II SA/Op 122/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2005-10-11
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyopłaty drogowekara pieniężnaautobusdopuszczalna masa całkowitaustawa o transporcie drogowymrozporządzenieinterpretacja przepisówsąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za brak opłaty drogowej, uznając, że przepisy wykonawcze nie przewidywały stawki dla autobusu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony.

Skarżący, przedsiębiorca A. W., został ukarany karą pieniężną za brak opłaty drogowej za przejazd autobusem po drodze krajowej. Organ celny uznał, że mimo dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu wynoszącej 3,5 tony, skarżący powinien był uiścić opłatę przewidzianą dla autobusów o masie powyżej 3,5 tony. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że przepisy wykonawcze nie przewidują stawki opłaty dla autobusów o masie do 3,5 tony, co uniemożliwia przypisanie skarżącemu odpowiedzialności za brak uiszczenia opłaty.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3.000,00 zł na przedsiębiorcę A. W. za brak opłaty drogowej za przejazd autobusem po drodze krajowej. Organ celny pierwszej instancji, a następnie Dyrektor Izby Celnej, uznali, że skarżący naruszył obowiązek uiszczenia opłaty zgodnie z ustawą o transporcie drogowym. Argumentowali, że mimo dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu wynoszącej 3,5 tony, skarżący powinien był uiścić opłatę przewidzianą dla autobusów o masie powyżej 3,5 tony, powołując się na ogólny obowiązek wynikający z ustawy i interpretację przepisów. Skarżący podniósł, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie opłat drogowych przewiduje stawki tylko dla autobusów o masie powyżej 3,5 tony, co oznacza, że jego pojazd nie podlegał opłacie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przychylił się do argumentacji skarżącego. Sąd uznał, że przepisy wykonawcze nie przewidują stawki opłaty drogowej dla autobusów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony. W związku z tym, brak jest podstaw prawnych do nałożenia kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty, której wysokość nie została prawnie określona dla tego typu pojazdu. Sąd podkreślił, że zobowiązywanie do ponoszenia opłat nieadekwatnych do pojazdu narusza zasadę państwa prawa i pewność prawną obywateli. Dodatkowo, sąd wskazał na wadliwość uzasadnienia decyzji organów administracji. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, przedsiębiorca nie jest zobowiązany do uiszczenia opłaty drogowej, jeśli przepisy wykonawcze nie przewidują stawki dla jego pojazdu, nawet jeśli ustawa ogólnie nakłada obowiązek uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak stawki opłaty drogowej dla autobusów o dmc do 3,5 tony w rozporządzeniu wykonawczym oznacza brak podstaw prawnych do nałożenia kary za nieuiszczenie takiej opłaty. Obowiązek ponoszenia opłat musi wynikać z przepisów prawa w sposób jasny i niebudzący wątpliwości, a przedsiębiorca nie może być obciążany opłatami nieadekwatnymi do jego pojazdu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.t.d. art. 42 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych.

u.t.d. art. 92 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o transporcie drogowym lub innych przepisów, w tym za brak uiszczenia opłaty drogowej, nakłada się karę pieniężną.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych art. 2 § 2

Określa stawki opłat dla autobusów o dmc powyżej 3,5 tony, nie przewidując stawki dla autobusów o dmc do 3,5 tony.

Pomocnicze

u.t.d. art. 42 § 7

Ustawa o transporcie drogowym

Upoważnia ministra właściwego do spraw transportu do wydania przepisów wykonawczych określających wysokość, rodzaj i sposób wnoszenia opłat drogowych.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do działania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymóg pełnego uzasadnienia prawnego decyzji administracyjnej.

p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny (naruszenie prawa materialnego lub procesowego).

p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek sądu administracyjnego do rozstrzygnięcia również o poprzedzających decyzjach organów.

p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji.

p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Zakres kognicji sądów administracyjnych (kontrola działalności administracji publicznej).

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Kontrola sądów administracyjnych sprawowana pod względem zgodności z prawem.

p.r.d. art. 2 § 41

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Definicja autobusu.

u.t.d. art. 3 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Wskazuje na wyłączenia z obowiązku ponoszenia opłaty drogowej.

u.t.d. art. 87 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Obowiązek okazywania dowodu uiszczenia opłaty drogowej.

u.t.d. art. 92 § 4

Ustawa o transporcie drogowym

Sankcja kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada państwa prawa.

