II SA/OP 242/20

II SA/Op 242/20 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2020-12-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Daria Sachanbińska
Krzysztof Bogusz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II GSK 736/21 - Wyrok NSA z 2024-09-10
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92a  ust. 10
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz - spr. Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 19 czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 18 grudnia 2019 r., nr [...], 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. R. kwotę 1000 (tysiąc) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga M. R. (dalej również jako: "skarżący"), reprezentowanego przez pełnomocnika adwokata M. Ł., na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej również jako: "organ odwoławczy" lub w skrócie "GITD"), nr [...] z dnia 19 czerwca 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej również jako: "organ I instancji" lub w skrócie "OWITD") z dnia 18 grudnia 2019 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2000 zł.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 26 lipca 2019 r. w [...] przy ul. [...] został zatrzymany do kontroli przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego samochód osobowy marki [...].o nr rej.[...], kierowany przez skarżącego. W pojeździe poza kierowcą znajdował się jeden pasażer. W toku kontroli funkcjonariusze organu I instancji ustalili, że M. R. przewoził go zarobkowo z ul. [...] na ul. [...] pod [...]. Pasażer zamówił usługę przewozu za pośrednictwem aplikacji "A", poprzez którą również dokonał płatności. Nie otrzymał paragonu, a jedynie fakturę elektroniczną. W toku kontroli M. R. który prowadzi działalność gospodarczą pod firmą P.H.U. B w [...], nie okazał zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji na przewóz osób, wydanych na jego rzecz, albo na rzecz innego podmiotu. Nie okazał także orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy ani orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Skarżący wyjaśnił, że otrzymał zlecenie przewozu poprzez aplikację A., za co otrzyma wynagrodzenie po wystawieniu faktury firmie C Ł. W.[...] , z którą ma podpisaną umowę. Podczas czynności kontrolnych sporządzono protokół przesłuchania skarżącego oraz protokół przesłuchania pasażera J. K.
Następnie OWITD zawiadomieniem z dnia 7 sierpnia 2019 r. poinformował M. R. o wszczęciu postępowania wobec niego, jako osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym, o której mowa w art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm.), dalej jako "ustawa", odnośnie do naruszeń lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy.
W toku postępowania przesłuchano Ł. W., właściciela firmy C, który wyjaśnił, że jego działalność polega na księgowaniu faktur skarżącego wystawionych za przejazdy, rozliczaniu obrotów i wypłacie środków. Podkreślił wielokrotnie, że jego firma zajmuje się wyłącznie rozliczeniami, nie ma wpływu na to jakich pasażerów i kiedy przewozi kierowca.
W toku postępowania skarżący ani jego pełnomocnik nie złożyli żadnych wyjaśnień.
Decyzją z dnia 18 grudnia 2019 r. OWITD nałożył na M. R., jako osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym, karę pieniężną w wysokości 2000 zł, z powodu naruszeń lp. 4.2.i 4.3. załącznika nr 4 do ustawy. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że skarżący wykonywał w dniu 26 lipca 2019 r. przewóz drogowy nie posiadając orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (lp. 4.2 załącznika nr 4 do ustawy), ani orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (lp. 4.3 załącznika nr 4 do ustawy). Następnie wyjaśnił, że skarżący nie posiadał zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, ani licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego, jak również nie posiadał żadnych uprawnień do wykonywania krajowego i międzynarodowego transportu drogowego wydawanego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Z ustaleń organu I instancji wynikało, że przedsiębiorstwo M. R. nie ma wyznaczonej osoby, zarządzającej transportem, a zatem odpowiedzialność za naruszenia, o których mowa w art. 92a ustawy ponosi skarżący.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł odwołanie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania. Wydanej decyzji pełnomocnik strony zarzucił: 1) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej w skrócie: "k.p.a.", poprzez niewyjaśnienie przez organ I instancji czy wykonywane przez skarżącego czynności nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej oraz, czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzenia kontroli; 2) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie zeznań złożonych przez skarżącego oraz dokumentacji w postaci umowy zlecenia zawartej z firmą C Ł. W. w zakresie współpracy, co doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń w zakresie podmiotu odpowiedzialnego za ewentualne naruszenia; 3) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego; 4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 6 ustawy w zw. z Ip. 4.2 załącznika nr 4 do ustawy, polegające na wymierzeniu kary pieniężnej kierowcy, który nie posiada orzeczenia lekarskiego w sytuacji, w której czynności podejmowane przez M. R. nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy, w związku z tym w ocenie pełnomocnika skarżący nie był obowiązany do legitymowania się wyżej wymienionym orzeczeniem; 5) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 6 ustawy w zw. z lp. 4.3 załącznika nr 4 do ustawy, polegające na wymierzeniu kary pieniężnej kierowcy, który nie posiada orzeczenia psychologicznego w sytuacji, w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy, w związku z tym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się wyżej wymienionym orzeczeniem.
