II SA/OP 25/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2006-04-04
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyopłaty drogowekary pieniężnekarta opłaty drogowejrozporządzenieustawa o transporcie drogowymnieprawidłowe wypełnienie dokumentukontrola celnasąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za brak opłaty drogowej, uznając, że przepis rozporządzenia zrównujący nieprawidłowe wypełnienie karty z brakiem opłaty jest niezgodny z ustawą.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za brak opłaty drogowej. Organy celne uznały, że mimo okazania karty opłaty, jej nieprawidłowe wypełnienie (brak numeru rejestracyjnego i dat ważności) jest równoznaczne z brakiem uiszczenia opłaty, zgodnie z § 5 ust. 6 rozporządzenia. Skarżący twierdzili, że opłata została uiszczona, a jedynie karta została wadliwie wypełniona, co powinno skutkować niższą karą (500 zł).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o nałożeniu na J. W. i W. W. kary pieniężnej w kwocie 3000 zł. Kara została nałożona za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Problem dotyczył karty opłaty drogowej, która została okazana przez kierowcę, jednak nie zawierała wypełnionego numeru rejestracyjnego pojazdu oraz dat i godzin ważności. Organy celne uznały, że zgodnie z § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, taka karta nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty, co jest równoznaczne z brakiem opłaty i uzasadnia nałożenie kary w wysokości 3000 zł (pkt 1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym). Skarżący argumentowali, że opłata została uiszczona, a jedynie karta została wadliwie wypełniona, co powinno skutkować karą 500 zł (pkt 1.4.4 załącznika). Sąd uznał, że przepis § 5 ust. 6 rozporządzenia jest niezgodny z art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym oraz z Konstytucją RP, ponieważ wykracza poza upoważnienie ustawowe i zrównuje sytuację braku opłaty z nieprawidłowym wypełnieniem karty, podczas gdy ustawa przewiduje za te naruszenia różne kary. Sąd podkreślił, że wola ustawodawcy polegała na odróżnieniu tych sytuacji, co wynika z różnej wysokości kar. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji oparły się na przepisie niezgodnym z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten jest niezgodny z ustawą i Konstytucją RP.

Uzasadnienie

Przepis rozporządzenia wykracza poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, ponieważ zrównuje skutki prawne braku opłaty z nieprawidłowym wypełnieniem karty, podczas gdy ustawa przewiduje za te naruszenia odmienne kary (3000 zł za brak opłaty, 500 zł za nieprawidłowe wypełnienie). Rozporządzenie narusza tym samym wolę ustawodawcy i postanowienia Konstytucji RP dotyczące zgodności rozporządzeń z ustawami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.t.d. art. 42 § ust. 1, 7

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92 § ust. 1, 4

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. § załącznik pkt 1.4.1

Ustawa o transporcie drogowym

Dotyczy wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, kara 3000 zł.

u.t.d. § załącznik pkt 1.4.4

Ustawa o transporcie drogowym

Dotyczy wykonywania transportu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej, kara 500 zł.

rozp. MI § § 4 i § 5

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych

Określa sposób wypełniania karty opłaty drogowej. § 5 ust. 6 uznany za niezgodny z ustawą.

Konstytucja RP art. 92

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 178

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

u.t.d. art. 87 § ust. 1 i 3

Ustawa o transporcie drogowym

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury jest niezgodny z ustawą o transporcie drogowym i Konstytucją RP. Nieprawidłowe wypełnienie karty opłaty drogowej nie jest równoznaczne z brakiem uiszczenia opłaty, jeśli opłata została faktycznie zapłacona.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów celnych oparta na § 5 ust. 6 rozporządzenia, traktująca nieprawidłowe wypełnienie karty jako brak opłaty.

