem z zasobu WAM na rzecz osoby niebędącej żołnierzem zawodowym, jedynie w trybie przepisów cywilnoprawnych tj. poprzez zawarcie umowy najmu. Możliwość wynajęcia przez Agencję lokalu mieszkalnego, na rzecz osoby niebędącej żołnierzem zawodowym, została ograniczona jednak tylko do tych miejscowości, gdzie występuje wolny zasób mieszkaniowy, a potrzeby żołnierzy zawodowych w tym zakresie są zaspokojone. Organ podkreślił, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej byłoby obarczone wadą obligującą organ do stwierdzenia jej nieważności."
Dalej w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku, wskazano, że "(...) z dniem 1 lipca 2010 r. na podstawie art. 7 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. (Dz. U. Nr 28, poz.143), a więc zgodnie z zasadą aktualności nie mogą one stanowić obecnie podstawy prawnej – kreować kompetencji do wydawania takich decyzji przez organy administracyjne. Jak wynika zresztą z art. 8 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, osoby, które do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zamieszkują w lokalu mieszkalnym na podstawie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego ustanowionego decyzją administracyjną, zachowują prawo do zajmowania tego lokalu mieszkalnego przez czas określony w decyzjach wydanych w tych sprawach. W razie śmierci osoby, o której mowa w ust. 1, zamieszkałej w lokalu mieszkalnym niebędącym kwaterą, wspólnie z nią zamieszkałe osoby, o których mowa w art. 26 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, mają prawo zamieszkiwać w tym lokalu mieszkalnym. W takim przypadku dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zawiera z tymi osobami umowę najmu na czas określony w decyzjach wydanych w tych sprawach". Zatem od dnia 1 lipca 2010 r. z takimi osobami dyrektor oddziału regionalnego WAM może jedynie zawrzeć cywilnoprawną umowę najmu, a nie wydać decyzję administracyjną – brak zatem w tym zakresie obecnie drogi administracyjnoprawnej.".
Przychodzi więc wyjasnić, że zawarcie umowy najmu jest czynnością o charakterze cywilnoprawnym, zmierzającą do nawiązania stosunku cywilnoprawnego. Z treści powołanego art. 3 § 2 p.p.s.a. wynika, że czynności cywilnoprawne nie należą do właściwości sądów administracyjnych. Jeśli zatem zawarcie umowy najmu lokalu jest czynnością cywilnoprawną i nie należy do kognicji sądów administracyjnych, to przyjęcie lub odmowa przyjęcia oświadczenia woli o jej zawarciu, jako wyraz autonomii woli stron stosunków prawa cywilnego, należy również do sfery stosunków cywilnoprawnych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2009 r., sygn. akt I OZ 971/09, dostępne na ww. stronie internetowej). Z powiedzianego dotąd wynika, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie, dotycząca zobowiązania Agencji do przyznania skarżącemu tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, sprowadza się w istocie do odmowy zawarcia umowy najmu (podjęcia czynności cywilnoprawnej) konkretnego lokalu mieszkalnego przez Agencję i jako taka nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest żądanie, które nie mieści się w zakresie właściwości tego sądu, wyznaczonej treścią art. 3 p.p.s.a.
Wszelkie spory między stronami dotyczące stosunku najmu lokalu mieszkalnego, potwierdzenie wstąpienia w stosunek najmu, czy jego wypowiedzenie należą do czynności o charakterze cywilnoprawnym. Roszczeń w tym zakresie można dochodzić wyłącznie na drodze postępowania sądowego z powództwa cywilnego przed sądem powszechnym.
Skarga D. P. w przedmiocie przyznania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, nie jest zatem skargą, której rozpatrywanie należy do właściwości sądów administracyjnych, brak było bowiem podstaw do wydania przez organ decyzji mającej za przedmiot przyznanie skarżącemu prawa zamieszkiwania w lokalu, a prawo takie skarżący może uzyskać jedynie w drodze cywilnoprawnej umowy najmu. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, że skarga jest niedopuszczalna i będzie podlegała odrzuceniu, bowiem wykracza ona poza zakres przedmiotowy objęty kontrolą sądów administracyjnych.
W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę, o czym orzekł w sentencji.