Dalej pełnomocnik wskazał, że organ I instancji nie ustalił, czy skarżący podejmował i wykonywał działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób, o której mowa w art. 4 pkt 1 ustawy, jak również czy czynności podejmowane przez skarżącego mieściły się w definicji transportu drogowego, określonej w art. 4 pkt 1 ustawy oraz czy posiadał status przedsiębiorcy. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia, że M. R. faktycznie wykonywał krajowy transport drogowy i tym samym nie podlegał obowiązkowi posiadania wyżej wymienionych badań.
Następnie podniósł, że w jego ocenie podmiotem odpowiedzialnym za ewentualne naruszenia nie powinien być skarżący, a firma C. Zdaniem pełnomocnika, organ I instancji nie wyjaśnił w sposób szczegółowy okoliczności sprawy oraz całkowicie pominął treść wyjaśnień złożonych przez stronę oraz przedstawioną przez nią dokumentację.
Decyzją z dnia 19 czerwca 2020 r. GITD utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył podstawy prawne prowadzonego postępowania oraz nałożonej na skarżącego kary, a następnie wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. oraz że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy. Podkreślił przy tym, że treść art. 92a ust. 2, 4 i 8 w zw. z załącznikiem nr 4 do ustawy określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów. Dalej wyjaśnił, że organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych oraz że zastosowania nie znajdzie art. 189d k.p.a., art. 189e k.p.a. oraz art. 189f k.p.a., bowiem kwestie te zostały uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1 ustawy. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a., daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa Kodeksu postępowania administracyjnego.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że według lp. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy, wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 1000 zł. Stosownie do lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy, wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy sankcjonowane jest również karą pieniężną w wysokości 1000 zł. Dalej GITD szczegółowo odniósł się do podstawy prawnej obowiązku wykonania badań lekarskich i psychologicznych, a następnie wskazał, że w przedmiotowej sprawie z zebranego materiału dowodowego, w tym w szczególności protokołu kontroli nr[...] , zeznań skarżącego oraz zeznań pasażera, jednoznacznie wynika, że w dniu 26 lipca 2019 r. w [...] został zatrzymany do kontroli drogowej samochód osobowy marki [...] o nr [...]., którym kierował M. R. Kierowca w chwili kontroli jako kierujący i jednocześnie wykonawca przewozu (usługi przewozowej pasażera) nie posiadał orzeczenia lekarskiego potwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego potwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Po kontroli, w toku uzupełniania materiału dowodowego w sprawie ani skarżący, ani jego pełnomocnik nie przedstawili organowi I instancji wymaganych orzeczeń, tj. orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego. W ocenie organu odwoławczego, podniesione w odwołaniu zarzuty i argumenty pełnomocnika M. R. nie zasługują na uwzględnienie, a protokół kontroli z dnia 26 lipca 2019 r. stanowi istotny dowód w sprawie. GITD wskazał, że protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany, który może wnieść zastrzeżenia, jak również może odmówić jego podpisania, z czego skarżący nie skorzystał.
W ocenie GITD, bezsporną okolicznością w niniejszej sprawie jest to, że skarżący nie dysponował w dniu kontroli stosownymi badaniami. Kwestia obowiązku ich odbycia została uregulowana w aktach powszechnie obowiązującego prawa jakimi są cytowane przepisy ustawy o transporcie drogowym oraz przepisy aktów wykonawczych. Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie M. R. był jednocześnie kierującym, podmiotem wykonującym przewóz oraz osobą wykonującą czynności związane z przewozem drogowym. Wobec powyższego, skoro podmiot wykonujący przewóz realizuje go osobiście, to nie jest w żaden sposób wyłączony z obowiązku posiadania stosownych uprawnień. W konsekwencji GITD wskazał, że skoro skarżący, korzystając z aplikacji A przy nawiązywaniu kontaktu z klientem, realizował zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób oraz uzyskiwał wynagrodzenie za wykonany przewóz, to wykonywał te usługi w zakresie transportu drogowego we własnym imieniu i na swoją rzecz. W ocenie organu odwoławczego skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, że realizował przewóz na rzecz innego podmiotu.
Dalej GITD wskazał, że pasażer J. K. otrzymał jako potwierdzenie wykonania usługi transportowej w dniu 26 lipca 2019 r. fakturę VAT nr [...] na kwotę 6,44 złotych. W jej treści wskazano, że została wystawiona przez A B.V w imieniu: C . W ocenie organu, prawnym wystawcą faktury był (PARTNER) - C, natomiast A. dokonał wyłącznie czynności technicznej, tj. sporządzenia i doręczenia faktury na adres poczty elektronicznej pasażera, w konsekwencji skarżący był wykonawcą usługi przewozu w chwili kontroli, bowiem to on był zobowiązany do świadczenia przewozu w oparciu o aplikację mobilną na rzecz pasażera. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że okoliczności faktyczne jednoznacznie dowodzą, że skoro to skarżący był wykonawcą czynności związanych z przewozem drogowym - tj. osobą, o której mowa w art. 92a ust. 2 ustawy, to jednocześnie był zobowiązany w chwili kontroli do przestrzegania przepisów i posiadania odpowiednich dokumentów, które wymagane są stosownie do art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 w zw. z art. 39m ustawy. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu nieustalenia przez organ okoliczności, czy wykonywane przez skarżącego czynności nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, a także braku weryfikacji, czy skarżący w dniu kontroli posiadał status przedsiębiorcy, wskazał, że jest on niesłuszny i nieistotny. Podkreślił bowiem, że M. R. jest aktywnym przedsiębiorcą od 2 maja 2016 r. i prowadzi działalność gospodarczą pod firmą: M. R. B w [...] zajmującą się działalnością agentów i brokerów ubezpieczeniowych. Dalej wskazał, że według poglądów orzecznictwa wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.), czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej lub rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, lecz faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy.
Odpowiadając na pozostałe zarzuty organ odwoławczy podkreślił, że przewóz w dniu kontroli nie stanowił przewozu okazjonalnego, ponieważ nie spełniał wymogów przewozu okazjonalnego, a w konsekwencji skarżący był obowiązany do legitymowania się w chwili kontroli orzeczeniem lekarskim i orzeczeniem psychologicznym. Dalej GITD podkreślił, że z zapisów "Ogólnych warunków dla kierowców", jakie przewiduje aplikacja , oraz Regulaminu dostępnego na stronie internetowej wynika, że to na kierowcy spoczywa obowiązek dysponowania odpowiednią dokumentacją w chwili kontroli. W konsekwencji to kierowca, realizujący przewóz osób w oparciu o aplikację na telefon, realizuje w swoim imieniu i na swoją rzecz usługę przewozową i to on jest zobowiązany do dysponowania w chwili kontroli stosownymi uprawnieniami pozwalającymi mu na wykonanie usługi transportowej, w tym legitymowanie się ważnymi badaniami lekarskimi i psychologicznymi.
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie występują okoliczności, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c ustawy. Odnośnie do dokumentacji, którą pełnomocnik strony przesłał na etapie postępowania odwoławczego GITD wskazał, że umowa najmu samochodu oraz umowa o współpracy zawarte w dniu 10 lipca 2019 r. nie mogą zostać uwzględnione, bowiem nie zostały one poświadczone w prawidłowy sposób i tym samym nie mogą stanowić dowodu na to, co jest w nich zapisane.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zaskarżonej decyzji GITD zarzucił: 1) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli; 2) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego; oraz przez pominięcie zeznań złożonych przez M. R. oraz dokumentacji w postaci umowy zlecenia zawartej z firmą C - w zakresie współpracy - co doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń w zakresie podmiotu odpowiedzialnego za ewentualne naruszenia; 3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust 1, art. 92a ust 6 ustawy w zw. z lp. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy, w związku z czym M. R. nie był obowiązany do legitymowania się orzeczeniem lekarskim; 4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 6 ustawy w zw. z lp. 4.3 załącznika nr 4 do ustawy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy, w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się orzeczeniem psychologicznym; 5) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 92a ust 10 ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w oparciu o załącznik nr 4 ustawy, podczas gdy za ten sam czyn, będący przedmiotem kontroli, skarżącemu wymierzono karę pieniężną w wysokości 12.000 zł zgodnie z decyzją z dnia 18 grudnia 2019 r. nr [...] ; 6) Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji; 7) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji A.; 8) art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślił, że skarżący nie podejmował i nie wykonywał działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób, o której mowa w art. 4 pkt 1 ustawy. W jego ocenie, aby uznać, że M. R. wykonywał krajowy transport drogowy bez wymaganej licencji trzeba ustalić, czy czynności podejmowane przez skarżącego mieściły się w tej definicji. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, organ wydając zaskarżoną decyzję nie tylko nie ustalił czy formalnie skarżący posiada status przedsiębiorcy, ale również nie wykazał, aby czynności przez niego wykonywane (stwierdzone w toku kontroli) posiadały cechy prowadzenia działalności gospodarczej. Dalej przytoczył jej definicję i wskazał, że skarżący nie tylko nie posiadał statutu przedsiębiorcy, ale również wykonywane przez niego czynności stwierdzone protokołem kontroli nie mają cech wykonywania działalności gospodarczej. Zaznaczył, że nie otrzymał wynagrodzenia za swoje czynności od pasażera. Przejazd samochodem M. R. możliwy był dzięki skorzystaniu przez pasażera z platformy internetowej o nazwie A., a zapłata za przejazd odbywała się na rzecz tej platformy, nie na rzecz kierowcy, i w ocenie pełnomocnika skarżącego, jest ona uiszczana za możliwość skojarzenia kierowcy i pasażera.
