II SA/Ol 850/22

II SA/Ol 850/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Alicja Jaszczak-Sikora /przewodniczący sprawozdawca/
Bogusław Jażdżyk
Ewa Osipuk
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1256/23 - Wyrok NSA z 2024-02-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1857
art. 2 pkt 8,9, art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c, art. 22 ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy ze skargi S. Z. prowadzącego działalność gospodarczą w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niepodanie w zgłoszeniu SENT numeru rejestracyjnego naczepy oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 20 kwietnia 2022 r. Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (dalej: "NUC-S", "organ pierwszej instancji"), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nałożył na S.Z. (dalej: "skarżący") karę pieniężną
w wysokości 10.000 zł.
W uzasadnieniu NUC-S podał, że decyzją z 25 maja 2021 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10.000 zł z tytułu nieuzupełnienia zgłoszenia przewozu
o numer rejestracyjny środka transportu. Ustalono bowiem, że 14 grudnia 2020 r. ciągnikiem siodłowym o nr rej. [...] i naczepą o nr rej. [...] przewożono 900 l paliwa o nazwie handlowej [...]. Ustalono, że właścicielem ww. zespołu pojazdów i przewoźnikiem jest skarżący, nadawcą paliwa jest [...], a odbiorcą - [...]. Po sprawdzeniu rejestru zgłoszeń
w zakresie uzupełniania danych w zgłoszeniu [...] kontrolujący stwierdzili brak numeru rejestracyjnego naczepy. Skarżący wyjaśnił, że przewóz towaru wykonywany był na zlecenie spedycji [...]S.A., z którą posiada umowę o współpracy. Według tej umowy, to na ww. podmiocie ciążył obowiązek zgłaszania przewozu, w tym wszystkich niezbędnych danych. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, organ odwoławczy decyzją z 9 sierpnia 2021 r. uchylił decyzję NUC-S z 25 maja 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż stwierdził, że niezbędne jest ustalenie, czy w przedmiotowym zgłoszeniu prawidłowo został wskazany skarżący jako przewoźnik, na którym ciążą obowiązki wynikające z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 859), dalej: "ustawa SENT".
Ponowie rozpoznając sprawę NUC-S ustalił, że przedłożone przez skarżącego umowy zawarte z [...]o współpracy z 21 października 2016 r. i dotycząca użyczenia urządzeń do podawania danych geolokalizacyjnych pojazdu z 3 stycznia 2019 r. nie zawierają zapisów, że to [...]S.A. jest odpowiedzialna za uzupełnianie zgłoszeń SENT, w tym m.in. o numer rejestracyjny ciągnika i naczepy. Ustalił również, że podmiot wysyłający spółka [...]korzysta z usług przewoźnika [...]S.A., w związku z tym list przewozowy jest wypisany za pośrednictwem aplikacji [...]dostępnej na stronie internetowej tego przewoźnika, a numer SENT jest integralną częścią listu przewozowego. Spółka [...]przekazała klucz referencyjny [...]S.A. za pośrednictwem ww. aplikacji.
NUC-S wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy SENT systemowi monitorowania przewozu i obrotu podlega przewóz towarów objętych pozycją CN 2710, jeżeli masa brutto przesyłki towarów przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 l. Jak wynikało ze sprawozdania z badań Laboratorium Celnego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z 26 lutego 2021 r. próbka paliwa pobrana podczas kontroli stanowiła mieszaninę frakcji węglowodorowej C10-C15 i była klasyfikowana w grupie "olejów średnich" do kodu CN 2710 19 25. Zatem przewóz paliwa będącego przedmiotem postępowania podlegał systemowi monitorowania przewozu i obrotu.
NUC-S stwierdził, że podmiotem wysyłającym towar była spółka [...], a podmiotem odbierającym [...]Sp. z o.o. Jak wynikało z załącznika 10 do umowy ramowej, zawartej przez te spółki, [...] korzysta z usług logistycznych świadczonych przez [...]Sp. z o.o., która podpisała umowę na przewóz towarów z przewoźnikiem [...]S.A. Natomiast, [...]S.A. zawarła umowę na przewóz towarów ze skarżącym. W konsekwencji skarżący był przewoźnikiem w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy SENT. NUC-S podkreślił, że kluczowe dla uznania za przewoźnika nie jest zawarcie umowy przewozu, a jego rzeczywiste wykonywanie. Skarżący, będąc podwykonawcą przewozu na podstawie umowy zawartej z [...]S.A., wykonując faktyczny przewóz towarów, był przewoźnikiem i był obowiązany do niezwłocznego uzupełnienia danych zawartych w zgłoszeniu.
