II SA/OL 155/22

II SA/Ol 155/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Adam Matuszak /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Matczak
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1072/22 - Wyrok NSA z 2023-07-06
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 4 pkt 7, 99, 10, 11, art. 5b, art. 18 ust. 3, ust. 4, ust. 4a,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi P.H. na decyzję Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: WITD lub organ pierwszej instancji) nałożył na P.H., [...] (dalej jako: strona lub skarżący) karę pieniężną w kwocie 11.300 zł.
W uzasadnieniu decyzji WITD podał, że na podstawie przeprowadzonej 31 stycznia 2020 r. [...] kontroli drogowej samochodu osobowego marki [...] ustalił, że w chwili zatrzymania do kontroli kierujący pojazdem D.R. przewoził dwóch pasażerów z [...]. Usługę przewozu na ww. trasie pasażerowie zamówili przy pomocy aplikacji Uber. Za wykonanie tej usługi mieli zapłacić 39 zł. Kierujący wykonywał usługę w imieniu skarżącego, pojazdem przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Kierujący nie okazał do kontroli wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Przeprowadzona kontrola wykazała również, że opona na osi przedniej ww. pojazdu była nadmiernie zużyta. W postępowaniu wyjaśniającym ustalono zaś, że przedmiotowy samochód nie został zgłoszony do licencji posiadanej przez przedsiębiorcę. W konsekwencji, WITD zarzucił skarżącemu naruszenia, polegające na: niezgłoszeniu w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, z późn. zm.), dalej jako: "u.t.d.", w wymaganym terminie; niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d.; wykonywaniu przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. oraz wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna, tj. naruszenia określone w Ip. 1.12, Ip. 2.11, Ip. 1.5 i Ip. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d.
W złożonym odwołaniu skarżący zarzucił, że ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. art. 8, 9, 10 § 1 i 73 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", przez niezapewnienie skarżącemu przed wydaniem decyzji możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów
i materiałów, w szczególności organ pierwszej instancji nie poinformował skarżącego
o zakończeniu postępowania dowodowego i zamierzonym wydaniu decyzji. Ponadto nie zastosowano art. 15zzzzzn pkt 2 ustawy z 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, gdyż nie udostępniono skarżącemu bezpłatnie akt sprawy za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług, drogą elektroniczną na adres wskazany w pismach pełnomocnika skarżącego, co pozbawiło go możliwości czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności zapoznania się z aktami postępowania przed wydaniem zaskarżonej decyzji i wypowiedzenia się
w sprawie. WITD zaniechał też przeprowadzenia dowodu z zeznań pasażera obecnego
w trakcie kontroli na okoliczność zawarcia umowy na usługi transportowe w formie elektronicznej i ustalenia, czy skarżący i pasażer zawarli umowę, o której mowa w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., co skutkowało błędnym przyjęciem, że przewóz okazjonalny wykonywano z naruszeniem ww. przepisu. Skarżący zakwestionował również, że błędne przypisano protokołowi kontroli cechy dokumentu urzędowego. Zarzucił ponadto rażące naruszenie art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b u.t.d. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej, przez uznanie, że w celu wykonania przewozu okazjonalnego skarżący mógł zawrzeć z pasażerem umowę wyłącznie w formie pisemnej (tak jak przewidywała u.t.d. do 31 grudnia 2019 r.), podczas gdy na mocy art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b u.t.d. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2020 r. uprawniony był do zawarcia umowy z pasażerem także w formie elektronicznej, zgodnie z art. 781 Kodeksu cywilnego. W razie gdyby organ uznał wskazane naruszenie za nieuzasadnione, skarżący wskazał na niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 4a oraz 4b w związku z art. 4 pkt 11, gdyż WITD powinien był zastosować art. 5b w związku z art. 4 pkt 1 u.t.d. oraz niewłaściwe zastosowanie art. 92a ust. 1 u.t.d. i bezzasadne nałożenie kary pieniężnej za przewóz samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego.
