II SA/Ol 556/24

II SA/Ol 556/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Grzegorz Klimek
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Marzenna Glabas
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 124 ust. 1a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 108
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi T. I. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 5 kwietnia 2024 r. Starosta [...] (dalej: "Starosta", "organ I instancji"), po rozpatrzeniu wniosku [...] (dalej: "inwestor"), na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.; dalej: "u.g.n."), zezwolił inwestorowi na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości stanowiącej własność T. I. (dalej: "skarżący"), położonej w obrębie L., gmina [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o powierzchni [...], zgodnie z decyzją Starosty z 5 marca 2024 r. zezwalającą inwestorowi na założenie i przeprowadzenie urządzeń i przewodów w postaci doziemnej, kablowej, elektroenergetycznej linii [...] wraz z posadowieniem 2 słupów w nowej lokalizacji na części tej nieruchomości oraz nadał wydanej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Odwołanie od tej decyzji złożył skarżący.
W wyniku jego rozpatrzenia Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy"), decyzją z 12 czerwca 2024 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając, że spełnione zostały przesłanki niezbędne do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Wojewoda wskazał, że planowana inwestycja jest realizacją celu publicznego. W dniu 5 marca 2024 r. Starosta wydał decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości skarżącego poprzez zezwolenie na realizację tej inwestycji. Decyzją z 12 czerwca 2024 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy tę decyzję. Wojewoda stwierdził ponadto, że Starosta prawidłowo uznał, że udzielenie przedmiotowego zezwolenia było uzasadnione interesem społecznym i wyjątkowo ważnym interesem inwestora. Zauważył, że inwestor wskazał, że przedmiotowa inwestycja dotyczy prac związanych z przebudową linii elektroenergetycznej, które będą obejmowały skablowanie istniejącego na nieruchomości skarżącego odcinka napowietrznej linii [...] w celu usunięcia kolizji z projektowaną przebudową linii [...], która ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego regionu oraz zapewnienie jakości dostaw energii elektrycznej na właściwym poziomie. Przebudowa ta, stanowiąc inwestycję celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym, stworzy nowe możliwości dla rozwoju gospodarczego województwa, a także przyczyni się do zwiększenia niezawodności i efektywności funkcjonowania krajowego i regionalnego systemu przesyłowego.
Wydanie decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności jest nadto niezbędne z uwagi na umożliwienie inwestorowi przeprowadzenia inwestycji w planowanym terminie. Niezrealizowanie inwestycji w jak najkrótszym terminie grozi nie tylko dużymi kosztami finansowymi, ale może także skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych i w efekcie doprowadzić w przyszłości do katastrofy z powodu długotrwałych przerw w dostawie energii elektrycznej. Przedmiotowa inwestycja ma służyć zaspokojeniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu. Tym samym całość przedsięwzięcia przyczyni się do poprawy bezpieczeństwa energetycznego oraz zapewnienia niezawodności i efektywności funkcjonowania regionalnego systemu przesyłowego poprzez: niwelację zagrożenia przerwaniem dostaw energii, zapewnienie pokrycia zapotrzebowania oraz ciągłości dostaw energii elektrycznej dla obecnych i przyszłych odbiorców na znacznym obszarze, w tym wielu instytucji pożytku publicznego i zakładów przemysłowych oraz możliwości przyłączeniowych dla energetyki odnawialnej.
W skardze na powyższą decyzję, skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, zarzucił Wojewodzie:
I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez utrzymanie decyzji Starosty w mocy, podczas gdy zachodzą podstawy by decyzję tę uchylić;
2. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 108 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1a u.g.n. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, jak również brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, skutkującego ustaleniem błędnych okoliczności faktycznych sprawy leżących u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia, w tym w szczególności uznaniem, że w niniejszej sprawie istniał ważny interes gospodarczy inwestora oraz interes społeczny i co za tym idzie, że zasadnym będzie zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i ograniczenie praw skarżącego;
3. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia swojego stanowiska przez organy, brak wskazania konkretnych dowodów i wyjaśnień inwestora wskazujących na zaistnienie przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n.;
II. naruszenie prawa materialnego tj.: art. 124 ust. 1a u.g.n. w zw. z art. 108 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że w sprawie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas gdy takie przesłanki nie zostały spełnione, w szczególności nie został wykazany ważny interes gospodarczy uprawniający do tak daleko idącej ingerencji w prawa skarżącego.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
W świetle art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sąd administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonego aktu sąd stwierdzi, że nie narusza on prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie lub stwierdzenie jego nieważności to obowiązany jest skargę oddalić.
W niniejszej sprawie skarga podlega oddaleniu. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności, Sąd nie stwierdził bowiem naruszenia prawa, które uzasadniłoby wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organów.
W świetle art. 124 ust. 1a u.g.n., stanowiącego podstawę materialnoprawną decyzji organu I instancji, w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a., czyli gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z tej nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
W warunkach niniejszej sprawy nie jest sporne to, że decyzję z 5 kwietnia 2024 r. poprzedziła decyzja z 5 marca 2024 r., którą Starosta, na podstawie art. 124 u.g.n. w zw. z art. 6 pkt 2 u.g.n., orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości stanowiącej własność skarżącego poprzez zezwolenie inwestorowi na założenie i przeprowadzenie urządzeń i przewodów w postaci doziemnej, kablowej, elektroenergetycznej linii [...] wraz z posadowieniem 2 słupów w nowej lokalizacji. Decyzją z 12 czerwca 2024 r. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Nie jest sporne również, że wniosek w niniejszej sprawie pochodzi od podmiotu, który będzie realizował cel publiczny. W świetle art. 6 u.g.n. celem publicznym jest bowiem m.in. budowa i utrzymanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń (pkt 2). Planowana inwestycja ma zatem status inwestycji celu publicznego. Przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n. uznać należy zatem za spełnione w tym zakresie. Nawiązując do zarzutów skargi, dodać natomiast należy, że warunkiem wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. jest istnienie w obrocie prawnym wcześniej wydanej decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Ustawodawca nie wymaga przy tym, aby ta ostatnia posiadała walor ostateczności lub prawomocności, a to oznacza, że nie znajduje uzasadnienia prawnego oczekiwanie z podjęciem rozstrzygnięcia na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. na wynik kontroli instancyjnej lub sądowej decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.
W dalszej kolejności odnieść należy się do kwestii spornej między stronami, a sprowadzającej się do tego, czy w warunkach niniejszej sprawy wystąpiły przypadki uzasadniające wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, określone w art. 108 k.p.a. lub uzasadnione ważnym interesem gospodarczym. W ocenie Sądu, stanowisko organów co do spełnienia tej przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n. jest prawidłowe, a podniesione w tym zakresie zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Zauważyć przy tym pozostaje, że ustawodawca nie wymaga łącznego ich wystąpienia, dlatego też zaistnienie już tylko jednego z wymienionej kategorii przypadków uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n.
W niniejszej sprawie Starosta, mając na uwadze rodzaj i zasięg planowanej inwestycji, uznał, że interes społeczny i interes gospodarczy, przemawiające za jej realizacją, są tak znaczące i ważne, że powinny być przedłożone nad interes właściciela nieruchomości. W dobie wysokiego tempa rozwoju technologicznego, gospodarczego i społecznego, stabilne i niezakłócone dostawy energii są bowiem jednym z kluczowych elementów decydujących o jakości życia oraz suwerenności ekonomicznej nie tylko danego regionu, lecz państwa. Jakiekolwiek zakłócenia w zasilaniu energią elektryczną, czy to w wymiarze czasowym, czy ilościowym, hamują rozwój naukowo-technologiczny, tempo wzrostu ekonomicznego oraz osłabiają strukturę przemysłową państwa. Dostęp do energii elektrycznej wpływa na wszystkie aspekty życia i kształtowania społeczeństwa oraz gospodarki, dlatego też zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego jest jednym z priorytetowych zadań w skali kraju. Wojewoda przyjął natomiast, że organ I instancji prawidłowo uznał, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione było interesem społecznym, ale i ważnym interesem inwestora.
W świetle powyższego i w kontekście planowanej inwestycji wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się generalnie, iż budowa lub przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny. Budowa linii elektroenergetycznej, a tym samym zwiększenie dostępności energii i możliwości zapobiegania awariom, wobec postępującego rozwoju cywilizacyjnego i rosnącego uzależnienia społeczeństwa od nieprzerwanych dostaw energii, pełni szczególną rolę i działania w tym zakresie wypełniają przesłankę ważnego interesu gospodarczego. Zagadnienie związane z zaspakajaniem potrzeb energetycznych i gospodarki zasobami energetycznymi uznaje się bowiem za kluczowe i w związku z tym stanowią one zadania publiczne (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 5 września 2023 r., sygn. II SA/Ol 323/23, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, i powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo NSA). W rzeczonej sprawie jak wynika z akt planowana inwestycja obejmuje przebudowę istniejącej, wyeksploatowanej linii elektroenergetycznej [...] w celu usunięcia kolizji z projektowaną przebudową linii [...], która ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego regionu oraz jakości dostaw energii elektrycznej na właściwym poziomie. Planowana przebudowa przyczyni się do rozwoju gospodarczego regionu, poprawy bezpieczeństwa energetycznego oraz zwiększenia niezawodności i efektywności funkcjonowania regionalnego systemu przesyłowego. Zabezpieczy interes społeczny i gospodarczy regionu przed stratami spowodowanymi awariami energetycznymi, gdyż jak wskazał inwestor we wniosku zagrożenie ciągłości dostaw energii ma charakter realny. Wydanie decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności umożliwi też inwestorowi przeprowadzenie inwestycji w planowanym terminie.
Mając zatem na uwadze rodzaj i zasięg planowanej inwestycji, organy słusznie przyjęły, że zaistniały wskazane wyżej przypadki uzasadniające wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, a tym samym spełnienia została omawiana przesłanka z art. 124 ust. 1a u.g.n. Sam skarżący uznał, że inwestycja jest bezsprzecznie istotna z punktu widzenia inwestora i interesów społeczności regionu. Planowana inwestycja leży nie tylko w interesie społecznym, ale jest uzasadniona ważnym interesem gospodarczym. Jej realizacja ma bowiem na celu zapobieżenie zagrożeniom w sferze bezpieczeństwa energetycznego regionu, uniemożliwiając tym samym jego rozwój społeczny i gospodarczy. Wskazać jednocześnie należy, że nie jest konieczne wykazanie dowodami, że bezpieczeństwo energetyczne regionu jest zagrożone. Wystąpienie przesłanki interesu społecznego, czy ważnego interesu gospodarczego, nie jest kwestią wykazania, a raczej argumentacji, nie odnosi się bowiem wyłącznie do sfery faktów, lecz wymaga ich ewaluacji dokonanej przez organ. Nie istnieje zatem potrzeba przedstawiania dowodów na okoliczność spełnienia powyższych przesłanek, a wystarczające jest ograniczenie się do przestawienia cech, parametrów i przeznaczenia inwestycji (tak: WSA w Olsztynie w wyroku z 5 września 2023 r., II SA/Ol 323/23, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie inwestor uczynił zadość tym wymaganiom, a organy obu instancji prawidłowo oceniły złożony wniosek pod kątem wystąpienia omawianej przesłanki z art. 124 ust. 1a u.g.n. Nie naruszyły tym samym art. 124 ust. 1a u.g.n. w zw. z art. 108 k.p.a.
Za niezasadne uznać należało także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. W warunkach niniejszej sprawy organy w sposób prawidłowy zebrały bowiem materiał dowodowy i dokonały wnikliwej jego oceny. Ocena ta jest logiczna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Wbrew zarzutowi naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono podstawy podjętego rozstrzygnięcia, w tym przesłanki wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w niniejszej sprawie. Podzielając stanowisko o ich spełnieniu organ odwoławczy zobowiązany był też do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest zatem niezasadny.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.