Organ pierwszej instancji wskazał, że przewoźnik, jako profesjonalny przedsiębiorca, powinien dochować należytej staranności podczas wykonywania przewozu i ponosi pełną odpowiedzialność za uzupełnienie zgłoszenia w zakresie określonym w art. 5 ust. 4 ustawy SENT o prawidłowe dane, zgodne ze stanem faktycznym. Ocenił, że nie ma znaczenia przyczyna nieuzupełnienia zgłoszenia o numer rejestracyjny naczepy. Dla ustalenia, czy wypełniona została dyspozycja art. 22 ust. 2 ustawy SENT wystarczające jest bowiem wykazanie, że doszło do naruszenia obowiązku zawiązanego z drogowym przewozem towarów, o którym mowa w art. 5 ust. 4 ustawy SENT.
Badając możliwość zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT i odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, NUC-S ustalił, że skarżący na dzień 28 lutego 2022 r. nie posiadał zaległości podatkowych ani tytułów wykonawczych; nie były prowadzone wobec niego kontrole celno-skarbowe za lata 2020 i 2021; nie otrzymał pomocy na cele związane z przeciwdziałaniem COVID-19; był natomiast beneficjentem pomocy publicznej, którą otrzymał m.in. z tytułu dotacji, gwarancji i innych świadczeń bezzwrotnych; w zeznaniu PIT-36L za 2020 r. wykazał dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...]zł i podatek do zapłaty [...]zł; w deklaracji DSF-1 za 2020 r. - wykazał należną daninę solidarnościową do zapłaty w wysokości [...]zł, a za 2021 r. - w wysokości [...]zł. Ustalono ponadto, że skarżący jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości gruntowych i budynków oraz posiada grunty oddane w użytkowanie wieczyste. Ponadto, w ww. okresie nabył 16 pojazdów. Ustalono również, że posiada zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie rzeczy, do której zgłosił 77 pojazdów. NUC-S zaznaczył, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE jednym z warunków udzielenia podmiotowi zezwolenia jest posiadanie kapitału i rezerw o wartości co najmniej równej 9.000 EUR w przypadku wykorzystywania tylko jednego pojazdu i 5.000 EUR na każdy dodatkowy wykorzystywany pojazd (art. 7 ust. 1). Uwzględniając powyższe NUC-S stwierdził, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego jest dobra. W badanym okresie uzyskał on wysokie dochody, nie posiadał zaległości podatkowych, dysponował majątkiem trwałym, wykorzystywanym w prowadzonej działalności gospodarczej i mógł gwarantować zapłatę wymierzonej kary. W konsekwencji organ pierwszej instancji przyjął, że zapłata nałożonej na przewoźnika kary pieniężnej nie spowoduje takiego pogorszenia jego sytuacji ekonomicznej, że na skutek zapłaty kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej. W sprawie nie występują więc przesłanki ważnego interesu zobowiązanego uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w konsekwencji niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w wyniku czego została na niego nałożona kara finansowa. Stwierdził, że wskutek naruszenia przepisów postępowania, błędnie przyjęto, że to skarżący powinien uzupełnić zgłoszenie w systemie SENT o niezbędne dane, w sytuacji gdy podmiot wysyłający przekazał numer referencyjny zgłoszenia jedynie [...]S.A.,
a podmiot ten nie przekazał tego numeru skarżącemu. Zarzucił też, że naruszono art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT przez przyjęcie, że odpowiedzialność za uzupełnienie zgłoszenia ponosi skarżący, gdy na mocy umowy łączącej strony [...]S.A. miała obowiązek zgłaszania przewozu włącznie ze wszystkimi danymi przewidzianymi w ww. przepisie, w tym także numeru rejestracyjnego ciągnika i naczepy. Stwierdził, że postawa odwołującego wskazuje na zaistnienie w niniejszej sprawie ważnego interesu publicznego, o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Skarżący jest przedsiębiorcą, który stosuje się do obowiązujących przepisów i nie zamierzał popełnić czynu zabronionego, godzącego w Skarb Państwa. Jest on profesjonalistą, który dokonał przewozu z należytą starannością, o czym świadczy, że w momencie kontroli kierowca posiadał komplet wymaganych dokumentów i aplikację SENT GEO, uprawniającą do przewozu przesyłek monitorowanych.
