II SA/Ol 516/24

II SA/Ol 516/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Matczak /sprawozdawca/
Marzenna Glabas /przewodniczący/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 2786/24 - Wyrok NSA z 2025-07-08
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92a ust. 2, art. 92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189a § 2 pkt 2, art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 19 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2024 roku sprawy ze skargi M. S. zarządzającego w przedsiębiorstwie R. sp. z o.o. na decyzję Komendanta Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Straży Granicznej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 7 maja 2024 r. Komendant Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Straży Granicznej utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z 11 marca 2024 r. o nałożeniu na zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie [...] M.S. (dalej: "skarżący") kary w wysokości 200 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.
Odpowiadając na zarzuty odwołania, organ II instancji stwierdził, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących, że do naruszenia doszło w okolicznościach, których nie mógł przewidzieć i na które nie miał wpływu. Wskazano, że art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm., dalej jako: "u.t.d.") nie może być interpretowany w sposób dopuszczający możliwość zwolnienia zarządzającego z obowiązków określonych prawem, nawet w przypadku jego niedbalstwa. Trudno bowiem w innych kategoriach rozpatrywać uchybienie terminowi przeprowadzenia przewidzianych prawem okresowych badań technicznych pojazdu należącego do przewoźnika, który nie przeprowadza ich w terminie nie z powodu zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, ale z powodu nienależytego nadzoru w zakresie wykonywania obowiązków zawodowych zgodnie z prawem. Bez znaczenia pozostaje fakt, że, jak twierdzi strona, "w przedsiębiorstwie funkcjonuje procedura, która powinna zapobiec występowaniu naruszeń", ponieważ w analizowanym przypadku okazała się ona nieskuteczna. Nie można uznawać, że zlecenie dokonywania kierowcom "sprawdzania stanu technicznego i bezpieczeństwa pojazdów oraz ważności dokumentów" zwalnia osobę zarządzająca transportem z odpowiedzialności wynikającej z art. 92a u.t.d. Skarżący, zarządzając w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi i realizując zadania związane z bezpieczeństwem, poprzez prewencyjne działania, winien wprowadzić w przedsiębiorstwie rozwiązania mające na celu zapobieganie wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego zdatność do ruchu drogowego. Do takich rozwiązań należy zaliczyć sprawowanie kontroli nad terminami przeglądów technicznych pojazdów wykorzystywanych do realizacji przewozów drogowych.
W kwestii zarzutu naruszenia przepisów Działu IVa k.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 oraz art. 189f § 1 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że kwestia odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej została odrębnie uregulowana w art. 92c ust. 1 u.t.d., a reguła kolizyjna art. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom Działu IVa k.p.a. Uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych w art. 189a § 2 k.p.a. jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania.
W skardze skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. - poprzez nałożenie kary w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że zarządzający transportem nie miał wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający transportem nie mógł przewidzieć;
- art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario, art. 189d oraz art. 189f k.p.a. - poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (Dział IVa), pozwalających miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu, które to przepisy zostały przez organy pominięte, pomimo że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1- 5 art. 189a § 2 k.p.a., przede wszystkim kwestii odstępowania od nałożenia kary.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w przedsiębiorstwie funkcjonuje procedura, która powinna zapobiec występowaniu naruszeń. Kierowcy zostali zapoznani z dokumentami dotyczącymi sprawdzania stanu technicznego i bezpieczeństwa pojazdów oraz ważności dokumentów. Wprowadzony został również dodatkowy obowiązek odprawy pojazdów. Kierowcy zostali poinformowani, że mając wątpliwości w zakresie spełnienia któregokolwiek z kryteriów mają natychmiast zgłaszać uwagi przewoźnikowi i odmówić wyjazdu w trasę, za co nie spotkają ich żadne negatywne konsekwencje. W ocenie skarżącego, procedury obowiązujące w firmie w chwili kontroli powinny zapewnić przestrzeganie wszystkich regulacji dotyczących wykonywania działalności transportowej.
Zdaniem skarżącego w sprawie powinno dojść do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu.
