II SA/Ol 571/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2024-10-17
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona przyrodyrezerwat przyrodyzarządzeniezadania ochronnesądy administracyjnekontrola sądowadopuszczalność skargiakt administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę na zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w sprawie zadań ochronnych dla rezerwatu przyrody, uznając, że nie jest to akt podlegający kontroli sądu administracyjnego.

Skarżący J.N. i R.N. wnieśli skargę na zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie ustanawiające zadania ochronne dla rezerwatu przyrody. Sąd pierwszej instancji, po uchyleniu poprzedniego wyroku przez NSA, rozpoznał sprawę ponownie i odrzucił skargę. Sąd uznał, że zaskarżone zarządzenie nie jest aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a., ponieważ ma charakter wewnętrzny i nie dotyczy bezpośrednio uprawnień lub obowiązków skarżących wynikających z przepisów prawa.

Sprawa dotyczyła skargi J.N. i R.N. na zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie (RDOŚ) z dnia 13 października 2020 r. w sprawie ustanowienia zadań ochronnych dla rezerwatu przyrody "Ostoja bobrów na rzece Pasłęce". Wcześniej WSA w Olsztynie stwierdził nieważność tego zarządzenia, uznając je za akt prawa miejscowego naruszający prawo własności skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił ten wyrok, wskazując, że zarządzenie RDOŚ nie jest aktem prawa miejscowego, lecz ma charakter wewnętrzny i obowiązuje tylko jednostki podległe organowi wydającemu. NSA podkreślił, że zakazy obowiązujące na terenie rezerwatu wynikają bezpośrednio z ustawy o ochronie przyrody, a nie z zaskarżonego zarządzenia. WSA w Olsztynie, związany wykładnią NSA, rozpoznał sprawę ponownie i odrzucił skargę. Sąd uznał, że zaskarżone zarządzenie nie spełnia kryteriów aktu lub czynności podlegających kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (nie ma charakteru zewnętrznego, nie dotyczy indywidualnego podmiotu ani jego uprawnień/obowiązków wynikających z prawa) ani art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (nie jest aktem organu samorządu terytorialnego). W konsekwencji, sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego, a także orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zaskarżone zarządzenie nie jest aktem lub czynnością podlegającą kontroli sądu administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zarządzenie RDOŚ ma charakter wewnętrzny, nie jest skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo, nie dotyczy indywidualnego podmiotu ani jego uprawnień/obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także nie jest aktem organu samorządu terytorialnego. W związku z tym, sąd administracyjny nie ma kognicji do jego kontroli.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4 i 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd analizował, czy zaskarżone zarządzenie mieści się w definicji aktów lub czynności podlegających kontroli sądu administracyjnego na podstawie wskazanych punktów.

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odrzucenia skargi, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o zwrocie wpisu sądowego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd jest związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA.

u.o.p. art. 22 § ust. 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Podstawa wydania zaskarżonego zarządzenia przez RDOŚ.

u.o.p. art. 15 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Przepis określający zakazy obowiązujące na terenie rezerwatu przyrody, z którego wynikają obowiązki skarżących.

Konstytucja RP art. 93 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zarządzenia mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu.

Konstytucja RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wymienienie źródeł prawa powszechnie obowiązującego.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości kontrolując działania organów administracji publicznej.

Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie art. 63 § ust. 1

Przepis dotyczący zaskarżania przepisów aktu prawa miejscowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaskarżone zarządzenie RDOŚ nie jest aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a. (nie ma charakteru zewnętrznego, nie dotyczy indywidualnego podmiotu ani jego uprawnień/obowiązków, nie jest aktem samorządu terytorialnego).

Godne uwagi sformułowania

zarządzenie, o którym mowa w art. 22 ustawy o ochronie przyrody, nie stanowi prawnej formy działania organu ochrony środowiska, która stwierdza wystąpienie określonego obowiązku nałożonego na adresata zewnętrznego, lecz zgodnie z art. 93 ust. 1 Konstytucji RP ma charakter wewnętrzny i obowiązuje tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te akty. nie mamy wówczas do czynienia ze sprawą w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji

Skład orzekający

Katarzyna Matczak

przewodniczący

Tadeusz Lipiński

sprawozdawca

Piotr Chybicki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kontroli sądów administracyjnych nad zarządzeniami organów administracji publicznej, w szczególności w kontekście ochrony przyrody."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zarządzenia RDOŚ i jego kwalifikacji prawnej w kontekście art. 3 § 2 p.p.s.a. Może być stosowane do podobnych aktów o charakterze wewnętrznym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe określenie charakteru prawnego aktu administracyjnego dla możliwości jego zaskarżenia. Pokazuje też złożoność relacji między aktami wewnętrznymi a prawem powszechnie obowiązującym.