Decyzją z 28 września 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej "DIAS", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu DIAS stwierdził, że przewożony przez skarżącego towar, objęty przedmiotowym zgłoszeniem, klasyfikowany był do kodu CN 2710 19 25, tzw. "olejów średnich", zatem podlegał systemowi monitorowania przewozu i obrotu. Zaznaczył, że
w sprawie oprócz skarżącego, jako firmy transportowej, występuje również [...]S.A., określana jako spedycja, podmiotem wysyłającym jest [...]sp. z o.o., zaś podmiotem odbierającym [...]sp. z o.o. Z wyjaśnień spółki [...], wynikało, że korzystała ona z usług przewoźnika [...]S.A., w związku z tym list przewozowy był wypisany za pośrednictwem aplikacji [...]dostępnej na stronie internetowej tego przewoźnika; numer SENT jest integralną częścią listu przewozowego i bez jego wskazania list przewozowy nie zostanie zatwierdzony i przyjęty do realizacji. Ponadto bez numeru SENT nie zostaną wygenerowane list i raport spedycyjny. Spółka [...]przekazała klucz przewoźnika dla zgłoszenia SENT[...] przewoźnikowi [...]S.A. za pośrednictwem aplikacji. Zaznaczyła, że bez numeru klucza list przewozowy nie zostanie zatwierdzony i przyjęty do realizacji i nie zostanie wygenerowany list i raport spedycyjny. Ponadto, zgodnie z załącznikiem nr 10 do umowy ramowej długoterminowej współpracy pomiędzy [...]i siecią marketów [...],[...]korzysta z usług logistycznych świadczonych przez [...]sp. z o.o., która ma podpisaną umowę z przewoźnikiem [...]S.A. DIAS wskazał, że skarżący 3 stycznia 2019 r. zawarł z [...]S.A. umowę dotyczącą użyczenia urządzeń do podawania danych geolokalizacyjnych pojazdu, na podstawie której m.in. [...]użyczyła skarżącemu 28 lokalizatorów, obligując go do wykorzystywania lokalizatorów wyłącznie do zadań, o których mowa w ustawie SENT. DIAS ustalił również, że skarżący posiada konto na PUESC od 6 czerwca 2017 r., a pełnej rejestracji dokonał 30 czerwca 2021 r., uzyskując identyfikator IDSISC. Skarżący posiadał w 2020 r. konto na PUESC, mógł więc uzupełnić zgłoszenie SENT, o ile dysponował kluczem przewoźnika. Nie wykonał tego w stosunku do zgłoszenia [...], a operacje były wykonywane przez innego użytkownika. DIAS podał również, że Spółka [...]poinformowała, że zawsze przekazuje kierowcy realizującemu przewozy SENT komunikat SMS z informacją o szczegółach realizacji. Dodatkowo, każdy przewoźnik ma prawo uzyskać informację na temat danych dotyczących SENT w Dziale Dystrybucji [...], gdyby ze względu na problemy techniczne nie otrzymał powyższej informacji. [...]dodała, że obowiązkiem realizującego transport jest zweryfikowanie danych otrzymanych w komunikacji SMS pod kątem ich prawidłowości. W przypadku niezgodności ma on możliwość zawnioskowania o poprawę danych lub zmienić je we własnym zakresie w PUESC. Proces aktualizacji danych do rejestru PUESC w [...]jest realizowany w ten sposób, że [...]w imieniu przewoźnika aktualizuje dane w sposób automatyczny za pomocą kanału mailowego. Niezależnie od powyższego, każdy przewoźnik ma możliwość aktualizacji/ zmiany danych we własnym zakresie. [...]wskazał, że 10 grudnia 2021 r. aktualizacja zgłoszeń SENT odbywała się zgodnie z obowiązującą integracją danych opublikowaną w PUESC. Podkreśliła, że skarżący miał możliwość dokonania aktualizacji zgłoszenia samodzielnie. [...] wskazała, że każdy przewoźnik realizujący zlecenia może dokonywać aktualizacji/zmiany danych osobiście w PUESC, lecz przewoźnicy zazwyczaj dokonują tego dopiero w przypadku wystąpienia nieścisłości związanych ze zgłoszeniem SENT a komunikacją sms. Wtedy przewoźnicy zobowiązani są do zgłoszenia się do Działu Dystrybucji [...], który jako spedytor jest odpowiedzialny za poprawę lub aktualizację błędnych danych w imieniu przewoźników. [...]podkreślił ponadto, że nie występuje w charakterze przewoźnika, a jedynie organizuje proces logistycznie.
