II SA/Ol 165/25

II SA/Ol 165/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska
Piotr Chybicki /przewodniczący/
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 24a
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi E. sp. z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie opłaty za przechowywanie zespołu pojazdów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymaną nią w mocy postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz E. sp. z o.o. kwotę 5453 zł (pięć tysięcy czterysta pięćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 5 stycznia 2024 r., wydanym z upoważnienia Prezydenta Olsztyna (dalej również jako: "organ I instancji"), [...] sp. z o.o. (dalej również jako: "spółka" lub "skarżąca") została zobowiązana do zapłaty kwoty 91.783 zł na rzecz [...] sp. z o.o. z tytułu opłaty za przechowywanie zespołu pojazdów tj. ciągnika siodłowego nr rej. [...] i naczepy nr [...] w okresie od 10 października 2022 r. do 28 listopada 2023 r.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że przeprowadzona 10 października przez inspektorów ochrony środowiska i funkcjonariuszy KAS kontrola przedmiotowego pojazdu wykazała nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów z Polski na terytorium Litwy. Pojazd ten został zabezpieczony na terenie parkingu w Olsztynie przy ul. Lubelskiej 43D jako najbliższym miejscu wyznaczonym w wojewódzkim planie gospodarki odpadami, spełniającym warunki magazynowania odpadów.
W dniu 9 listopada 2023 r. organ I instancji został poinformowany, że ustały przyczyny uzasadniające dalsze zatrzymanie pojazdu na parkingu, zaś pismem z 16 listopada 2023 r. ( doręczonym 28 listopada 2023 r. ) spółkę poinformowano o możliwości odbioru pojazdu.
Ustalając wysokość opłaty za usunięcie, strzeżenie i przechowywanie pojazdów powołano się na art. 24a ust. 8 ustawy o odpadach ( Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ) oraz zapisy uchwał Rady Miejskiej w Olsztynie określające stawki opłat za przechowywanie pojazdów przewożących materiały niebezpieczne.
Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła spółka zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, iż doszło do nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów przez spółkę w postaci zdemontowanych, używanych części pojazdów ciężarowych, podczas gdy postępowanie administracyjne jeszcze się toczy.
Powyższe doprowadziło do naruszenia art. 24a ust. 8 w zw. z art. 24a ust. 1 ustawy o odpadach poprzez jego zastosowanie i ustalenie opłaty za przechowywanie zespołu pojazdów, podczas gdy brak było podstaw do przechowywania pojazdów i naliczenia opłaty.
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Postanowieniem z 26 marca 2024 r. organ I instancji sprostował swoje rozstrzygnięcie w ten sposób, że w miejsce kwoty 91.783 zł. wpisał kwotę 91.781,78 zł. oraz podał nowy rachunek bankowy należący do Gminy Olsztyn.
Uzasadnienie postanowienia praktycznie ogranicza się do powtórzenia jego sentencji.
Postanowieniem z 24 lipca 2024 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") zawiesiło postępowanie zażaleniowe, by je podjąć 18 grudnia 2024 r. po uzyskaniu informacji, że WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 8 lipca 2024 r. w sprawie IV SA/Wa 936/24 oddalił skargę na decyzję GIOŚ z 20 lutego 2024 r.
Następnie Kolegium postanowieniem z 15 stycznia 2025 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji z 5 stycznia 2024 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy oraz omówił przepisy mające zastosowanie, podkreślając że GIOŚ 31 października 2023 r. wydał decyzję z sprawie zagospodarowania odpadów na terenie kraju. Po wyroku WSA w Warszawie decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna, dlatego też kwestia przewożenia odpadów przedmiotowym pojazdem została wyjaśniona.
Do uiszczenia opłaty obowiązany jest podmiot wykonujący transport odpadów, w ocenie Kolegium wysokość wyliczonej opłaty, w oparciu o unormowania uchwał Rady Miejskiej w Olsztynie, uwzględnia wydatki z tym związane zgodnie ze średnią ceną rynkową usług w zakresie usuwania, strzeżenia i przechowywania pojazdów biorąc pod uwagę rodzaj pojazdu ( przewożącego odpady niebezpieczne ).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pełnomocnik skarżącej podniosła zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji uznanie, że organ I instancji zasadnie nałożył na spółkę opłatę we wskazanej w postanowieniu wysokości, podczas gdy z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż spółka jako firma transportująca czyniła liczne starania o to by zespół pojazdów został zwolniony, albowiem przechowywanie pojazdu jawiło się jako nieuzasadnione z uwagi na brak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W oparciu o powyższy zarzut spółka wniosła o uchylenie postanowień zapadłych w obu instancjach i zasadzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca czyniła liczne starania o to aby zespół pojazdów został zwolniony. Konsekwencje w postaci naliczenia tak wysokiej opłaty są wynikiem opieszałości Głównego Inspektora Ochrony
Środowiska. Skarżąca deklarowała chęć przechowywania pojazdu Mercedes, jednocześnie umożliwiając przechowywanie części umieszczonych na naczepie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu
(art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024 r., poz. 935. – zwanej dalej p.p.s.a.).
