II SA/Ol 761/25

II SA/Ol 761/25 - Postanowienie WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2026-01-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Grzegorz Klimek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6166  Łowiectwo
Hasła tematyczne
Prawo łowieckie
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1082
art. 46e ust. 1 i 4
Ustawa z  dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Koła Łowieckiego A na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa Olsztyn z dnia 29 września 2025 r. nr 2/ŁOW/2025 w przedmiocie odszkodowania za szkody łowieckie postanawia 1. Odrzucić skargę. 2. Zwrócić Kołu Łowieckiemu A uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł (dwieście). WSA/post.1 - sentencja postanowienia
Uzasadnienie
Decyzją z 29 września 2025 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa Olsztyn, działając na podstawie art. 46d ust. 1, art. 46e ust. 1 i 2, art. 46f ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2025 r. poz. 539 – dalej: Pł.) oraz art. 104 i 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 572 – k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania D. N., od protokołu szacowania ostatecznego nr 5/ost z dnia 16 sierpnia 2025 r., o którym mowa w art. 46c ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie, sporządzonego celem szacowania szkód w uprawie pszenżyta ozimego, które miało miejsce w obwodzie łowieckim nr [...], dzierżawionym przez Koło Łowieckie A - ustalił wysokość odszkodowania należnego poszkodowanemu D. N. w uprawie pszenżyta ozimego na kwotę 1 293,60 zł.
Koło Łowieckie A w piśmie z 5 listopada 2025 r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa Olsztyn z 29 września 2025 r., zarzucając naruszenie: art. 61 § 1 w zw. z art. 63 § 3 k.p.a. - poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania odwoławczego na podstawie wniosku, który nie spełniał wymogów formalnych, gdyż nie został podpisany przez stronę, a podpis pod nim złożono dopiero tuż przed rozpoczęciem czynności szacowania. W konsekwencji postępowanie zostało wszczęte bez skutecznego wniosku, co stanowi rażące naruszenie prawa i czyni decyzję dotkniętą wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; art. 10 § 1 k.p.a. - przez niezapewnienie Kołu Łowieckiemu A czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez nieprzekazanie protokołów z szacowania odwoławczego i uniemożliwienie wniesienia uwag do ustaleń; art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, oparcie decyzji wyłącznie na informacjach przekazanych przez pełnomocnika poszkodowanego, bez dokonania własnych pomiarów i bez weryfikacji danych w terenie przez przedstawiciela Nadleśnictwa Olsztyn; 107 § 1 pkt 3 i § 3 k.p.a. - poprzez niewskazanie w decyzji, jakiego protokołu i jakich działek ewidencyjnych dotyczy rozstrzygnięcie, a także brak powiązania pomiędzy ustaleniami faktycznymi a materiałem dowodowym (brak źródeł danych o powierzchni, plonie i stopniu zniszczenia); art. 46d ust. 5 Pł. w zw. z art. 63 § 3 k.p.a. - przez błędne zakwalifikowanie pisma poszkodowanego z dnia 16 sierpnia 2025 r. jako odwołania od protokołu, mimo że nie wskazywało ono, od jakiego protokołu jest wnoszone i nie spełniało wymogów formalnych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzją z 29 września 2025 r. Nadleśnictwo ustaliło wysokość odszkodowania dla D. N. za szkody w uprawie pszenżyta ozimego w kwocie 1 293,60 zł. Decyzja została doręczona Kołu Łowieckiemu A około 20 października 2025 r., stąd niniejsza skarga została wniesiona w ustawowym terminie 3 miesięcy. Koło Łowieckie nie otrzymało protokołów szacowania odwoławczego, nie poinformowano go o wynikach ustaleń i uniemożliwiono złożenia uwag, co narusza art. 10 § 1 k.p.a. Szacowanie odwoławcze miało charakter pozorny - nie wykonano pomiarów powierzchni, nie pobrano prób plonu, a ustalenia oparte zostały na informacjach przekazanych przez pełnomocnika poszkodowanego. Decyzja nie określa, jakiego konkretnego protokołu ani jakiej działki ewidencyjnej dotyczy, co narusza art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. Organ nie wskazał, na jakich dowodach oparł ustalenia dotyczące plonu, powierzchni i procentu zniszczenia, co narusza art. 107 § 3 k.p.a. i uniemożliwia kontrolę sądową. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Nadleśniczy, powołując się na art. 46e Pł., wniósł o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga podlegała odrzuceniu, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Normy kształtujące podstawy systemu sądownictwa, zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., zakładają określenie właściwości sądów administracyjnych w sposób pozytywny. Zgodnie bowiem z art. 175 ust. 1 ustawy zasadniczej, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne. Ustrój i właściwość sądów i postępowanie przed nimi określają ustawy (art. 176 ust. 2). Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184).
Zasadę pozytywnego określenia właściwości sądów administracyjnych konkretyzują w głównej mierze przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności należy powołać art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowiący, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
- Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Pozytywne określenie właściwości oznacza, że dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego tylko na prawne formy działania (zaniechania) organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a. oraz w sytuacjach przewidzianych przez ustawy szczególne, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 5 p.p.s.a. A contrario skarga na inne formy działania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 lub 6 p.p.s.a., oczywiście ze szczególnym uwzględnieniem prawa do sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz powołanej już zasady domniemania właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji RP).
Jak wskazano na wstępie, decyzja Nadleśniczego z 29 września 2025 r. została wydana na podstawie art. 46e Pł. Zgodnie z art. 46e ust. 1 Pł., nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód ustala wysokość odszkodowania, w drodze decyzji, biorąc w szczególności pod uwagę ustalenia zawarte w protokołach, o których mowa w art. 46a ust. 4, art. 46c ust. 5 i art. 46d ust. 8. Opinia przedstawiciela izby rolniczej, o której mowa w art. 46d ust. 9, nie jest wiążąca.
Jak stanowi art. 46e ust. 4 Pł., właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody, o których mowa w art. 46 ust. 1, a także dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego niezadowolony z decyzji, o której mowa w ust. 1, może, w terminie trzech miesięcy od dnia jej doręczenia, wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody.
Należy ponadto wskazać, że zgodnie z art. 49a ust. 1 Pł., w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Z art. 46e ust. 4 Pł. jednoznacznie wynika, że jakkolwiek akt wydany na podstawie art. 46e ust. 1 Pł. ustawodawca określa jako "decyzję", to jego skutki można zwalczać wyłącznie przed sądem powszechnym. To w postępowaniu przed tym sądem m.in. dzierżawca obwodu łowieckiego może zatem uzyskać skuteczną ochronę praw naruszonych w jego ocenie decyzją nadleśniczego. Jak dostrzega się w orzecznictwie sądów administracyjnych, ustawodawca nie wprowadził w tym zakresie dwutorowości postępowania sądowego, lecz określił jedną drogę, którą podjąć może podmiot "niezadowolony z decyzji" (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 2254/22, z 7 października 2022 r. sygn. akt I OSK 1497/22, z 7 września 2021 r. sygn. akt I OSK 133/21 – dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przypominając, że ustrojodawca założył określenie właściwości sądów administracyjnych w sposób pozytywny, a jednocześnie wskazał, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów, należy dalej wyjaśnić, że szkoda, związek przyczynowy i odszkodowanie, jako świadczenie prowadzące do jej skompensowania, są pojęciami i konstrukcjami ustalonymi w prawie cywilnym, co objaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 1989 r., Uw 9/88 (OTK z 1989 r. nr 1, poz. 9), a spór, w którym ma dojść do określenia wysokości odszkodowania za szkodę, także wyrządzoną przez zwierzęta łowne, jest sprawą materialnoprawnie cywilną, w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.). W świetle art. 2 § 1 k.p.c. zasadą jest natomiast, że do rozpoznania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, z wyjątkami określonymi w art. 2 § 3 k.p.c. Droga sądowa w sprawach cywilnych otwiera się zwykle już wtedy, gdy zaistnieje spór w sprawie, o jakiej mowa w art. 1 k.p.c., wymagający rozstrzygnięcia przez sąd, a ściślej - zgodnie z aktualnie powszechnie przyjętym sposobem pojmowania sprawy cywilnej - wtedy, gdy osoba inicjująca postępowanie stwierdzi, że taki spór powstał. Skoro z Konstytucji wynika, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów, to kompetencja sądu powszechnego do rozpoznania sprawy cywilnej nie musi wynikać z wyraźnej dyspozycji ustawowej. Wystarczające jest ustalenie, że ustawa nie przekazuje określonej kategorii spraw do rozpoznania innym sądom lub organom (tak Sąd Najwyższy w uchwale z 6 lipca 2021 r. sygn. akt III CZP 48/20 - OSNC z 2021 r. nr 12, poz. 83).
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 15 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 1769/24, Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że brak możliwości wywiedzenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w istocie przesądza o cywilnoprawnym charakterze odszkodowania za szkody łowieckie, jak i o tym, że element administracyjnoprawny wprowadzony do procedury szacowania szkody miał ściśle określony cel, związany z ograniczeniem sporów na tym tle, poprzez wprowadzenie - na etapie przedsądowym - podmiotu trzeciego (nadleśniczego), celem oszacowania wartości szkody oraz przyspieszenie wypłaty odszkodowania (zob. art. 46e ust. 2 i 3 Pł.go). W tym kontekście Sąd przypomniał, że roszczenie z tytułu szkód łowieckich ma charakter cywilnoprawny, ex delicto i wynika ze stosunku prawnego, nawiązanego w związku z zaistnieniem szkody łowieckiej, pomiędzy poszkodowanym (właścicielem gruntu albo posiadaczem gruntu) a zobowiązanym (dzierżawcą lub zarządcą obwodu łowieckiego). Jak skonkludował Naczelny Sąd Administracyjny, wprowadzenie osoby trzeciej - Skarbu Państwa (nadleśniczego) - do procedury szacowania szkody/wysokości odszkodowania, w żaden sposób na charakter tego stosunku prawnego nie oddziałuje. Sąd zaznaczył też, że o tym, czy sprawa wymaga rozstrzygnięcia stosunku administracyjnego, czy stosunku cywilnoprawnego, decydują przepisy prawa materialnego łącznie kształtujące taki stosunek prawny. Zatem to normy prawa materialnego określające poszczególne rodzaje stosunku prawnego determinują charakter danej sprawy. Brak jest podstaw do zmiany kwalifikacji charakteru sprawy tylko z uwagi na tryb i stadium, w jakim jest ona rozpatrywana.
W tym stanie rzeczy, podzielając powyższe zapatrywania prawne, Sąd stwierdził, że strona niezadowolona z wydanej decyzji, której przedmiotem jest ustalenie odszkodowania za szkody łowieckiej, może dochodzić swoich roszczeń przed sądem cywilnym zgodnie z powołanym art. 46e ust. 4 Pł.
Ponieważ sprawa ma charakter cywilnoprawny, nie należy do właściwości sądu administracyjnego, obliguje to Sąd do odrzucenia skargi. Dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji
O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.