II SA/Ol 289/26

II SA/Ol 289/26 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2026-07-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1214
art.64, art.104 ust.4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2026 poz 143
art.119 pkt 2, art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2026 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia kwoty świadczenia poniesionego zastępczo przez Gminę za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 5 listopada 2025 r. wydaną z upoważnienia Burmistrza W. (dalej jako: organ pierwszej instancji) przez Zastępcę Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., na podstawie art. 61 ust. 3, art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, ze zm., dalej jako: u.p.s.), odmówiono D. B. (dalej jako: strona lub skarżąca) umorzenia kwoty świadczenia poniesionego zastępczo przez Gminę W. za pobyt jej matki w (...) Domu Opieki (...) w M. za okres od 17 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2022 r. w wysokości 15 719,52 zł.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji podał, że decyzją z 1 sierpnia 2025 r. orzeczono o zwrocie kwoty świadczenia poniesionego zastępczo przez Gminę za pobyt matki strony w domu pomocy społecznej w wysokości 15719,52 zł, zaś strona wniosła o umorzenie tej kwoty. Ustalono, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 8 291,18 zł (netto), a jej stałe miesięczne wydatki strony obejmują: czynsz - 700 zł, energia elektryczna - 100 zł, opłata za dom pomocy społecznej - 2 164 zł (zgodnie z umową jest to kwota 2 124,69 zł), wydatki na leki i leczenie -1000 zł, pampersy + opłata stała DPS - 700 zł, telefon i TV - 160 zł, paliwo na dojazdy do pracy - 300 zł - łącznie miesięczne wydatki wynoszą 5084,69 zł. Podano, że po uregulowaniu tych zobowiązań stronie pozostaje do dyspozycji kwota 3 206,49 zł i jest to kwota wyższa od kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej zgodnie z przepisami u.p.s. wynosi 1.010 zł. Biorąc zatem pod uwagę dochód i możliwości oraz ponoszone miesięczne wydatki organ uznał, że nie ma podstaw do umorzenia przedmiotowej kwoty świadczenia. Podniesiono, że wprawdzie strona jest osobą przewlekle chorą, ale nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a stan zdrowia nie pozbawia jej możliwości wykonywania pracy. Ponadto z oświadczenia majątkowego strony wynika, że jest ona właścicielką samochodu (...) - rocznik 2021 r. o wartości 98000 zł, który nabyła w toku przedmiotowego postępowania, co w ocenie organu jednoznacznie świadczy o dobrej sytuacji finansowej strony. Wskazano, że nie można doprowadzać do sytuacji, w której obowiązki członków rodziny w zakresie pokrywania kosztów pobytu w domu pomocy społecznej jej członka byłyby w sposób zbyt swobodny i nieznajdujący uzasadnienia w wyjątkowych okolicznościach przerzucane na jednostki samorządu terytorialnego, powodując nadmierne obciążenie sektora finansów publicznych, a w konsekwencji całego społeczeństwa. Jednocześnie organ wyjaśnił, że gotów jest rozważyć wniosek w zakresie rozłożenia na raty, jeśli strona zdecyduje się złożyć taki wniosek.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i wydanie orzeczenia z uwzględnieniem jej ciężkiej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i osobistej, a także całościowe zwolnienie - umorzenie naliczonych niedopłat za pobyt matki w domu opieki za okres od 17 stycznia 2020 r. do dnia rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem strony organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę jej sytuacji zdrowotnej, okoliczności życiowych, rodzinnych i osobistych, jakie na przestrzeni ostatnich 5 lat (udokumentowane i przedstawiane organowi w kolejnych wywiadach środowiskowych) miały wpływ na jej zdrowie oraz wcześniejszą i obecną sytuację życiową. Strona zakwestionowała również sposób prowadzenia postępowania w jej sprawie, a także prawidłowość i rzetelność podejmowanych przez pracowników organu działań. Podała, że w trakcie spotkania, pracownicy organu wykazywali zrozumienie sytuacji, w której się znajduje, w tym traumy strony wynikającej z wieloletniego, toksycznego związku z osobą o narcystycznych zaburzeniach osobowości, a mimo tego organ odmówił umorzenia kwoty świadczenia poniesionego zastępczą przez Gminę. W ocenie strony organ pierwszej instancji kieruje się wobec niej bezduszną bezwzględnością, brakiem empatii i działaniem wyłącznie matematycznym. W szczególności nie dostrzega tego, że strona - będąc po operacji kręgosłupa - wymaga wsparcia i opieki, a także ponosi wydatki związane z długotrwałą, wyczerpującą rehabilitacją. Ponadto strona podała, że po operacji była na zwolnieniu, co zmniejszyło jej wynagrodzenie. Wyjaśniła również, że samochód jest jej niezbędny do zwykłego, bezpiecznego funkcjonowania, między innymi ze względu na codzienne dojazdy do pracy, oddalonej o 12 km od miejsca jej zamieszkania, bez możliwości dojazdu innymi środkami komunikacji, wizyty u matki w domu opieki, wizyty lekarskie, czy zakupy, których nie może nosić po dwóch operacjach kręgosłupa.
Decyzją z 12 lutego 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: Kolegium lub organ odwoławczy) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że skoro w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja z 1 sierpnia 2025 r., którą orzeczono zwrot kwoty świadczenia poniesionego zastępczo przez Gminę, to w sprawie nie ma zastosowania art. 64 u.p.s. dotyczący zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS, lecz jedynie art. 104 ust. 4 u.p.s., który stosowany jest do opłaty już ustalonej, wobec której można zastosować ulgi określone w tym przepisie. Podano, że ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji wskazują na dobrą sytuację finansową strony. Kolegium wyjaśniło, że art. 104 ust. 4 u.p.s. dotyczy sytuacji niecodziennych, wyjątkowych, a zatem sytuacji, która ponad wszelką wątpliwość pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe. Nie mogą to być zdarzenia typowe, konwencjonalne. Wskazano przy tym, że nawet trudna sytuacja bytowa osoby zobowiązanej nie zwalnia jej z obowiązku zwrotu świadczenia, gdyż znaczny ciężar związany z wykonaniem tego obowiązku nie jest jeszcze równoznaczny ze "szczególnym przypadkiem", o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. Takimi okolicznościami w rozumieniu omawianej regulacji są np. wypadki losowe - wypadek komunikacyjny, ciężka choroba, powodująca obiektywny i stały brak jakichkolwiek możliwości zarobkowych, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych, co w ocenie Kolegium nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Wskazano, że strona uzyskuje stały dochód wynikający z zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w kwocie netto 8 291,18 zł (zaświadczenie z 15 września 2025 r.), a ponadto jej sytuacja materialna strony jest na tyle dobra, że stać ją było na zakup i utrzymanie samochodu znacznej wartości. Podano, że mimo niewątpliwych problemów ze zdrowiem, strona nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, a jej stan zdrowia jest na tyle dobry, że umożliwia jej pracę na pełny etat. Zwrócono również uwagę na okoliczność, że pismem z 3 czerwca 2025 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do strony o udokumentowanie okresowych lub jednorazowych obciążeń finansowych (za okres od kwietnia 2023 r. do chwili obecnej), wskazując m.in., że z oświadczenia strony z 30 kwietnia 2025 r. wynika, że w grudniu 2024 r. sprzedała dom, którego była współwłaścicielką, a środki ze sprzedaży przeznaczyła na zakup mieszkania i spłatę bieżących zobowiązań. W związku z powyższym organ pierwszej instancji poprosił stronę o udokumentowanie kwoty otrzymanej ze sprzedaży domu oraz na jakiego rodzaju zobowiązania przeznaczyła środki z tej sprzedaży, a także o udzielenie informacji, w jakim dniu strona zakupiła mieszkanie i czy na zakup tego mieszkania musiała zaciągnąć kredyt/pożyczkę. W piśmie organu zauważono także, że w wywiadzie środowiskowym oraz oświadczeniu o stanie majątkowym złożonym przez matkę strony 2 grudnia 2019 r. podano, że strona była właścicielką mieszkania, którego w oświadczeniu o stanie majątkowym z 30 kwietnia 2025 r. nie wykazała. Podano, że strona nie przedstawiła organowi żądanych dokumentów, natomiast z oświadczenia majątkowego strony z 10 kwietnia 2025 r. wynika, że jej zasoby pieniężne wynoszą 216 859.90 zł, podczas gdy w 2024 r. była to znacznie mniejsza kwota 10 900,97 zł (oświadczenie z 29 kwietnia 2024 r.). Organ odwoławczy wskazał, że wyłącznie wtedy, gdy dochód strony nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, jest