II SA/Ol 836/22

II SA/Ol 836/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Ewa Osipuk /sprawozdawca/
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art.1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art.119 pkt 2, art.134 par.1, art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art.189a par.1-2, art.189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 916
art.88 ust.1 pkt 2 i ust.2, art.89 ust.1, 4, 6 i 7, art.90 ust.1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez zgody posiadacza nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 14 lipca 2022 r., Starosta S. (dalej jako: "Starosta" lub "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 89 ust. 1
i ust. 4 w zw. z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2022 r. poz. 916,) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), wymierzył Skarbowi Państwa – Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe – Nadleśnictwu W. (dalej jako: "Nadleśnictwo", "strona" lub "strona skarżąca"), administracyjną karę pieniężną w wysokości 51 520,00 zł za usunięcie
2 szt. drzew gatunku dąb szypułkowy bez zgody posiadacza nieruchomości, z działki
nr (...), położonej w obrębie geodezyjnym N., gmina S., stanowiącej własność Gminy S.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji podał, że pismem
z 7 kwietnia 2022 r., Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska poinformowała Starostę, że w ramach prowadzonego postępowania dotyczącego wydania decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie drogi gminnej nr (...) relacji droga powiatowa nr (...) – N. ustalono, że z pasa drogowego wskazanej wyżej drogi gminnej zostały usunięte 2 dęby szypułkowe. W toku przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiotowe drzewa znajdowały się poza zasięgiem administracyjnym Nadleśnictwa S. Tym samym, Nadleśnictwo S. nie mogło prowadzić na tym terenie prac gospodarczych. Gmina S. nie udzielała też zgody na usunięcie przedmiotowych drzew. Jednocześnie ustalono, że w okresie od 15 lutego 2022 r. do 18 marca 2022 r., strona prowadziła prace zrębowe na terenie działki nr (...), pozostającej w jej zarządzie, która przylega do działki nr (...), położonej w obrębie geodezyjnym N., gmina S. i w ramach prowadzonych prac zrębowych omyłkowo usunięto 2 szt. drzew gatunku dąb szypułkowy z działki nr (...). Jak wyjaśniło Nadleśnictwo w piśmie
z 19 maja 2022 r., drzewa te zostały uznane przez Leśniczego Leśnictwa S. jako rosnące w granicach działki nr (...) i usunięte w ramach tego cięcia. W związku
z tym, że nie znaleziono na gruncie znaków geodezyjnych, wyznaczenie granicy przeprowadzono w oparciu o używane oprogramowanie mLas mini i Mapy Leśnik+, które nie są zbyt precyzyjne. Jeżeli zatem nastąpiło naruszenie granicy, było to działanie niezamierzone. Nadleśnictwo zobowiązało się do naprawienia szkody, poprzez wypłacenie odszkodowania w wysokości sprzedanego drewna oraz pokrycie kosztów wyznaczonej rekompensaty przyrodniczej. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części niewpisanej do rejestru zabytków może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Natomiast za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia lub za usunięcie drzewa bez zgody posiadacza nieruchomości, wójt, burmistrz albo prezydent miasta zobowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną (art. 88 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o ochronie przyrody). Podniesiono, że 6 czerwca 2022 r. przeprowadzono oględziny, w wyniku których stwierdzono brak kłód usuniętych drzew, oznak chorobowych, pozostawione w ziemi pnie drzew były zdrowe, drzewa nie obumarły, nie zauważono też innych oznak chorobowych. Dokonano także pomiaru najmniejszych średnic pni usuniętych drzew (60 cm i 70 cm) i w ten sposób ustalono obwód pni usuniętych drzew - 170 cm i 198 cm. Wskazano, że wysokość kary ustalono jako dwukrotność opłaty za usunięcie drzewa, zaś opłatę wyliczono jako iloczyn obwodu pnia drzew i stawki wskazanej
w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017 r., poz. 1330). W tabeli przedstawiono sposób wyliczenia kary. Zaznaczono również, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpił przypadek usunięcia albo zniszczenia drzewa, albo uszkodzenia drzewa w stanie wyższej konieczności, uzasadniający odstąpienie od wymierzenia kary.
Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości lub ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej bądź też uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji nałożenie na stronę administracyjnej kary pieniężnej, a także naruszenie przepisów prawa materialnego,
tj. art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy strona od początku przyznawała się do omyłkowego wycięcia 2 drzew gatunku dąb szypułkowy i tym samym, złożyła posiadaczowi nieruchomości – Gminie S. propozycję stosownego odszkodowania, która to propozycja została zaakceptowana.