Godne uwagi sformułowania

Sąd nie zastosował przepisu rozporządzenia niezgodnego z regulacją ustawową, bowiem skorzystał z regulacji zawartej w przepisie art. 178 Konstytucji RP, według którego sędziowie w swym orzekaniu związani są wyłącznie Konstytucją i ustawami. Wolą ustawodawcy było wyraźne odróżnienie sytuacji braku uiszczenia opłaty drogowej od sytuacji, gdy karta opłaty drogowej nie została wypełniona w prawidłowy sposób.

Skład orzekający

Elżbieta Kmiecik

przewodniczący

Teresa Cisyk

sprawozdawca

Elżbieta Naumowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zgodności rozporządzeń z ustawami, zasada związania sędziów Konstytucją i ustawami, rozróżnienie między brakiem opłaty a nieprawidłowym wypełnieniem dokumentu."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego związanego z opłatami drogowymi i kartami opłat.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy mogą kwestionować przepisy wykonawcze, gdy są one sprzeczne z ustawą, co jest ważnym aspektem kontroli praworządności. Dotyczy też powszechnego problemu kar za drobne błędy formalne.

Sąd: Rozporządzenie niezgodne z ustawą! Kara za błąd formalny uchylona.

Dane finansowe

WPS: 3000 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Op 25/06 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2006-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/
Elżbieta Naumowicz
Teresa Cisyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kmiecik sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędziowie asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2006 r., sprawy ze skargi J. W. i W. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za brak opłaty drogowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w O. na rzecz J. W. i W. W. solidarnie kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej w O. decyzją z dnia 31 października 2005 r., wydaną na podstawie art. art. 138 § l pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.); art. 42 ust. 1, 87 ust. 1 i 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) oraz na podstawie punktu 1.4.1 załącznika do tej ustawy i na podstawie § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...], numer [...], którą organ I instancji nałożył na J. W., W. W. karę pieniężną w kwocie 3000,00 złotych za wykonywanie transportu drogowego (rzeczy) bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu decyzji organ podał stan faktyczny, z którego wynika, że w dniu 7 czerwca 2005 r. funkcjonariusze organów celnych, na drodze krajowej numer K45 w okolicach R. zatrzymali do kontroli samochód ciężarowy marki MAŃ, typ 24.372, numer rejestracyjny [...]. Właścicielem kontrolowanego pojazdu jest firma A spółka cywilna, J. W., W. W., z siedzibą we W., ul. [...], natomiast pojazd w dniu kontroli prowadził kierowca J. M. Pojazdem przewożone były palety metalowe i drewniane, o łącznej masie ok. 1200 kg. Kierowca dysponował siedmiodniową kartą opłaty drogowej seria BH numer [...], która nie została uznana za dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, ponieważ nie zostały w tej karcie wypełnione pola "numer rejestracyjny" oraz pola "ważna od" i "ważna do" w części przeznaczonej na wskazanie godzin jej ważności. W wyjaśnieniu, właściciele pojazdu podali, że zatrudniony kierowca w ich firmie pracuje od niedawna i braki wymienione w protokole kontroli wynikają z przeoczenia kierowcy. W wyniku ustalonego stanu faktycznego, w dniu [...], Naczelnik Urzędu Celnego w O. wydał decyzję numer [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego rzeczy bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, bowiem w ocenie organu okazana do kontroli tygodniowa karta opłaty drogowej nie może stanowić dowodu uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, ponieważ ta karta, w myśl § 5 pkt. 6 przywołanego powyżej rozporządzenia, niewypełniona lub zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Z tym stanowiskiem nie zgodzili się skarżący, stwierdzili, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy prawa materialnego przez błędne zastosowanie pkt.1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym oraz pominięcie treści pkt.1.4.4 załącznika do powyższej ustawy. W konsekwencji żądali uchylenia decyzji i rozstrzygnięcia w kwestii kary w prawidłowej tj. 500 zł. wysokości, bowiem podali, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż opłata za przejazd po drogach krajowych została uiszczona, a uchybienie polegało na nieprawidłowym wypełnieniu karty, a nie na braku opłaty. Organ odwoławczy przywołując art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, wskazał, że przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Ponadto na zasadzie upoważnienia z art. 42 ust. 7 tej ustawy, Minister Infrastruktury wydał w dniu 14 grudnia 2001 r. rozporządzenie w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) i zgodnie z przepisem § 4 ust. l rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje przez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z przepisem § 5 tego rozporządzenia. Wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty (§ 4 ust. 2). Kartę opłaty wypełnia jednostka, o której mowa w art. 42 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, to jest jednostka uprawniona do sprzedaży takiej karty, z tym zastrzeżeniem, że w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy w terminie 7 dni od daty wydania karty opłaty dobowej lub 14 dni od daty wydania karty opłaty siedmiodniowej (§ 5 ust. 1 i 2). Kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego, przy czym emisję spalin pojazdu samochodowego oznacza się przez ukośne skreślenie w rubryce "EURO" odpowiedniego pola "O" lub "l", tak aby właściwe oznaczenie emisji spalin pozostało nieskreślone (§ 5 ust. 3). Termin ważności karty należy wpisać tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione, przy czym dzień i miesiąc powinien być oznaczony dwiema cyframi, a rok czterema cyframi. Godzinę przejazdu oznacza się czterema cyframi, z czego dwie pierwsze odpowiadają kolejnym godzinom w 24 - godzinnym cyklu dobowym. W przypadku wypełniania karty opłaty miesięcznej, półrocznej lub rocznej wpisywanie godziny nie jest wymagane (§ 5 ust. 4 i 5). Karta opłaty drogowej niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż wyżej określony, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty (§ 5 ust. 6 rozporządzenia). Przedstawiona do kontroli siedmiodniowa karta opłaty drogowej, w której nie wypełniono pola "numer rejestracyjny" oraz pola "ważna od" i "ważna do" w części przeznaczonej na wpisanie godzin jej ważności, nie może być uznana za dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Wynika to wprost z treści przepisu § 5 ust. 6 rozporządzenia. Wskazane braki są istotnym elementem składowym tej karty. Ich brak uniemożliwia przypisanie karty do konkretnego przejazdu po drodze krajowej. Przesądza to o tym, że nie można karty opłaty drogowej seria BH numer [...] uznać za kartę nieprawidłowo wypełnioną. Z nieprawidłowym wypełnieniem karty mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy uchybienia powstałe przy wypełnianiu karty, nie budzą wątpliwości odnośnie identyfikacji karty opłaty z danym przejazdem po drodze krajowej, w trakcie którego została dokonana kontrola przez uprawnionych do tego funkcjonariuszy. Nieprawidłowe wypełnienie ograniczyć zatem należy do popełnienia takich błędów, popełnionych przez osobę wypełniającą, które nie spowodują, że nie będzie możliwości zidentyfikowania winiety z kontrolowanym przejazdem. W przeciwnym razie, organ prowadzący postępowanie zmuszony jest uznać na podstawie § 5 ust. 6 rozporządzenia, że przejazd po drodze krajowej wykonywany był bez uiszczenia wymaganej opłaty. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji była prawidłowa, stąd utrzymał zaskarżona decyzję w całości uznając, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skarżący J. W., W. W. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając, iż narusza ona przepisy prawa materialnego poprzez zastosowanie pkt. 1.4.1 zamiast pkt. 1.4.4 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.). Powtórzył argumentacje z odwołania, iż nieprawidłowo wypełniona karta, nie przesądza o braku opłaty za przejazd po drogach krajowych. Dodał, że z akt sprawy wynika, że wymagana opłata została uiszczona.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
