II SA/Ol 464/23

II SA/Ol 464/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /przewodniczący/
Marzenna Glabas /sprawozdawca/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 180
lp1.11 załacznika nr 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant starszy referent Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi D. sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 7 listopada 2022 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "organ I instancji"), działając na podstawie art. 92a ust. 1 oraz lp. 1.11 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 180 ze zm., dalej jako : "u.t.d.), nałożył na D. sp. z o.o.
(dalej jako: "skarżąca", "spółka") karę pieniężną 2000 zł za wykonywanie przewozu drogowego piwa w dniu 15 czerwca 2022 r., o godzinie 18:22, na drodze krajowej nr 10 w B., samochodem ciężarowym marki Mercedes-Benz o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], w czasie obowiązywania zakazu ruchu wynikającego z § 1 i § 2 pkt 1 lit. g oraz pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz.U. z 2021 r. poz. 783, dalej jako: "rozporządzenie"), tj. zakazu ruchu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton w dzień poprzedzający święto Bożego Ciała od godziny 18:00 do godziny 22:00.
W odwołaniu od tej decyzji spółka zarzuciła naruszenie § 3 ust. 1 pkt 3 lit. j) i l) rozporządzenia oraz art. 77 § 1 i art. 78 § 1 i 2 k.p.a. wobec nieprzeprowadzenia analizy składu ładunku, która to analiza mogłaby stanowić dowód w sprawie. Podniosła, że
w trakcie kontroli świadczyła usługę przewozu towaru na rzecz C. sp. z o.o. Transportowany był produkt gotowy – piwo, w tym piwo bezalkoholowe (ponad 63% całości ładunku). Podkreśliła, że zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez C. sp. z o.o. zakład produkcyjny, skąd transportowano ładunek, pracuje w trybie ciągłym, tj. 24 godziny przez 7 dni w tygodniu. W związku z tym transport zwolniony był z zakazu zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 lit. j) i l) rozporządzenia. W myśl tych przepisów oraz załącznika do rozporządzenia zakazu nie stosuje się w związku z niezbędnym utrzymaniem ciągłości cyklu produkcyjnego lub świadczenia usług przedsiębiorstwa pracującego w ruchu ciągłym, jak również do przewozu artykułów szybko psujących się, w tym napojów bezalkoholowych, stanowiących znaczną część ładunku.
Zaskarżoną decyzją z 19 maja 2023 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyjaśnił, że przeanalizował zebrany materiał dowodowy w sprawie i stwierdził, że nie zachodzi wyłącznie z § 3 ww. rozporządzenia. Odnosząc się do okazanego podczas kontroli przez kierowcę zaświadczenia informującego, że zakład produkcyjny przedsiębiorstwa C. zlokalizowany w S. pracuje w trybie ciągłym, tj. 24 godziny przez 7 dni w tygodniu, organ odwoławczy stwierdził, że określone w § 3 ust. 1 pkt 3 lit. j) rozporządzenia zwolnienie dotyczy tylko tych pojazdów, które są używane do przewozu towarów dla zakładów, w których produkcja lub świadczenie usług nie mogą być wstrzymane. Wskazany przepis może być zastosowany tylko do tych przewozów, które są wykonywane do takiego zakładu, bowiem dostarczenie do nich towaru ma wpływ na ciągłość produkcji, czy ciągłość świadczenia usług. Niedostarczenie towaru może spowodować zakłócenie procesu produkcji czy świadczenia usług. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, ponieważ towar był przewożony do zakładu, który nie pracuje w ruchu ciągłym. Z okazanych w trakcie kontroli dokumentów wynika,
że ładunek miał trafić do sklepu Z. w P. Zaznaczono, że przedmiotowe wyłączenie dotyczy przede wszystkim sytuacji, gdy przewożony towar jest niezbędny do zachowania ciągłości cyklu produkcyjnego. W związku z tym skarżąca musiałaby wykazać, że przewożony zatrzymanym do kontroli pojazdem towar był niezbędny do utrzymania ciągłości cyklu produkcyjnego. Dlatego bez znaczenia pozostaje, że towar był przewożony z zakładu, który pracuje w trybie ciągłym i nie stanowi to zwolnienia z naruszenia zakazu określonego w art. § 2 pkt 2 rozporządzenia.