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi.
Skargę należało uwzględnić, jednak z zupełnie innych przyczyn niż te które zostały w niej wskazane.
Materialnoprawną podstawę dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o odpadach (dalej też jako ustawa).
Zgodnie z art. 24a ust. 1 tej ustawy jeżeli w trakcie kontroli transportu odpadów ujawniono:
1) naruszenie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów,
2) przemieszczanie odpadów do nieuprawnionego odbiorcy,
3) naruszenie przepisów o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów
- pojazd wraz z odpadami może zostać zatrzymany przez Krajową Administrację Skarbową, Straż Graniczną, Policję, Inspekcję Transportu Drogowego oraz organy Inspekcji Ochrony Środowiska.
Zatrzymany pojazd wraz z odpadami jest kierowany do najbliższego dostępnego miejsca wyznaczonego w wojewódzkim planie gospodarki odpadami spełniającego warunki magazynowania odpadów (art. 24a ust. 2 ustawy o odpadach).
Zgodnie z art. 24a ust. 2a ustawy skierowanie, o którym mowa w ust. 2, polega na:
1) nadzorowaniu przejazdu tego pojazdu przez funkcjonariuszy lub inspektorów podmiotów, o których mowa w ust. 1, albo
2) usunięciu pojazdu przez jego przewiezienie lub holowanie.
Stosownie do art. 24a ust. 5 ustawy pojazd wraz z odpadami umieszcza się w miejscu wyznaczonym zgodnie z ust. 2 do czasu usunięcia naruszeń szczegółowych wymagań dla transportu odpadów lub ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za zagospodarowanie tych odpadów.
Z art. 24a ust. 5 u.o.o. wynika, że pojazd wraz z odpadami umieszcza się w miejscu przechowania pojazdu do czasu usunięcia naruszeń szczegółowych wymagań dla transportu odpadów lub ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za zagospodarowanie tych odpadów.
Dlatego też oczywistym jest, że organ I instancji nie był dysponentem pojazdu i naczepy w zakresie zasadności umieszczenia ich na parkingu, ani nie był też dysponentem co do udzielenia zezwolenia na ich wydanie. Prezydent w tego typu sprawach nie ma żadnego wpływu na to jak długo prowadzone są postępowania administracyjne przez inne organy – w tym przypadku inspekcję ochrony środowiska. Rola starosty (prezydenta) w sprawach związanych z przechowaniem pojazdów, w rozumieniu art. 24a ustawy sprowadza się do utworzenia miejsca przechowywania pojazdów (ust. 4), ustalenia opłat za usunięcie, strzeżenie i przechowywanie pojazdu (ust. 8), zawiadomieniu uprawnionego o możliwości odebrania pojazdu w sytuacji, gdy ustały przyczyny uzasadniające przechowywanie pojazdu w miejscu, o którym mowa w ust. 2 (ust. 11).
Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych ( np. wyrok WSA w Białymstoku z 10.11.2020 r., w sprawie II SA/Bk 688/20, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 22.09.2021 r., w sprawie II SA/Go 512/21, wyroki dostępne w CBOSA).
Wobec powyższego ani Prezydent Olsztyna, ani SKO w Olsztynie nie były organami uprawnionymi do badania zasadności zatrzymania i skierowania przedmiotowego zespołu pojazdów na parking, ani też do ustalania terminu ich wydania. Okoliczność ta skutkuje tym, że zarzuty pełnomocnik skarżącej co do długotrwałości prowadzonego postępowania administracyjnego przez organy ochrony środowiska i co do starań o wydanie pojazdów pozostać musiały bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Powracając do treści przepisów ustawy o odpadach wskazać należy, że za usunięcie, strzeżenie i przechowywanie pojazdu w miejscu, o którym mowa w ust. 2, pobiera się opłaty (art. 24a ust. 6 ustawy ). Do uiszczenia opłat jest obowiązany podmiot wykonujący transport odpadów (art. 24a ust. 7ustawy).
Zgodnie zaś z art. 24a ust. 8 ustawy o odpadach starosta właściwy ze względu na miejsce, o którym mowa w ust. 2, ustala, w drodze postanowienia, wysokość opłat za usunięcie, strzeżenie i przechowywanie pojazdu w tym miejscu, uwzględniając wydatki z tym związane zgodnie ze średnią ceną rynkową usług w zakresie usuwania, strzeżenia i przechowywania pojazdów na obszarze jego działania; w postanowieniu starosta ustala termin i sposób wniesienia opłat.
W tym miejscu podkreślić należy to, że świetle akt sprawy nie budzi wątpliwości okres przez jaki przedmiotowy pojazd wraz z naczepą przechowywany był na terenie [...] - miało to miejsce od 10 października 2022 r. do 28 listopada 2023 r. Okolicznością bezsporną jest również to, że to skarżąca była podmiotem wykonującym transport.
Z cytowanego wyżej art. 24a ust. 8 ustawy o odpadach wynika, że starosta (tu prezydent) ustala tę opłatę, uwzględniając wydatki z tym związane zgodnie ze średnią ceną rynkową usług w zakresie usuwania, strzeżenia i przechowywania pojazdów na obszarze jego działania.
Akta sprawy nie zawierają żadnych dokumentów, które potwierdzałyby, że opłata została ustalona z uwzględnieniem wskazanych w tym przepisie przesłanek. W niniejszej sprawie Prezydent ustalił opłatę w oparciu o regulacje uchwały nr XXXIX/646/21 Rady Miasta Olsztyna z dnia 24 listopada 2021 r. oraz uchwały nr LII/827/22 Rady Miasta Olsztyna z dnia 26 października 2022 r. Obie te uchwały zostały wydane na podstawie art. 130a Prawa o ruchu drogowym i dotyczyły wysokości opłat w 2022 i 2023 roku za usunięcie i przechowywanie pojazdu.
Również z uzasadnień wydanych w sprawie postanowień w żaden sposób nie wynika dlaczego przedmiotowe uchwały stanowiły wyłączną podstawę materialnoprawną podjętego rozprzęgnięcia, i dlaczego odstąpiono od zasad ustalania opłat wskazanych w art. 24a ust. 8 ustawy o odpadach.
Tymczasem w ocenie sądu z regulacji tej wynika jednoznacznie nie tylko to, że należy uwzględnić średnią cenę rynkową usług w zakresie usuwania, strzeżenia i przechowywania pojazdów na obszarze działania właściwego organu. Tym samym nie chodzi tu tylko o ustalenia cenowe w obrębie podmiotów, które wykonują takie usługi, w obszarze działania starosty. Konieczne jest również wyszczególnienie dodatkowo wykonanych czynności jak i tych, których w danym przypadku wykonywać nie trzeba było, choć co do zasady je się wykonuje, gdyż tylko wówczas w pełni zostanie zrealizowana dyspozycja art. 24a ustawy. Innymi słowy należy uwzględnić zarówno zakres obowiązków przechowawcy jak i okoliczności towarzyszące przechowywaniu takie jak np. miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością, wielkość składowanego przedmiotu, czy powierzchnię niezbędną do jego składowania. W oparciu o te wszystkie okoliczności organ powinien nie tylko ustalić konieczne wydatki poniesione za strzeżenie i przechowywanie pojazdów, ale także przedstawić sposób wyliczenia tych kwot.
Wydaje się również, że "średnia cena rynkowa" dotyczy usług rodzajowo zbliżonych, zasadne zatem będzie oparcie się na informacjach o wysokości opłat miesięcznych/dobowych za przechowywanie pojazdów ciężarowych/zespołu pojazdów, pobieranych na parkingach strzeżonych na danym terenie, to jest na informacjach pochodzących od podmiotów wykonujących działalność gospodarczą rodzajowo zbliżoną.
Tak jak wyżej wskazano, akta nie zawierają żadnej dokumentacji związanej z ustaleniem cen rynkowych w tym przedmiocie. Organy nie próbowały nawet wykazać, że czyniły jakiekolwiek ustalania w tym zakresie. Nie próbowały ustalić jakie są ceny parkingów strzeżonych na terenie Powiatu Olsztyńskiego, spełniających wymagania stawiane wykonawcom usług przechowywania pojazdów ciężarowych przewożących odpady uznane za niebezpieczne, tym samym dopuściły się istotnego naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Jednak rozstrzygnięcia organów I i II instancji zostały wydane przede wszystkim z naruszeniem art. 24a ust. 8 ustawy o odpadach z powodów wyżej wskazanych.
Rzeczą oczywistą jest to, że sąd w obecnym stanie sprawy nie może nawet orientacyjnie wskazać w jakiej wysokości opłata ma być ustalona, tym niemniej zauważyć należy, że postanowienie z 24 marca 2024 r. dotyczące sprostowania postanowienia organu I instancji jest niezrozumiałe w zakresie sprostowania wysokości należnej opłaty.
Mając zatem powyższe na uwadze, sąd w pkt I wyroku na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
O kosztach postępowania, na które składają się wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika i opłata od pełnomocnictwa orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).
Sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.