Kiedy sąd administracyjny nie może interweniować? Kluczowa decyzja o dopuszczalności skargi na zarządzenie RDOŚ.

Dane finansowe

WPS: 300 PLN

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 571/24 - Postanowienie WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Piotr Chybicki
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 4 i 6,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi J. N. i R. N. na zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustanowienia zadań ochronnych dla rezerwatu przyrody "Ostoja bobrów na rzece P." postanawia: 1/ odrzucić skargę, 2/ zwrócić skarżącym J. N. i R. N. solidarnie uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 300 zł (trzysta złotych).
Uzasadnienie
R.N. i J.N. (dalej: "skarżący") wnieśli skargę na zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie (dalej: "RDOŚ") nr 52 z 13 października 2020 r. w sprawie ustanowienia zadań ochronnych dla rezerwatu przyrody "Ostoja bobrów na rzece Pasłęce".
Wyrokiem z 17 maja 2022 r sygn. akt. II SA/Ol 151/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził nieważność ww. zarządzenia i zasądził od RDOŚ na rzecz skarżących solidarnie zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd wywiódł bowiem, że zarządzenie to stanowi akt prawa miejscowego, który ograniczył prawo własności skarżących do ich działki przez zaliczenie jej do ochrony czynnej, przez co obowiązuje skarżących zakaz budowy i przebudowy na należącym do nich terenie. W konsekwencji zarządzenie narusza interes prawny skarżących oparty na prawie własności i prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu było istotne naruszenie prawa, polegające na braku publikacji aktu prawa miejscowego w sposób przewidziany przepisami prawa. Zgodnie bowiem z § 6 ww. zarządzenia weszło ono w życie z dniem podpisania. Sąd stwierdził, że wobec stwierdzenia, że zaskarżony akt nie wszedł w życie, nie było dopuszczalne rozstrzygnięcie przez Sąd na ówczesnym etapie, czy istnieją podstawy do objęcia działki skarżących ochroną krajobrazową.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2548/22 uchylił ww. wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania oraz zasądził od skarżących solidarnie na rzecz RDOŚ zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
NSA stwierdził, że zasadny był zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r. poz. 1098 ze zm.) w zw. z art. 94 Konstytucji RP przez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, że zarządzenie w sprawie sporządzenia projektu zadań ochronnych dla rezerwatu przyrody jest aktem prawa miejscowego. Wywiódł, że zasadniczą cechą odróżniającą zadania ochronne od planów ochronnych jest to, że te drugie ustanawiane są w formie rozporządzenia i są źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Natomiast zadania ochronne w myśl art. 22 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody są przyjmowane w formie zarządzenia przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska dla rezerwatu przyrody oraz właściwego ministra dla środowiska dla parków narodowych. Zarządzenia nie są jednak źródłami prawa powszechnie obowiązującego w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP i zgodnie z art. 93 ust. 1 Konstytucji RP mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te akty. Wydane zatem przez RDOŚ zarządzenie nie mieści się w zamkniętym systemie źródeł prawa powszechnie obowiązującego, o którym mowa w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. NSA podkreślił ponadto, że objęcie działki skarżących zakazami obowiązującymi na terenie rezerwatów przyrody, w tym zakazem zabudowy, nie wynika z ww. zarządzenia, lecz z postanowień zawartych bezpośrednio w ustawie o ochronie przyrody, w szczególności w art. 15 ust. 1. Stosowanie zakazów obowiązujących w rezerwacie przyrody na działce skarżących jest konsekwencją zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 5 stycznia 1970 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody. Następstwem wydania tego zarządzenia i jego obowiązywania jest poddanie terenów wchodzących w skład takiego rezerwatu rygorom określony w ustawie o ochronie przyrody, czyli m.in. w art. 15 ust. 1. Stwierdził, że błędne jest stanowisko WSA, że brak opublikowania powyższego aktu w wojewódzkim dzienniku urzędowym stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia nieważności tego aktu.