Dalej podkreślił, że sam fakt jednorazowego wykonania czynności stwierdzonych protokołem kontroli, w żaden sposób nie świadczy o tym, że czynności te miały cechy zorganizowania czy ciągłości. W ocenie pełnomocnika, nie sposób mówić o wykonywaniu działalności gospodarczej w sytuacji, w której M. R. dokonał jednorazowego przewozu.
W ocenie pełnomocnika skarżącego, organ odwoławczy wydając kwestionowaną decyzję nie wykorzystał wszystkich możliwości dowodowych w sprawie i nie ustalił w sposób należyty stanu faktycznego. Ponadto opierając się jedynie na protokole przeprowadzonej kontroli, nałożył na M. R. karę, nie stwierdziwszy uprzednio, że wykonywane przez niego czynności nosiły znamiona działalności gospodarczej. Tym samym zdaniem pełnomocnika niesłusznie stwierdził naruszenie art. 5b ustawy i w sposób nieuprawniony nałożył karę pieniężną. Dalej zauważył, że nawet gdyby uznać, że skarżący wykonywał transport drogowy, to podmiotem na rzecz którego transport ten był wykonywany, była firma C , którą to okoliczność organ odwoławczy całkowicie pominął.
Odnośnie do naruszenia art. 92a ust. 10 ustawy pełnomocnik skarżącego wskazał, że zgodnie z art. 92a ust. 3 ustawy, jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. Dalej podkreślił, że OWITD zaskarżoną decyzją nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 2.000 zł, a równolegle do wydane rozstrzygnięcia ten sam organ decyzją z dnia 18 grudnia 2019 r. nałożył na M. R. karę pieniężną w kwocie 12.000 zł. Pełnomocnik podkreślił, że obie opisane wyżej decyzje zostały wydane w związku z naruszeniami stwierdzonymi podczas jednej kontroli w dniu 26 lipca 2019 r., udokumentowanej jednym protokołem kontroli. Tym samym organ odwoławczy powinien ograniczyć wymierzenie kary wyłącznie do kary opisanej określonej w załączniku nr 3 do ustawy.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie oraz o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutu nałożenia odrębnych kar wskazał, że w przedmiotowej sprawie skarżący dopuścił się kilku naruszeń, z których jedne wyczerpują znamiona naruszeń wskazanych w załączniku nr 3 do ustawy, podczas gdy inne wyczerpują znamiona naruszeń określonych w załączniku 4 do ustawy. Dalej zauważył, że zarzucone naruszenia z załącznika nr 3 do ustawy nie konsumują w przypadku skarżącego naruszeń wymienionych w załączniku nr 4 do ustawy. Z tego powodu, w ocenie organu odwoławczego, nie może być mowy o tym, że przypisane skarżącemu naruszenia z obydwu załączników stanowią jedno naruszenie.
Pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 19 października 2020 r. wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zarządzeniem z dnia 20 listopada 2020 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, na podstawie art. 15 zzs4ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842) i § 1 pkt 2 zarządzenia Prezesa WSA w Opolu z dnia 30 października 2002 r., nr 17/2020 w związku z § 3 zarządzenia Nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r., zarządził rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej w skrócie: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, bowiem kwestionowana nią decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego art. 92a ust. 10 ustawy, poprzez jego niezastosowanie. Przepis ten stanowi, że jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy stanowi równocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. W ocenie Sądu ustawodawca przyjął, że w sytuacji, gdy ten sam czyn realizuje znamiona deliktów administracyjnych wymienionych w załączniku nr 3 i nr 4 do ustawy, karę wymierza się wyłącznie w oparciu o art. 92a ust. 1 ustawy, a więc za naruszenia określone w załączniku nr 3. Poprzez ten sam czyn w kontekście treści art. 92a ust. 10 ustawy, należy rozumieć jedno zachowanie, jedno działanie, podjęte w przyjętych ramach miejscowo-czasowych, oceniane z perspektywy norm prawnych zrekonstruowanych w oparciu o przepisy tej ustawy. Określenie miejsca i czasu tego działania muszą każdorazowo wynikać ze sporządzonego na podstawie art. 74 ustawy protokołu kontroli. W sytuacji, gdy tak rozumiany czyn wyczerpuje znamiona deliktów administracyjnych wskazanych w załącznikach nr 3 i nr 4 do ustawy, a podmiot który się ich dopuścił kwalifikuje się i jako "podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem" (art. 92a ust. 1 ustawy) i jako "zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym" (art. 92a ust. 2 ustawy), to stosownie do art. 92a ust. 10 ustawy, karę można wymierzyć wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy, za naruszenia określone w załączniku nr 3. Zgodnie bowiem z art. 92a ust. 7 ustawy wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 3 do ustawy, a na mocy ust. 8 wykaz naruszeń o których mowa w ust. 2, określa załącznik nr 4 do ustawy.
Zgodnie z definicją z art. 4 pkt 6a ustawy przewóz drogowy stanowi transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006".
Stosownie do art. 4 pkt 3 ustawy transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również: każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 (lit. a), działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy (lit. b), działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób (lit. c).
Niezarobkowy przewóz drogowy określony jest w art. 4 pkt 4 ustawy, który stanowi, że jest to przewóz na potrzeby własne, każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników (lit. a), przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi (lit. b), w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin (lit. c), nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych (lit. d).
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE, zwanym dalej "rozporządzeniem (WE) nr 1071/2009".
Następnie wskazać należy, że przepis art. 5b ust. 1 ustawy wprowadza obowiązek uzyskania odpowiedniej licencji dla podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: samochodem osobowym (pkt 1), pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (pkt 2), taksówką (pkt 3).
Ustawodawca objął regulacją ustawy o transporcie drogowym przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego, zdefiniowany jako przewóz okazjonalny w art. 4 pkt 11 ustawy.
Przenosząc powyższe uregulowania na grunt niniejszej sprawy, w świetle zebranego materiału dowodowego należy podzielić stanowisko organów obu instancji, że wykonywany przez skarżącego przewóz miał charakter odpłatny, zatem nie był przewozem niezarobkowym na potrzeby własne. Okoliczność dokonania płatności przez pasażera za pośrednictwem aplikacji A., poprzez obciążenie jego karty kredytowej, nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Sam przewóz był odpłatny i został wykonany na zlecenie pasażera, a skarżący świadczył usługę przewozu w celu uzyskania odpowiedniego wynagrodzenia. Do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania przez pasażera i kierującego z aplikacji telefonicznej A., służącej do organizowania usług przewozu. Jest ona sposobem porozumiewania się pomiędzy wykonującym usługę a pasażerem i za jej pośrednictwem doszło do zawarcia umowy o wykonanie tej usługi. Przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez aplikację A. ma charakter zorganizowany i ciągły, a usługa była przez skarżącego świadczona jako wykonawcę przewozu we własnym imieniu. Dzięki niej doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem.
M. R. w dniu 26 lipca 2019 r. wykonywał przewóz okazjonalny, w rozumieniu art. 4 pkt 11 ustawy. Skarżący został zatrzymany do kontroli, kierując samochodem osobowym marki [...] o nr rej. [...] , gdy przewoził pasażera, który zamówił taksówkę, korzystając z aplikacji A., z ul. [...] na ul.[...] . Przejazd miał charakter odpłatny, została uiszczona kwota 6,44 zł za przejazd. Pasażer zamówił usługę przewozu poprzez aplikację A. Zamawiając usługę wiedział, że będzie ona odpłatna, a zapłata nastąpi poprzez obciążenie jego karty kredytowej powiązanej z kontem w aplikacji. Natomiast kierowca po wykonaniu przewozu otrzymał wynagrodzenie po wystawieniu faktury firmie C. Okoliczności faktyczne sprawy, wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wskazują, że przewóz był usługą odpłatną, która polegała na świadczeniu przez skarżącego na rzecz pasażera usługi przewozu, we wskazane przez niego miejsce. W związku z tym, iż M. R. otrzymał za ten przewóz wynagrodzenie, usługa ta bezsprzecznie miała charakter zarobkowy. Tym samym skarżący jest podmiotem wykonującym transport drogowy w rozumieniu art. 92a ust.