ona zwolniona z odpłatności za przyznane świadczenie, w tym za pobyt w domu pomocy społecznej (art. 96 ust. 2 i art. 97 ust. 1 u.p.s.). W pozostałych zaś przypadkach strona ma obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w ośrodkach wsparcia, co jest spójne z obowiązującym modelem pomocy społecznej, w którym ma ona subsydiarny charakter. Jak wynika zaś z niespornych ustaleń faktycznych kryterium dochodowe zostało w odniesieniu do strony przekroczone, a zatem nie ma podstaw do przyjęcia, że u strony wystąpił szczególny przypadek, o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca zarzuciła:
- naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego załatwienia sprawy, bowiem Kolegium nie uwzględniło całości dokumentacji dowodowej, zgromadzonej w toku wcześniejszych postępowań prowadzonych przez organ pierwszej instancji;
- nieuwzględnienie zdarzeń losowych, w tym wyjątkowej, niecodziennej, nadzwyczaj drastycznej i dotkliwej w skutkach sytuacji życiowej skarżącej (przewlekłe choroby kończące się 4 operacjami ratującymi życie i zdrowie), zmianami psychosomatycznymi (stenoza krytyczna kręgosłupa) oraz wieloletnia trauma, wynikająca z niemożliwości wyjścia z toksycznego związku, uznając to za typowe, konwencjonalne zdarzenia;
- dokonanie wybiórczej oceny sytuacji materialnej strony, nieuwzględnienie przez organy szeregu istotnych faktów; oceny dokonano na podstawie zakupu samochodu marki (...) 2021 r. Zakup w 2025 r. sprawnego, bezpiecznego i odpowiedniego do możliwości obsługi (po 2 operacjach kręgosłupa i uszkodzeniu prawego stawu barkowego) auta, jako niezbędnego "narzędzia" do dalszego funkcjonowania: 1) zawodowego (dojazdy do pracy w miejscu oddalonym o 12 km od miejsca zamieszkania, bez możliwości dojazdu publicznymi środkami transportu) w celu wykonywania pracy zarobkowej umożliwiającej bieżące pokrywanie kosztów utrzymania matki w domu opieki 2) wizyt lekarskich/kontrolnych poza miejscem zamieszkania - związanych z przewlekłymi chorobami/rehabilitacją, 3) codziennego funkcjonowania jako samotna osoba;
- nieuwzględnienie chorób przewlekłych i przebytych operacji stwierdzenie przez organ, że stan zdrowia jest na tyle dobry, że umożliwia stronie pracę na pełny etat; pominięto fakt, że organ pierwszej instancji dysponował informacją, przekazaną w 2021 r., że skarżąca jest osobą w wieku emerytalnym i mimo przewlekłych chorób podjęła się dalszej pracy tylko i wyłącznie ze względu na konieczność pokrywania wysokich kosztów utrzymania matki w domu opieki, co przy emeryturze nie byłoby możliwe. Nie wzięto też pod uwagę konieczności dalszego leczenia skarżącej, które stanowi podstawę utrzymania obecnego stanu zdrowia i ewentualnej możliwości pracy zarobkowej w celu bieżącego pokrywania kosztów pobytu matki w domu opieki
- zarzucenie przez Kolegium nieprzedstawienia organowi żadnych dokumentów, podczas gdy organ pierwszej instancji posiada wszelkie dane z bieżących wywiadów środowiskowych, przeprowadzanych od 2020 r. przez właściwe ze względu na miejsca zamieszkania MGOPS, o których udostępnienie organowi odwoławczemu skarżąca zwracała się podczas wnoszenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji;
- niewłaściwe ocenianie przez Kolegium przedmiotu sprawy, gdyż skarżąca zwracała się o umorzenie naliczonych przez organ pierwszej instancji zaległych różnic płatności w myśl art. 104 ust. 4 u.p.s., na żadnym etapie swoich odwołań skarżąca nie wnosiła o całkowite zwolnienie z częściowego pokrywania bieżących kosztów pobytu matki w domu opieki.
W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżąca zarzuciła, że nie uwzględniono wcześniej zgromadzonej dokumentacji o stanie jej zdrowia, lecz odniesiono się wyłącznie do akt z 2025 r. Wyjaśniła, że po przebytej, ciężkiej operacji kręgosłupa w 2024 r., leczeniu w szpitalu rehabilitacyjnym oraz leczeniu ambulatoryjnym starała się dojść do zdrowia fizycznego i równowagi psychicznej na tyle, by móc kontynuować pracę zarobkową pozwalającą na utrzymanie matki w domu opieki, jak również jej własne dalsze funkcjonowanie. Podała, że po stracie domu (sprzedaż współwłasności wraz z całym wyposażeniem w grudniu 2024 r.), przeprowadzce, zaabsorbowana była zapewnieniem przede wszystkim sobie, niezbędnych warunków do życia, by móc dalej funkcjonować, zdana tylko i wyłącznie na siebie. Podała, że nie miała możliwości szczegółowo udokumentować okresowych/jednorazowych obciążeń finansowych za okres od kwietnia 2023 r., wiedząc, że wszelkie informacje z licznych wywiadów znajdują się w posiadaniu organu pierwszej instancji. Przekazała natomiast wyczerpujące dane, które były ogólnie dostępne na stronie BIP (...) ze względu na sprawowaną od 2021 r funkcję kierowniczą, w postaci corocznie składanych oświadczeń o stanie majątkowym wraz z kopią rocznego PIT-u. Wyjaśniła, że wskazywana przez organy kwota 216 859, 90 zł to był stan 31 grudnia 2024 r., tuż po sprzedaży nieruchomości, a przed wydatkami związanymi z dostosowaniem mieszkania (stan deweloperski) do użytkowania oraz niezbędnym jego wyposażeniem. Skarżąca zarzuciła organowi nękanie wielokrotnymi pismami, wywiadami, które były stronniczo interpretowane, a następnie zawiadomieniami o niemożności wydania decyzji, wielokrotnie zmienianymi umowami i decyzjami, ignorowanie próśb i wniosków, zawierających informacje o sytuacji osobistej, rodzinnej, zdrowotnej i dochodowej. W ocenie skarżącej Kolegium nie wzięło pod uwagę swoich wcześniejszych rozstrzygnięć, wydanych na innym etapie tej samej sprawy, tj. decyzji dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt matki w domu opieki, w której Kolegium wskazało, że nie można opierać się wyłącznie na kwestii związanej z uzyskiwanym dochodem, pomijając aspekt możliwości strony, przy czym należy mieć tu na względzie różne okoliczności życiowe, rodzinne i osobiste, które mogą zmniejszać zdolność danej osoby do ponoszenia opłaty, mogą to być również przesłanki uzasadniające zwolnienie z opłaty. Skarżąca podkreśliła, że była świadoma obowiązku częściowego pokrycia kosztów utrzymania matki w domu opieki przez cały okres postępowania, nigdy nie odmawiała ponoszenia odpłatności i pozostawała w stałym kontakcie z pracownikami organu, inicjowała i wielokrotnie poddawała się właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania wywiadowi środowiskowemu, w którym z własnej inicjatywy deklarowała wysokość dopłat za pobyt matki w domu opieki. Podała, że do dnia sporządzenia skargi ponosiła wszystkie koszty, do których była zobowiązana na podstawie zawartej umowy oraz aneksów.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonych decyzji jest przepis art. 104 ust. 4 u.p.s. zgodnie z którym, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Decyzja w przedmiocie wnioskowanej ulgi oparta jest zatem na uznaniu administracyjnym, gdyż ustawodawca wskazuje, że uprawniony organ może, ale nie musi zastosować jedną z przewidzianych w powołanym przepisie ulg. Przy czym należy podkreślić, że użyty w art. 104 ust. 4 u.p.s. zwrot "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" obejmuje całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej i życiowej wnioskodawcy. Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy odnosić do przypadków zupełnie wyjątkowych, gdy sytuacja życiowa osoby ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. W konsekwencji nawet trudna sytuacja bytowa osoby zobowiązanej nie zwalnia z obowiązku zwrotu świadczenia, gdyż znaczny ciężar związany z wykonywaniem tego obowiązku nie jest jeszcze równoznaczny ze "szczególnym przypadkiem", o którym mowa w 104 ust. 4 u.p.s. (por. wyroki: WSA w Lublinie z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 94/20, WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2334/21, dostępne w CBOSA). Należy również podkreślić, że uznaniowy charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. oznacza, że nawet w przypadku ustalenia, że zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie odpowiedniej ulgi, organ nie jest zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia o określonej treści. Nie zwalnia go to jednak z obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz należytego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.
Zauważyć także należy, że kontrola sądowa decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy, a rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń i nie ma znamion rozstrzygnięcia dowolnego. Sąd administracyjny może zatem badać jedynie legalność, a nie słuszność czy celowość zaskarżonej decyzji. Sąd nie posiada zatem kompetencji do ustalania, czy w odniesieniu do osoby zobowiązanej rzeczywiście zachodzi "przypadek szczególnie uzasadniony", o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. Sąd może wyłącznie zbadać, czy organ administracji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, czy właściwie ocenił zebrane dowody z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego, a także czy decyzja o odmowie skorzystania z jednej kompetencji określonych we wskazanym przepisie została uzasadniona zgodnie z zasadami procedury administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1140/19 i z 30 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2523/23, dostępne w CBOSA).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. W sprawie nie jest sporny fakt istnienia oraz wysokości obciążającej skarżącą należności tytułem zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez Gminę za pobyt jej matki w domu opieki, gdyż kwota ta została ustalona ostateczną i prawomocną decyzją z 1 sierpnia 2025 r. i wynosi 15719,52 zł. Natomiast zdaniem Sądu słuszna jest ocean organów, że skarżąca nie wykazała okoliczności uzasadniających wystąpienie "szczególnie uzasadnionego przypadku", przy zaistnieniu którego możliwe byłoby odstąpienie od żądania wobec niej zwrotu przedmiotowych należności. Nie wystarczy bowiem sama subiektywna ocena skarżącej, że znajduje się w trudnej sytuacji, ale należy wykazać, że sytuacja ta stanowi wyjątkowy, "szczególny" przypadek. Wbrew zarzutom skargi organy orzekające wzięły pod uwagę wszystkie okoliczności niezbędne do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w celu rozważenia wniosku strony o udzielenie ulgi, a mianowicie ustaliły sytuację materialną skarżącej, a także oceniły jej sytuację osobistą i zdrowotną. Ustalono bowiem, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 8 291,18 zł (netto). Ponosi stałe miesięczne wydatki w łącznej kwocie 5084,69 zł. Prawidłowo zatem stwierdzono, że po uregulowaniu tych zobowiązań skarżącej pozostaje do dyspozycji kwota 3 206,49 zł i jest to kwota ta jest wyższa od kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej zgodnie z przepisami u.p.s. wynosi 1010 zł. Nie budzi także wątpliwości fakt, że już w trakcie toczącego się postępowania skarżąca nabyła samochód osobowy o wartości 98000 zł. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika także, że organy nie kwestionowały faktu, że skarżąca jest osobą przewlekle chorą. Wyjaśniono jednak, że skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, a stan jej zdrowia nie pozbawia jej możliwości wykonywania pracy w pełnym wymiarze godzin. Zatem w ocenie Sądu organy zasadnie oceniły, że - mając na uwadze stan majątkowy, rodzinny, zdrowotny i osobisty - brak jest szczególnych okoliczności dających podstawę do uwzględnienia wniosku skarżącej.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy wyjaśnić, że niezasadnie skarżąca twierdzi, że organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy. W toku postępowania przeprowadzono bowiem nie tylko wywiad środowiskowy, ale także zgromadzono szereg dokumentów obrazujących sytuację majątkową, dochodową i zdrowotną skarżącej. Co więcej, sama skarżąca zarzuciła, że organ "nękał" ją wielokrotnymi pismami i wywiadami. Natomiast de facto skarżąca kwestionuje ocenę zgromadzonej dokumentacji, gdyż jej zdaniem jest ona stronnicza. Takie twierdzenie jednak - z wyżej podanych względów - nie jest uzasadnione. Nie jest także skuteczne powoływanie się na stwierdzenia Kolegium, zawarte w uzasadnieniu decyzji wydanej w sprawie dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt matki skarżącej w DPS. Należy bowiem podkreślić, że regulacja dotycząca ewentualnego zwolnienia z opłaty w całości lub w części dotyczy, mająca zastosowanie na etapie ustalania tej opłaty jest odmienna od regulacji, która ma zatasowanie przy dochodzeniu zwrotu na rzecz organu ustalonych i poniesionych już kosztów pobytu w placówce. Odmienne są bowiem przesłanki i zakres stosowania art. 104 ust. 4 u.p.s. i art. 64 u.p.s. W związku z tym okoliczności, na jakie wskazało Kolegium w powoływanej przez skarżącą decyzji, nie mają znaczenia w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego nie ma żadnych podstaw do zakwestionowania stanowiska organów, które uznały, że sytuacja skarżącej nie spełnia kryterium szczególnie uzasadnionego przypadku.
W związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa można być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek taki został złożony przez Kolegium w odpowiedzi na skargę, a skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy w zakreślonym terminie, pomimo doręczenia jej odpisu wniosku wraz ze stosownym pouczeniem.