NSA zobowiązał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do ponownej oceny czy zarządzenie objęte skargą pod jest jednym z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., w szczególności w punktach 4 lub 6, a następnie do oceny czy skarżący posiadają legitymację procesową do wniesienia skargi, czy zostały spełnione wymogi formalne, a na końcu – do oceny zgodności zaskarżonego aktu z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 190 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie związany jest zatem wyrokiem NSA z 9 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2548/22. Oznacza to, że Sąd jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu ww. wyroku NSA, bez względu na poglądy prawne wyrażone
w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Przez wykładnię (ocenę prawną), o której mowa w ww. przepisie, rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję tej oceny i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku NSA przez wojewódzki sąd administracyjny może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. wyrok NSA z 9.01.2014 r. II GSK 1602/12).
W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z takich okoliczności, usprawiedliwiających ustanie związania wyrokiem NSA. Wobec tego, stosownie do wskazań NSA przede wszystkim należy rozstrzygnąć kwestię dopuszczalności skargi.
Przypomnieć należy, że choć sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości kontrolując działania organów administracji publicznej, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), to nie wszystkie formy działalności tych organów podlegają kontroli sądowej. Przesądzają
o tym art. 3 § 2 i § 2a p.p.s.a., które określają zakres przedmiotowy kontroli sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zaskarżone zarządzenie niewątpliwie nie jest aktem wymienionym w punktach 1-3, 4a i 4b cytowanego artykułu.
Analizując czy zarządzenie to stanowi akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. należy wskazać, że w uzasadnieniu uchwały z 26 czerwca 2014 r. I OPS 14/13 (wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA stwierdził, że akty i czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. dotyczą praw i obowiązków obywateli w sferze publicznoprawnej. Do tej kategorii powszechnie i jednolicie (por. przykładowo uchwały NSA z: 23.02.2010 r. II GPS 6/09, 4.02.2008 r. I OPS 3/07, 3.09.2013 r. I OPS 2/13, 16.12.2013 r. II GPS 2/13) zalicza się akty, które charakteryzują się następującymi cechami:
1) nie są decyzją ani postanowieniem;
2) mają charakter zewnętrzny, tj. są skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi;
3) są skierowane do indywidualnego podmiotu, a więc nie mają charakteru generalnego;
4) mają charakter publicznoprawny (należą do materii z zakresu administracji publicznej i mają charakter władczy);
5) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
6) podejmowane są przez podmiot wykonujący administrację publiczną.
Te elementy określa się jako konstytuujące pojęcie aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Niewątpliwie, aby akt lub czynność znalazły się w tej kategorii powinny ustalać (odmawiać), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) dane uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa administracyjnego, to jest muszą wywoływać określone skutki prawne dla sprecyzowanego podmiotu.
Zaskarżone zarządzenie wydane zostało na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z tym przepisem zadania ochronne, o których mowa w ust. 1, ustanawia, w drodze zarządzenia regionalny dyrektor ochrony środowiska - dla rezerwatu przyrody. Jak wynika z ust. 1 i 3 ww. ustawy zadania ochronne, o których mowa w ust. 1, ustanawiane są dla parku narodowego lub rezerwatu przyrody do czasu ustanowienia planu ochrony i uwzględniają: 1) identyfikację i ocenę istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych oraz sposoby eliminacji lub ograniczania tych zagrożeń i ich skutków; 2) opis sposobów ochrony czynnej ekosystemów, z podaniem rodzaju, rozmiaru i lokalizacji poszczególnych zadań; 3) opis sposobów czynnej ochrony gatunków roślin, zwierząt lub grzybów; 4) wskazanie obszarów objętych ochroną ścisłą, czynną oraz krajobrazową. W ust. 4 przewidziano, że zadania ochronne, o których mowa w ust. 1, mogą być ustanawiane na rok lub równocześnie na kolejne lata, nie dłużej jednak niż na
5 lat.