W uzasadnieniu odwołania skarżący stwierdził, że wykonywał krajowy transport drogowy, na wykonywanie, którego posiadał stosowną licencję, a który to transport nie jest pojęciem tożsamym z przewozem okazjonalnym. Zarzucił, że WITD nie był uprawniony do nałożenia na niego kary pieniężnej, gdyż zgodnie z art. 5b u.t.d. wykonywał krajowy transport drogowy w zakresie przewozu osób i posiadał wymaganą prawem licencję. Wbrew błędnemu twierdzeniu organu pierwszej instancji, nie wykonywał bowiem przewozu okazjonalnego, który przewóz powinien być wykonywany samochodem spełniającym ustawowo wymagane kryteria, lecz krajowy transport drogowy, który to transport nie jest pojęciem tożsamym z przewozem okazjonalnym.
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: GITD lub organ odwoławczy) decyzją z [...] r. utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy
w całości.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 4 pkt 11, art. 5b
ust. 1, art. 8 ust. 1, 2, 3 pkt 5, art. 14 ust. 1 pkt 2, art. 18 ust. 4a, 4b i 5 art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1 i 3, ust. 7 pkt 1, art. 93 ust. 1 u.t.d.
Ocenił, że zasadnie organ pierwszej instancji nałożył na stronę karę pieniężną
w wysokości 500 zł, stosownie do art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 u.t.d. i Ip. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa
w art. 87 u.t.d. W dniu kontroli kierujący ww. samochodem, w imieniu strony, wykonywał bowiem odpłatny transport drogowy osób - przewoził pasażerów, którzy zamówili usługę przewozu przy pomocy aplikacji Uber. Do kontroli kierujący okazał kopię zawartej ze skarżącym umowy zlecenia nr [...], na podstawie której wykonywał opisaną usługę transportową. Rozpoczęta usługa przewozu była odpłatną usługą transportową wykonywaną w imieniu skarżącego, dlatego do wykonania tej usługi skarżący powinien posiadać stosowną licencję, a podczas wykonywania przedmiotowego przewozu kierujący zobowiązany był posiadać wypis z licencji uprawniającej do wykonania tego przewozu.
Z pisma Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego [...] wynikało, że skarżący w dniu kontroli posiadał uprawnienia do wykonania kontrolowanego przewozu drogowego osób - licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, udzieloną [...] r. Na mocy art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., wykonując transport drogowy kierowca pojazdu samochodowego był obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli wypis z licencji. Stosownie bowiem do art. 5b ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: samochodem osobowym, pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, taksówką - wymagało uzyskania odpowiedniej licencji.
Oceniając zasadność nałożenia kary pieniężnej za naruszenie sankcjonowane
w Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d., w wysokości 8.000 zł, organ odwoławczy wyjaśnił, że skoro opisaną usługę kierujący wykonywał samochodem osobowym, który jest przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą, a zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny może być wykonywany tylko pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, to skontrolowany pojazd tego warunku nie spełniał. Stwierdził, że wykonywany przewóz nie spełniał również wymogów określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., gdyż warunki przewozu wykonywanego w dniu kontroli nie zostały ustalone w formie umowy pisemnej
w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości lub
w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 i 1495), lecz przy pomocy aplikacji Uber. Warunki wykonania skontrolowanego przewozu osób zostały bowiem ustalone przy pomocy tej aplikacji. Natomiast opisany przewóz został wykonany pojazdem konstrukcyjnie przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Zaznaczył, że w przypadku przewozów okazjonalnych, zamawianych przy pomocy aplikacji Uber, istotne jest faktyczne wykonywanie przewozów osób.
Wskazał ponadto na wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 20 grudnia 2017 r., sygn.
C 434/15, w którym Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, przez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związana z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług
w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Trybunał zauważył również, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi, gdyż to administrator określa - za pomocą aplikacji - przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu, którą pobiera tę cenę od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą.