skargę należało uwzględnić, jednakże z innych powodów niż w niej podniesiono.
Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej, nie będąc przy tym związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm).
Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz objętej rozpoznaniem Sądu - na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu (...) - decyzji organu I instancji wykazała, że podjęto je z naruszeniem prawa.
Orzekające w niniejszej sprawie organy administracji obu instancji nałożyły na skarżących prowadzących przedsiębiorstwo transportowe, w formie spółki cywilnej, karę pieniężną w wysokości 3000,00 zł. Organy uznały, iż mimo okazania przez kierowcę skontrolowanego pojazdu samochodowego karty opłaty drogowej, przedsiębiorca (skarżący) w istocie nie uiścili należnej opłaty, ponieważ w tej karcie nie wypełniono wskazanych trzech rubryk. Zdaniem organu, do zajęcia zaskarżonego stanowiska (nałożenia kary z tytułu braku opłaty), obliguje treść § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), obowiązującego w dacie wydania decyzji. Zdaniem organu, wskazany przepis rozporządzenia przesądzał, że karta opłaty drogowej niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. W związku z takim brzmieniem cytowanego § 5 ust. 6 rozporządzenia należało zastosować w ustalonym stanie faktycznym sprawy, karę przewidzianą w załączniku do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), określoną w pkt. 1.4.1 załącznika do ustawy, a zastrzeżoną dla sytuacji wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Z przedstawionym stanowiskiem organów administracji, aczkolwiek popartym wskazanymi przepisami w tym zakresie, zdaniem Sądu nie można się zgodzić, z następujących powodów.
Na zasadzie art. 42 ust. 1 ustawy, przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wielkość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie. Jednocześnie przepis ten wskazuje na ustawowe wyłączenia z obowiązku ponoszenia opłaty drogowej, które jednak nie mają zastosowania w rozpoznawanej sprawie, podobnie jak wyłączenia, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy. Wskazać należy, że wykonywanie określonego transportu lub przewozu z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z ustawy lub innych przepisów wskazanych tą regulacją, stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy, zagrożone jest sankcją w postaci kary pieniężnej, której wysokość określona została w załączniku do ustawy. Bezsporną okolicznością w sprawie jest, że przedsiębiorcy J. W. i W. W., na których spoczywał – w myśli art. 42 ust. 1 ustawy - obowiązek uiszczenia opłaty drogowej za poddany kontroli pojazd samochodowy, stanowił ich własność. Ponadto stosownie do art. 87 ust. 1 i 3 ustawy, skarżący powinni wyposażyć kierowcę pojazdu w wymagane prawem dokumenty, w tym także dowód uiszczenia należnej opłaty, który to dokument należy okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli. Ponadto jest oczywistym, iż obowiązkiem przedsiębiorcy jest również dbałość o prawidłowe wypełnienie wymaganych przepisami prawa dokumentów. I tak, na zasadzie art. 42 ust. 7 ustawy upoważnionym do ustalenia wysokości opłat, ich rodzaju, trybu wnoszenia i sposobu rozliczania opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres półroczny lub roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, a także do określenia wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty, został minister właściwy do spraw transportu. Na podstawie przywołanego przepisu, delegacji ustawowej - w brzmieniu do 21 października 2005 r. - Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawi uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). W przepisie § 5 rozporządzenia określił podmioty upoważnione do wypełnienia karty, zaś w ust. 3, 4 i 5, czas i sposób jej wypełnienia. W zdaniu pierwszym ust. 3 rozporządzenia postanowiono, że kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego. Jednocześnie w § 5 ust. 6 rozporządzenia przesądzono, iż niedochowanie, m.in. wskazanych wymogów dotyczących sposobu wypełnienia karty spowoduje uznanie, że przedstawiona karta nie będzie stanowiła dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. W tym miejscu warto przypomnieć, że w rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do wadliwego zdaniem skarżących zakwalifikowania stwierdzonego naruszenia a polegającego na niewypełnieniu wskazanych trzech rubryk karty opłaty drogowej. Stąd zaistniały spór skupił się na dwóch zapisach załącznika do ustawy, a to: Ip 1.4.1., stanowiącego, że karę w wysokości 3 000zł. nakłada się w przypadku wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, a takie naruszenie przypisano skarżącemu, oraz Ip. 1.4.4. załącznika, ustanawiającego obowiązek nałożenia kary w wysokości 500 zł. na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne za nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej. Skarżący podkreślał, że kara powinna wynosić 500 zł, na zasadzie pkt. 14.4. załącznika, bowiem wykupiona została karta drogowa, a doszło wyłącznie do jej niewypełnienia we wskazanej części. Jednakże stanowisko organów było w tej materii jednoznaczne i jak wskazywały organy orzekające, wynikało z zastosowania przepisu § 5 ust. 6 rozporządzenia, który zrównuje, w aspekcie skutków prawnych, te wykazane wyżej odmienne, a wręcz dwie różne sytuacje, czyli nieposiadanie (w ogóle) karty opłaty drogowej i posiadanie karty, tyle że wypełnionej wadliwie lub w niepełny sposób. Skład orzekający niniejszą sprawę, utożsamia się ze stanowiskiem tut. Sądu, wyrażonym w wyroku z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Op 314/05 oraz z dnia 27 marca 2006 r., o sygn. akt II SA/Op 432/05, iż przepis § 5 ust. 6 rozporządzenia nie jest zgodny z upoważnieniem zawartym w art. 42 ust. 7 ustawy. W dotychczasowym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie przypominano, że - w myśl art. 92 ust. 1 Konstytucji RP - rozporządzenie jest aktem wykonawczym, wydawanym na podstawie ustawy i w celu jej wykonania, i by mogło być uznane za konstytucyjne, musi być wydane na podstawie szczegółowego upoważnienia. Konsekwentnie też akcentowano, iż brak upoważnienia ustawodawcy w jakiejś sprawie należy interpretować jako nieudzielenie w danym zakresie kompetencji normodawczej. Ponadto, upoważnienie nie może opierać się na domniemaniu objęcia swym zakresem materii w nim niewymienionych, nie podlega wykładni rozszerzającej ani celowościowej. Jeśli zaś rozporządzenie określa tryb postępowania, to powinno to czynić w taki sposób, aby zachowana została spójność z postanowieniami ustawy. Nadto, rozporządzenie - oprócz niesprzeczności z aktem ustawodawczym, z którego wynika delegacja i na podstawie którego zostało wydane - nie może być sprzeczne z normami konstytucyjnymi, a także z aktami ustawodawczymi, które pośrednio lub bezpośrednio dotyczą materii będącej przedmiotem rozporządzenia. Kierując się powyższą normą konstytucyjną oraz przedstawionymi wskazaniami Trybunału Konstytucyjnego w zakresie prawidłowego wykonania delegacji ustawowej, należy dojść do wniosku, że omawiany przepis rozporządzenia nie tylko został wydany poza zakresem upoważnienia ustawowego, a tym samym jest niezgodny z art. 92 Konstytucji RP, lecz także jest niespójny z treścią ustawy, a to postanowieniami Ip. 1.4.1. i 1.4.4. załącznika ustawy.