Odnośnie do wyjątku określonego w § 3 ust. 1 pkt 3 lit. l) rozporządzenia organ odwoławczy wskazał, że terminy okresowych ograniczeń ruchu pojazdów nie mają zastosowania do przewozu artykułów szybko psujących się i środków spożywczych, określonych w załączniku do rozporządzenia, stanowiących znaczną część ładunku lub znaczną część dostępnej przestrzeni ładunkowej. Natomiast stosownie do pkt 14 załącznika ww. rozporządzenia artykuły szybko psujące się to napoje bezalkoholowe. Stwierdził, że określone wyłączenie zasadniczo znajduje zastosowanie do przewożenia napojów bezalkoholowych. Niemniej wyłączenie mówi literalnie, że dotyczy to sytuacji, gdy towar ten stanowi znaczną część ładunku lub znaczną część dostępnej przestrzeni ładunkowej. Natomiast w niniejszej sprawie z analizy dokumentów okazanych do kontroli nie wynika, żeby napoje bezalkoholowe stanowiły znaczną część ładunku. Dowodów na tę okoliczność nie przedstawiła sama strona. Oświadczenie pełnomocnika, że towar ten stanowił znaczną część przewożonego towaru (ponad 63% ładunku) jest niewystarczające. Same twierdzenia strony skarżącej, niepoparte żadnymi dowodami, nie zasługuje na uwzględnienie. Reasumując, organ odwoławczy uznał,
że w świetle ustaleń protokołu kontroli i przedłożonych w trakcie kontroli dokumentów organ I instancji wypełnił obowiązek z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zaistniały stan faktyczny nie wymaga dalszego badania. Nie stwierdził także podstaw do zastosowania art. 92 c u.t.d.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, powtórzyła zarzuty i argumenty podniesione
w odwołaniu. Dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co skutkowało błędnym uznaniem, że skarżąca nie udowodniła proporcji towaru napojów bezalkoholowych
w całości transportowanego towaru. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego ds. rachunkowości, który oceni jaki był procent towarów (napoje bezalkoholowe) w całości transportowanego ładunku.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że nie zgadza się z interpretacją organu, iż zwolnienie dotyczy tylko i wyłącznie dostaw do zakładu pracującego w trybie ciągłym. Wywożenie towaru z tego typu zakładu jest także objęte zwolnieniem - wyprodukowany towar musi opuścić w trybie ciągłym zakład. Spółka nie zgodziła się również z twierdzeniem organu, że nie wykazała dowodowo, iż napoje bezalkoholowe stanowiły znaczną część ładunku. Stwierdziła, że organ zapomina o załączonym do odwołania zestawieniu transportowanych towarów. Na podstawie tego dokumentu
w prosty matematyczny sposób można wyliczyć procent towaru - napoje bezalkoholowe - w całości ładunku. Jednakże z uwagi na nieprzeprowadzenie przez organ tego procesu, z ostrożności procesowej wnosi o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego ds. rachunkowości, który oceni jaki był procent towarów (napoje bezalkoholowe)
w całości transportowanego tego dnia ładunku. Skarżąca podtrzymała stanowisko,
iż było to 63 % całości, co wynika wprost z załączonych do odwołania dokumentów. Zdaniem skarżącej, aby uznać, że przewóz towarów stanowił naruszenie ujęte w lp. 1.11 załącznika nr 3 do u.t.d. organ musi w sposób niebudzący wątpliwości stwierdzić, że przewożony towar nie był wymieniony w załączniku do rozporządzenia, a jeśli jednak zespołem pojazdów przewożono towary wymienione w tym załączniku - organ musi wykazać, że nie stanowiły one znacznej części ładunku lub znacznej części dostępnej przestrzeni ładunkowej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuję:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zaskarżona decyzja może podlegać uchyleniu tylko w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."). Oznacza to, że badaniu
w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego
w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa dających podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie zakazu ruchu pojazdów i zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton w określonym w § 2 1 lit. g) i pkt 2 rozporządzenia terminie (w dzień poprzedzający Boże Ciało od godziny 18:00) wydana została zgodnie z przepisami u.t.d., z poszanowaniem zasad unormowanych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.). W szczególności organy wyjaśniły sprawę w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie i swoje stanowisko przekonująco uzasadniły. Zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i został rozważony w całokształcie. Dokonanej przez organy orzekające ocenie poczynionych ustaleń faktycznych nie można też przypisać dowolności, gdyż jest ona zgodna z zasadami logiki, doświadczenia życiowego
i obowiązującymi przepisami.
Przede wszystkim nie można się zgodzić ze skarżącą, że organy orzekające pominęły przedłożone przez kierowcę w czasie kontroli, a następnie załączone do odwołania zestawienie składu ładunku. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji potwierdza, że organ odwoławczy miał na uwadze ten dokument, ale uznał, że nie daje on podstaw do uznania, że napoje bezalkoholowe stanowiły znaczną część ładunku.