Konstytucja RP art. 87 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Źródła powszechnie obowiązującego prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy wykonawcze nie przewidują stawki opłaty drogowej dla autobusów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony. Brak jest podstaw prawnych do nałożenia kary pieniężnej, gdy wysokość opłaty nie została prawnie określona. Organy celne nie mogą wymagać od przedsiębiorcy samodzielnej interpretacji przepisów w celu ustalenia wysokości opłat. Decyzje administracyjne zawierały wadliwe uzasadnienie prawne.

Odrzucone argumenty

Przedsiębiorca, mimo dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu do 3,5 tony, powinien był uiścić opłatę przewidzianą dla autobusów o masie powyżej 3,5 tony. Obowiązek uiszczenia opłaty wynika z ustawy, a brak stawki w rozporządzeniu nie oznacza zwolnienia. Przedsiębiorca powinien wykazać się szczególną starannością i samodzielnie zinterpretować przepisy.

Godne uwagi sformułowania

brak jest podstaw do czynienia A. W. zarzutu nieuiszczenia opłaty drogowej brak realnej możliwości spełnienia ustawowego obowiązku uiszczenia opłaty drogowej zobowiązywanie skarżącego do ponoszenia opłat drogowych nieadekwatnych do danego pojazdu nie znajduje podstaw w prawie i stanowi niedozwoloną [...] praktykę urzędniczą, łamiącą konstytucyjną zasadę państwa prawa każdy podmiot ma prawo znać swoje obowiązki, które powinny wynikać z przepisów prawa w sposób jasny i nie budzący żadnych wątpliwości karanie go, w tej szczególnej sytuacji, nie mieści się w standardach państwa prawnego, gwarantującego podmiotom pewność i bezpieczeństwo prawne

Skład orzekający

Daria Sachanbińska

sprawozdawca

Elżbieta Kmiecik

członek

Krzysztof Bogusz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłat drogowych w transporcie drogowym, zwłaszcza w kontekście luk prawnych i odpowiedzialności przedsiębiorców."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji autobusu o dmc do 3,5 tony i braku stawki w rozporządzeniu wykonawczym. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów pojazdów lub sytuacji, gdzie stawki są jasno określone.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak luki w przepisach wykonawczych mogą prowadzić do sporów prawnych i jak sądy interpretują przepisy w celu ochrony praw obywateli przed niejasnymi lub nieadekwatnymi obciążeniami.

Czy brak stawki w rozporządzeniu zwalnia z opłaty drogowej? Sąd administracyjny rozstrzyga.