DIAS ocenił, że z wyjaśnień przedstawionych przez [...]wynika, że odpowiedzialność za podanie prawidłowych danych w zgłoszeniu SENT, do których zobowiązany jest przewoźnik, spoczywała na skarżącym. Organ odwoławczy zaznaczył, że wezwał skarżącego na przesłuchanie w charakterze strony w celu weryfikacji jego twierdzeń z wyjaśnieniami [...], lecz pomimo skutecznego wezwania nie stawił się on na przesłuchanie. Wobec powyższego DIAS uznał wyjaśnienia [...]za wiarygodne, a odpowiedzialność za nieuzupełnienie zgłoszenia SENT przypisał skarżącemu.
W ocenie DIAS, skarżący naruszył art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy SENT, co zgodnie art. 22 ust. 2 ustawy SENT sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 zł. Wyjaśnił, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. towarów wrażliwych. Brzmienie art. 22 ust 2 ustawy SENT wskazuje, że wydanie decyzji nakładającej karę i jej wysokość nie zależą od uznania organu. Dodał, że organy administracji ustalają jedynie czy doszło do naruszenia przepisów ustawy, a w przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ odstąpić nie może, chyba że zostaną spełnione przesłanki określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, to jest czy można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika ze względu na "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny".
DIAS podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że pojęcie "ważnego interesu przewoźnika" jest pojęciem niedookreślonym, którego treść jest oceniana w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Nie decyduje o tym subiektywne przekonanie danej osoby, lecz kryteria obiektywne, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Wysoką rangę w tej hierarchii mają m.in. życie i zdrowie ludzkie, a także możliwość zarobkowania w celu utrzymania własnego i swojej rodziny. Zauważył, że w przypadku przedsiębiorców negatywne skutki przejawiać się będą z reguły w sferze ekonomicznej, wpływając na zdolność konkurencyjną, wywiązywanie się z różnego rodzaju zobowiązań,
a w konsekwencji mogąc nawet prowadzić do utraty zdolności prowadzenia działalności gospodarczej i likwidacji podmiotu.
Zgodził się również z oceną NUC-S, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego jest dobra. W latach 2020-2021 uzyskał on wysokie dochody, nie posiada zaległości podatkowych, dysponuje majątkiem trwałym, który stanowi zaplecze prowadzonej działalności gospodarczej, lecz może być również gwarantem zapłaty wymierzonej kary. Można zatem przyjąć, że zapłata nałożonej kary pieniężnej nie spowoduje takiego pogorszenia sytuacji ekonomicznej skarżącego, że na skutek zapłaty tejże kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie nie występują przesłanki umożliwiające zastosowanie instytucji "ważnego interesu przewoźnika".
Oceniając wystąpienie przesłanki "interesu publicznego", która umożliwia odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, DIAS wskazał, że należy ją rozpatrywać na dwóch płaszczyznach: ekonomicznej sytuacji zobowiązanego, niosącej doniosłe w skutkach pogorszenie sytuacji finansowej jego przedsiębiorstwa, które może doprowadzić do ograniczenia bądź nawet upadku prowadzonej działalności, co w konsekwencji spowoduje konieczność sięgania do środków państwa oraz pozaekonomicznej sytuacji zobowiązanego, związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, co nie powinno jednakże nieść ze sobą negatywnych skutków dla sprawności działania aparatu państwowego.
Zdaniem DIAS, płaszczyzna ekonomiczna łączy się z "ważnym interesem przewoźnika". Jeśli bowiem nie występują przesłanki uzasadniające "ważny interes przewoźnika", czyli sytuacja finansowa przedsiębiorstwa nie ulegnie zachwianiu na skutek spłaty zobowiązania, to nie wystąpi też groźba, że osoby związane z danym przedsiębiorstwem będą sięgały do środków państwa ze względu na brak możliwości zaspokajania swoich potrzeb. Dokonując oceny przesłanek "interesu publicznego" na gruncie pozaekonomicznym należy zwrócić uwagę, że w "interesie publicznym" jest zarówno budowanie zaufania obywateli do organów władzy publicznej, jak i sprawność działania aparatu państwowego. Trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, w której obywatele darzyliby zaufaniem państwo działające nieskutecznie, nawet jeśli wiązałoby się to z otrzymaniem przez nich pewnych doraźnych korzyści. DIAS stwierdził, że aspekt ekonomiczny nie stanowi przesłanki do odstąpienia do nałożenia kary pieniężnej. Wywiódł, że w analizie przesłanki "interesu publicznego" na płaszczyźnie pozaekonomicznej znaczenie ma charakter i skala naruszenia. Ocenił, że w sprawie zaistniało naruszenie przepisu ustawy SENT o dużym znaczeniu, gdyż dotyczy ono braku wskazania numeru rejestracyjnego naczepy, co jest niezbędne dla skutecznego monitorowania przewozu tzw. "towarów wrażliwych". Nie bez znaczenia jest również, że skarżący wskazywał na odpowiedzialność [...]S.A. za nieprawidłowości, podczas gdy to on, jako przewoźnik, obowiązany jest do aktualizacji zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT. Należy również wziąć pod uwagę, że skarżący nie stawił się na przesłuchanie i nie odniósł się do wyjaśnień [...]S.A.
W ocenie DIAS, nałożenie na Odwołującego kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł, jako środka prewencyjnego, służącego uświadomieniu istoty dbałości o prawidłową aktualizację danych w zgłoszeniach SENT oraz odpowiedzialności za jej brak, było w pełni uzasadnione. Wysokość kary, zdaniem DIAS, odpowiada zasadzie proporcjonalności, biorąc pod uwagę wielkość przedsiębiorstwa skarżącego (liczbę pojazdów stanowiących flotę) i osiąganych przezeń dochodów. Odstąpienie zaś od nałożenia kary pieniężnej w tej sprawie, nie leżałoby w interesie publicznym, ponieważ mogłoby być odebrane przez skarżącego jako przyzwolenie na brak dbałości o prawidłowość danych rejestrowanych
w systemie SENT.
W skardze wywiedzionej do tutejszego Sądu na decyzję DIAS skarżący zarzucił naruszenie przepisów:
- art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez nierozważenie w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wyjaśnień [...]S.A.
w zakresie okoliczności dotyczących zgłaszania i aktualizacji danych do systemu PUESC, w wyniku czego na skarżący została nałożona kara finansowa;
- art. 144a § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy o doręczeniach elektronicznych przez przyjęcie, że kierowane do skarżącego wezwanie na przesłuchanie w charakterze strony zostało przez niego skutecznie odebrane, gdy odwołujący i jego pełnomocnik nie otrzymali wezwania za pośrednictwem platformy e-PUAP;
- art. 5 ust. 4 pkt. 1 ustawy SENT przez przyjęcie, że odpowiedzialność za uzupełnienie zgłoszenia ponosi skarżący, gdy na mocy umowy łączącej strony oraz powszechnie stosowanej praktyki [...]S.A. miała obowiązek zgłaszania przewozu włącznie ze wszystkimi potrzebnymi danymi przewidzianymi w powyższym przepisie, w tym także numeru rejestracyjnego ciągnika i naczepy, jak również aktualizowania danych znajdujących się w zgłoszeniu SENT,
- art. 22 ust. 3 ustawy SENT przez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności przewidziane w ww. przepisie, i w konsekwencji jego niezastosowanie, gdy postawa skarżącego wskazuje na zaistnienie w niniejszej sprawie ważnego interesu publicznego.
Skarżący zarzucił ponadto błąd w ustaleniach faktycznych, przez przyjęcie przez DIAS, że odpowiedzialność za nieuzupełnienie zgłoszenia SENT przez niepodanie numeru rejestracyjnego naczepy ponosi skarżący, w sytuacji gdy to [...]S.A. wypełniała
i uzupełniała zgłoszenie SENT zwalniając z tego obowiązku przewoźników.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi podkreślił, że wprawdzie DIAS przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające, w ramach którego zwrócił się do [...]S.A. w celu ustalenia, który z podmiotów jest odpowiedzialny za aktualizację zgłoszeń SENT, lecz ocena udzielonej przez tę spółkę odpowiedzi została była błędna. Przedmiotowy obowiązek spoczywa bowiem na [...]S.A., która usprawniając przewóz towarów, zwalnia przewoźników od zajmowania się sprawami technicznymi i administracyjnymi. Jedyny obowiązek przewoźnika ogranicza się w tym zakresie do sprawdzenia czy zgłoszenie SENT zgadza się z danymi podanymi przez spółkę w wiadomości SMS. Zgłoszenie do systemu przewozu towarów z niezbędnymi danymi zostało dokonane przez [...]S.A. i ten podmiot powinien zadbać o to, ażeby wszelkie wymagane przepisami prawa dane znalazły się w tym zgłoszeniu, skoro zwalnia z tego obowiązku przewoźników. Skarżący nie mógł uzupełnić danych, gdyż podmiot wysyłający w przekazanej mu dokumentacji nie wpisał przedmiotowego numeru naczepy. Skarżący był więc przekonany, że zarówno dokumentacja niezbędna do przewozu, jak i zgłoszenie SENT, zostały wypełnione prawidłowo i w całości mu przekazane. Ponadto, skarżący nie zauważył żadnych nieścisłości pomiędzy zgłoszeniem SENT a komunikatem SMS, otrzymanym od spółki o szczegółach realizacji, co również wskazywało na to, że wszelkie formalności związane z przewozem zostały zachowane.
Skarżący stwierdził, że zarówno on, jak i jego pełnomocnik, wbrew twierdzeniom organu, nie otrzymali żadnej korespondencji wzywającej skarżącego na przesłuchanie
w charakterze strony. W związku z powyższym dopiero z decyzji DIAS dowiedział się
o wezwaniu i o tym, że organ odwoławczy zwrócił się do [...]S.A. o udzielenie wyjaśnień. Skarżący nie mógł odnieść się do stanowiska spółki, skoro nie został o nim poinformowany. W takim wypadku nie można skarżącego obarczać winą za to, że nie otrzymał "wezwania na przesłuchanie".
Skarżący podniósł ponadto, że w sprawie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożonej kary administracyjnej z uwagi na wystąpienie przesłanki ważnego interesu publicznego. Stwierdził, że patrząc przez pryzmat celów ustawy SENT, to jest stosowanie represji wobec sprawców przestępstw gospodarczych, niezasadnym jest, aby obciążać skarżącego karą finansową. Skarżący jest bowiem przedsiębiorcą stosującym się do obowiązujących przepisów, któremu nie przyświecał cel popełnienia czynu zabronionego godzącego w Skarb Państwa. Odwołujący jest profesjonalistą, który dokonał przewozu z należytą starannością, gdyż w momencie kontroli kierowca posiadał komplet wymaganych dokumentów i aplikację SENT GEO.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. Dodał, odnosząc się do zarzutu braku doręczenia skarżącemu wezwania na przesłuchanie
w charakterze strony, że pełnomocnik dołączył do odwołania pełnomocnictwo szczególne, w którym wskazał jako adres elektroniczny adres skrzynki e-PUAP. Wobec powyższego
4 sierpnia 2022 r., zgodnie z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, DIAS za pośrednictwem platformy e-PUAP przesłał na adres skrzynki wskazanej przez pełnomocnika wezwanie na przesłuchanie w charakterze strony. Z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia (UPD) wynika, że dokument został doręczony pełnomocnikowi 8 sierpnia 2022 r. Organ miał podstawy do uznania, że wezwanie zostało doręczone zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 569, ze zm.)
i art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. DIAS zaznaczył, że ww. wezwanie nie było jedynym dokumentem, który w trakcie postępowania odwoławczego został doręczony drogą elektroniczną pełnomocnikowi, i którego doręczenie zostało udokumentowane w ten sam sposób.
DIAS wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany, sporne jest wyłącznie ustalenie, kto jest przewoźnikiem towaru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r.
o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 859), dalej: "ustawa SENT", i ponosi odpowiedzialność za brak podania numeru rejestracyjnego naczepy, stosownie do art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy SENT. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku przewozu towaru,
o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a.
Jak wynika z ustaleń organów obu instancji, 14 grudnia 2020 r. opisanymi wyżej ciągnikiem siodłowym i naczepą, stanowiącymi własność skarżącego, przewożono 900 l paliwa nazwie handlowej [...]. Przewożony towar klasyfikowany był do kodu CN 2710 19 25, tzw. "olejów średnich", zatem podlegał systemowi monitorowania przewozu i obrotu, stosownie do art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy SENT, w związku z tym był objęty zgłoszeniem SENT [...].
