II SA/Ol 582/24

II SA/Ol 582/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska
Ewa Osipuk /przewodniczący/
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2024 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokat A. Ś. wynagrodzenie w kwocie 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) powiększone o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że M.D. (dalej jako: "strona", "skarżący") wnioskiem z 1 kwietnia 2024 r. zwrócił się o udzielenie informacji publicznej w zakresie:
1/ jadłospisów wszystkich diet za okres od 1 stycznia 2020 r. do 1 kwietnia 2024 r.;
2/ asygnat zbiorczych wydawanych rzeczy z magazynu żywnościowego za okres od 1 stycznia 2020 r. do 1 kwietnia 2024 r.;
3/ faktur dotyczących zakupu żywności, artykułów budowlanych, narzędzi, sprzętu RTV, sprzętu komputerowego i sportowego, za wynajem ekip remontowych, dezynfekcji za okres od 1 stycznia 2020 r. do 1 kwietnia 2024 r.;
Wniosek ten skierowany został przez skarżącego do Sądu Okręgowego w Białymstoku, a następnie przekazany do rozpoznania Dyrektorowi Zakładu Karnego w Barczewie (dalej również jako: "organ I instancji"), w którym wówczas przebywał skarżący.
Pismem z 9 maja 2024 r. organ I instancji wskazał, że wnioskowana informacja publiczna jest informacją przetworzoną, dlatego też wezwał skarżącego do wykazania, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Wnioskodawca w piśmie datowanym na 12 maja 2024 r. stwierdził, że jest to kontrola wydawanych pieniędzy przez Zakład Karny w Barczewie.
Decyzją z 3 czerwca 2024 r. Dyrektor Zakładu Karnego w Barczewie odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej z uwagi na to, że ma ona charakter informacji przetworzonej, a skarżący nie wykazał szczególnej istotności dla interesu publicznego w jej uzyskaniu.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Olsztynie (dalej również jako: "Dyrektor", "organ") decyzją z 25 czerwca 2024 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ potwierdził to, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, natomiast skarżący nie wykazał, aby jej uzyskanie było szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zanegował to, aby nie zachował 7-dniowego terminu do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego w uzyskaniu przedmiotowej informacji, w konsekwencji wniósł o zmianę decyzji dotyczącej udzielenia informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego.
Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
W wyniku takiej kontroli sądowej decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji z 25 czerwca 2024 r. według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Organ zawnioskował w odpowiedzi na skargę o rozpoznanie wniesionej skargi na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, strona skarżąca wnioskowi temu nie była przeciwna.
Podstawą kwestią wymagająca rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ocena czy wniosek skarżącego dotyczy informacji prostej czy przetworzonej, a jeżeli tak to czy uzyskanie tej informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Stosownie do art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej jako: "u.d.i.p.") informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p., w którym zawarto przykładowy katalog informacji publicznych. Udostępnieniu podlega więc m.in. informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f).
Nie ma zatem zastrzeżeń, że żądane przez skarżącego dane mieściły się w kategorii informacji publicznej, co nie budziło również żadnych wątpliwości ze strony organu.
Podkreślić należy, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie definiuje pojęcia informacji przetworzonej, jedynie w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przewidziano, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W kwestii dotyczącej interpretacji pojęcia "informacji przetworzonej" należy odwołać się do rozważań zawartych m. in. w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2022 r., sygn. akt III OSK 1534/21 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), w którym Sąd ten odwołując się m.in. do wyroku z 16 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 915/16, wskazał, że informacja publiczna przetworzona to taka informacja publiczna, która:
- w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste (por. wyrok NSA z 30.09.2015 r., sygn. akt I OSK 1746/14);
- jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniana w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów (por. wyroki NSA z: 5.04.2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, 17.10.2006 r., sygn. akt I OSK 1347/05, 21.07.2022 r., sygn. akt III OSK 1988/21) na podstawie pierwotnego zasobu danych (por. wyroki NSA z: 12.12.2012 r., sygn. akt I OSK 2149/12; 5.04.2013 r., sygn. I OSK 89/13, 3 października 2014 r., sygn. I OSK 747/14);
- jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu - ograniczenie wprowadzone przez art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie udzielania informacji publicznej przetworzonej ma zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupiać się będą nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych kompetencji, lecz na czynnościach związanych z udzielaniem informacji publicznej (wyroki NSA z 5 września 2013 r. sygn. I OSK 953/13, sygn. I OSK 866/13, sygn. I OSK 865/13); "proces powstawania informacji (przetworzonej) skupia podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej na jej wytworzeniu dla wnioskodawcy, odrywając go od przypisanych mu kompetencji i zadań, toteż ustawodawca zdecydował, że proces wytworzenia nowej informacji w oparciu o posiadane dokumenty obwarowany będzie koniecznością wykazania, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego" (por. wyrok NSA z dnia 9.10.2010 r., sygn. akt I OSK 1737/12);
- może być jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego (por. wyroki NSA z: 28.04.2016 r., sygn. I OSK 2658/14, 5.01.2016 r., sygn. akt I OSK 33/15). Ten rodzaj informacji publicznej stanowi jakościowo nowy typ informacji, przygotowany specjalnie dla wnioskodawcy, a zatem to taka informacja, której organ wprost nie posiada i dla jej wytworzenia niezbędne jest przeprowadzenie pewnych działań na posiadanych już informacjach. W wyniku tych działań powstaje nowa jakościowo informacja. Nie jest ona jedynie innym technicznie zestawieniem danych, innym sposobem ich uszeregowania, ale stanowi jakościowo nową informację, prowadzącą zazwyczaj do określonej oceny, czy interpretacji danego zjawiska (zob. wyrok WSA w Warszawie z 23.09.2009 r., sygn. II SA/Wa 978/09; podobnie wyroki NSA: z 30.10.2008 r., sygn. akt I OSK 951/08; z 27.06.2013 r., sygn. akt I OSK 529/13).
Przetworzenie informacji wymaga więc dokonania stosownych działań analitycznych, zebrania lub zsumowania pojedynczych informacji na podstawie różnych kryteriów wynikających z treści wniosku (zob. wyrok NSA z 05.03.2013 r., sygn. I OSK 3097/12, dostępne CBOSA). Informacją przetworzoną jest taka informacja, która nie była w posiadaniu zobowiązanego, ale została przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy, wedle wskazanych przez niego kryteriów.
Za "informację przetworzoną" można uznać sumę informacji prostych, zależy to od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ oraz czasochłonności niezbędnej do jej wytworzenia.
Kontrolując zaskarżoną w przedmiotowej sprawie decyzję pozostaje w pierwszej kolejności wskazać, że organ w lakoniczny sposób stwierdził, że żądana informacja jest przetworzona, jednak stwierdzenie to jest wystarczające, w sytuacji gdy się uwzględni przedział czasowy żądanych informacji. Jest to czas od 1 stycznia 2020 r. do 1 kwietnia 2024 r., w takiej sytuacji nie potrzeba szczególnej dociekliwości aby stwierdzić, że konieczne byłoby przeanalizowanie przynajmniej setek dokumentów, aby wykazać jakie dokumenty przekazywane były z magazynu żywnościowego lub jakie posiłki były wydawane osobom skazanym.
Odpowiedź skarżącego na pismo dotyczące wykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji publicznej jest wręcz zadziwiająca i w ocenie sądu bez znaczenia jest to czy została udzielona w zakreślonym terminie 7 dni, czy też po jego upływie.
Z odpowiedzi tej wynika, że skarżący pragnie kontrolować wydatkowanie publicznych pieniędzy przez zakład karny, w którym odbywa on karę pozbawienia wolności. Nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, aby taka kontrola dokonywana przez osoby skazane mogła służyć interesowi publicznemu. Interes publiczny i wydatkowanie publicznych pieniędzy byłoby bardziej racjonalne, gdyby jak najmniej osób przebywało w zakładach karnych, do czego również skarżący może przyczynić się swoim postępowaniem w przyszłości.
W tej sytuacji bardzo szeroki czasowo zakres informacji, przekonuje, że skarżący zażądał w istocie informacji przetworzonej, jednocześnie nie wykazał, aby uzyskanie tej informacji mogło być szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie, podobnie jak organy również nie dopatrzył się tejże istotności "z urzędu", tj. na podstawie obiektywnych przesłanek, niezależnych od twierdzeń skarżącego.
Dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a. w pkt I wyroku skargę oddalono.
O wynagrodzeniu pełnomocnik ustanowionej skarżącemu z urzędu orzeczono w pkt II wyroku na zasadzie art. 250 § 1 p.p.s.a.