W uzasadnieniu odwołania strona odniosła się szczegółowo do podniesionych zarzutów. Przytoczono treść korespondencji między Nadleśnictwem i Starostą oraz Gminą S., a także okoliczności, w jakich doszło do usunięcia przedmiotowych drzew. Podkreślono, że do usunięcia drzew doszło omyłkowo podczas wykonywania prac zrębowych w ramach rębni zupełnej pasowej. Usunięcie drzew było całkowicie niezamierzone a strona przyjęła na siebie odpowiedzialność za powstałą sytuację
i zobowiązała się do wypłacenia odszkodowania w kwocie 6 665,42 zł oraz pokrycia kosztów rekompensaty przyrodniczej. Tym samym, strona nie próbowała uniknąć odpowiedzialności, ani w jakikolwiek sposób umniejszyć powstałej szkody. W ocenie strony, nie można w jednakowy sposób traktować sytuacji, gdy usunięcie drzewa następuje na skutek zamierzonego działania określonych osób oraz sytuacji, w której drzewa zostały usunięte na skutek zwykłej omyłki. Wskazano również, że nie bez znaczenia jest fakt, że za bezprawną wycinkę odpowiada podmiot, którego celem jest ochrona lasów i prowadzenie gospodarstwa leśnego. Podkreślono, że strona w pełni zna, szanuje i stosuje procedury wycinania drzew na gruntach nieleśnych, czego potwierdzeniem są liczne działania podejmowane przez Nadleśnictwo w tym zakresie. Ponadto, Gmina S. zaakceptowała zaproponowane przez stronę odszkodowanie, zatem organ pierwszej instancji również nie powinien stosować wobec strony tak daleko idących konsekwencji. Zdaniem strony, przytoczone wyżej okoliczności zostały całkowicie pominięte przez organ pierwszej instancji.
Decyzją z 30 września 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze
(dalej jako: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości, uznając, że Starosta prawidłowo naliczył karę za usunięcie drzew. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie oraz przytoczył obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa. Podniesiono, że ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że podmiotem odpowiedzialnym za usunięcie wskazanych drzew jest strona, zaś Gmina S. nie udzielała zgody na ich usunięcie. Wskazano, że poza sporem jest również gatunek i ustalony stosownie do art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody obwód usuniętych drzew, tj. dąb szypułkowy o obwodach pni wynoszących 170 cm i 198 cm. Podkreślono, że przypisanie odpowiedzialności administracyjnej sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy konkretne zdarzenie wyczerpuje znamiona oznaczone
w przepisach i pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem konkretnego podmiotu, zaś karę pieniężną nakłada się za samo naruszenie obowiązku prawnego określonego w ustawie lub akcie administracyjnym, bez względu na winę sprawcy. Wskazano, że kary pieniężne nie są indywidualizowane, gdyż przepisy prawa określają ich wysokość proporcjonalnie do wartości dóbr chronionych, przy określeniu rozmiaru ich naruszenia. Z tego względu przywoływane w odwołaniu okoliczności, w tym
w szczególności dotyczące omyłkowego usunięcia drzew, pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest również uzgodnienie przez Nadleśnictwo z Gminą S. sposobu naprawienia wyrządzonej szkody.
Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, tj.:
a) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji nałożenie na Nadleśnictwo administracyjnej kary pieniężnej,
b) art. 189f § 2 pkt 1 k.p.a., poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przewidziane w niniejszym przepisie, a co za tym idzie nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary finansowej wobec strony skarżącej,
2. błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie przez organ pierwszej instancji, co zostało następnie powielone przez organ odwoławczy, że:
a) zasadnym jest wymierzenie stronie skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, pomimo tego, że Nadleśnictwo od momentu powzięcia informacji, że to ono jest sprawcą bezprawnej wycinki przyjęło odpowiedzialność za przedmiotowe zdarzenie
i podjęło działania zmierzające do naprawienia powstałej szkody, w sytuacji, gdy brak umyślności po stronie Nadleśnictwa, a następnie aktywne działanie zmierzające do naprawienia powstałej szkody przemawiają za tym, że w sprawie znajdą zastosowanie przepisy o odstąpieniu od nałożenia kary administracyjnej,
3. przepisów prawa materialnego tj.:
a) art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji zastosowanie, w sytuacji, gdy strona skarżąca od początku przyznawała się do omyłkowego wycięcia 2 drzew gatunku dąb szypułkowy
i tym samym złożyła posiadaczowi nieruchomości — Gminie S. propozycję stosownego naprawienia szkody, która to propozycja została zaakceptowana.
W związku z powyższymi zarzutami, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości, ewentualnie uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, a także zasądzenie od organu administracji na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wniesionej skargi strona skarżąca ponowiła argumentację przedstawioną w złożonym uprzednio odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślono, że Kolegium nie rozpatrzyło w sposób wyczerpujący zgromadzonego
w niniejszej sprawie materiału dowodowego. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem organów, które w jednakowy sposób traktują osoby, które w bezprawny sposób dokonały wycinki drzew oraz podmioty, które wycięły drzewa nie znajdujące się na terenie działki stanowiącej ich własność wskutek zwykłej omyłki. Nadleśnictwo nie powinno ponosić odpowiedzialności za przedmiotowe zdarzenie, gdyż decyzja
w sprawie wycinki została podjęta w oparciu o stosowne programy, a nie ograniczyła się wyłącznie do wiedzy pracowników Nadleśnictwa. Strona skarżąca wskazała również, że w ustawie o ochronie przyrody brak jest uregulowań dotyczących możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, a zatem w takim przypadku zastosowanie powinny znaleźć przepisy ogólne k.p.a., tj. art. 189f k.p.a. Nie budzi wątpliwości, że Nadleśnictwo naruszyło zakaz przewidziany przepisami prawa administracyjnego, jednakże odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej pozwoli na spełnienie celów kary. Skoro bowiem kara administracyjna ma polegać na zniechęcaniu do naruszania obowiązków i skłaniania do zapobiegania dalszemu lub powtórnemu naruszaniu określonych obowiązków w przyszłości, to w niniejszej sprawie cel ten zostanie osiągnięty. Tym bardziej, że do naruszenia prawa doszło w tym wypadku omyłkowo. Usunięte zostały też skutki naruszenia prawa, co wynika z ustalonego stanu faktycznego. Pomiędzy stroną skarżącą a Gminą S. doszło bowiem do porozumienia i zaakceptowania warunków naprawienia szkody. W miejsce wyciętych drzew Nadleśnictwo ma dokonać nasadzeń zastępczych w ilości 10 sztuk drzew gatunku dąb szypułkowy o obwodach pni wynoszących min. 16 cm po wybudowaniu drogi. Wskazano przy tym uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21, w której Sąd rozważył kwestie zastosowania przepisów ogólnych o administracyjnych karach pieniężnych przewidzianych w k.p.a. do kwestii nieuregulowanych w przepisach szczególnych. Koniecznym jest więc określenie, czy dana kwestia została uregulowana na gruncie ustawy szczególnej, czy też nie. Wskazano, że w ustawie o ochronie przyrody brak jest uregulowań dotyczących możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W takim wypadku zastosowanie znajdą przepisy art. 189f k.p.a.
W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją, przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy wskazał, że dyrektywy wymiaru kary wskazane w art. 189 k.p.a. nie znajdą zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, w stosunku do których ustawodawca nakazuje stosować pewien jednoznaczny mechanizm wyliczania, a właśnie takimi karami są kary pieniężne wymierzane na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody. Ponadto, dyrektywy wymierzania kary za usunięcie drzew bez zezwolenia w ściśle określonych wysokościach określają przepisy o ochronie przyrody. Skoro zatem w ustawie
o ochronie przyrody przewidziana została możliwość odstąpienia od wymierzania kary lub umorzenia wymierzonej kary, to tym samym, nie będą miały zastosowania przepisy k.p.a. regulujące tą kwestię, w tym przepis art. 189f k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1
w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności
z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa
w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej uchwały według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania
w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika
z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez Kolegium w odpowiedzi na skargę, której odpis został doręczony stronie skarżącej 7 grudnia 2022 r. (k. 21 akt sądowych). W zakreślonym terminie nie zażądano przeprowadzenia rozprawy.
Przechodząc do meritum sprawy, wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 88 ust. 1 ustawy
o ochronie przyrody, zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną między innymi za usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy). Kara, o której mowa w art. 88 ust. 1 cytowanej ustawy jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 ustawy
o ochronie przyrody). Administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1
pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było (art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia
i pomniejszając wyliczony obwód o 10% (art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody). Wysokość stawek opłat za usunięcie drzew określona jest w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330). Zgodnie z załącznikiem nr 1 do
ww. rozporządzenia, stawka opłaty w zł za 1 cm obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm uzależniona jest od gatunku drzewa oraz obwodu pnia drzewa w cm mierzonego na wysokości 130 cm wynoszącego do 100 cm i od 101 cm. Czynności,
o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta (art. 90 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody).
Podstawą do obciążenia odpowiedzialnością z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy
o ochronie przyrody określonego podmiotu jest zatem wykazanie, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem tego podmiotu a zniszczeniem drzew. Jeżeli drzewa usunęła osoba trzecia bez wiedzy właściciela (posiadacza) i w sposób, któremu właściciel (posiadacz) nie mógł zapobiec, wtedy właściciel (posiadacz) nieruchomości nie ponosi odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, co nie oznacza, że nie można wymierzyć kary tej osobie, która drzewa te bez zgody i wiedzy właściciela (posiadacza) usunęła (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 1043/18, dostępne w CBOSA).
Podkreślić przy tym należy, że administracyjna odpowiedzialność za bezprawne zniszczenie drzew i krzewów jest zobiektywizowana, co oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew i krzewów. Tym samym, nieistotnym jest, czy dokonano wycięcia osobiście, czy też został wynajęty w tym celu inny podmiot, jak również nieistotna jest - z punktu widzenia tej postaci odpowiedzialności - świadomość czy też brak świadomości konieczności uzyskania stosownego zezwolenia. Bez znaczenia dla zaistnienia odpowiedzialności pozostają także motywy jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 798/21, dostępne w CBOSA).
W ocenie Sądu, okoliczności rozpoznawanej sprawy nie budzą wątpliwości. Ze zgromadzonego materiału aktowego jednoznacznie wynika, że strona skarżąca usunęła dwa drzewa (dęby szypułkowe) bez zgody posiadacza nieruchomości. Jak ustalono
w toku przeprowadzonego postępowania, usunięcie wskazanych drzew nastąpiło
w związku z pracami zrębowymi prowadzonymi przez Nadleśnictwo w okresie od
15 lutego 2022 r. do 18 marca 2022 r. na działce nr (...), pozostającej w zarządzie strony skarżącej, która to działka sąsiaduje bezpośrednio z działką nr (...), stanowiącą własność Gminy S. Przy czym, Gmina S. nie udzieliła Nadleśnictwu zgody na usunięcie przedmiotowych drzew. Z kolei, z treści protokołu oględzin, które miały miejsce 6 czerwca 2022 r., wynika, że pozostawione w ziemi pnie drzew były zdrowe, drzewa nie obumarły, jak również nie zauważono innych oznak chorobowych. Powyższe ustalenia są jasne, spójne i nie budzą zastrzeżeń, nie były także kwestionowane przez stronę skarżącą.
W tej sytuacji należy zatem uznać, że spełnione zostały przesłanki zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Jednocześnie nie stwierdzono warunków do zastosowania art. 89 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym w przypadku usunięcia drzewa lub krzewu obumarłego albo nierokującego szansy na przeżycie, złomu lub wywrotu, wysokość administracyjnej kary pieniężnej obniża się o 50%. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zachodził również stan wyższej konieczności, w przypadku którego nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej (art. 89 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody).
Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez stronę skarżącą kwestii omyłkowego wycięcia wskazanych drzew i zawarcia porozumienia ze stroną poszkodowaną, podnieść należy, że okoliczność ta nie ma znaczenia odnośnie do wymierzenia kary w trybie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Powstanie odpowiedzialności administracyjnej związane jest wyłącznie z zaistnieniem zdarzenia, które kwalifikowane jest ustawą jako naruszenie obowiązujących norm prawnych. Przypisanie odpowiedzialności sprowadza się zatem do ustalenia, czy konkretne zdarzenie wyczerpuje znamiona oznaczone w ustawie i pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem konkretnego podmiotu (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 816/21, dostępne w CBOSA).
Zaznaczyć należy, że usunięcie drzew bez zgody posiadacza nieruchomości stanowi delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność
w tym zakresie, a odpowiedzialność za niego ponosi osoba, która tego deliktu się dopuściła. Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna, o której mowa
w art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew. Organ ma zatem bezwzględny obowiązek nałożenia kary pieniężnej za wycinkę drzewa. Tym samym, decyzja ta jest decyzją związaną, a nie opartą na uznaniu administracyjnym. Organ nie może więc odstąpić od wymierzenia kary stronie skarżącej, odwołując się do takich okoliczności jak niezamierzone działanie, czy naprawienie szkody. W związku z nieodwracalnymi skutkami deliktu w postaci wycinki drzew, nie ma możliwości odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na następcze usunięcie naruszenia prawa. Organ nie dysponuje również uznaniem administracyjnym w zakresie ustalenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej. Ustawodawca posłużył się tu bowiem obiektywnymi kryteriami związanymi z obwodem pnia wyciętego drzewa i stawki opłaty za wycinkę. Odpowiedzialność nie jest zatem w tej sytuacji uzależniona od innych przesłanek, niż wskazane ustawą i ma charakter sankcji.