Z treści tego zgłoszenia i zgromadzonych przez organy obu instancji dowodów wynika, że podmiotem wysyłającym paliwo była [...]sp. z o.o., podmiotem odbierającym - [...] sp. z o.o., zaś przewóz towaru wykonywany był przez skarżącego. Skarżący zawarł z [...]S.A. umowę o współpracy z 21 października 2016 r., której przedmiotem było wykonywanie przez niego na rzecz [...]S.A. usług przewozowych w transporcie krajowym, polegających na przewozie ładunku. Ww. podmioty zawarły również "umowę w zakresie użyczenia urządzeń do podawania danych geolokalizacyjnych pojazdu" z 3 stycznia 2019 r. W ramach tej umowy m.in., ww. spółka użyczyła skarżącemu 28 takich urządzeń i zobowiązała go do wykorzystywania ich wyłącznie do zadań, o których mowa
w umowie. [...]S.A. wyjaśniła w piśmie z 27 lipca 2022 r., że przekazuje każdemu kierowcy, realizującemu przewozy SENT, komunikat SMS z informacją o szczegółach realizacji, a przewoźnik może uzyskać informację na temat danych dotyczących SENT w Dziale Dystrybucji [...], gdyby nie otrzymał tej informacji. W przypadku niezgodności, zawsze ma on możliwość wnioskowania o poprawę danych lub ich zmiany we własnym zakresie w PUESC. Proces aktualizacji danych do rejestru PUESC w [...]jest realizowany w ten sposób, że spółka w imieniu przewoźnika aktualizuje dane w sposób automatyczny za pomocą kanału mailowego, zaś przewoźnik ma możliwość aktualizacji/ zmiany danych we własnym zakresie. W odniesieniu do kontrolowanego przewozu [...]S.A. wyjaśniła, że aktualizacja zgłoszeń SENT odbywała się zgodnie z obowiązującą integracją danych, opublikowaną w PUESC, a skarżący miał możliwość samodzielnej aktualizacji zgłoszenia. Jak zaś oświadczył skarżący w piśmie z 7 stycznia 2022 r. żaden z podmiotów nie przekazał mu numeru referencyjnego celem uzupełnienia zgłoszenia SENT. Dodać należy, że skarżący nie zakwestionował prawidłowości treści formularza przewozu towarów podczas kontroli na drodze - SENT811, w którym jako przewoźnika wskazano skarżącego. Z treści pism złożonych w toku postępowania administracyjnego i skargi również nie wynika, aby skarżący kwestionował swój status jako przewoźnika w rozumieniu przepisów ustawy SENT, lecz jedynie, że w jego ocenie, na mocy umowy o współpracy, był zwolniony
z obowiązku zgłaszania i aktualizowania zgłoszenia.
Oceniając prawidłowość zaskarżonej decyzji należy wskazać, że stosownie do art. 2 pkt 8 ustawy SENT "przewoźnikiem" jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów. "Przewozem towarów" jest natomiast, zgodnie z art. 2 pkt 9, przemieszczenie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku.
Sąd podziela pogląd wyrażany powszechnie w orzecznictwie, że skoro pojęcie "przewoźnika" obejmuje wymienione w art. 2 pkt 8 podmioty, które wykonują przewóz towarów, to prawidłowa wykładnia pojęcia "przewoźnik" musi być dokonana
z uwzględnieniem definicji "przewozu towarów", zawartej w art. 2 ust. 9 ustawy SENT. Zauważyć zaś należy, że "przewóz towarów" rozumiany jest jako "przemieszczenie towaru", to znaczy, że w przewozie towarów chodzi o czynności faktyczne (tak np. NSA
w wyroku z 13 stycznia 2023 r., sygn. II GSK 906/22, dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Podnosi się, że przy przeprowadzaniu wykładni przepisów ustawy SENT, normujących odpowiedzialność administracyjną
i będących podstawą wymierzania administracyjnych kar pieniężnych, należy dać pierwszeństwo wykładni językowej, a w dalszej kolejności w razie potrzeby zweryfikować jej wynik w oparciu o inne rodzaje wykładni, tj. wykładnię systemową i celowościową, mając na uwadze założenia leżące u podstaw wprowadzenia do obrotu prawnego przepisów ustawy SENT (por. wyroki NSA z: 12 marca 2020 r., sygn. II GSK 1464/19; 22 października 2020 r., sygn. II GSK 499/20; NSA z: 12 października 2017 r., sygn. I OSK 829/17; 12 września 2017r., sygn. II FSK 2282/15; 12 stycznia 2017 r., sygn. II FSK 3648/14; 12 kwietnia 2016r., sygn. I OSK 1841/14, CBOSA). W procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który się wydaje językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontuje się z innymi przepisami lub weźmie pod uwagę cel regulacji prawnej. Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik. Wobec powyższego, dokonując wykładni pojęcia przewoźnika na gruncie art. 2 pkt 8 i 9 ustawy SENT należy odwołać się do celu tej ustawy i funkcji kary pieniężnej za naruszenie przepisów tego aktu. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT (druk sejmowy VIII.1294) wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów
i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru Wprowadzony projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki (por. wyrok NSA z 24.11.2021 r., II GSK 1893/21, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 27.01.2021 r., II SA/Go 1086/21, CBOSA).
Uwzględniając treść cytowanych przepisów należy stwierdzić, że "przewoźnikiem" jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, która faktycznie wykonuje przewóz.
Skoro przewoźnikiem w rozumieniu ustawy SENT jest podmiot faktycznie wykonujący przewóz i obowiązki uregulowane w omawianej ustawie względem przewoźnika dotyczą podmiotu faktycznie wykonującego przewóz, to w stanie faktycznym niniejszej sprawy odpowiedzialność za zaniechanie uzupełnienia zgłoszenia o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 1 pkt 11 lit. a ustawy SENT, ponosi podmiot, który faktycznie realizował przewóz, a nie spółka, której nie można przypisać ustawowych cech przewoźnika, występująca w roli spedytora i organizująca przewóz. Z uwagi na powyższe, umowy zawarte z innymi uczestnikami procesu przewozu przedmiotowego towaru nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Umowy te regulują bowiem jedynie dwustronne stosunki cywilnoprawne pomiędzy stronami umów i nie wywierają skutków prawnych w sferze administracyjnoprawnej. Bezskuteczny jest więc argument strony skarżącej, że na mocy umowy cywilnoprawnej, czy tym bardziej praktyki stosowanej przez spedytora i przewoźnika, skarżący uznał się za podmiot zwolniony z wykonywania ustawowych obowiązków przewoźnika, ciążących na nim z mocy ustawy. Umowa taka
i przyjęta przez strony umowy praktyka nie mogą skutecznie zwalniać go z konsekwencji prawnych, jakie powstają w efekcie zaniechania wypełnienia obowiązków przewoźnika. Przepisy ustawy SENT nie przewidują możliwości przesunięcia odpowiedzialności za zaniechanie wykonania obowiązków przez podmiot wysyłający, podmiot odbierający, przewoźnika, podmiot sprzedający czy podmiot nabywający w zakresie niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia, na inny podmiot.
W konsekwencji stwierdzić należy, że zasadnie nałożono na skarżącego sporną karę pieniężną, przewidzianą w art. 22 ust. 2 ustawy SENT. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.
Należy również podzielić stanowisko organów obu instancji, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki odstąpienia od nałożenia ww. kary, o której mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
Skarżący nie kwestionuje prawidłowości oceny organów obu instancji o braku w stanie faktycznym sprawy przesłanki "ważnego interesu przewoźnika". Wywodzi jedynie, że zaistniała przesłanka "interesu publicznego". Oceny tej nie można podzielić. Nie stanowi bowiem o istnieniu ww. przesłanki okoliczność, że skarżący wykonał ustawowy obowiązek przekazania kierowcy niezbędnych dokumentów i wyposażenia pojazdu w geolokalizator, czy brak zamiaru naruszeniu przepisów prawa. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 8 grudnia 2020 r., II GSK 1052/20 (CBOSA) w interesie publicznym leży powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Przewidziane w ustawie SENT kary za nieuzupełnienie zgłoszenia
o wymagane dane czy podanie w zgłoszeniu danych błędnych, bądź brak ich aktualizacji mają przede wszystkim charakter prewencyjny. Zwolnienie z kary jest zaś uzasadnione
w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania (tak NSA w wyroku z 1 kwietnia 2022 r., II GSK 199/22, CBOSA). Taką sytuacją nie jest subiektywne przekonanie o skutecznym scedowaniu wykonywania ustawowych obowiązków i konsekwencji ich zaniechania przewoźnika na inny podmiot.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niedoręczenia pełnomocnikowi skarżącego wezwania na przesłuchanie skarżącego w charakterze strony, należy zauważyć, że z akt administracyjnych wynika, że 4 sierpnia 2022 r. DIAS przesłał na adres elektroniczny, wskazany przez pełnomocnika w druku pełnomocnictwa PPS-1, wezwanie skarżącego na przesłuchanie w charakterze strony w dniu 25 sierpnia 2022 r., to jest za pośrednictwem platformy e-PUAP. Z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia UDP jednoznacznie wynika, że dokument został skutecznie doręczony pełnomocnikowi 8 sierpnia 2022 r.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.
Przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie
art. 119 pkt 2 p.p.s.a. DIAS - w odpowiedzi na skargę - złożył wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a strona skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy w stosownym terminie.