Zaskarżonym aktem RDOŚ ustanowił na dwa lata zadania ochronne dla rezerwatu przyrody "Ostoja bobrów na rzece Pasłęce", zwanego dalej "rezerwatem". Ustalił, że zadania te obejmują: 1) identyfikację i ocenę istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych oraz sposoby eliminacji lub ograniczania tych zagrożeń i ich skutków, które zostały określone w załączniku nr 1 do zarządzenia; 2) opis sposobów ochrony czynnej ekosystemów, z podaniem rodzaju, rozmiaru i lokalizacji poszczególnych zadań, które zostały określone w załączniku nr 2 do zarządzenia; 3) wskazanie obszarów objętych ochroną krajobrazową czynną. Wskazał w § 3 obszar rezerwatu objęty ochroną krajobrazową (grunty znajdujące się w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe oznaczone jako oddziały leśne: 138h, 139f i 170d Leśnictwo Kurowo Nadleśnictwo Zaporowo, na których zlokalizowane są szkółki leśne i pasieka) i ochroną czynną (pozostały obszar rezerwatu, w tym działki oznaczone w ewidencji jako rzeki i jeziora). W § 4 opisał natomiast akweny jezior i odcinki rzek wyznaczone do połowu ryb w ramach gospodarki rybackiej prowadzonej przez uprawniony do rybactwa podmiot.
Z analizy treści przepisów zaskarżonego zarządzenia wynika, że akt ten nie ma charakteru zewnętrznego, tj. nie jest skierowany do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo RDOŚ. Potwierdza tę ocenę NSA w ww. wyroku z 9 lipca 2024 r. sygn. III OSK 2548/22. Stwierdzono tam bowiem, że zarządzenie, o którym mowa w art. 22 ustawy o ochronie przyrody, nie stanowi prawnej formy działania organu ochrony środowiska, która stwierdza wystąpienie określonego obowiązku nałożonego na adresata zewnętrznego, lecz zgodnie z art. 93 ust. 1 Konstytucji RP ma charakter wewnętrzny i obowiązuje tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te akty. Nie wywołują zatem skutków prawnych poza stosunkami wewnątrzadministracyjnymi.
Nie może też być kwestionowane, że zarządzenie nr 52 nie odnosi się do konkretnie oznaczonego podmiotu. Bezsprzecznie nie zostało wydane w sprawie indywidualnej ani nie jest kierowane do konkretnego podmiotu, w szczególności – nie zostało podjęte w indywidualnej sprawie skarżących ani nie zostało od nich skierowane. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego.
Ww. zarządzenie nie dotyczy uprawnienia lub obowiązku skarżących wynikających z przepisów prawa. Taki stan wymagałby odniesienia aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek konkretnego adresata. Inaczej mówiąc, musi występować związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Jak wyjaśnił NSA w ww. wyroku sygn. III OSK 2548/22, objęcie działki skarżących zakazami obowiązującymi na terenie rezerwatu przyrody, w tym zakazem zabudowy nie wynika z przepisów zaskarżonego zarządzenia RDOŚ, lecz z postanowień zawartych bezpośrednio w ustawie o ochronie przyrody, w szczególności z art. 15 ust. 1.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że zaskarżone zarządzenie nie posiada cech aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Zaskarżone zarządzenie nie jest również wymienionym w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. aktem organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innym niż określone w pkt 5, podejmowanym w sprawach z zakresu administracji publicznej, Zauważyć należy, że o ile w pkt 5 art. 3 § 2 mowa jest o aktach prawa miejscowego również "terenowych organów administracji rządowej", to pkt. 6 stanowi wyłącznie o "aktach organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków", innych niż określone w pkt 5.
W powołanej już uchwale I OPS 14/13 NSA wyjaśnił, że akty z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. rozumiane są jako akty organów samorządowych niezawierające przepisów prawa powszechnie obowiązującego, zatem mogą to być akty o charakterze ogólnym wewnętrznego obowiązywania, jak regulaminy kierowane do podległych organów czy jednostek, oraz o charakterze zewnętrznym, byle miały oparcie w materii publicznoprawnej. Za należące do tej kategorii uważa się akty noszące następujące cechy: 1) mają na celu realizację zadań publicznych przypisanych organom jednostek samorządu terytorialnego w drodze ustawy; 2) nakładają obowiązek, stwierdzają uprawnienie lub obowiązek, bądź tworzą lub znoszą istniejący stosunek prawny; 3) mają charakter indywidualny bądź generalny; 4) nie są aktami prawa miejscowego. W tym obszarze mieszczą się wszystkie szczeble administracji samorządowej. Do zakresu działania organów samorządowych należą wszelkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami dla innych podmiotów, nadto zadania zlecone z zakresu administracji rządowej (tak NSA m.in. w wyroku z 15.09.2009 r. II OSK 461/09). Istotna jest tu także forma aktu i organ go podejmujący. Gdy są to akty mające charakter uchwał czy zarządzeń organów jednostek samorządu terytorialnego, wówczas zaliczane są do omawianej kategorii (zob. B. Adamiak: Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.), ZNSA 2006, nr 2, s. 16).
Stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 425) wojewódzki inspektor ochrony środowiska jest organem Inspekcji Ochrony Środowiska jako organ rządowej administracji zespolonej w województwie. Jak stanowi art. 2 pkt 3 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2023 r. poz. 190) organy rządowej administracji zespolonej w województwie, w tym kierownicy zespolonych służb, inspekcji i straży wykonują zadania administracji rządowej w województwie. Zgodnie z art. 56 ust. 1 pkt 15 ww. ustawy organami niezespolonej administracji rządowej są terenowe organy administracji rządowej podporządkowane właściwemu ministrowi lub centralnemu organowi administracji rządowej oraz kierownicy państwowych osób prawnych i kierownicy innych państwowych jednostek organizacyjnych wykonujących zadania z zakresu administracji rządowej w województwie: regionalni dyrektorzy ochrony środowiska.
Samorząd terytorialny jest instytucją prawną, której zasadnicze elementy zostały przesądzone przez przepisy rozdziału VII Konstytucji RP. Zgodnie z art. 164 ust. 1 Konstytucji podstawową jednostką samorządu terytorialnego jest gmina. Organami samorządu gminnego w sensie ścisłym są ustawowo określone organy gmin. Stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609 z późn. zm.) w celu wspólnego wykonywania zadań publicznych gminy mogą tworzyć związki międzygminne. Jak stanowi art. 164 ust. 2 Konstytucji inne jednostki samorządu regionalnego albo lokalnego i regionalnego określa ustawa. Ustawami tymi są: ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 107, dalej: u.s.p.) i ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 566, dalej: u.s.w.). Powiat jest "ponadgminną" jednostką samorządu terytorialnego powołaną na mocy ustawy o samorządzie powiatowym, natomiast województwo jest regionalną wspólnotą samorządową i zarazem największą jednostką zasadniczego podziału terytorialnego kraju, powołaną na podstawie ustawy o samorządzie województwa w celu wykonywania administracji publicznej.
RDOŚ nie jest jednostką organizacyjną samorządu terytorialnego, zatem zarządzenie wydane przez ten organ nie mieści się w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.
Uchylając wyrok WSA w Olsztynie, NSA przesądził, że zaskarżone zarządzenie w sprawie sporządzenia projektu zadań ochronnych dla rezerwatu przyrody nie jest aktem prawa miejscowego, a więc nie ma do niego zastosowania art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Podstawy do wniesienia skargi nie może stanowić powołany w skardze art. 63 ust. 1 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2023 r., poz. 190 ze zm.), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym przez wojewodę lub organ niezespolonej administracji rządowej, w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego.
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego w tym przedmiocie. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zaznaczyć należy, że prawo do otrzymania orzeczenia nie zostaje naruszone, gdy wydanie orzeczenia jest niedopuszczalne np. ze względu na brak właściwości sądu (nie mamy wówczas do czynienia ze sprawą w rozumieniu art. 45
ust. 1 Konstytucji) lub gdy powstaną przeszkody proceduralne uniemożliwiające jego wydanie (np. strona postępowania utraciła zdolność sądową) (zob. P.Tuleja (w:) P.Czarny, M.Florczak-Wątor, B.Naleziński, P.Radziewicz, P.Tuleja, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 45).
Sąd nie przeprowadził dowodu uzupełniającego z załączonej do pisma z 10 września 2024 r. decyzji GDOŚ z 1 marca 2024 r., gdyż nie wystąpiły przesłanki przewidziane
w art. 106 § 3 p.p.s.a., to jest nie było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości
w sprawie.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skargę należało odrzucić, co wyklucza merytoryczne odniesienie się do zarzutów skarżących.
W pkt 2/ postanowienia orzeczono na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie skarżącym ( solidarnie ) uiszczonego wpisu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI