II SA/Ol 276/20

II SA/Ol 276/20 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2020-08-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Adam Matuszak
Bogusław Jażdżyk
Marzenna Glabas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1321/20 - Postanowienie NSA z 2024-02-29
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
art. 3 ust. 1, art. 4 pkt 1, art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4, art. 39m, art. 92a ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Sentencja
Dnia 6 sierpnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2020 roku sprawy ze skargi B. Ł. S. na decyzję Inspektora z dnia ,,[...]", nr ,,[...]" w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z "[...]" r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania B. S. (dalej jako: "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z "[...]"r., którą nałożono na skarżącego karę 2000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez posiadania orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz bez posiadania orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, na podstawie art. 92 a ust. 2 i ust. 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 58, dalej jako: "u.t.d.") w zw. z lp. 4.2 i lp. 4.3 załącznika nr 4 do tej ustawy, .
Organ odwoławczy wskazał na wyniki kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Policji w dniu 29 sierpnia 2019 r. w E. Ustalono, że skarżący kierował pojazdem marki Toyota Yaris, którym przewoził czterech pasażerów z ul. Brzeskiej na Plac Dworcowy. Właścicielem pojazdu był A. S. Pasażerowie zeznali, że przewóz został zamówiony za pomocą aplikacji Bolt. Cena za wykonany kurs wyniosła 16,34 zł i została pobrana z konta pasażera. Kontrolowany pojazd nie został oznakowany jako taksówka ani nie był wyposażony w kasę fiskalną i taksometr. W toku kontroli kierowca odmówił odpowiedzi na pytania, nie okazał zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, licencji na wykonywanie krajowego przewozu drogowego osób ani licencji na wykonywanie przewozu osób taksówką, zaświadczeń o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący w dniu kontroli wykonywał w imieniu własnym przewóz okazjonalny w ramach transportu drogowego osób, w myśl art. 4 pkt 11 u.t.d. Wyjaśnił, że postępowanie toczy się wobec skarżącego, jako podmiotu, o którym mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d., nie jako wykonawcy przewozu, lecz innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym. Zgodnie z art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, a także wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 4 do ustawy. Kara naliczona została zgodnie z lp.4.2 i lp 4.3 załącznika nr 4. Organ odwoławczy nie zgodził się z podniesionymi przez skarżącego zarzutami naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślił, że protokół kontroli jest dokumentem urzędowym i korzysta ze szczególnej mocy dowodowej. Zaznaczył, że w sprawie przesłuchano także pasażerów. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na przypisane skarżącemu naruszenia. Skarżący bezspornie wykonywał przewóz drogowy osób i powinien się legitymować orzeczeniem lekarskim i psychologicznym, których nie przedłożył również w toku postępowania. Organ odwoławczy podał, że według art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 u.t.d. przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Stosownie do art. 39j ust. 1 u.t.d. kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zgodnie z art. 39k ust. 1 u.t.d. kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W myśl art. 39m u.t.d. wymagania, o których mowa w art. 39a-39l, stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy. Organ odwoławczy zauważył, że ustalone kary nie podlegają miarkowaniu, nawet w przypadku incydentalnego charakteru wykonywanego przewozu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący, powtórzył zarzuty i argumenty podniesione w odwołaniu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, zwłaszcza, że skarżący takiej działalności nie prowadzi;
- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego;
- art. 92 a ust. 1, art. 92 a ust. 6 u.t.d. w zw. z Ip. 4.2. i lp. 4.3 załącznika nr 4 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości po 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego
i orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się ww. orzeczeniami;
- art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że aby uznać że skarżący wykonywał krajowy transport drogowy bez wymaganej licencji, należy w pierwszej kolejności ustalić, czy czynności podejmowane przez niego mieściły się w definicji krajowego transportu drogowego określonej w art. 4 pkt 1 u.t.d. W związku z tym akcentował, że organ orzekający nie ustalił, czy skarżący posiada formalnie status przedsiębiorcy i nie wykazał, aby stwierdzone w toku kontroli czynności posiadały cechy prowadzenia działalności gospodarczej. Odwołał się do definicji działalności gospodarczej. Podkreślił, że nie otrzymał wynagrodzenia za usługę. Wskazał, że była to jednorazowa czynność. Podał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób w żadnym razie stwierdzić, że wykonywał transport drogowy bez wymaganego zezwolenia. Tym samym organ niesłusznie przyjął naruszenie art. 5b u.t.d. Omówił zasady działania aplikacji Bolt. Stwierdził, że nawet jeżeliby przyjąć, że doszło do krajowego transportu drogowego, to odpowiedzialność powinien ponieść podmiot, z którym łączyła go umowa. Ponadto skarżący wywiódł, że nie wykonuje pracy na stanowisku kierowcy, w związku z tym cytowane przez organ orzekający przepisy nie mogą być adresowane do niego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że w toku postępowania skarżący nie wykazał żadnych powiązań ze spółką, z którą zawarł umowę, pomimo wezwania do przedstawienia umów. Organ wyjaśnił, że dla przypisania odpowiedzialności nie jest wymagane, aby strona była przedsiębiorcą. Przepisy art. 92 a u.t.d. regulują odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy (przewoźnika lub przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy na potrzeby własne, a także innego podmiotu wykonującego przewóz w rozumieniu u.t.d.), jak również innych podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuję:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej: "p.p.s.a.").
Zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji nie można przypisać tego rodzaju naruszeń prawa.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że to rolą organu administracji jest rozstrzygnięcie o prawach czy obowiązkach strony stosunku administracyjnego na podstawie norm prawa materialnego i w ustalonym w tym postępowaniu stanie faktycznym. Zadaniem zaś sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy postępowanie organu odpowiadało wymogom formalnym i czy zastosowane przepisy prawa materialnego mają oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Jeżeli organ ograniczy rozpatrzenie sprawy, tak jak w analizowanej sprawie, do dwóch konkretnych naruszeń, to Sąd nie jest uprawniony do formułowania ocen prawnych wykraczających poza granice orzekania przez organy administracji publicznej. Wynika to z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. W związku z tym dostrzec należy, że skarżącemu nie została wymierzona kara za brak licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie zarzucono mu naruszenia art. 5 b) u.t.d., który
w ust. 1 pkt 1 nakłada obowiązek uzyskania licencji na podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Brak takiej licencji jest sankcjonowany karą administracyjną w wysokości 12.000 zł, na podstawie lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Kara w tym przedmiocie może być nałożona na podmiot wykonujący przewóz drogowy (art. 92a ust. 1 i ust. 7 u.t.d.), a więc podmiot, który zorganizował przewóz i go umożliwia. Z uzasadnień decyzji wynika wyraźnie, że nie zakwalifikowano skarżącego jako przewoźnika (zgodnie z art. 4 pkt 15 u.t.d. jest to przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego), ale jako inną osobę wykonującą czynności związane
z przewozem drogowym, zgodnie z art. 92 a ust. 2 u.t.d. Przepis ten stanowi, że zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Unormowanie to wyraźnie zezwala pociągnąć do odpowiedzialności każdą osobę wykonującą czynności związane
z przewozem drogowym, jeżeli te czynności naruszyły obowiązki lub warunki przewozu drogowego. Zatem na zasadzie art. 92a ust. 1 i ust. 2 u.t.d. odrębnej karze podlega podmiot, który organizuje przewóz drogowy oraz odrębnemu ukaraniu podlega osoba, która świadczyła usługę związaną z przewozem drogowym z naruszeniem przepisów ustawy.
W rozpoznawanej sprawie nie było potrzeby ustalania, czy skarżący ma zarejestrowaną działalność związaną z przewozem drogowym, ale czy kontrolowany przewóz stanowił ogólnie przewóz drogowy podlegający normalizacji przepisami ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 4 pkt 6a u.t.d. przewóz drogowy to ogólnie transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy. Stosownie do definicji krajowego transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. oznacza to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, które skład orzekający podziela, że wykonywanie transportu drogowego musi być traktowane jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy. Chodzi tutaj
o zarobkowy przewóz, który stanowi w istocie wykonywanie działalności gospodarczej, niezależnie od jej rejestracji. Podkreślić należy, że u.t.d. ma zastosowanie do wszystkich przewozów drogowych, których nie można zakwalifikować do przewozów wymienionych w art. 3 ust. 1 u.t.d. O tym czy w konkretnym przypadku znajdują zastosowanie przepisy u.t.d. decyduje przede wszystkim charakter wykonywanego przewozu (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009r., sygn. akt II GSK 670/08 i wyrok NSA z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2728/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący przewoził samochodem osobowym pasażerów, a przewóz był odpłatny. Potwierdzili to świadkowie i przyznaje sam skarżący. Kontrolowany przewóz nie podlegał zatem wyłączeniu z art. 3 ust. 1 pkt 1 – 2 u.t.d. Przewóz ten był przewozem okazjonalnym (art. 4 pkt 11 u.t.d.), gdyż jak podawał sam skarżący, miał charakter jednorazowy, a więc nie był przewozem regularnym. Wskazać również trzeba na dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 20 grudnia 2017 r. (C-34/15) analizę charakteru usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja Taxify. Trybunał wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W warunkach niniejszej sprawy skarżący nawiązał kontakt z klientem korzystając z aplikacji Bolt i za jej pośrednictwem realizował zlecenie na przewóz osób. W konsekwencji wykonywał usługi w zakresie transportu drogowego (por. wyrok WSA w Białymstoku z 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 341/20, publ. w CBOSA). Niezależnie od powyższego nie budzi wątpliwości Sądu, że kierowanie pojazdem, przewożącym odpłatnie pasażerów mieści się w pojęciu "innych czynności związanych z przewozem drogowym". Ponadto organ orzekający wykazał prawidłowo, że osoba faktycznie kierująca pojazdem, którym jest realizowany odpłatnie przewóz drogowy osób musi spełniać kwalifikacje określone w art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 u.t.d. Zgodnie z tymi przepisami przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Stosownie do art. 39j ust. 1 u.t.d. kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zgodnie z art. 39k ust. 1 u.t.d. kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W konsekwencji, nieposiadanie przez kierowcę odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego jest sankcjonowane karą po 1000 zł za brak każdego z tych orzeczeń (lp. 4.2. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d.). W przepisach tych mowa jest o zatrudnieniu kierowcy, stanowisku kierowcy, co doprowadziło skarżącego do wniosku, że omówione wymogi mają zastosowanie tylko do osób, które pozostają w zatrudnieniu na stanowisku kierowcy. Jednak w myśl art. 39m u.t.d., na który wyraźnie wskazywał organ odwoławczy, wymagania, o których mowa w art. 39a-39l, stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy. Brzmienie tego ostatniego przepisu potwierdza, że każda osoba kierująca pojazdem wykonującym przewóz drogowy podlegający rygorom u.t.d. musi legitymować się wskazanymi orzeczeniami. Wobec niezastosowania się przez skarżącego do tych wymagań, co
w sprawie jest oczywiste, spełniona została dyspozycja art. 92 ust. 2 u.t.d., który uzależnia nałożenie kary od naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
Reasumując, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy o transporcie drogowym ani przepisów procedury administracyjnej. Organy wyjaśniły sprawę
w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie i swoje stanowisko przekonująco uzasadniły, wobec czego skarga nie mogła podlegać uwzględnieniu. Okoliczności faktyczne, jakie organ prowadzący postępowanie administracyjne ma obowiązek ustalić, wynikają z treści przepisów prawa materialnego, mających w sprawie zastosowanie. Rolą organu jest przede wszystkim rozważenie, czy stan faktyczny odpowiada dyspozycji przepisu prawa materialnego i jak ten stan faktyczny prawidłowo udokumentować. Okoliczność faktyczna jest ustalana w postępowaniu administracyjnym przy zastosowaniu reguł dowodowych, w szczególności art. 77 § 1, który nakazuje zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i art. 80 k.p.a., statuującym zasadę swobodnej oceny dowodów. Przepisy te konkretyzują sposób realizacji zasady dochodzenia prawdy materialnej, czyli zgodnej z rzeczywistością, unormowanej w art. 7 k.p.a. Jeżeli na podstawie swobodnej oceny, do której uprawnia i zobowiązuje art. 80 k.p.a., organ ustalił okoliczność faktyczną w oparciu o dowody zebrane w sposób nienaruszający art. 77 § 1 k.p.a., to znaczy, że nie ma podstaw do uzupełniania materiału dowodowego. Inaczej mówiąc, jeżeli zgromadzone dowody nie nasuwają wątpliwości co do ustaleń faktycznych, to nie ma potrzeby poszukiwania lub gromadzenia innych dowodów dla potwierdzenia istotnych dla sprawy okoliczności. Przeprowadzenie dowodów dotyczących okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami byłoby sprzeczne z istotą regulacji zawartej w art. 78 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu, zebrana w sprawie dokumentacja oraz sporządzony protokół kontroli, jak i zeznania pasażerów kontrolowanego przewozu stanowią wystarczający materiał dowodowy dla wykazania naruszeń stwierdzonych w decyzji, bez konieczności potwierdzania ich innymi dowodami. Dlatego też nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. Organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił skarżącemu, że odpowiedzialność za popełnienie naruszeń, wynikająca z art. 92a ust. 2 u.t.d., ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy, czy też stopnia zagrożenia wobec osób trzecich, a do jej powstania wystarczy stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym.
Sąd podziela też stanowisko organów orzekających, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie ma podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Skarżący jest osobą dorosłą, w pełni poczytalną, zdolną do podejmowania czynności prawnych. Okoliczność, że skarżący jest przekonany, że kontrolowany przewóz nie podlegał rygorom u.t.d. świadczy tylko o błędnej interpretacji przepisów prawa i nie uzasadnia uchylenia odpowiedzialności.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.