Podnieść również należy, że - wbrew twierdzeniom strony skarżącej -
w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy działu IVa k.p.a. dotyczące administracyjnych kar pieniężnych, w tym art. 189f k.p.a., określający warunki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Zgodnie bowiem z art. 189a § 2 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Wyjaśnić przy tym należy, że powołany artykuł został dodany do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., na mocy art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Zgodnie z tą zmianą, do przepisów k.p.a. wprowadzono przepisy działu IVa - Administracyjne kary pieniężne, w tym wspomniany przepis art. 189a, a także art. 189f. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej k.p.a. wynika, że intencją prawodawcy było, aby przepisy działu IVa k.p.a. miały charakter ogólny i subsydiarny względem obowiązujących regulacji, które dotyczą administracyjnych kar pieniężnych (zob. uzasadnienie, VIII kadencja, druk sejmowy
nr 1183, s. 69-72). Podkreślić należy, że przepisy działu IVa k.p.a. nie modyfikują dotychczas obowiązujących rozwiązań materialnoprawnych, lecz stanowią dopełnienie konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych, które obowiązywały w systemie prawa
w dniu wejścia w życie przepisów działu IVa k.p.a., w zakresie elementów określonych w art. 189a § 2 k.p.a. Zatem dla ustalenia, czy dział ten (IVa k.p.a.) ma zastosowanie
w odniesieniu do danej administracyjnej kary pieniężnej konieczne jest stwierdzenie, czy konkretne rozwiązanie prawne wymienione enumeratywnie i rozłącznie w art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych (por. wyroki NSA: z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 142/20; z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt
II OSK 141/20; z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt: II GSK 774/20 i II GSK 775/20, dostępne w CBOSA).
Jak wskazał natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia
23 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1111/20, dostępne w CBOSA, dyrektywy wymiaru kar administracyjnych przewidziane w k.p.a. nie znajdują zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, czyli takich, w stosunku do których ustawodawca nakazuje stosować pewien jednoznaczny mechanizm wyliczania. Takimi karami są właśnie kary pieniężne wymierzane na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody.
W przypadku administracyjnych kar pieniężnych przewidzianych w ustawie o ochronie przyrody jest bowiem mowa o sankcji pieniężnej przewidzianej w ustawie, nakładanej
w drodze decyzji administracyjnej, m.in. za usunięcie drzew bez zgody posiadacza nieruchomości. Zatem niezależnie od motywów jakimi kierował się podmiot usuwający drzewa, w przypadku stwierdzenia usunięcia drzew bez zgody posiadacza nieruchomości, na właściwym organie spoczywa obowiązek wymierzenia kary pieniężnej. Skoro przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody zobowiązuje organ do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zgody posiadacza nieruchomości, to nie będą miały w tym zakresie zastosowania przepisy działu IVa k.p.a. "Administracyjne kary pieniężne", a w szczególności art. 189a § 1 i § 2 k.p.a., przewidujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, przy uwzględnieniu okoliczności określonych w art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. i poprzestanie na pouczeniu.
W przedmiotowym postępowaniu zastosowanie będą miały przepisy art. 189a § 2 k.p.a., bowiem kwestie w nich wymienione zostały rozstrzygnięte w ustawie o ochronie przyrody. Przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej (§ 2 pkt 1 k.p.a.) – art. 88 ust. 4, 5, 6, 7 ustawy o ochronie przyrody; odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia – ( § 2 pkt 2 k.p.a.) – art. 88 ust. 4, 6, 7 ustawy o ochronie przyrody; terminy przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej (§ 2 pkt 3 k.p.a.) – art. 89 ust. 9 ustawy o ochronie przyrody; terminy przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej (§ 3 pkt 4 k.p.a.) – art. 89 ust. 8 ustawy
o ochronie przyrody; odsetki od zaległej administracyjnej kary pieniężnej (§ 2 pkt 5 k.p.a.) – art. 89 ust. 8 ustawy o ochronie przyrody; udzielanie ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej (§ 2 pkt 6 k.p.a.) – art. 88 ust. 4, 5, 6
i art. 89 ust. 11 ustawy o ochronie przyrody.
Skoro zatem w ustawie o ochronie przyrody przewidziana została możliwość odstąpienia od wymierzania kary lub umorzenia wymierzonej kary i inne okoliczności wskazane w art. 189a k.p.a. w ściśle określonych warunkach, to nie będą miały zastosowania przepisy k.p.a. regulujące tę kwestię - w tym art. 189f k.p.a.
W świetle powyższych rozważań uznać należy, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Organ odwoławczy dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a., organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych.
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.