Według niego uregulowania z art. 92 c u.t.d. nie są zbieżne z art. 189 f k.p.a. W tym aspekcie art. 189 f k.p.a. stanowić może uzupełnienie regulacji wskazanych w art. 92c u.t.d.. Ustawa o transporcie drogowym wskazuje okoliczności wyłączające odpowiedzialność, których zajście powinno spowodować umorzenie wszczętego postępowania, a jeżeli nie zostało ono wszczęte, to jego nie wszczynanie. Nie zawiera natomiast przepisów pozwalających na odstępowanie od kary, tj. jednoczesne stwierdzenie naruszenia, odpowiedzialności za nie, ale zaniechanie ukarania z uwagi np. na znikomą wagę naruszenia. Z tego względu uzasadnione jest aby w sprawie znalazły zastosowanie przepisy k.p.a. dotyczące kar pieniężnych, w szczególności te pozwalające na odstępowanie od nakładania kar, bowiem u.t.d. nie zawiera regulacji w tym zakresie. Skarżący wskazał, że pogląd ten został potwierdzony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 lipca 2022 r. sygn. III SA/Po 145/22.
W odpowiedzi na skargę Komendant Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Straży Granicznej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując w całości stanowiska przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając w świetle powyższych kryteriów wniesioną w niniejszej sprawie skargę, Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Skarżący nie kwestionuje ustalenia, że 8 lutego 2024 r., czyli w czasie kiedy pełnił funkcję osoby zarządzającej transportem w [...], osoba kierująca,
w imieniu i pod kierownictwem wskazanego przedsiębiorstwa, ciągnikiem samochodowym m-ki [...] o nr rej. [...] prowadziła zestaw wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [..], które nie posiadały aktualnego badania technicznego potwierdzającego zdatność do ruchu drogowego (okres ważności upłynął 30 stycznia 2024 r.).
Według stanowiącego materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie.
Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 4 do u.t.d. (art. 92a ust. 8 u.t.d.) Określone w nim kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż podana w załączniku. Według Lp. 15.1 załącznika, wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego, aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego sankcjonowane jest karą pieniężna w wysokości 200 zł.
Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 2 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Jej istotą jest przymuszenie zarządzającego transportem do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Decyzja o jej nałożeniu ma więc charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku.
Zwolnienie się z odpowiedzialności przez zarządzającego transportem jest możliwe tylko w jednym przypadku. Otóż stosownie do art. 92 c ust. 1a u.t.d. w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2 stosuje się odpowiednio przepis ust. 1 tego artykułu. Na tej podstawie nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 2, na zarządzającego transportem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że nie miał on wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
Organ II instancji słusznie uargumentował stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, aby nie miał wpływu na powstałe naruszenie ani nie udowodnił, że nastąpiło ono wskutek okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Nie można bowiem przyjąć, że wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego stanowi nie dające się przewidzieć wyjątkowe sytuacje i zdarzenia. Wszystkie okoliczności sprawy związane z przedmiotowym naruszeniem były okolicznościami, na które zarządzający transportem, dochowując należytej staranności przy kontroli i nadzorze realizacji obowiązku dokonywania okresowych badań technicznych pojazdów, miał wpływ i mógł je przewidzieć, szczególnie że w ubiegłym roku zostały na niego dwukrotnie nałożone kary za takie same naruszenia (decyzje nr 3/V/23/TR i 4/V/23/TR z dnia 27 marca 2023 r.), w związku z czym winien wyciągnąć wniosek, że funkcjonująca w przedsiębiorstwie "procedura, która powinna zapobiec występowaniu naruszeń", do której się odwołuje, nie funkcjonuje właściwie.
Bezpodstawny jest również zarzut niezastosowania w sprawie przepisów Działu IVa k.p.a., zatytułowanego "Administracyjne kary pieniężne". Zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów działu IVa w tym zakresie nie stosuje się. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 248/21, zgodnie z którym z przywołanej regulacji jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania.
Skoro z unormowania zawartego w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1a wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 2, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia sankcjonowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności kara nie jest nakładana, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, według którego stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a – jak podkreślono na wstępie – dla przyjęcia, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania, istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić skargę.