II SA/Ol 924/20

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane oraz jego zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" r., Prezydent, dalej również jako: "organ", uznał kwotę wynikającą z pobranego przez S.K. świadczenia wychowawczego w łącznej wysokości 2.000 zł za okres od 1 listopada 2019 r. do

31 grudnia 2019 r., za nienależnie pobraną i zobowiązał stronę do zwrotu tej kwoty. Wskazał jednocześnie, że kwoty nienależnie pobranych świadczeń ustalone ostateczną decyzją będą podlegały potrąceniu z wypłacanych świadczeń bieżących.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że informacją z dnia 31 października 2019 r., zostało stronie przyznane prawo do świadczenia wychowawczego w kwocie 500 zł miesięcznie na okres świadczeniowy 2019/2020 na dwoje małoletnich dzieci. Prawo do świadczenia przysługuje cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu

z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ stwierdził, że jest w posiadaniu kart pobytu strony na pobyt czasowy z dostępem do rynku pracy ważnej do 20 października 2019 r. i karty pobytu z dostępem do rynku pracy ważnej od 15 stycznia 2020 r. do 13 października 2022 r.

Wobec powyższego, organ uznał, że pobrana kwota 2.000 zł za okres od

1 listopada 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. z tytułu świadczenia wychowawczego na dzieci stanowi nienależnie pobrane świadczenie, ponieważ w tym okresie strona nie była w posiadaniu karty z dostępem do rynku pracy. Organ stwierdził, że w myśl art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r., poz. 2407), zwanej dalej: "ustawą", osoba, która pobrała nienależnie świadczenie, zobowiązana jest do jego zwrotu.

W odwołaniu od powyższej decyzji, strona, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzuciła naruszenie art. 1 pkt 2 lit. d ustawy, poprzez uznanie, że brak na karcie pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy" przez okres dwóch miesięcy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia, a tym samym, do uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Jednocześnie skarżąca zarzuciła naruszenie

art. 107 § 1 pkt 4 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), dalej jako: "k.p.a., poprzez brak wskazania podstawy prawnej decyzji oraz wadliwe sporządzenie uzasadnienia, które zawierałoby wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji,

z przytoczeniem przepisów prawa.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia "[...]"r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy" utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy w całości.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że strona nie jest obywatelką polską i przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy wydanego w trybie przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.

o cudzoziemcach (Dz.U. z 2020 r., poz. 35). Wnioskiem złożonym w dniu

14 października 2019 r., zwróciła się o przyznanie świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci i wnioskowane świadczenie został przyznane na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. Od dnia 9 listopada 2016 r. do dnia 20 października 2019 r., strona legitymowała się wydaną przez Wojewodę, dalej jako: "Wojewoda", kartą pobytu, która zawierała adnotację "dostęp do rynku pracy", a w dniu "[...]"r. Wojewoda wydał kolejną kartę pobytu ważną do dnia

13 października 2022 r. Jednakże dokument ten nie zawierał adnotacji "dostęp do rynku pracy". Ponadto, w aktach sprawy jest też kolejna, wydana przez Wojewodę w dniu

"[...]"r. karta pobytu, ważna do dnia 13 października 2022 r., zawierająca adnotację "dostęp do rynku pracy". W aktach znajduje się również kolejna karta pobytu wydana przez Wojewodę "[...]", ważna do 13 października 2022 r., zawierająca adnotację "dostęp do rynku pracy".

W aktach sprawy znajduje się też decyzja Wojewody z dnia "[...]"r., zmieniająca decyzję z dnia "[...]"r. w ten sposób, że zmieniono podstawę prawną decyzji z art. 187 pkt 8 ustawy o cudzoziemcach na art. 158 ust. 2

i ust. 3 tej ustawy.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Kolegium, odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ odwoławczy podzielił zarzut strony, iż uzasadnienie decyzji zostało

o sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., niemniej sam fakt wadliwego uzasadnienia nie miał wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Kolegium podkreśliło, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie ma okoliczność, czy strona w listopadzie i grudniu 2019 r. spełniała wynikającą z art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy przesłankę uprawniającą ją do świadczenia wychowawczego, tj. czy w tym okresie posiadała kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy".

Organ wskazał, że warunki podjęcia pracy przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostały określone w art. 87 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1409 z późn. zm.). Z przepisów tych wynika, że skoro cudzoziemcowi przysługuje z mocy prawa uprawnienie do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, to adnotacja na karcie pobytu, potwierdzająca to uprawnienie ma charakter jedynie informacyjny. Wobec powyższego, wykładnia systemowa art. 2 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy przyznaje podmiotowo uprawnienie do uzyskania świadczenia cudzoziemcowi legitymującemu się kartą pobytu uprawnionemu do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej niezależnie od tego, czy uprawnienie to zostało ujawnione przez właściwy organ na karcie pobytu.

Organ stwierdził, że dla ustalenia, czy ww. świadczenie, pobrane przez stronę, stanowi świadczenie nienależnie pobrane, konieczne jest zbadanie, czy

w okresie tym strona posiadała kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", bądź była uprawniona do wykonywana pracy na terytorium RP z mocy ustawy.

W ocenie organu, żadnych wątpliwości nie może budzić fakt, że strona w listopadzie

i grudniu 2019 r. nie posiadała karty pobytu z adnotacją: ‘dostęp do rynku pracy".

W okresie od 17 października 2019 r. do 14 stycznia 2020 r. strona legitymowała się wydaną przez Wojewodę kartą pobytu bez adnotacji o dostępie do rynku pracy.

Organ zauważył, że na mocy ostatecznej decyzji z "[...]"r., Wojewoda udzielił stronie zgodę na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 13 października 2022 r. Podstawą prawną tej decyzji był art. 187 pkt 8 ustawy o cudzoziemcach. Strona nie złożyła odwołania od tej decyzji. Decyzja ta została zmieniona na wniosek strony decyzją z dnia "[...]"r., poprzez zmianę podstawy prawnej decyzji. Organ podkreślił, że z treści tej decyzji nie wynika, aby jej zmiana nastąpiła z mocą wsteczną. Decyzja ta wywołała skutek wyłącznie na przyszłość, od chwili uzyskania przez nią waloru ostateczności.

Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, w okresie od 1 listopada do

31 grudnia 2019 r., strona nie spełniała, określonych w art. 87 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przesłanek, uprawniających ją z mocy prawa do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie spełniała również warunków, pozwalających jej na zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, jakie zostały określone w art. 87 ust. 2 tej ustawy. Strona spełniała bowiem warunek pozwalający jej na zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę dopiero z chwilą zmiany podstawy prawnej udzielonego jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co nastąpiło z chwilą uzyskania waloru ostateczności przez decyzję Wojewody z dnia "[...]"r.

W związku z powyższym, zdaniem Kolegium, świadczenie wychowawcze pobrane przez stronę uznać należało, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy, za świadczenie nienależnie pobrane. Organ prawidłowo też ustalił jego wysokość.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła S.K., żądając jej uchylenia.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 1 pkt 2 lit. d ustawy, poprzez uznanie, że brak na karcie pobytu adnotacji

"o dostępie do rynku pracy" przez okres dwóch miesięcy oznacza, iż świadczenie wychowawcze wypłacone zostało, mimo braku prawa do tego świadczenia, podczas, gdy adnotacja "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu jest jedynie adnotacją potwierdzającą to uprawnienie, nie tworzy prawa i ma wyłącznie charakter informacyjny;

- art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy, poprzez uznanie, iż świadczenie wychowawcze za październik i listopad 2019 r. zostało wypłacone, mimo braku prawa do tego świadczenia, a tym samym, stanowi świadczenie nienależnie pobrane, podczas gdy analiza stanu faktycznego prowadzi do wniosku, że skarżąca przez cały okres pobytu

w Polsce spełniała warunki do otrzymania świadczenia wychowawczego.

Skarżąca podniosła, że do momentu rozwodu, swoje prawo do świadczenia wychowawczego czerpała z art. 158 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Po uzyskaniu rozwodu, podstawą prawną do uzyskania zezwolenia był natomiast art. 158 ust. 2 tej ustawy. Skarżącej przysługuje więc prawo uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy

w Rzeczypospolitej Polskiej bez względu na to, czy pozostaje w związku małżeńskim

i wiąże się ono z posiadaniem prawa do wykonywania pracy bez obowiązku posiadania stosownego zezwolenia. Skarżąca powołała się na postanowienia art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Prawo do uzyskania świadczenia rodzinnego przez cudzoziemca legitymującego się kartę pobytu nie jest uzależnione od adnotacji organu, ale od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które może wynikać bądź z posiadanego zezwolenia, na pracę lub z mocy przepisów zwalniających cudzoziemca z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Skarżąca, jako osoba rozwiedziona z obywatelem RP, otrzymała zezwolenie na pobyt czasowy, co oznacza, iż jest zwolniona z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Prawo to przysługuje skarżącej z mocy ustawy. Adnotacja "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu jest jedynie potwierdzającą to uprawnienie i ma charakter informacyjny.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje zatem oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego. Przy czym, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn.zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa

w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. Jedynie w przypadku naruszenia prawa materialnego lub stwierdzenia nieważności aktu, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy sąd zobowiązuje organ do wydania

w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygniecie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu

( art.145 a § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy – świadczenie wychowawcze przysługuje cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy.