Ustosunkowując się do prawidłowości nałożenia na skarżącego kary pieniężnej
w wysokości 800 zł za naruszenia z Ip. 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d., to jest za niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika lub licencji, zmiany danych,
o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie, GITD wyjaśnił, że art. 14 ust. 1 pkt 2 u.t.d. nakłada na przewoźnika drogowego obowiązek zgłaszania zmiany danych, o których mowa w art. 8 u.t.d. oraz określa termin, w którym należy takiego zgłoszenia dokonać (nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania). Skarżący posiada licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, lecz kontrolowany pojazd nie został zgłoszony do tej licencji. Strona wskazała ten pojazd w aplikacji Uber jako pojazd wykorzystywany do wykonywania przewozów osób zamawianych przy pomocy tej aplikacji. Skoro skarżący wskazał go w tej aplikacji, to powinien był go także zgłosić organowi, który udzielił licencji, a tego zgłoszenia powinien dokonać w terminie 28 dni od dnia uzyskania od jego właściciela możliwości korzystania z tego pojazdu, stosownie do art. 14 ust. 1 pkt 2 u.t.d. GITD dodał, że zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 6 u.t.d. wykonywanie transportu drogowego nie może się odbywać każdym pojazdem posiadanym przez przedsiębiorcę, lecz tylko tym pojazdem, który przedsiębiorca zgłosił do licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. W przypadku, np. zbycia takiego pojazdu lub nabycia nowego pojazdu, przedsiębiorca jest zobowiązany zgłosić ten fakt organowi, który wydał licencję.
Oceniając zasadność nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie z Ip. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d., to jest wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna, GITD wskazał, że art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym określa wymagania dotyczące pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym, które dotyczą budowy pojazdu, jego wyposażenia, a także utrzymania pojazdu. Stwierdził, że z tego przepisu jednoznacznie wynika, że pojazd uczestniczący w ruchu drogowym nie może narażać osób w nim jadących i innych uczestników ruchu drogowego na szkodę. Warunki techniczne pojazdu i jego niezbędne wyposażenie określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury
z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Z § 11 ust. 7 pkt 4 tego rozporządzenia wynika, że pojazd nie może być wyposażony w opony, których wskaźniki pokazują graniczne zużycie bieżnika,
a w odniesieniu do opon niezaopatrzonych w takie wskaźniki - o głębokości rzeźby bieżnika mniejszej niż 1,6 mm. Przeprowadzona kontrola techniczna ww. pojazdu wykazała zaś, że bieżnik opony na przedniej osi koła prawego był nadmiernie zużyty, do granicy wyznacznika TWI, co potwierdziła także przeprowadzająca kontrolę drogową funkcjonariuszka Policji, przesłuchana w charakterze świadka 15 września 2020 r. Zatem opona nie spełniała minimum wymogów określonych w § 11 ust. 7 pkt 4 ww. rozporządzenia. Zgodnie z pkt 5.2.3 załącznika 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 2141) opisana usterka została określona jako usterka niebezpieczna. Przepis § 5 ust. 7 tego rozporządzenia wskazuje również, że usterki niebezpieczne są usterkami powodującymi bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszającymi wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu. Zatem skontrolowany przewóz drogowy był wykonywany pojazdem stanowiącym zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Uwzględniając powyższe, GITD stwierdził, że zasadnie organ pierwszej instancji nałożył na stronę karę pieniężną
w wysokości 2.000 zł, stosownie do art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 u.t.d. i Ip. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d.
W ocenie organu odwoławczego postępowanie przeprowadzone przez WITD nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Pismem z 2 marca 2020 r. organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu
w zakresie naruszeń stwierdzonych w protokole kontroli. Natomiast pismem z 5 czerwca 2020 r. ww. organ zawiadomił stronę o prowadzeniu postępowania w zakresie naruszeń określonych w Ip. 1.5, Ip. 1.12, Ip. 2.11 i Ip. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d. W tych zawiadomieniach poinformował stronę również o art. 10 § 1 k.p.a. i wyznaczył jej siedmiodniowy termin na złożenie wyjaśnień. Zatem strona miała zapewnione prawo do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. GITD zaznaczył, że po zawiadomieniu strony o zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego, organ pierwszej instancji jedynie przesłuchał w charakterze świadka funkcjonariuszkę Policji
w celu doprecyzowania opisu usterki w skontrolowanym pojeździe. Dodał, że pełnomocnik strony pismem z 5 sierpnia 2020 r. została prawidłowo zawiadomiona o terminie przeprowadzenia tego dowodu. W toku postępowania WITD zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy i przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i tym samym nie naruszył art. 7 i art. 77 k.p.a. GITD stwierdził, że kwestia zawarcia umowy dotyczącej wykonania skontrolowanego przewozu drogowego została wyjaśniona już podczas kontroli, gdyż w protokole kontroli wyraźnie wskazano, że usługa została zamówiona przez aplikację Uber. W tym zamówieniu zostały określone warunki wykonania usługi, włącznie z wysokością opłaty należnej po wykonaniu usługi, co wynika z protokołu kontroli i z notatki urzędowej
z 31 stycznia 2020 r. Zauważył, że nawet gdyby tę umowę uznać za umowę dotyczącą skontrolowanego przewozu, to nie spełnia ona warunków umowy, które wynikają z art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b u.t.d., m.in. opatrzenia oświadczenia stron kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Do zawarcia umowy przy pomocy aplikacji Uber nie jest wymagany kwalifikowany podpis elektroniczny.
GITD wyjaśnił również, że organ pierwszej instancji zastosował art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d. w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli, a nie w dacie wydania decyzji, gdyż przepis ten po 1 stycznia 2020 r. został zmieniony. Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu, umowa zawierana z pasażerem może być zawarta w formie elektronicznej,
o której mowa w art. 781 Kodeksu cywilnego. Zatem, w dniu kontroli strona nie miała możliwości zawarcia umowy w formie, która jeszcze nie obowiązywała, a WITD nie mógł zastosować zmienionego art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d. do stanu faktycznego zaistniałego przed wejściem w życie nowego przepisu.
Ponadto GITD podkreślił, że niezawiadomienie strony o zakończeniu postępowania dowodowego i prawie strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji oraz możliwości złożenia wniosków naruszy art. 10 § 1 k.p.a., jeżeli strona faktycznie nie będzie miała możliwości dokonania konkretnych czynności procesowych i wykaże, że doszło do takiego naruszenia. Pełnomocnik strony nie wskazał żadnych dowodów świadczących o uniemożliwieniu stronie dokonanie konkretnych czynności procesowych.
GITD wyjaśnił także, że organ pierwszej instancji nie miał obowiązku udostępnienia stronie akt sprawy za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Przepis art. 15 zzzzzn pkt 2 ustawy z 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku
z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 wskazuje, że organ administracji może
- a nie musi - umożliwić stronie zapoznanie się z aktami sprawy za pomocą środków komunikacji elektronicznej i tylko wówczas, gdy urząd administracji obsługujący organ administracji publicznej wykonuje zadania w sposób wyłączający bezpośrednią obsługę interesantów. Zgodnie z art. 68 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw
w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875 ze zm.) WITD nie miał także obowiązku poinformowania strony
o wznowieniu biegu terminów w postępowaniach administracyjnych, gdyż takiego obowiązku nie nakładają na organy administracji przepisy tej ustawy.