Dane finansowe

WPS: 3000 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Op 122/05 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2005-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Daria Sachanbińska /sprawozdawca/
Elżbieta Kmiecik
Krzysztof Bogusz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Daria Sachanbińska - spr. Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. W. - A w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie transportu drogowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w O. na rzecz A. W. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w O., działając na podstawie art. 42 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) oraz lp. 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, nałożył na A. W. prowadzącego przedsiębiorstwo p.n: A w S., karę pieniężną w wysokości 3.000,00 zł., z uwagi na brak opłaty za przejazd po drogach krajowych. Organ ustalił, opierając się na protokole kontroli drogowej dokonanej przez celne służby operacyjne, iż A. W., kierujący w dniu 20 października 2004 r. pojazdem samochodowym marki Iveco, zarejestrowanym jako autobus, nie przedstawił dowodu uiszczenia opłaty w postaci karty opłaty drogowej. Przytoczono treść art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, z którego wynika dla przedsiębiorców obowiązek ponoszenia takich opłat, oraz treść art. 87 powyższej ustawy, zgodnie z którym kierowca pojazdu winien mieć przy sobie i okazywać na żądanie dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Uchybienie powyższym obowiązkom - zdaniem organu - wyczerpało znamiona czynu określonego lp. 1.4.1. załącznika do ustawy, za który przewidziano karę pieniężną w wysokości 3.000,00 zł. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Z powyższą decyzją nie zgodził się A. W., który w odwołaniu wniósł o jej uchylenie. Jednocześnie złożył wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Zarzucił, iż brak jest podstaw prawnych do wymierzenia mu kary za brak opłaty z tytułu korzystania z dróg krajowych. Wyjaśnił, że jest właścicielem pojazdu marki Iveco 35 -10 Turbo Daily o dopuszczalnej masie całkowitej (dalej: d.m.c.) 3500 kg, przystosowanym konstrukcyjnie do przewozu 12 osób (dane z dowodu rejestracyjnego pojazdu). Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych przewiduje opłaty dla autobusów o d.m.c. powyżej 3,5 tony, natomiast pozostałe stawki przewidziane dla innych pojazdów samochodowych, nie dotyczą autobusów. W ocenie A. W., celowym było wykluczenie z w/w przepisów autobusów do 3,5 tony d.m.c. Mimo tego zaopatrzył się, z uwagi na rozbieżność przepisów, w opłatę długoterminową, lecz zostawił ją w domu. W tej sytuacji odwołujący się uznał, iż nie naruszył prawa.
Dyrektor Izby Celnej w O. odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji (postanowienie z dnia 3 lutego 2005 r.), a następnie decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie oparto na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Organ odwoławczy przede wszystkim oparł się o treść art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, z którego wynika obowiązek uiszczania przez przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Dalej organ podniósł, że dowód uiszczenia należnej opłaty należy okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli (art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym), a w sytuacji braku takiej opłaty - stosownie do art. 92 ust. 1 omawianej ustawy - nakłada się na przedsiębiorcę karę pieniężną, która w niniejszym przypadku wynosi 3.000 zł (lp. 1.4.1. załącznika do tej ustawy). Argumentację strony zmierzającą do wykazania braku podstaw prawnych do nałożenia kary uznano za chybioną, z uwagi na fakt, iż A. W. spełnia wszystkie przesłanki ustawowe, od których zależy obowiązek uiszczenia przedmiotowej opłaty. Jest on bowiem przedsiębiorcą, korzystanie z drogi krajowej polegało na wykonywaniu zarobkowego przewozu osób autobusem przystosowanym do przewozu 12 osób, a ponadto w niniejszej sprawie nie mają zastosowania zwolnienia od ponoszenia opłat drogowych, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 42 ust 1 pkt 1-5 ustawy o transporcie drogowym. Na koniec, Dyrektor Izby Celnej w O. zauważył, iż prowadzone postępowanie miało na celu ustalenie czy nałożone przepisami prawa (m.in. ustawą o transporcie drogowym) obowiązki zostały, czy też nie zostały wykonane, dlatego też nie badano winy oraz stopnia przyczynienia się podmiotu ukaranego do naruszenia przepisów.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu A. W. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. oraz o wstrzymanie jej wykonania. Zarzucił brak podstaw prawnych do przyjęcia, iż uchybił obowiązkom, które następnie "zakwalifikowano pod lp. załącznika 1.4.1 do Ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym". A. W. ponownie przypomniał, iż wydany w oparciu o delegację ustawową (art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym) akt wykonawczy w postaci rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, przewiduje w § 2 ust. 2 opłatę dla autobusów o d.m.c. powyżej 3,5 tony, natomiast pozostałe stawki opłat nie dotyczą autobusów. Świadczy to o świadomym wykluczeniu (w okresie adaptacyjnym) takich właśnie pojazdów z obowiązku ponoszenia opłat drogowych. Zdaniem skarżącego, organy prowadziły postępowanie z naruszeniem art. 7 k.p.a., gdyż nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Konkretnie, naruszenie powyższego przepisu miało polegać na braku wyjaśnienia sprawy w biurze prawnym Ministerstwa Infrastruktury. A. W. podniósł, iż doszło także do naruszenia art. 8 k.p.a., a nadto zarzucił, że organy celne ignorują przepisy i swymi działaniami nękają przedsiębiorców.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejsze stanowisko oraz powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że przed wydaniem kwestionowanej decyzji zwrócił się do Zespołu Zadaniowego w G. o szczegółowe wyjaśnienia, skąd uzyskał informację, że skarżący w trakcie kontroli okazał licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego, a z przedstawionego dowodu rejestracyjnego wynikało, że pojazd będący własnością A. W. jest zarejestrowany jako autobus z określeniem dopuszczalnej liczby miejsc na 12 osób, zatem spełnia definicję autobusu, stosownie do art. 2 pkt 41 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.). Zespół Zadaniowy podał także, iż nie badano faktycznej masy całkowitej pojazdu, ale musiała ona przekraczać wartość 3,5 tony, gdyż kontrolowany autobus holował przyczepę bagażową. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzono, że w prowadzonym postępowaniu nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., gdyż organy celne zobowiązane są do samodzielnego rozstrzygania spraw i nie powinny były zwracać się o sugerowane przez skarżącego wyjaśnienie sprawy do Ministerstwa Infrastruktury. Zarzut odnośnie naruszenia art. 8 k.p.a, które polegać miało m.in. na nękaniu strony, uznano za nieuzasadniony i niemerytoryczny. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przypomniał, iż art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy transporcie drogowym nie wprowadza przesłanki zwolnienia od ponoszenia opłat drogowych, polegającej na przekroczeniu określonej masy całkowitej pojazdu samochodowego. W kwestii interpretacji § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. przyznano, że przepis ten nie przewiduje stawki opłaty drogowej dla autobusu o d.m.c. do 3,5 tony, jednocześnie jednak wyrażono pogląd, iż brak takiej stawki w przepisie wykonawczym do ustawy nie oznacza zwolnienia z ustawowego obowiązku uiszczenia opłaty w oparciu o art. 42 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym . Zdaniem organu, wszelkie niejasności lub luki w przepisach prawa zobowiązują obywateli, zwłaszcza przedsiębiorców, do szczególnej staranności, co w niniejszej sprawie miało polegać na tym, że A. W. zobowiązany był zakupić kartę opłaty drogowej według stawki przewidzianej dla autobusów o d.m.c. powyżej 3,5 tony, choć - jak sam przyznaje organ - w rzeczywistości wykorzystuje on w swej działalności autobus o dopuszczalnej masie całkowitej równej 3,5 tony.
Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Op 122/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W trakcie rozprawy sądowej pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej w O. wniósł o oddalenie skargi, podkreślając raz jeszcze, że art. 3 i art. 42 ustawy transporcie drogowym, czytane łącznie, wprowadziły zamknięty katalog zwolnień od uiszczenia opłaty drogowej, którego nie rozszerza sporne rozporządzenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność stosowania wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi w myśl art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a., następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargę należało uwzględnić albowiem przeprowadzona kontrola legalności decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. oraz - objętej rozpoznaniem na podstawie art. 135 p.s.a. - decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w O. wykazała, iż wydano je z naruszeniem prawa.
Dla porządkowania czynionych rozważań celowym jest przypomnienie, iż orzekające w niniejszej sprawie organy administracji obu instancji nałożyły na A. W., prowadzącego przedsiębiorstwo A w S., karę pieniężną w wysokości 3.000,00 zł. Uznano bowiem, iż nie opłacił on należnej opłaty drogowej za przejazd autobusu po drodze krajowej. Organy stwierdziły, że wystarczającą podstawą do nałożenia przedmiotowej kary są przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, a to art. 92 ust. 1 i lp. 1.4.1. załącznika do ustawy w zw. z art. 42 ust. 1 tej ustawy. Jednocześnie podniesiono, iż - wobec braku w przepisach wykonawczych do ustawy stawki opłaty drogowej jaką należy uiścić w przypadku wykonywania transportu drogowego autobusem o d.m.c. wynoszącej 3500 kg - przedsiębiorca zobowiązany był wykupić kartę opłaty przewidzianą dla autobusów o d.m.c. powyżej 3500 kg. W ocenie Sądu, stanowisko to jest błędne.
Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie. Jednocześnie przepis ten wskazuje na ustawowe wyłączenia z obowiązku ponoszenia opłaty drogowej, które jednak nie mają zastosowania w rozpatrywanym przypadku, podobnie jak wyłączenia, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy. W sprawie nie ma sporu co do tego, że A. W. jest przedsiębiorcą, który w dniu przeprowadzonej kontroli wykonywał zarobkowy przewóz drogowy, zatem za przejazd stanowiącego jego własność pojazdu samochodowego (autobus) po drogach krajowych zobowiązany był - w myśl cyt. art. 42 ust. 1 ustawy - uiścić opłatę drogową. Do ustalenia wysokości takich opłat, ich rodzaju, trybu wnoszenia i sposobu rozliczania opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres półroczny lub roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, a także do opracowania wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie opłaty drogowej, upoważniony został minister właściwy do spraw transportu (art. 42 ust. 7 ustawy). W oparciu o powyższą delegację ustawową Minister Infrastruktury wydał w dniu 14 grudnia 2001 r. rozporządzenie (obowiązujące na dzień orzekania przez organy administracji) w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684), zwane dalej rozporządzeniem. W § 2 tego rozporządzenia ustalone zostały stawki opłat w zależności od czasu przejazdu pojazdu samochodowego po drogach krajowych, jego rodzaju, d.m.c. oraz liczy osi i emisji spalin, dla następujących rodzajów pojazdów: pojazdy samochodowe (z wyłączeniem autobusów) o d.m.c. powyżej 3,5 tony do 12 ton (łącznie z przyczepą), pojazdy samochodowe (z wyłączeniem autobusów) o d.m.c. powyżej 12 ton (łącznie z przyczepą) oraz autobusy o d.m.c. powyżej 3,5 tony. Jednocześnie w § 4 rozporządzenia postanowiono, że uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, przy czym określono również wzory poszczególnych rodzajów kart opłat.
Szczególnego podkreślenia wymaga, że przedstawione powyżej regulacje prawne, zawarte w ustawie i rozporządzeniu, należy czytać łącznie, gdyż dopiero jednoczesne ich zastosowanie pozwoli na realizację obowiązku uiszczenia opłaty drogowej w wyznaczonej przepisem wysokości. Dlatego też, dla skutecznego zgłoszenia zarzutu naruszenia obowiązku wynikającego z art. 42 ust. 1 ustawy, a taki właśnie zarzut został postawiony skarżącemu, i by w konsekwencji móc ukarać przedsiębiorcę za brak należnej opłaty drogowej, stosownie do treści art. 92 ust. 1 ustawy i lp. 1.4.1. załącznika do ustawy, koniecznym jest wcześniejsze ustalenie, jakiej wysokości opłaty drogowej przedsiębiorca miał dokonać. Słusznie A. W. podnosi, że przepisy rozporządzenia nie przewidują, by za przejazd pojazdem samochodowym będącym jego własnością, a który został poddany kontroli w dniu 20 października 2004 r., miał uiścić opłatę drogową. Materiał dokumentacyjny sprawy wskazuje, iż przedmiotowy samochód, którym owego dnia skarżący przewoził zarobkowo osoby po drodze krajowej, jest zarejestrowany jako autobus o d.m.c. 3500 kg. Nie może więc być wątpliwości co do tego, że przepisy rozporządzenia, poprzez fakt, iż ustalają stawkę dla autobusów o d.m.c. tylko powyżej 3500 kg, nie dotyczą pojazdu skarżącego. Skoro tak, to - w ocenie Sądu - brak jest podstaw do czynienia A. W. zarzutu nieuiszczenia opłaty drogowej. Stosownie do treści art. 92 ust. 1 ustawy, zagrożone sankcją kary pieniężnej jest wykonywanie transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne z naruszeniem obowiązków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym lub innych przepisów wymienionych w tej regulacji. Hipotezą art. 92 ust. 1 ustawy objęto więc przypadki, w których - mimo obowiązku - nie została uiszczona opłata drogowa. Innymi słowy, aby nałożyć karę pieniężną przewidzianą powołanym przepisem należy ustalić, że opłata nie została uiszczona, przy czym oczywistym jest, iż zarówno organ, jak i strona postępowania administracyjnego powinni znać jej wysokość. Jak stwierdzono wcześniej, przepisy wykonawcze nie obejmują swym zakresem przypadku skarżącego, tak więc trudno mówić o niedopełnieniu obowiązku, podczas gdy nie ma prawnych możliwości jego dopełnienia.
Zarówno Naczelnik Urzędu Celnego w O., jak i Dyrektor Izby Celnej w O., zdają się nie dostrzegać istoty zaistniałego w sprawie problemu, bowiem w wydanych rozstrzygnięciach pomijają, sygnalizowany już wcześniej, brak możliwości zastosowania w niniejszej sprawie przepisów rozporządzenia. Skupiają się wyłącznie na analizie przepisów ustawy oraz załącznika do ustawy, które - w ocenie organów - stanowią wystarczającą podstawę prawną do nałożenia na A. W. kary pieniężnej. Dopiero w odpowiedzi na skargę pojawia się wywód prawny w kwestii spornej, z którym jednak nie sposób się zgodzić. Organ odwoławczy przyznaje wprawdzie rację skarżącemu, iż w przepisach rozporządzenia nie przewidziano stawki opłaty drogowej dla pojazdów o d.m.c. do 3,5 tony, niemniej jednak uważa, że z uwagi na jednoznaczną treść przepisów ustawy, nakładających obowiązek ponoszenia takiej opłaty, nie można przyjąć, by intencją Ministra Infrastruktury było wprowadzenie pozaustawowego zwolnienia. Dalej Dyrektor Izby Celnej dowodzi, iż w przypadku zaistnienia niejasności, niespójności lub luk w przepisach prawnych przedsiębiorcy zobowiązani są do zachowania należytej staranności, w ramach której powinni przeprowadzić własną interpretację przepisów, opartą m.in. o zasadę lex superior derogat legi inferiori. W konsekwencji, organ odwoławczy stwierdza, że wobec nieokreślenia szczegółowej stawki opłaty drogowej dla autobusu, którym skarżący wykonuje przewozy drogowe, winien był zakupić kartę drogową według stawki przewidzianej dla autobusów o d.m.c. powyżej 3,5 tony, choć w prowadzonej działalności gospodarczej nie wykorzystuje takiego pojazdu. Zespół orzekający w niniejszej sprawie nie akceptuje tego stanowiska z kilku względów. Po pierwsze, zobowiązywanie skarżącego do ponoszenia opłat drogowych nieadekwatnych do danego pojazdu nie znajduje podstaw w prawie i stanowi niedozwoloną - w procesie stosowania prawa - praktykę urzędniczą, łamiącą konstytucyjną zasadę państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Po drugie, sugerowanie A. W., iż powinien był dokonać samodzielnej interpretacji przepisów w oparciu o zasadę lex superior derogat legi inferiori jest chybione, chociażby tylko dlatego, że w realiach niniejszej sprawy nie występuje konflikt norm hierarchicznie zróżnicowanych, nie ma więc potrzeby stosowanie zasady, zgodnie z którą norma hierarchicznie wyższa uchyla normę o niższej randze. Istota problemu tkwi w tym, że mające zastosowanie w sprawie rozporządzenie jest niekompletne, czyli powstała luka w prawie, którą można wypełnić tylko w wyniku działań prawotwórczych. Po trzecie, ustalenie, że akt podustawowy nie zawiera stawki opłaty drogowej dla danego rodzaju pojazdu, stanowi przeszkodę w przypisywaniu skarżącemu odpowiedzialności za ten stan rzeczy, a przecież tak się stało, czego dowodem jest decyzja o nałożeniu kary pieniężnej. Idąc dalej należało stwierdzić, że brak realnej możliwości spełnienia ustawowego obowiązku uiszczenia opłaty drogowej, z uwagi na wadliwe wykorzystanie upoważnienia ustawowego do wydania przepisów wykonawczych, świadczył o braku podstaw prawnych do podjęcia kwestionowanych decyzji. Doszło zatem do naruszenia art. 92 ust. 4 ustawy i lp. 1.4.1. załącznika do tejże ustawy. Przeciwne stanowisko świadczy o naruszeniu podstawowych wartości konstytucyjnych, głównie zasady sprawiedliwości społecznej oraz skorelowanej z nią zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony postępowania administracyjnego. Po czwarte, z całą mocą zaznaczyć trzeba, iż każdy podmiot ma prawo znać swoje obowiązki, które powinny wynikać z przepisów prawa w sposób jasny i nie budzący żadnych wątpliwości. W niniejszej sprawie nie sposób nie zauważyć, że po zapoznaniu się z treścią rozporządzenia, które posiada walor źródła powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 1 Konstytucji RP), A. W. mógł sądzić, że nie jest zobowiązany do uiszczenia opłaty drogowej. Dlatego też karanie go, w tej szczególnej sytuacji, nie mieści się w standardach państwa prawnego, gwarantującego podmiotom pewność i bezpieczeństwo prawne. W wyroku z dnia 22 maja 2002 r.(sygn. akt K 6/02, publ. OTK - A 2002/3/33) Trybunał Konstytucyjny potwierdził, iż jest naruszeniem Konstytucji, a zwłaszcza art. 2, uchwalanie przepisów niejasnych, wieloznacznych, które nie pozwalają obywatelowi na przewidywanie konsekwencji prawnych jego zachowań.
Niezależnie od powiedzianego dotychczas, Sąd zauważył, iż wydane w przedmiotowej sprawie decyzje naruszają wymogi art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), z uwagi na to, że nie zawierają pełnego uzasadnienia prawnego. Błędu tego nie konwaliduje przedstawienie dopiero w odpowiedzi na skargę obszernej argumentacji prawnej, mającej uzasadnić podjęte rozstrzygnięcia. Takie działanie organu administracji należy uznać za niedopuszczalne, gdyż prowadzi do naruszenia prawa procesowego, które może mieć wpływ na wynik sprawy, a przede wszystkim pozbawia stronę możliwości obrony swych praw na każdym etapie prowadzonego postępowania.
Z tych też przyczyn należy uznać, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają w/w przepisy prawa materialnego oraz procesowego w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, i dlatego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 135 p.s.a. - orzeczono, jak w sentencji. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji oparto o treść art. 152 p.s.a., natomiast orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI