II SA/Ol 726/25

II SA/Ol 726/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2026-02-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący/
Grzegorz Klimek
Katarzyna Matczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono wydanie uchwały z naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 609
art. 94 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 725
art. 21. ust. 1 pkt 2, ust. 3 pkt 5
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant sekretarz sądowy Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Piszu na uchwałę Rady Miejskiej w Piszu z dnia 10 lipca 2024 r., NR V/44/2024 w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie powołania oraz nadania regulaminu pracy Społecznej Komisji Mieszkaniowej stwierdza, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
W dniu 20 października 2025 r. Prokurator Rejonowy w Piszu (dalej: "skarżący") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, za pośrednictwem organu, uchwałę Rady Miejskiej w Piszu z 10 lipca 2024 r. Nr V/44/2024 o zmianie uchwały w sprawie powołania oraz nadania regulaminu pracy Społecznej Komisji Mieszkaniowej. W podstawie prawnej wskazano art. 18 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 609 ze zm., dalej: "u.s.g.") w zw. z § 13a ust. 2 załącznika Nr 1 do uchwały Nr XLVIII/497/22 Rady Miejskiej w Piszu z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Pisz (Dz.Urz. Woj. Warmińsko-Mazurskiego z 2022 r. poz. 4115 z późn. zm.).
Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie: art. 7, art. 94 Konstytucji RP oraz art. 21 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725, dalej jako: "u.o.p.l.") polegającym na przekroczeniu upoważnienia ustawowego i niedopuszczalnym ukształtowaniu w § 1 składu osobowego Społecznej Komisji Mieszkaniowej, podczas gdy ze wskazanych przepisów wynika, że organ wykonawczy gminy posiada uprawnienie do ukształtowania składu osobowego
i ustanowienia regulaminu pracy komisji, będącej podmiotem opiniującym wnioski
o zawarcie umowy najmu lokalu pozostającego w mieszkaniowym zasobie gminy,
w tym także lokalu socjalnego.
Na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. skarżący wniósł o stwierdzenie, że zaskarżona uchwała jest niezgodna z prawem.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przedmiotowa uchwała zmieniła uchwałę nr LXV/650/23 z 30 sierpnia 2023 r., której niezgodność z prawem stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 20 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 137/25. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że realizacja upoważnienia wynikającego z art. 21 ust. 3 pkt 5 u.o.p.l. w zakresie ustalenia sposobu kontroli społecznej nad rozpatrywaniem i załatwianiem wniosków o najem lokali zawieranych na czas nieoznaczony powinna polegać na wprowadzeniu uchwałą mechanizmów gwarantujących społeczną kontrolę załatwiania spraw związanych z najmem lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, a nie na powołaniu konkretnych, imiennie wymienionych osób na członków komisji. Takie działanie organu wykracza poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 21 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 21 ust. 3 pkt 5 u.o.p.l. Delegacja ustawowa nie obejmuje bowiem ani możliwości ustalenia przez Radę składu osobowego społecznej komisji mieszkaniowej, ani określenia regulaminu prac takiej komisji. Czynności te bowiem należą do organu wykonawczego gminy. Skarżący skonstatował, że z tych samych powodów nie może istnieć w obrocie prawnym zaskarżona uchwała zmieniająca, wydana na tej samej podstawie prawnej. Wskazał, że w dniu 24 lipca 2025 r. Burmistrz Pisza wydał zarządzenie nr 156/2025 w sprawie powołania Społecznej Komisji Mieszkaniowej i ustalenia regulaminu prac komisji. Skarżący podniósł, że zasadne jest wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały w całości z uwagi na jej integralność. Zgodnie z treścią art. 94 ust. 2 ustawy
o samorządzie gminnym z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, gdy istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny winien orzec o jej niezgodności z prawem.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Pisza wniósł o jej oddalenie w całości.
W uzasadnieniu wskazał, że wyrokiem z 20 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 137/25, WSA w Olsztynie stwierdził niezgodność z prawem wymienionej uchwały nr LXV/650/23 z 30 sierpnia 2023 r. W konsekwencji zaskarżona uchwała zmieniająca ww. uchwałę jest obarczona tą samą wadą i podlega stwierdzeniu nieważności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu jest uchwała
nr V/44/2024 z 10 lipca 2024 r., zmieniająca uchwałę nr LXV/650/23 z 30 sierpnia
2023 r. w sprawie powołania oraz nadania regulaminu pracy Społecznej Komisji Mieszkaniowej. Obie uchwały wydane zostały na podstawie § 13a ust. 2 załącznika nr 1 do uchwały Rady Miejskiej w Piszu nr XLVIII/497/22 z dnia 31 sierpnia 2022 r.
w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Pisz (Dz. Urz. Woj. Warmińsko-Mazurskiego z 2022 r. poz. 4115). Przepis ten stanowił, że członków Komisji powołuje i odwołuje Rada Miejska w Piszu. Uchwała nr LXV/650/23 z 30 sierpnia 2023 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek prawomocnego wyroku tut. Sądu z 20 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 137/25.
W wyroku tym Sąd wyjaśnił, że § 13a ust. 2 załącznika nr 1 do uchwały Rady Miejskiej w Piszu nr XLVIII/497/22 z dnia 31 sierpnia 2022 r. nie mógł stanowić podstawy prawnej uchwały nr LXV/650/23. Uchwała ta wydana została z naruszeniem delegacji ustawowej wynikającej z art. 21 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 21 ust. 3 pkt 5 u.o.p.l., która nie obejmuje możliwości ustalenia przez radę gminy składu osobowego społecznej komisji mieszkaniowej ani określenia regulaminu prac takiej komisji. Czynności te należą do organu wykonawczego gminy. Sąd wyjaśnił wówczas, że przekroczenie granic upoważnienia ustawowego stanowi istotne naruszenie prawa i co do zasady stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności aktu. Jednak zgodnie z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") nie stwierdza się nieważności uchwały, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Sąd wskazał, że takim szczególnym przepisem jest art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.
o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm., dalej jako: "u.s.g."), który stanowi, że nie stwierdza się nieważności uchwały organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały
w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli jest ona aktem prawa miejscowego. W takim przypadku, stosownie do art. 94 ust. 2 u.s.g., jeżeli istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, sąd administracyjny orzeka o jego niezgodności z prawem. W myśl art. 94 ust. 2 u.s.g. (zdanie drugie) w takiej sytuacji uchwała traci moc prawną z dniem orzeczenia o jej niezgodności z prawem.
Sąd rozpoznając wniesioną skargę stwierdza, że w związku z tym, że w obrocie prawnym nie pozostaje już uchwały główna, to także nie ma racji bytu uchwała ją zmieniająca.
Podkreślić należy w tym miejscu, że obie uchwały - główna i zmieniająca, zaskarżona w niniejszym postępowaniu sądowym - obarczone są tą samą wadą prawną. Zaskarżona uchwała zmieniająca wprowadziła bowiem w treści § 1 zmianę składu osobowego Społecznej Komisji Mieszkaniowej, co jak wyjaśniono w prawomocnym wyroku WSA w Olsztynie z 20 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 37/25 stanowiło istotne naruszenie prawa, gdyż kompetencja do ustalenia składu osobowego Społecznej Komisji Mieszkaniowej nie należy do organu stanowiącego gminy. Działanie takie wykracza poza delegację ustawową określoną w art. 21 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 21 ust. 3 pkt 5 u.o.p.l.
Wyjaśnić pozostaje, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe,
a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Na zasadzie tego przepisu organy gminy i skład orzekający są związani oceną prawną przedstawioną
w cytowanym wyroku z 20 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 137/25.
Sąd ustalił, że uchwałą nr XVIII/188/2025 z dnia 25 czerwca 2025 r. Rada Miejska w Piszu wprowadziła zmiany do uchwały nr XLVIII/497/22 Rady Miejskiej
w Piszu z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Pisz (Dz. Urz. Woj. Warmi.-Maz. z 2025 r. poz. 2786), której § 13a ust. 2 został powołany jako podstawa prawna zaskarżonej uchwały. Konkretnie zmieniono brzmienie § 2 pkt 10 uchwały definiującego pojęcie "Komisji" – wskazując, że należy przez to rozumieć Społeczną Komisję Mieszkaniową powołaną przez Burmistrza Pisza (uprzednio było przez Radę Miejską w Piszu). Zmieniono również brzmienie § 13a ust. 1 i 2 (powołanego w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały), z którego wyraźnie obecnie wynika, że Komisję w składzie 6 członków powołuje i odwołuje Burmistrz Pisza.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 1 i 2 u.s.g., Sąd orzekł, że zaskarżona uchwała z 10 lipca 2024 r. nr V/44/2024 jest niezgodna z prawem.
Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 94 ust. 1 i 2 u.s.g. w przypadku aktu niebędącego aktem prawa miejscowego, którego kontrola następuje po upływie jednego roku od daty jego wydania i co do którego nie uchybiono obowiązkowi przedłożenia go w terminie 7 dni organowi nadzoru – nie stwierdza się jego nieważności nawet w przypadku ustalenia, że taki akt zawiera istotne naruszenie prawa. W takiej sytuacji sąd administracyjny orzeka o jego niezgodności z prawem, a taki akt traci moc prawną z dniem orzeczenia o jego niezgodności z prawem.