Upoważnienie ustawowe powierzyło Ministrowi Infrastruktury określenie w drodze rozporządzenia jedynie kwestie "rodzaju i stawek opłat", ich "trybu wnoszenia i sposobu rozliczania" niewykorzystanej karty oraz "wzorów" kart opłaty drogowej. W tak określonym zakresie przedmiotowym upoważnienia nie mieści się zaś wydanie regulacji określającej stany faktyczne, w których należy przyjąć, iż przedsiębiorca nie posiada dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. W załączniku do ustawy zawarto kompletny wykaz naruszeń obowiązków związanych z uiszczaniem opłat drogowych (Ip. 1.4.1. - Ip. 1.4.4.), i za każde z czterech wymienionych tam naruszeń przewidziano odpowiednią wysokość kary pieniężnej. Jeśli Minister Infrastruktury w ust. 6 § 5 rozporządzenia, nie bacząc na rozwiązania ustawowe, określił skutek jaki wiąże się z konkretnym naruszeniem a nadto doprecyzował znaczenie poszczególnych naruszeń wskazanych w załączniku, używając nieznanych ustawie pojęć, jak: "karta niewypełniona", "wypełniona w sposób inny", "zawierająca poprawki", oznacza to że przekroczył upoważnienie ustawowe bądź wkroczył w materię ustawową. Dodatkowo podkreślić należy, że kwestionowana treść przepisu rozporządzenia pozostaje w sprzeczności z postanowieniami załącznika do ustawy. Analizując treść poszczególnych zapisów załącznika określających cztery różne, zagrożone karami pieniężnymi w odmiennych wysokościach, przypadki naruszeń przepisów związanych z uiszczaniem opłat za przejazd po drogach krajowych, należy dojść do wniosku, iż wolą ustawodawcy było wyraźne odróżnienie sytuacji braku uiszczenia opłaty drogowej (Ip. 1.4.1.), od sytuacji, gdy karta opłaty drogowej nie została wypełniona w prawidłowy sposób (Ip. 1.4.4.). Kara pieniężna za pierwsze z naruszeń wynosi 3 000,00 zł., natomiast za drugie - 500,00 zł. Zatem z porównania wysokości tych kar wynika, iż ustawodawca dostrzega różny ciężar gatunkowy obu naruszeń, i że w związku z tym inaczej należy traktować przedsiębiorcę, który nie ponosi należnych opłat, i takiego, który uiścił opłatę, lecz wypełnił kartę niezgodnie z wymogami rozporządzenia. W rozpoznawanej sprawie zaistniała to druga opisana sytuacja. Przed organami orzekającymi w sprawie skarżący podnosili, że wykupili opłatę drogową, wskazywali na przepisy ustawy, które należy zastosować w przypadku wadliwie wypełnionej karty, co nie jest równoznaczne z brakiem opłaty drogowej. Organy administracji nie uwzględniły jednak tej argumentacji, pominęły rozwiązania ustawowe i przyznały w rezultacie pierwszeństwo zastosowania przepisu § 5 ust. 6 rozporządzenia.
Zdaniem Sądu organy nie dostrzegły wadliwości zrównania skutków prawnych wyodrębnionych w załączniku do ustawy, do stanów faktycznych, za które przewidziano odmienne kary pieniężne, co czyni właściwie zbędnym zapis Ip. 1.4.4. Do takiego stanu rzeczy doprowadził kwestionowany przepis rozporządzenia, w którym nakazano uznać za brak dowodu potwierdzającego uiszczenie opłaty także sytuację, gdy karta opłaty drogowej została nieprawidłowo wypełniona ("w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5" § 5 rozporządzenia). Przepis ten powoduje również, że do naruszenia określonego w Ip. 1.4.4 załącznika do ustawy, zastosowanie powinna znaleźć kara przewidziana za naruszenie polegające na nieuiszczeniu opłaty, o którym to naruszeniu mowa w Ip. 1.4.1. załącznika. Powstała zatem sytuacja prawna, w której skutki tej samej sytuacji faktycznej zostały odmiennie uregulowane w ustawie i w akcie wykonawczym, stąd zasadne jest stanowisko, iż przepis § 5 ust. 6 rozporządzenia podjęty został z naruszeniem przywołanych przepisów załącznika do ustawy.
W tym stanie rzeczy, Sąd nie zastosował przepisu rozporządzenia niezgodnego z regulacją ustawową, bowiem skorzystał z regulacji zawartej w przepisie art. 178 Konstytucji RP, według którego sędziowie w swym orzekaniu związani są wyłącznie Konstytucją i ustawami. W konsekwencji Sąd uznał, że badane decyzje, oparte m.in. na przepisie niezgodnym z ustawą, naruszają prawo materialne w sposób mający niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, zatem należało je uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić wyrażone w sprawie stanowisko Sądu, przede wszystkim o braku możliwości zastosowania § 5 ust. 6 rozporządzenia.
Orzeczenie o niewykonywaniu decyzji oraz o kosztach postępowania uzasadnia art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI