II SA/Ol 946/24

II SA/Ol 946/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-05-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /sprawozdawca/
Marzenna Glabas /przewodniczący/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
III OZ 87/25 - Postanowienie NSA z 2025-03-18
III OZ 425/25 - Postanowienie NSA z 2025-09-02
I SAB/Op 112/24 - Wyrok WSA w Opolu z 2025-10-30
II OZ 425/25 - Postanowienie NSA z 2025-03-26
I OZ 425/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-10
III SA/Kr 417/25 - Wyrok WSA w Krakowie z 2025-11-04
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 29 ust. 1 pkt 7, art. 30 ust. 1, art. 48 ust. 1, art. 48 ust. 3, art. 49e pkt 1, art. 49e pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2025 r. sprawy ze skargi K.M.i K. M. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
w M. (dalej jako: "PINB", "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 49e pkt 3, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm., dalej jako: "P.b.") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a."), nakazał K. M. i K. M. (dalej jako; "strony", "skarżący", "inwestorzy"), rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego – przyczepy typu holenderska na działce nr ewid. [...], obr. L., gm. P., wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe, wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia.
W uzasadnieniu decyzji, organ pierwszej instancji podniósł, że PINB
27 października 2022 r, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie
ww. obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego przepisami pozwolenia na budowę. Sposób posadowienia obiektu wskazuje na jego nietrwałe powiązanie
z gruntem. Teren, na którym usytuowany jest budynek położony jest na obszarach objętych formami ochrony przyrody, tj. na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego utworzonego uchwałą Nr X/38/77 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z 8 grudnia 1977 r. w sprawie utworzenia Mazurskiego Parku Krajobrazowego oraz uchwałą Nr VIII/31/77 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Suwałkach z 5 grudnia 1977 r. w sprawie utworzenia Mazurskiego Parku Krajobrazowego, na którym obowiązują przepisy uchwały Nr XLIV/635/22 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z 29 listopada 2022 r. w sprawie Mazurskiego Parku Krajobrazowego, na obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 "Puszcza Piska", w stosunku do której obowiązują zapisy rozporządzenia Ministra Środowiska z 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków (Dz. U. Nr 25, poz. 133) oraz na obszarze
o znaczeniu dla Wspólnoty Natura 2000 [...].
Organ wskazał ponadto, że według § 5 ust. 1 pkt 7 ww. uchwały Sejmiku obowiązuje zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 m od: a) linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych (...) z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej. Tymczasem odległość działki nr ewid. [...] znajduje się w pasie 100 m od jeziora [...]. Na podstawie postanowień art. 28 i 29 P.b. stwierdził, że obiekt, którego dotyczy postępowanie to obiekt, na którego posadowienie wymagane jest pozwolenie na budowę. Tym samym, organ zobligowany był do zastosowania art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. 7 grudnia 2022 r. Do organu wpłynął wniosek pełnomocnika stron o legalizację przedmiotowej przyczepy. Wobec tego, organ zobowiązany był do wdrożenia postepowania legalizacyjnego
i zobowiązał strony postanowieniem z 8 grudnia 2022 r. do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie 90 dni od dnia otrzymania postanowienia. Postanowienie to PINB zmienił w zakresie terminu i wyznaczył nowy termin na 31 maja 2023 r. Następnie – postanowieniem z 18 maja 2023 r. – zawiesił postępowanie z urzędu zobowiązując inwestorów do poinformowania PINB o ostatecznym zakończeniu postępowania
w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Po uzyskaniu 28 marca 2024 r. informacji od Wójta Gminy P. o decyzji Samorządowego Kolegium w O. (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy P.
w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego, PINB podjął zawieszone postępowanie.
Końcowo organ pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie inwestorzy do dnia wydania decyzji nie przedłożyli dokumentów legalizacyjnych, wobec czego, na podstawie art. 49e P.b., zobligowany był do zastosowania art. 49e pkt 3 P.b., tj. wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego.
Od decyzji organu pierwszej instancji strony złożyły odwołanie do Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB", "organ odwoławczy"), zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 7a k.p.a., przez jego niezastosowanie oraz
art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a., przez dokonanie dowolnej fragmentarycznej, sprzecznej
z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania oceny materiału dowodowego. W oparciu o powyższe zarzuty inwestorzy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji w celu ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania wyjaśnili, że przedmiotowa sprawa zawisła przed naczelnym Sądem Administracyjnym, a akta nie znajdują się
w Urzędzie Gminy P. i brak było podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania.
Decyzją z [...] r., po rozpatrzeniu ww. odwołania, WINB utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w całości. Organ odwoławczy powołał się na treść przepisu art. 49e pkt 3 P.b. i stwierdził, że z jego brzmienia jasno wynika, iż organ jest zobligowany do wydania nakazu rozbiórki m.in. z powodu niezłożenia dokumentów legalizacyjnych. Wobec braku dokumentów niezbędnych do legalizacji, prawidłowo została wydana więc decyzja nakazująca rozbiórkę przedmiotowego obiektu. Podał również, że analiza akt sprawy nie wskazuje, aby organ pierwszej instancji uchybił przepisom prawa materialnego czy przepisom proceduralnym w prowadzonym postępowaniu; niedostarczenie dokumentów legalizacyjnych przez inwestorów spowodowało konieczność wydania decyzji o rozbiórce.
Odnosząc się do kwalifikacji obiektu będącego przedmiotem badanego postępowania, WINB również nie stwierdził uchybień w tym zakresie. Prawidłowo PINB uznał, że obiekt kontenerowy jest obiektem tymczasowym w rozumieniu art. 3 pkt 5 P.b., a wbrew zarzutom odwołania, wydanie decyzji ostatecznej w przedmiocie warunków zabudowy było wystraczającym powodem do podjęcia zawieszonego postępowania i organ nadzoru budowlanego na tej podstawie mógł zakończyć merytorycznie prowadzone postępowanie. WINB wyjaśnił, że dla zasadności wydania nakazu rozbiórki nie ma znaczenia fakt zabudowy działki nr [...], ani odległości działki nr [...] od brzegu jeziora. W badanym postępowaniu przyczyną wydania nakazu rozbiórki jest bowiem niedostarczenie dokumentów niezbędnych do legalizacji przez inwestorów, a nie odległość ww. obiektu od jeziora.
Ostatecznie organ odwoławczy wskazał, że ustalił, że informacje zawarte w treści odwołania, dotyczące zawisłości sprawy warunków zabudowy przed NSA, nie odzwierciedlają rzeczywistości. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 8 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 149/24, odrzucające skargę odwołujących się na decyzję Kolegium zostało zaskarżone, jednak postanowieniem
z 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt II OZ 358/24, zażalenie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kwestia zatem warunków zabudowy została ostatecznie
i prawomocnie rozstrzygnięta, a w obrocie prawnym pozostaje decyzja Wójta Gminy P. odmawiająca ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji będącej przedmiotem postępowania.
W skardze na powyższą decyzję, inwestorzy – reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika – zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, tj. braku urzędowego dokumentu geodezyjnego określającego umiejscowienie przedmiotowej przyczepy, która wskazywałaby faktyczną linię brzegową jeziora [...] i stwierdzenie, że całość działki nr ewid. [...] znajduje się w pasie 100 m od jeziora;
2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej, fragmentarycznej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania oceny materiału dowodowego, przejawiającej się w błędnym uznaniu, że przedmiotowa przyczepa posadowiona na bloczkach betonowych o konstrukcji drewnianej posiadająca wewnętrzną instalację elektryczną, wodę z własnego ujęcia i szambo
z przyłączem kanalizacji sanitarnej jest obiektem trwale z gruntem związanym oraz przejawiającej się w błędnym uznaniu, że mapa wydana przez Wójta Gminy P. do celów projektowych stanowi faktyczną linię brzegową jeziora [...], poprzez błędne uznanie, że wskazana przyczepa stanowi obiekt wybudowany na terenie działki [...] znajduje się w pasie 100 m od jeziora [...], gdzie zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 7 ww. uchwały obowiązuje zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych (...) z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie – z ostrożności procesowej – o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę, WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 16 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 946/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji,
a postanowieniem z 26 marca 2025 r., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących na przedmiotowe postanowienie.
Na rozprawie przed tutejszym Sądem skarżący poparli skargę i wnieśli
o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: dwóch decyzji podatkowych, pisma Wójta Gminy P. z 2017 r. i deklaracji w przedmiocie odpadów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność
z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem
art. 57a. (§ 1).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, tutejszy Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy
z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (P.b.). Stosownie do art. 48 ust. 1 P.b., organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
W postanowieniu tym organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 P.b.). Jeżeli w dalszym postępowaniu wniosek taki nie zostanie złożony, obowiązkiem organ nadzoru budowlanego jest wydanie nakazu rozbiórki (art. 49e pkt 1 P.b.), natomiast złożenie wniosku wdraża procedurę legalizacyjną.
W rozpoznawanej sprawie procedura legalizacyjna została wszczęta na skutek złożenia przez strony wniosku o legalizację samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, jednakże w toku postępowania legalizacyjnego strony nie wykonały obowiązków nałożonych na nie przez PINB postanowieniem z 8 grudnia 2022 r. do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie 90 dni od dnia otrzymania postanowienia. Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że żądanych dokumentów, umożliwiających ewentualną legalizację, strony nie złożyły mimo przedłużenia przez PINB terminu. Wyjaśnić w tym miejscu skarżącym należy, iż przesłanką do wydania nakazu rozbiórki jest nie tylko niezłożenie wniosku o legalizację samowoli budowlanej, ale także niezłożenie dokumentów legalizacyjnych, o czym wprost stanowi art. 49e pkt 3 P.b. Jeżeli zatem inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego wprawdzie skorzystają ze swojego uprawnienia i złożą stosowny wniosek o legalizację
w ustawowym terminie, ale mimo wyznaczenia terminu nie przedłożą dokumentów legalizacyjnych, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne
w celu wydania decyzji o rozbiórce (por. R. Godlewski [w:] Prawo budowlane. Komentarz, red. D. Sypniewski, LEX/el. 2022). W orzecznictwie wskazuje się nadto, że decyzja wydawana w tym trybie ma charakter związany (zob. wyrok WSA w Gdańsku
z 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 949/24, LEX nr 3860190 i powołane tam orzecznictwo). Oznacza to, że ustawodawca nie pozostawił organowi w tej kwestii żadnej swobody, a niezłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych stanowi samodzielną przesłankę do wydania decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, że przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja WINB, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie nakazu rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego – przyczepy typu holenderska wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe, wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Zdaniem skarżących, wybudowany przez nich obiekt został błędnie zakwalifikowany, a organ bezpodstawnie przyjął, że przedmiotowa przyczepa posadowiona na bloczkach betonowych o konstrukcji drewnianej posiadająca wewnętrzną instalację elektryczną, wodę z własnego ujęcia
i szambo z przyłączem kanalizacji sanitarnej jest obiektem trwale z gruntem związanym. Zarzutu tego nie sposób uznać za trafny. Z uzasadnienia decyzji PINB jednoznacznie wynika, że "sposób posadowienia obiektu wskazuje na jego nietrwałe powiązanie
z gruntem". Wobec tego niezrozumiały jest zarzut dotyczący uznania przedmiotowego obiektu budowlanego za trwale związany z gruntem w sytuacji, gdy organ zakwalifikował go jako tymczasowy obiekt budowlany. Realizacja takiego obiektu, zgodnie z art. 30 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b., wymaga zgłoszenia, o ile obiekt ten został posadowiony na gruncie na czas określony nie przekraczający 180 dni. Gdy okres ten przekracza 180 dni, konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Przepisy P.b. nie pozostawiają w tym zakresie żadnych wątpliwości. Skarżący nie uzyskali pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu, ani nie dokonali zgłoszenia zamiaru jego budowy. Wobec tego niezasadny jest zarzut błędnej kwalifikacji obiektu. W kwestii kwalifikowania domku typu holenderskiego jako tymczasowego obiektu budowlanego wypowiadał się niejednokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż przyczepa campingowa typu "domek holenderski" posiada cechy tymczasowego obiektu budowlanego (por. wyrok NSA z 14 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 358/21 czy wyrok NSA z 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2131/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). Pogląd ten tutejszy Sąd
w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela. Dokonując kwalifikacji przedmiotowego obiektu organy nie naruszyły zatem prawa.
Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów skargi, dotyczących posadowienia przedmiotowego obiektu względem linii brzegowej jeziora wskazać należy, że kwestie te są bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, ponieważ przesłanką wydania decyzji nakazującej rozbiórkę stanowiło wyłącznie nieprzedłożenie
w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych. Ocenie Sądu poddana była zatem prawidłowość zastosowania przez organ art. 49e pkt 3 P.b. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji tutejszy Sąd stwierdził, iż norma prawna zawarta w tym przepisie nie została przez organy naruszona. Sąd nie dopatrzył się również zarzucanego
w skardze naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.