Z ustaleniem tym należy się zgodzić. W zestawieniu składu ładunku wymienione zostały rodzaje przewożonego piwa i jego ilość. Przy każdym rodzaju piwa wskazano ilość odpowiednio: kartonów, skrzynek lub zgrzewek, ilość piw w każdym z tych opakowań oraz pojemność piwa. W trzech pozycjach wymienione zostały produkty 0%. Z prostego zestawienia szacunkowego ilości napojów bezalkoholowych do całego załadunku, wynika, że nie przekraczały one 26,78 % przewożonego piwa. Nie stanowiły więc znacznej części ładunku, co wyklucza zastosowanie § 3 ust. 1 pkt 3 lit. l) cytowanego rozporządzenia. Dane ujęte w zestawieniu składu ładunku pozwalały na dokonanie nieskomplikowanego obliczenia matematycznego, tym samym nie wymagały wiadomości specjalnych biegłego ds. rachunkowości. Zgłoszony na etapie postępowania sądowego wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego był niezasadny także z tego powodu, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może przeprowadzić tylko dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Co do zasady to organy orzekające mają obowiązek zebrać dowody, sąd orzeka na podstawie akt administracyjnych sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). W celu weryfikacji ustaleń organów Sąd może przeprowadzić uzupełniająco dowód
z dokumentu, który musi zostać przedłożony przez stronę. Sąd nie powołuje biegłego, ale może ocenić, czy taka potrzeba w sprawie zachodziła. W rozpoznawanej sprawie nie było takiej potrzeby. Do ustalenia proporcji wyszczególnionych w zestawieniu składu ładunku napojów bezalkoholowych w stosunku do ilości wszystkich przewożonych piw wystarczała wiedza matematyczna na poziomie podstawowym.
Wyjaśnić też należy skarżącej, że zasada oficjalności postępowania dowodowego wynikająca z treści art. 7 k.p.a. nie pozwala na przyjęcie, że strona może zachowywać się biernie w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Strona, która z danych faktów zamierza wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne, zobowiązana jest wskazać organowi te fakty i przedstawić dowody, które mogą potwierdzić jej stanowisko (por. wyrok NSA z 15 listopada 2000 r. sygn. akt III SA/2431/99, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). W wyroku z dnia 25 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2859/16 (dostępnym w CBOSA) NSA wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym ciężar dowodu należeć będzie w pewnych sytuacjach do organu administracji, natomiast w pewnych do strony, w zależności od tego, kto z tych okoliczności wywodzić będzie skutki prawne (zob. F. Elżanowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. C.H. Beck, W-wa 2014, str. 325). Oznacza to, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracyjnym, ale obarcza także stronę.
W rozpoznawanej sprawie przedłożone w czasie kontroli dokumenty prowadziły do oczywistych wniosków, zgodnie z którymi napoje bezalkoholowe nie stanowiły znacznej części transportu. Jeżeli zdaniem skarżącej napoje bezalkoholowe stanowiły 63% transportu, to powinna to wykazać.
Prawidłowo też organ odwoławczy przedstawił rozumienie § 3 ust. 1 pkt 3 lit. j rozporządzenia. Na zasadzie tego przepisu z omawianego zakazu ruchu pojazdów
w określonych terminach wyłączone są pojazdy używane w związku z niezbędnym utrzymaniem ciągłości cyklu produkcyjnego lub świadczenia usług przedsiębiorstwa pracującego w ruchu ciągłym. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady, dlatego należy interpretować go ściśle. Mowa jest w nim o dwóch przypadkach uzasadniających odstąpienie od zakazu. Po pierwsze przewóz jest niezbędny do utrzymania ciągłości cyklu produkcyjnego. W tym kontekście zwolnieniem objęty może być transport, którego brak spowodowałby zatrzymanie cyklu produkcyjnego. Logiczny jest wniosek, że przede wszystkim może chodzić tutaj o dostarczenie do zakładu surowców, materiałów niezbędnych do wytworzenia produktu końcowego. W takim ujęciu będzie to transport do zakładu pracującego w ruchu ciągłym, a nie z niego. Wywóz z zakładu gotowego produktu nie może być uznany za niezbędny do utrzymania ciągłości cyklu produkcyjnego. Tym bardziej, że wymienione zakazy ruchu pojazdów obowiązują tylko 21 dni w roku w odstępach umożliwiających zaplanowanie transportu produktu gotowego. Drugi przypadek wskazany w tym przepisie to świadczenie usług przez przedsiębiorstwo pracujące w ruchu ciągłym. Taka ewentualność dotyczy tylko przedsiębiorstw świadczących usługi. W rozpatrywanym przypadku zaś bez wątpienia C. sp. z o.o. nie świadczy usług, ale jest przedsiębiorstwem produkcyjnym.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.