II SA/Ol 794/25

II SA/Ol 794/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2026-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Grzegorz Klimek
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1539
art.92a ust.2 i ust.8, art.92b ust.1, art.92c ust.1 pkt 1 i 1a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art.189f par.1, art. 189a par.2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2026 poz 143
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 1 sierpnia 2025 r. Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (dalej jako: NUCS lub organ pierwszej instancji), nałożył na K. D. (dalej jako: strona lub skarżący) - zarządzającego transportem w firmie Gospodarstwo Rolne (...) - karę pieniężną w wysokości 500 zł, określoną w załączniku nr 4 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1539, ze zm., dalej jako: u.t.d.) - Lp. 4.4 za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że 23 kwietnia 2025 r. na drodze krajowej nr (...) w F. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę zespołu pojazdów: ciągnika samochodowego marki (...) wraz z naczepą ciężarową (...). Przewóz, zgodnie z okazanymi dokumentami, wykonywany był przez przewoźnika: Gospodarstwo Rolne (...). W trakcie kontroli dokumentów ustalono, że kierowca nie posiada uprawnień do kierowania pojazdami kat. C+E, gdyż uprawnienia straciły ważność 5 kwietnia 2025 r. W związku z powyższymi ustaleniami organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów u.t.d. Podano, że pełnomocnik strony, pismem z 3 lipca 2025 r., wniósł o umorzenie postępowania, ewentualnie o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, stosownie do art. 189f § 3 k.p.a., gdyż – jak podał - został wprowadzony plan naprawczy w przedsiębiorstwie w celu wyeliminowania popełnienia podobnych naruszeń, m.in. kalendarz elektroniczny służący do kontroli ważności terminów praw jazdy, badań lekarskich, kart kierowców itp., tzw. teczka kierowcy dotycząca stanu technicznego i bezpieczeństwa pojazdów oraz ważności dokumentów, a kierowcy zostali poinformowani, że w przypadku braku ważnego prawa jazdy i innych dokumentów mogą zostać skierowane do nich roszczenia finansowe. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że kwestie przesłanek wymiaru kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, jak i odstąpienia od jej nałożenia, zostały uregulowane w u.t.d., a tym samym, uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień określonych w art. 189a § 2 k.p.a. powoduje, że przepisy działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie mają zastosowania. Jednocześnie, w ocenie organu pierwszej instancji, w rozpoznawanej sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 i 1a u.t.d. nie znajduje zastosowania. Podkreślono, że strona jako profesjonalny zarządzający transportem mogła przewidzieć konieczność zapewnienia zgodnego z prawem sposobu wykonywania przejazdu po drogach publicznych, dokładając przy tym należytej staranności, aby nie dopuścić do powstania naruszenia przepisów u.t.d., w szczególności tak zorganizować wykonywany przewóz, aby był on wykonywany przez kierowcę posiadającego ważne prawo jazdy odpowiedniej kategorii. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że strona na żadnym etapie postępowania nie przedstawiła okoliczności, wskazujących na spełnienie przesłanek wyłączenia odpowiedzialności lub braku wpływu na wystąpienie naruszenie. Przy czym podkreślono, że odpowiedzialność administracyjna ma charakter niezależny od winy i jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego a powstałym skutkiem. Wskazano, że strona - jako osoba zarządzająca transportem - ponosi pełną odpowiedzialność za przygotowanie i realizację operacji transportowej, w tym za kompletność dokumentów i aktualizację uprawnień do kierowania pojazdami. Podniesiono, że zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 2000 zł za każde naruszenie. Podano, że na podstawie zebranych dowodów, tj. sporządzonego protokołu z kontroli drogowej oraz danych systemu CEPiK2, ustalono, że strona jako zarządzający transportem w Przedsiębiorstwie dopuściła do wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał ważnego prawa jazdy kat. C+E wymaganego do prowadzenia pojazdów składających się z ciągnika siodłowego oraz naczepy ciężarowej, stosownie do art. 3 ust 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2001 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r. poz. 622, ze zm., dalej jako: u.k.p.). W związku z powyższym, zgodnie z Lp.4.4 załącznika nr 4 do u.t.d., nałożono na stronę karę pieniężną w wysokości 500 zł.
Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario oraz art. 189f k.p.a. poprzez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a., dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie u.t.d., a zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający wszystkich kwestii wymienionych w art. 189a § 2 pkt 1 - 6 k.p.a., przez co koniecznym jest odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. Ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji. W związku z tym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i w tym zakresie rozstrzygnięcie co do istoty sprawy w ten sposób, że organ odstępuje od nałożenia kary pieniężnej i umarza postępowanie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że przedmiotowe naruszenie miało charakter incydentalny i wynikało ze zwykłego błędu ludzkiego, polegającego na przeoczeniu upływu terminu ważności dokumentów. Zaznaczono, że kierowca niezwłocznie po kontroli złożył wniosek o wymianę prawa jazdy i 9 maja 2025 r. odebrał nowy dokument prawa jazdy. Wskazano, że w przedsiębiorstwie wprowadzono plan naprawczy w celu wyeliminowania niebezpieczeństwa powtórzenia się w przyszłości podobnych naruszeń. Podkreślono, że strona natychmiast zaprzestała naruszania prawa i już sama kontrola osiągnęła właściwy skutek prewencyjny, a ponadto stwierdzone naruszenie miało charakter formalny i nie stwarzało zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, co potwierdza jego znikomą wagę. Zdaniem strony uzasadnia to odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. lub art. 189f § 2 k.p.a.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: DIAS lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że bezsporne w sprawie jest, że 23 kwietnia 2025 r. wykonywany był krajowy przewóz drogowy zestawem pojazdów o masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w zakresie którego obowiązywały przepisy u.t.d. Stwierdzony w dniu kontroli brak uprawnień do kierowania pojazdami kat. C+E również nie budzi wątpliwości. Wyjaśniono, że odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem oraz innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym za naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego ujawnione w wyniku kontroli określają przepisy u.t.d. Organ podkreślił, że kary pieniężne określone w u.t.d. nie mają charakteru uznaniowego, a odpowiedzialność zarządzającego transportem nie jest oparta na zasadzie winy. Przesłanką odpowiedzialności jest zatem samo stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Wskazano, że przepisy u.t.d. nie posługują się pojęciem odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, ale zawierają regulacje, które w pewnych okolicznościach umożliwiają złagodzenie zakresu odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz drogowy, jak np. art. 92c ust. 1 u.t.d. Przy czym przepis ten stanowi ogólną klauzulę wyłączającą odpowiedzialność administracyjną przewoźnika w razie spełnienia przesłanki polegającej na braku wpływu na powstanie naruszenia oraz braku możliwości przewidzenia przez ten podmiot zdarzeń lub okoliczności powodujących naruszenie przepisów, jako wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, i nie może być interpretowany rozszerzająco. Okoliczności te powinien udowodnić zainteresowany podmiot, gdyż to on wywodzi skutki prawne, które zwalniają go z odpowiedzialności i to na nim spoczywa ciężar wykazania i udowodnienia okoliczności objętych ich hipotezą, natomiast strona - poza wskazaniem planu naprawczego, który został wdrożony w przedsiębiorstwie dopiero po kontroli drogowej - nie przedstawiła dowodów na potwierdzenie takich okoliczności. Wskazano, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzający transportem nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do nieprawidłowości. Są to zdarzenia szczególne, które występują rzadko, niespodziewanie, a ich zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu najwyższej staranności i przezorności w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, np. wypadek, awaria, nieprzewidywalna