II SA/Ol 839/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi P.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący ubiegał się o świadczenie z tytułu rezygnacji z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem. Organy administracji odmówiły, opierając się na art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje innym osobom (niż rodzice) tylko wtedy, gdy rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tej sprawie matka osoby niepełnosprawnej nie posiadała takiego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd podkreślił, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r. (sygn. akt I OPS 2/22), legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dalszym krewnym. Sąd uznał, że interpretacja ta jest prawidłowa i zgodna z prawem, a zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (w kontekście wyroku TK K 38/13) nie miały wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż kluczowa była przesłanka z art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy. Sąd stwierdził, że brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności matki osoby wymagającej opieki uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jej bratu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego dalszym krewnym, zwłaszcza w świetle uchwały NSA I OPS 2/22.
Dotyczy sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie jest spokrewniona w dalszym stopniu z osobą niepełnosprawną, a jej rodzice nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane osobie spokrewnionej w dalszym stopniu (np. bratu) z osobą niepełnosprawną, jeśli rodzic tej osoby nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie spokrewnionej w dalszym stopniu tylko wtedy, gdy rodzice osoby wymagającej opieki legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale NSA I OPS 2/22, która jednoznacznie stwierdza, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dalszym krewnym jest posiadanie przez rodziców osoby wymagającej opieki orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 38/13, uznający za niekonstytucyjny art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie różnicowania prawa do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności, wpływa na możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności rodzica?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TK K 38/13 dotyczy innej przesłanki (momentu powstania niepełnosprawności) i nie wpływa na konieczność spełnienia warunku posiadania przez rodzica orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z art. 17 ust. 1a ustawy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wyrok TK K 38/13 dotyczył niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie daty powstania niepełnosprawności, co nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż wystąpiła inna negatywna przesłanka z art. 17 ust. 1a u.ś.r. dotycząca stopnia niepełnosprawności rodzica.
Przepisy (11)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami.
u.ś.r. art. 17 § 1a pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy rodzice osoby wymagającej opieki legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie różnicowania prawa do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności, ale nie miał zastosowania w tej sprawie.
k.r.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Określa krąg osób zobowiązanych do alimentacji.
k.r.o. art. 129
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Reguluje kolejność obowiązku alimentacyjnego.
k.r.o. art. 132
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Określa powstanie obowiązku alimentacyjnego w dalszej kolejności.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 269 § § 1 zd. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje moc wiążącą uchwał NSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Matka osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bratu osoby niepełnosprawnej zgodnie z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. i uchwałą NSA I OPS 2/22.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia wyroku TK K 38/13. • Argumentacja, że brak możliwości sprawowania opieki przez rodzica powinien być podstawą do przyznania świadczenia dalszym krewnym, nawet bez orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności rodzica.
Godne uwagi sformułowania
warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego [...] osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki [...] orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.) • ustawodawca zastąpił przesłankę braku możliwości sprawowania opieki przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki na przesłankę legitymowania się przez tę osobę orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Skład orzekający
Katarzyna Matczak
przewodniczący sprawozdawca
Ewa Osipuk
sędzia
Tadeusz Lipiński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego dalszym krewnym, zwłaszcza w świetle uchwały NSA I OPS 2/22."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie jest spokrewniona w dalszym stopniu z osobą niepełnosprawną, a jej rodzice nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie świadczenia, jakim jest świadczenie pielęgnacyjne, i wyjaśnia kluczowe, często problematyczne dla obywateli, warunki jego przyznawania, szczególnie w kontekście relacji rodzinnych i orzeczeń o niepełnosprawności.
“Kto naprawdę może liczyć na świadczenie pielęgnacyjne? Kluczowe znaczenie orzeczenia o niepełnosprawności rodzica.”
Sektor
pomoc społeczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.