Jednocześnie jednak z art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy o cudzoziemcach wynika, że na karcie pobytu cudzoziemca adnotację "dostęp do rynku pracy" umieszcza się

w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniony

z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę.

Analiza powołanych przepisów wskazuje zatem, że skoro cudzoziemcowi przysługuje z mocy prawa uprawnienie do wykonywania pracy w Polsce, to adnotacja na karcie pobytu jako potwierdzająca to uprawnienie, ma charakter jedynie informacyjny. Wobec powyższego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażony został pogląd, który skład orzekający tutejszego Sądu w pełni podziela, że wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, iż art. 1 ust. 2 pkt 2 lit.d ustawy przyznaje podmiotowo uprawnienie do uzyskania świadczenia wychowawczego cudzoziemcowi legitymującemu się kartą pobytu, uprawnionemu do wykonywania pracy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, niezależnie od tego, czy uprawnienie to zostało ujawnione przez właściwy organ na karcie pobytu (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 października 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1197/16, z 15 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1388/16, publ.: CBOIS).

Zdaniem Sądu, taki sposób rozumienia przepisu, znajduje uzasadnienie również

w wykładni celowościowej i co najważniejsze, odpowiada wartościom przyjętym

w Konstytucji, jak i w Konwencji o Prawach dziecka.

Skarżąca posiada zaś decyzję Wojewody z dnia "[...]"r. udzielającą zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 13 października 2022 r. Decyzją z dnia

"[...]"r. Wojewoda zmienił tę decyzję, zmieniając jej podstawę prawną

z art. 187 pkt 8, art. 98 ust. 2 i art. 104 ustawy o cudzoziemcach na art. 158 ust. 2

i ust. 3 oraz art. 104 ustawy o cudzoziemcach.

W tym miejscu wskazać należy na postanowienia art. 87 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z tym przepisem - z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę jest zwolniony cudzoziemiec posiadający

w Rzeczypospolitej Polskiej zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku

z okolicznościami, o których mowa w art. 144, art. 151 ust. 1,

art. 151b ust. 1, art. 158 ust. 2 pkt 1 lub 2, art. 161 ust. 2, art. 176 lub art. 186 ust. 1 pkt 3, 4, 7 lub 8 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub posiadający wizę krajową w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych lub przebywający na tym terytorium na podstawie art. 21 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe

z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej

i członków ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2369).

Powyższe oznacza, że cudzoziemiec, który uzyskał zezwolenie na pobyt czasowy na podstawie art. 158 ust. 2 u.p.z.i.r.p., zwolniony jest z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę.

Sytuacja taka dotyczy zaś skarżącej, bowiem posiada ona zezwolenia na pobyt czasowy wydane w dniu "[...]"r., zmienione decyzją z dnia "[...]"r., na podstawie art. 158 ust. 2 pkt 1 tej ustawy.

Sąd nie podziela stanowiska organu, że decyzja Wojewody z dnia "[...]" r., zmieniająca podstawę prawną udzielonego zezwolenia na pobyt czasowy z dnia "[...]"r. ma skutek wyłącznie na przyszłość – ex nunc, bowiem

z decyzji nie wynika, aby zmiana dokonana została z mocą wsteczną.

Wskazać należy, że decyzja z dnia "[...]"r. naprawia błąd w podstawie prawnej, zawarty w decyzji udzielającej zezwolenia na pobyt czasowy z dnia

"[...]"r. Nie ma wymogu, aby organ wskazywał, że wydał decyzję

z mocą ex tunc. Zdaje się to być oczywiste w zaistniałej sytuacji.

Nie można bowiem przyjąć, że naprawienie błędu odbywa się dopiero na przyszłość, bowiem obejmuje ono decyzję od dnia jej wydania.

Tym samym, należy w niniejszej sprawie przyjąć, że skarżąca spełnia przesłanki, określone w art. 87 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i jest zwolniona z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Posiada kartę pobytu

i zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jest uprawniona – w myśl art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy – do świadczenia wychowawczego.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.