sytuacja na drodze, klęska żywiołowa. Zdaniem DIAS upływu terminu ważności prawa jazdy nie można uznać za zdarzenie o charakterze nagłym i trudnym do przewidzenia, zaś dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę bez ważnego prawa jazdy jest sytuacją, na którą zarządzający transportem miał realny wpływ i mógł jej uniknąć. Organ odwoławczy podkreślił, że niezależnie od wyboru formy weryfikacji prawidłowości funkcjonowania przedsiębiorstwa, zarządzający transportem był zobowiązany systematycznie sprawować faktyczny nadzór nad taborem, kierowcami, umowami oraz dokumentami związanymi z transportem w firmie, a skutki brak nadzoru obciążają zarządzającego transportem, gdyż dla oceny braku czy też podjęcia działań zapobiegawczych ma niewątpliwie znaczenie profesjonalny charakter sprawowanej funkcji i wynikające z tego faktu wymagania, które powinien spełniać. Jednocześnie wyjaśniono, że powoływana przez stronę uchwała NSA, sygn. akt III OPS 1/21 dotyczy administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zaś wskazane w odwołaniu wyroki sądów administracyjnych dotyczą kar nakładanych na podstawie innych ustaw niż u.t.d. lub są nieprawomocne i nie mogą kształtować nowej linii orzeczniczej w tego rodzaju sprawach. Wskazano, że pomimo braku pojęcia odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, u.t.d. zawiera regulacje, które umożliwiają w pewnych okolicznościach złagodzenie zakresu odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz drogowy. Treść tych przepisów, zarówno w zakresie przesłanek zastosowania, jak i skutków proceduralnych (zaniechanie wszczęcia postępowania lub jego umorzenie) wskazuje na taką samą funkcję przepisów art. 92c ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.d., jak określone w art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., sprowadzającą się do zaniechania nakładania kary pieniężnej ze względu na szczególne okoliczności. W związku z tym, do tych kar nie ma zastosowania art. 189f § 1 k.p.a.
Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na powyższe rozstrzygnięcie, zarzucając naruszenie art. 6, art. 7 oraz art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 1 - 3 k.p.a. a contrario oraz art. 189f k.p.a. poprzez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a., dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie u.t.d., a zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest odwołanie się do uregulowań działu I\/a k.p.a. Ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych oraz kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżący ponowił argumentację przedstawioną uprzednio w złożonym odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślił, że stwierdzone naruszenie polegające na braku ważnego prawa jazdy miało charakter incydentalny i wynikało ze zwykłego błędu ludzkiego, zaś niezwłocznie po kontroli kierowca złożył wniosek o wymianę prawa jazdy, które zostało mu wydane. Wprowadzono również w przedsiębiorstwie plan naprawczy celem wyeliminowania niebezpieczeństwa powtórzenia się w przyszłości podobnych naruszeń, za które może zostać nałożona kara pieniężna, a mianowicie wdrożono kalendarz elektroniczny służący m.in. kontroli terminów, w tym terminów ważności praw jazdy, badań lekarskich kierowców, przeglądów, ubezpieczeń pojazdów, a także tzw. teczkę kierowcy, w oparciu o którą sprawdza się stan techniczny i bezpieczeństwo pojazdów oraz ważność dokumentów. Wskazano, że kierowcy mający wątpliwości w zakresie spełnienia kryteriów z teczki kierowcy mają zgłaszać uwagi przełożonemu lub/i odmówić wyjazdu w trasę, za co nie spotkają ich żadne negatywne konsekwencje; podobnie osoba dokonująca sprawdzenia i odprawy kierowców nie ma prawa godzić się na wyjazd pojazdu w przypadku wątpliwości w zakresie spełnienia któregoś z punktów teczki kierowcy. Ponadto kierowcy zostali poinformowani o tym, że będą wobec nich stosowane kary przewidziane w kodeksie pracy za stwierdzone podczas kontroli naruszenia, a w przypadku braku ważnego prawa jazdy, braku tzw. kodu 95, braku ważnego przeglądu pojazdu którym się poruszają lub brak ważnego ubezpieczenia OC, w pewnych sytuacjach mogą zostać do kierowców skierowane roszczenia finansowe. Zostało wydane także zarządzenie pracodawcy w sprawie planowo-zapobiegawczej obsługi technicznej pojazdów. Skarżący podkreślił, że natychmiast zaprzestano naruszania prawa i już sama kontrola osiągnęła właściwy skutek prewencyjny. Ponadto stwierdzone naruszenie miało wyłącznie charakter formalny i nie stwarzało zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, co potwierdza jego znikomą wagę. W związku z powyższym, w ocenie skarżącego, w przedmiotowym postępowaniu powinno dojść do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy działu IVa k.p.a., bowiem u.t.d. nie zawiera kompleksowej regulacji dotyczącej zasad nakładania kar, odstępowania od nich i ich miarkowania. Skarżący powołał się przy tym na uchwałę NSA z 9 czerwca 2022 r. (sygn. akt III OPS 1/21). Wskazał, że z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej k.p.a. wynika, że intencją prawodawcy było, aby przepisy działu IVa k.p.a. miały charakter ogólny i subsydiarny względem obowiązujących regulacji, które dotyczą administracyjnych kar pieniężnych. Zaznaczył też, że przepisy działu IVa k.p.a. są unormowane w k.p.a., a więc w ustawie podstawowej dla prawa administracyjnego, a przepisy kodeksowe ze swojej istoty mają charakter ogólny i porządkujący instytucje poszczególnych gałęzi prawa. Podniesiono, że art. 189f k.p.a. przewiduje cztery odrębne podstawy odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, przy czym odstąpienie od ukarania nie jest równoznaczne z umorzeniem postępowania w przedmiocie nałożenia kary, lecz jest wyrazem darowania kary na skutek uprzedniego ustalenia, że doszło do naruszenia prawa i jednocześnie stwierdzenia, że ukaranie sprawcy jest niecelowe. Wskazano, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych. Zatem zdaniem skarżącego uregulowania art. 92c u.t.d. nie są zbieżne z art. 189 f k.p.a. i w tym aspekcie art. 189 f k.p.a. stanowić może uzupełnienie regulacji wskazanych w art. 92c u.t.d. Ponadto podniesiono, że art. 92c u.t.d. zawiera okoliczności wyłączające odpowiedzialność przewoźnika, które należy odróżnić od okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary, których przepisy u.t.d. nie zawierają. Skarżący przywołał wyroki sądów administracyjnych wskazujące, że uregulowania art. 92c u.t.d. nie są zbieżne z art. 189f k.p.a. Powołał się także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022 r. (sygn. akt SK 66/21), w którym stwierdzono, że bezwzględny (automatyczny) obowiązek nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za delikt administracyjny stanowi nieproporcjonalną ingerencję państwa w wolność wykonywania działalności gospodarczej jako elementu wolności działalności gospodarczej i prawo własności, albowiem automatyzm wymierzania kary administracyjnej nie pozwala uwzględniać wagi naruszenia obowiązku ustawowego ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu. Oceniając, czy wystąpiła przesłanka z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. należy mieć na uwadze wszystkie okoliczności danego przypadku, zarówno przedmiotowe (skala i skutki naruszeń), jak i podmiotowe (rodzaj winy albo jej brak, zaprzestanie naruszeń). Skarżący zarzucił, że organ pierwszej instancji w ogóle nie rozważył potrzeby zastosowania przepisów działu IVa k.p.a. błędnie przyjmując, że nie znajdują one zastosowania w niniejszej sprawie ze względu na odrębne uregulowanie w u.t.d.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli nie narusza powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego. Stosownie zaś do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.), wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w przypadku, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja nakładającą na skarżącego jako zarządzającego transportem karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów.
Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy (art. 92a ust. 8 u.t.d.). Zgodnie z Lp.4.4. tego załącznika, w przypadku, gdy kierowca nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów kara wynosi 500 zł. Zaznaczyć przy tym należy, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany, co oznacza że w razie stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku do u.t.d.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie budzi wątpliwości okoliczność, że w trakcie przewozu wykonywanego przez przedsiębiorstwo, w którym osobą zarządzającą transportem jest skarżący, kierujący ciągnikiem samochodowym wraz z naczepą ciężarową nie posiadał uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C+E, gdyż jego uprawnienia straciły ważność. Przy czym organy obydwu instancji uznały, że okoliczności rozpoznawanej sprawy nie dają podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 i 1a u.t.d., a w związku z tym wymierzono karę w wysokości 500 zł. W ocenie Sądu dokonana przez organy orzekające ocena stanu faktycznego i prawidłowość wymierzonej kary nie budzą zastrzeżeń. Odpowiedzialność skarżącego jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie, który wykonywał kontrolowany przewóz jest oczywista i jednoznaczna. To na osobie zarządzającej transportem ciąży bowiem obowiązek kontrolowania wypełnienia co do wszystkich pojazdów wykorzystywanych w firmie przewozowej wymogów formalnych dopuszczenia pojazdów do ruchu. Zatem skarżący powinien czuwać nad tym, by przewozy odbywały się zgodnie z prawem, przez kierowców posiadających prawo jazdy odpowiednej dla danego pojazdu kategorii oraz ważne badania lekarskie i psychologiczne, potwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Niezrealizowanie tych obowiązków rodzi jego odpowiedzialność za zaistniałe naruszenia. Podkreślić przy tym należy, że wynikająca z art. 92a ust. 2 u.t.d. odpowiedzialność osoby zarządzającej transportem ma charakter administracyjny. Jest obiektywna i niezależna od winy w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, a powstałym skutkiem. Odpowiedzialność ta zbliżona jest zatem do odpowiedzialności ponoszonej na zasadzie ryzyka, choć nie ma charakteru nieograniczonego, gdyż przepisy przewidują możliwość odstąpienia od nałożenia kary w sytuacjach określonych w art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 u.t.d. Jednakże, jak słusznie uznały organy orzekające, w okolicznościach niniejszej sprawy przepisy nie znajdują zastosowania. Aby móc uchylić się od odpowiedzialności należy bowiem wykazać, że do naruszeń doszło pomimo zapewnienia właściwej organizacji i dyscypliny pracy oraz sprawowania stałego, wnikliwego nadzoru nad zatrudnionymi kierowcami oraz pojazdami będącymi własnością przedsiębiorstwa. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego, m.in. poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji. Natomiast skarżący nie wykazał, by zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy, uniemożliwiającą powstanie naruszeń. Wprawdzie powołał się na wprowadzony w przedsiębiorstwie plan naprawczy, jednakże działania te zostały podjęte dopiero po stwierdzeniu naruszenia, będącego podstawą nałożenia kwestionowanej kary. Ponadto wykazanie okoliczności, o których mowa w art. 92c u.t.d., pozwalających na wyłączenie odpowiedzialności za ujawnione naruszenia i uniknięcie obowiązku zapłaty kary pieniężnej, obciąża osobę zarządzającą transportem. Organ nie ma obowiązku z własnej inicjatywy poszukiwać tych okoliczności ani dowodów na ich poparcie. Przy czym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że regulacja zawarta w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ma charakter wyjątkowy i dotyczy sytuacji ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć, np. będących rezultatem działania siły wyższej, bądź osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać (por. wyrok NSA z 6 lipca 2011 r. sygn. akt II GSK 716/10, dostępny w CBOSA). Zatem do uwolnienia się od odpowiedzialności wymagane jest udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2018 r. sygn. akt II GSK 4457/16). Zaznaczyć należy, że instytucja wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy nie ma zastosowania nawet w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest to działanie wynikające z nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności, na które przewoźnik nie ma wpływu. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia przede wszystkim charakter odpowiedzialności przewoźnika, która jest niezależna od winy czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia polegającego na wykonywaniu przejazdu bez właściwego zezwolenia. W związku z tym, badanie świadomości i stosunku przedsiębiorcy do danego naruszenia prawa jest co do zasady bez znaczenia dla możliwości wymierzenia kary. Brak jego winy w wystąpieniu naruszeń nie może stanowić podstawy wyłączenia jego odpowiedzialności. Nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne wykazanie podjęcia w ramach organizacji przewozu wszystkich niezbędnych środków, a w konsekwencji dowiedzenie, że do naruszenia doszło na skutek obiektywnych, nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu (por. wyrok NSA z 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21; wyrok NSA z 10 października 2019 r., sygn. akt II GSK 2852/17, dostępne w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie podał żadnej okoliczności, która pozwoliłaby na zastosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d., wyłączającego jego odpowiedzialność. Stwierdzone naruszenie, polegające na braku aktualnego prawa jazdy kierowcy wykonującego przewóz jest wynikiem braku kontroli osoby zarządzającej przewozem w przedsiębiorstwie, któremu można było zapobiec dokonując systematycznej kontroli. Skarżący nie wykazał, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć, a w związku z tym nie zaistniała podstawa do zastosowania powyżej wskazanych przepisów przewidujących możliwość odstąpienia od nałożenia kary.
Odnosząc się natomiast do zarzutu braku zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. i w konsekwencji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz poprzestanie na pouczeniu, Sąd stwierdził, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że art. 92c ust. 1 u.t.d. stanowi przepis odrębny, o którym mowa w art. 189a § 2 k.p.a. i z tego względu w sprawie nie miały zastosowania przepisy Działu IVa k.p.a. dotyczące administracyjnych kar pieniężnych. Zwrócić należy uwagę, że chociaż przepisy odrębne zwykle regulują jedno lub więcej z zagadnień określonych w art. 189a § 2 k.p.a., to nie jest konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach Działu IVa k.p.a. W doktrynie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest konieczne, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach komentowanego działu. Oznacza to, że nawet wtedy, gdy zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, odnośny przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022). Skoro zatem art. 92c ust. 1 u.t.d. przewiduje, że w określonych w tym przepisie przypadkach nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte umarza, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f k.p.a. Konsekwencją zastosowania art. 92 ust. 1 u.t.d. jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna (zob. wyrok NSA z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 375/21, dostępny w CBOSA). W wyroku z dnia 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt II GSK 162/25, Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że przepis art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. bezpośrednio wyłącza stosowanie przepisów działu IVa k.p.a., jeżeli w przepisach odrębnych uregulowano zagadnienie odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia. W związku z tym, że przepisy art. 92b i 92c u.t.d. mają charakter odrębny w zakresie uregulowania powyższego zagadnienia, przyjąć należy, że możliwość zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest wyłączona.
Zauważyć przy tym należy, że część z przywołanych przez skarżącego wyroków nie dotyczy administracyjnych kar pieniężnych nakładanych w oparciu o przepisy u.t.d., lecz odnoszą się do uregulowań zawartych w innych ustawach szczególnych. Tym samym twierdzenia sądów zawarte w tych uzasadnieniach, jak i argumentacja, nie mogą stanowić adekwatnego porównania sytuacji skarżącego i nałożonej na niego kary pieniężnej. Natomiast odnosząc się do powołanych wyroków WSA dotyczących spraw z zakresu kar za naruszenia u.t.d. należy wskazać, że wyrok WSA w Poznaniu z 20 lipca 2022 r. (sygn. akt II GSK 774/20), na którego rozważaniach pełnomocnik skarżącego w znacznej części oparł swoją argumentację został uchylony wyrokiem NSA z 12 lutego 2026 r., sygn. akt II GSK 1825/22 (dostępny w CBOSA), a skarga został oddalona. Podobnie przywołany w skardze wyrok WSA w Gliwicach z 17 lipca 2024 r. (sygn. akt III SA/Gl 135/24) został uchylony wyrokiem NSA z 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 2549/24 (dostępny w CBOSA). Przy czym w zarówno w wyroku II GSK 1825/22, jak i w wyroku II GSK 2549/24 NSA w pełni podzielił stanowisko zawarte we wcześniejszych orzeczeniach tego Sądu, zgodnie z którymi zastosowanie art. 92c u.t.d. ma ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana. Ponownie NSA podkreślił, że dla przyjęcia, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania, istotne jest to, aby zagadnienie uregulowane w art. 189a § 2 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych, a nie jest istotne to, że zakres normowania tego zagadnienia w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny. W związku z tym w orzeczeniach tych stwierdzono jednoznacznie, że przepisy Działu IVa k.p.a., w tym art. 189f k.p.a., nie mają zastosowania do kar nakładanych na podstawie u.t.d.
W związku z tym przeprowadzona przez tutejszy Sąd kontrola legalności wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, są zgodne z przepisami prawa. Organy administracji publicznej orzekające w sprawie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, z zachowaniem zasad określonych w przepisach k.p.a. i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustaliły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a swoje stanowisko uzasadniły, dokonując prawidłowej wykładni prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.