1 ustawy. (por. też wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 998/19, wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Twierdzenie skarżącego, że klient zapłacił za wykonaną usługę poprzez aplikację A., a nie bezpośrednio kierowcy, nie miało w ocenie Sądu znaczenia na kwalifikację prawną naruszenia i osoby odpowiedzialnej za nie.
Organ I instancji ustalił, że skarżący nie prowadzi działalności w zakresie usług transportowych, niemniej przepis art. 3 ust. 2 ustawy jednoznacznie wskazuje, że okoliczność ta nie zwalnia go od odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, m.in. podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem oraz kierowców (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a) i b) ustawy). Takich jak np. przewóz osób bez licencji i bez wymaganych badań.
Orzecznictwo sądów administracyjnych podkreśla, że z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 670/08, i z 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt II GSK 701/17). Tym samym wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło także wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, lecz faktycznie świadczy odpłatną usługę przewozu osób (nawet jednorazowo), odpowiadającą definicji transportu drogowego, zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy. Bez znaczenia pozostaje zatem, czy skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do właściwej ewidencji albo jaki jest zakres prowadzonej działalności. Wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło także wtedy, gdy dany podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej.
W konsekwencji uznać należy, że zarzuty podniesione w skardze dotyczące niezbadania przez organy obu instancji, czy M. R. w dacie kontroli wykonywał działalność gospodarczą czy też nie, nie miało wpływu na ocenę prawną odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. Skarżący w chwili zatrzymania realizował odpłatną usługę przewozu, okoliczność, że wynagrodzenie otrzymał od spółki A., a nie bezpośrednio od pasażera, nie skutkuje wyłączeniem jego odpowiedzialności, jako podmiotu realizującego przedmiotowy przewóz. Ciążył na nim obowiązek posiadania orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, stosownie do art. 39j ust. 1 ustawy, oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, stosownie do art. 39k ust. 1 ustawy. Organy prawidłowo przyjęły zatem, że skarżący wykonywał zarobkowy przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 ustawy i prawidłowo zakwalifikowały przewóz z dnia kontroli jako wykonywany bez ww. orzeczeń. Jego zachowanie, tj. realizowany przewóz drogowy, wyczerpywało zatem znamiona naruszeń określonych w lp. 4.2 i 4.3 złącznika nr 4 do ustawy i art. 92a ust. 2 i 8 ustawy.
Niezależnie jednak od powyższego wskazać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie ze względu na naruszenie przez organy istotnej reguły normatywnej, wyrażonej w art. 92a ust. 10 ustawy.
W niniejszej sprawie podstawą wymierzenia kary był art. 92a ust. 2 ustawy oraz lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy. Niezależnie od tej kary, odrębną decyzją z dnia 18 grudnia 2019 r., nr [...] wymierzył skarżącemu, karę administracyjną w wysokości 12 000 zł. Obejmowała ona naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji (lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy) oraz naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniający kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 28 ust. 4a ustawy (lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy). Oba rozstrzygnięcia zapadłe w dniu 18 grudnia 2019 r. zostały wydane w związku z naruszeniami stwierdzonymi podczas jednej kontroli w dniu 26 lipca 2019 r., udokumentowanymi jednym protokołem kontroli.
W tym stanie rzeczy Sąd przyjął, że za ten sam czyn, szczegółowo opisany w protokole kontroli z dnia 26 lipca 2019 r., wymierzono skarżącemu karę zarówno na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy, za delikty określone w załączniku nr 3 do ustawy, jak i na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy, za delikty określone w zał. nr 4 do ustawy, a zastosowanie winien mieć art. 92a ust. 10 ustawy.
Dlatego uwzględniając opisane okoliczności faktyczne, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) w zw. z art. 134 i 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy uwzględnią poczynione przez Sąd oceny prawne.
O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz. 1800 z późn. zm.). Na zwrot kosztów należnych stronie składa się wpis od skargi 100 zł i wynagrodzenie pełnomocnika 900 zł.