Wyjaśnił ponadto, że protokół kontroli nie mógł być podpisany przez skarżącego, gdyż przepisy u.t.d. nie przewidują możliwości podpisywania przez przewoźnika protokołu
z kontroli drogowej. Kontrola drogowa odbywa się w obecności kierującego, co wynika
z art. 55 ust. 1b u.t.d.. Tym samym to kierujący zastępuje przedsiębiorcę lub podmiot wykonujący przewóz drogowy. Także art. 74 ust. 2 u.t.d. jednoznacznie wskazuje, że do podpisania takiego protokołu uprawnieni są inspektor przeprowadzający kontrolę i kontrolowany kierowca, natomiast przedsiębiorcy lub podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy doręcza się kopię protokołu kontroli. Z uwagi na powyższe, także zastrzeżenia do protokołu kontroli może wnieść kontrolowany kierowca, a nie przedsiębiorca lub podmiot wykonujący przewóz drogowy.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu wskazał, że WITD zastosował art. 5b u.t.d., gdyż w swoim rozstrzygnięciu uwzględnił posiadaną przez stronę licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Organ pierwszej instancji nie naruszył również art. 18
ust. 4a i 4b w zw. z art. 4 pkt 11 u.t.d., gdyż skarżący posiada licencję uprawniającą do wykonywania krajowego transportu drogowego osób, tj. licencję uprawniająca wyłącznie do wykonywania przewozów okazjonalnych zdefiniowanych w art. 4 pkt 11 u.t.d. Tym samym skarżący miał obowiązek stosowania się do zakazów określonych w tych przepisach, gdyż przewozy okazjonalne nie są odrębną instytucją prawną od przewozów określonych
w art. 5b ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.d.
W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie zawierał przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c u.t.d., gdyż – jak wyjaśnił - przesłanki wskazane w tym przepisie nie odnoszą się do zwykłego zachowania przedsiębiorcy lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności gospodarczej, lecz do sytuacji wyjątkowych, np. będących rezultatem siły wyższej.
W przedmiotowej sprawie nie zaszły okoliczności umożliwiające zwolnienie skarżącego
z odpowiedzialności za dokonane naruszenia.
W złożonej skardze skarżący zarzucił, że GITD utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), dalej: k.p.a., pomimo że WITD wydał decyzję z naruszeniem przepisów wskazanych
w odwołaniu, w konsekwencji czego organy obu instancji naruszyły: art. 7, art. 76 § 2 i 2a, art. 77 § 1, art. 89 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz nie zastosowały art. 81a § 1 k.p.a., gdyż nie przeprowadziły rozprawy administracyjnej, nie dopuściły i nie przeprowadziły dowodu z zeznań pasażerów przewożonych kontrolowanym przewozem i z zeznań skarżącego, nie zweryfikowały ustaleń z protokołu kontroli, przyjmując za wiarygodne wszystkie znajdujące się tam stwierdzenia, pomimo braku podpisu skarżącego pod protokołem, dokonały ustaleń stanu faktycznego w sposób dowolny i arbitralny, pomijając, że kierowca:
- nie był pracownikiem skarżącego;
- nie zawarł z nim umowy współpracy, na podstawie której kierowca świadczyłby usługi transportowe w trakcie kontrolowanego przewozu na rzecz skarżącego;
- mógł zawrzeć ze skarżącym umowę współpracy wyłącznie po przedstawieniu dowodu, iż spełnia wszystkie wymagania przewidziane przez przepisy prawa, w tym u.t.d.;
- nie został przesłuchany, a zeznania kierowcy nie zostały skonfrontowane
z zeznaniami skarżącego - co doprowadziło organy administracji do bezpodstawnego
i błędnego uznania skarżącego za podmiot odpowiedzialny za kontrolowany przewóz,
w sytuacji gdy skarżący nie był odpowiedzialny za kontrolowany przewóz, a konsekwencji nie odpowiada za naruszenia stwierdzone w trakcie kontrolowanego przewozu.
Zarzucił też, że WITD nie przesłuchał pasażerów, kierowcy lub skarżącego na okoliczność zawarcia umowy w lokalu przedsiębiorstwa w formie pisemnej lub elektronicznej, o której mowa w art. 781 Kodeksu cywilnego.
W ocenie skarżącego, naruszono również art. 10 § 1 w związku z art. 77 § 1 i art. 81 oraz art. 81a k.p.a., gdyż oparto decyzję na ustaleniach faktycznych w zakresie uznania skarżącego za stronę postępowania, które zostały dokonane przez organy administracji: bez wypowiedzenia się przez skarżącego co do treści tych ustaleń oraz poprzedzających je dowodów, a więc nie mogły zostać uznane za udowodnione i w efekcie nie mogły stanowić podstawy skarżonej decyzji, na skutek rozstrzygnięcia niedających się usunąć wątpliwości w zakresie tego kto powinien być stroną postępowania na niekorzyść skarżącego.
Z ostrożności procesowej skarżący zarzucił, że organy administracji naruszyły art. 7, art. 9, art. 24 § 1 pkt 5 i art. 111 § 1 k.p.a. przez:
- wydanie postanowienia odmawiającego uzupełnienia zaskarżonej decyzji przez [...], w sytuacji gdy pracownik, który brał udział w wydaniu decyzji pierwszej instancji z mocy prawa podlegał wyłączeniu od udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji,
- wydanie zaskarżonej decyzji i nieprzedstawienie skarżącemu upoważnienia dla dyrektor Biura Prawnego, która podpisała zaskarżoną decyzję do wydania zaskarżonej decyzji,
- błędne uznanie przewozu za okazjonalny, pomimo że zastosowanie odnośnych przepisów stanowiło rażące naruszenie art. 18 ust. 4a u.t.d. i uznanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób za przewóz okazjonalny wykonywany pojazdem samochodowym niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, w sytuacji gdy wykonywany przewóz wymagał jedynie licencji na krajowy transport drogowy w zakresie przewozu osób samochodem osobowym;
- rażące naruszenie art. 20 w zw. z art. 22 i art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucja Rzeczypospolitej przez ich niezastosowanie - oraz art. 18 ust. 4a i 4b pkt 2
w zw. z art. 4 pkt 11 u.t.d. przez ich bezpodstawne zastosowanie - w sytuacji gdy WITD powinien był odmówić zastosowania art. 18 ust. 4a i ust. 4b pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 11 u.t.d. ze względu na ich sprzeczność ze wskazanymi przepisami Konstytucji, która polega na wprowadzeniu arbitralnych, nieproporcjonalnych i dyskryminujących dodatkowych wymogów, które muszą spełnić podmioty świadczące usługi przewozu osób na podstawie licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodami osobowymi,
- rażące naruszenie art. 8 ust. 1 dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (Dz. Urz. Unii Europejskiej L 204,21/07/1998, s. 37- 48) oraz dyrektywy (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z 9 września 2015 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. Unii Europejskiej
z 2015 r. L 241/1), gdyż art. 5b ust. 1 i art. 18 ust. 4a i 4b w zw. z art. 4 pkt 11 u.t.d. nie mogły zostać zastosowane, gdyż przepisy te stanowią przepisy techniczne, które nie zostały prawidłowo notyfikowane Komisji;
- błędne zastosowanie pkt 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. w związku z obowiązkiem określonym w art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., pkt 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d., w sytuacji gdy równocześnie organ pierwszej instancji uznał kontrolowany przewóz za przewóz okazjonalny wykonywany pojazdem konstrukcyjnie przeznaczonym do przewozu mniej niż 7 osób, który to przewóz okazjonalny nie wymaga licencji, a tym bardziej skarżący nie mógł wyposażyć kierowcy w wypis z licencji (ponieważ licencja na przewóz okazjonalny pojazdem konstrukcyjnie przeznaczonym do przewozu mniej niż 7 osób nie istnieje); zgłosić pojazdu wykonującego przewóz do licencji na przewóz okazjonalny pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu mniej niż 7 osób (ponieważ nie można zgłosić zmian do licencji, która nie istnieje),
- niezastosowanie art. 7a § 1 k.p.a., niewłaściwe zastosowanie art. 14 ust. 1 pkt 2
w zw. z art. 5b ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 3 pkt 5 i zastosowanie pkt 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d. i nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za brak zgłoszenia pojazdu wykonującego kontrolowany przewóz, w sytuacji gdy skarżący nie był zobowiązany do zgłoszenia tego pojazdu, ponieważ zmiany w wykazie pojazdów zawierającym informacje o marce, typie, rodzaju, przeznaczeniu, numerze rejestracyjnym, numerze VIN, tytule prawnym do dysponowania pojazdem, nie stanowi "danych" w rozumieniu art. 14 ust. 1 pkt 2 u.t.d. objętych obowiązkiem zgłoszenia,
- zastosowaniu wobec skarżącego pkt 9.2 załącznika nr 3 u.t.d. i ukaranie go za usterki kontrolowanego pojazdu, w sytuacji gdy skarżący nie odpowiadał za kontrolowany przewóz, o czym świadczy choćby brak zgłoszenia kontrolowanego pojazdu do licencji.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz
o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: wydruku artykułu "Różnica pomiędzy danymi, a informacjami" z 18 lipca 2019 r. na okoliczność różnicy w rozumieniu pojęcia "dane"
i "informacje"; zaświadczenia z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej skarżącego na okoliczność miejsca prowadzenia przez niego działalności, zaświadczenia z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej dla przewoźnika na okoliczność miejsca prowadzenia działalności przez kierowcę
i zawieszenia działalności prowadzenia działalności po przeprowadzeniu kontroli.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną za:
– wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów,
o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d., – w kwocie 8.000 zł;
– niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika lub licencji, zmiany danych,
o których mowa w art. 7a i art. 8 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, z późn. zm.), dalej jako: "u.t.d.", w wymaganym terminie –
w kwocie 800 zł;
– niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. - w kwocie 500 zł;
– wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna, tj. naruszenia określone
w Ip. 1.12, Ip. 2.11, Ip. 1.5 i Ip. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d. – w kwocie 2.000 zł.
Z akt sprawy wynika, że w toku przeprowadzonej 31 stycznia 2020 r. kontroli drogowej samochodu osobowego WITD ustalił, że w chwili zatrzymania do kontroli kierujący pojazdem przewoził dwóch pasażerów z [...]. Usługę przewozu na ww. trasie pasażerowie zamówili przy pomocy aplikacji Uber, a za wykonanie usługi mieli zapłacić 39 zł. Pojazd był przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Kierujący wykonywał usługę w imieniu skarżącego na podstawie zawartej umowy zlecenia. Kierujący nie okazał do kontroli wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Ustalono, że przedmiotowy samochód nie został zgłoszony do licencji posiadanej przez skarżącego. W toku kontroli ustalono też, że opona na osi przedniej ww. pojazdu była nadmiernie zużyta.
Oceniając zasadność nałożenia kary pieniężnej w kwocie 8.000 zł za pierwsze z ww. naruszeń, należy podzielić ocenę organów obu instancji, że kontrolowany przewóz stanowił przewóz okazjonalny.
Zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Nie jest kwestionowane, że sporny przewóz nie stanowił publicznego przewozu osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie i w ustawie z 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (tj. przewozu regularnego, zdefiniowanego w art. 4 pkt 7 u.t.d.). Nie był to także przewóz regularny specjalny, będący niepublicznym przewozem regularnym określonej grupy osób,
z wyłączeniem innych osób (art. 4 pkt 9 u.t.d.) ani też przewozem wahadłowym, który zgodnie z art. 4 pkt 10 u.t.d., polega na wielokrotnym przewozie zorganizowanych grup osób tam i z powrotem, między tym samym miejscem początkowym a tym samym miejscem docelowym, przy spełnieniu łącznie warunków określonych w tym przepisie. Stosownie zaś do art. 18 ust. 4a u.t.d., przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie
z kierowcą. Przewóz okazjonalny dokonywany tego rodzaju pojazdem samochodowym
w ramach krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób wymaga licencji,
o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 2 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie
z kierowcą wymaga uzyskania licencji. W dacie kontroli skarżący takiej licencji nie posiadał. Otrzymał bowiem, ważną do 13 lipca 2033 r., licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewodu osób samochodem osobowym, to jest licencję o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d., do której zgłosił inny, niż kontrolowany samochód osobowy.
Zaznaczyć należy, że na mocy art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d. ustawodawca dopuścił przewóz okazjonalny samochodami osobowymi: niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 1509), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa.
Wykonywanie przewozu okazjonalnego, który spełnia ww. warunki, możliwe jest na podstawie licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. Wprawdzie skarżący legitymuje się taką licencją, lecz kontrolowany przewóz nie spełniał ww. wymogów.
Zasadnie organy inspekcji transportu drogowego oceniły, że skoro bezspornie umowa z klientami została zawarta za pośrednictwem aplikacji Uber, to nie został spełniony wymóg z art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b u.t.d. Zgodnie bowiem z art. 781 § 1 ustawy - Kodeks cywilny do zachowania elektronicznej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Ww. aplikacja nie wymaga i nie przewiduje możliwości złożenia kwalifikowanego podpisu elektronicznego.
Niewątpliwie, wykorzystanie aplikacji wskazuje też, że w siedzibie przedsiębiorstwa skarżącego pasażerowie nie zawierali umowy ani w formie pisemnej, ani w formie elektronicznej opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym. W tej sytuacji zbędne było przesłuchiwanie strony lub świadków na okoliczność zawarcia umowy w lokalu przedsiębiorstwa. Dodać należy, że skarżący nie przedłożył takiej umowy w toku postępowania administracyjnego ani na etapie postępowania sądowego.
Zasadnie zatem organy inspekcji transportu drogowego stwierdziły, że skontrolowany przewóz był przewozem okazjonalnym, który nie był wykonywany pojazdem spełniającym wymogi przewidziane w art. 18 ust. 4a u.t.d., a ponadto, nie spełniał łącznie wszystkich przesłanek z art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d. W tej sytuacji zasadnie nałożono na skarżącego karę pieniężną w kwocie 8.000 zł, stosownie do pkt lp. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d.
Prawidłowo również w sprawie oceniono, że skarżący dopuścił się naruszenia wskazanego w lp. 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d., który jest sankcjonowany karą pieniężną
w wysokości 800 zł (za każdą zmianę), to jest niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił licencji zmiany danych, o których mowa w art. 8 u.t.d. w wymaganym terminie. Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 6 u.t.d. wniosek
o udzielenie licencji, o których mowa w art. 5b ust. 1 i 2 u.t.d., zawiera określenie rodzaju
i liczby pojazdów samochodowych, które przedsiębiorca będzie wykorzystywał do wykonywania transportu drogowego – w przypadku wykonywania transportu drogowego
w zakresie, o którym mowa w art. 5b ust. 1 u.t.d. Zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 5 u.t.d. do wniosku o udzielenie licencji dołącza się wykaz pojazdów, zawierający markę, typ, rodzaj/przeznaczenie, numer rejestracyjny, numer VIN i wskazanie rodzaju tytułu prawnego do dysponowania pojazdem. W myśl zaś art. 14 ust. 1 pkt 2 u.t.d. przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2 ww. ustawy, zmiany danych, o których mowa w art. 8, nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Skarżący, posiada ww. licencję na podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d., lecz nie dokonał zgłoszenia do licencji kontrolowanego pojazdu samochodowego, a zatem nie wykonał obowiązku przewidzianego w art. 14 ust. 1 pkt 2
w związku z art. 8 ust. 2 pkt 6 i ust. 5 u.t.d.
Należy także podzielić stanowisko organów obu instancji odnośnie do zasadności nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za niewyposażenie kierowcy w dokumenty,
o których mowa w art. 87 u.t.d. - w kwocie 500 zł, to jest naruszenie z lp. 1.12 załącznika
nr 3 do u.t.d. Stosownie do art. 87 ust. 1 pkt 1 u.d.t. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. Bezspornie, kierujący kontrolowanym pojazdem nie okazał wypisu z licencji upoważniającej do wykonywania przedmiotowego przewozu.
Zasadnie też nałożona została kara pieniężna w kwocie 2.000 zł za naruszenie określone w Ip. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d., to jest za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna. Prawidłowo wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, że stosownie do § 11 ust. 7 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), pojazd nie może być wyposażony, z zastrzeżeniem ust. 5, w opony, których wskaźniki pokazują graniczne zużycie bieżnika,
a w odniesieniu do opon niezaopatrzonych w takie wskaźniki - o głębokości rzeźby bieżnika mniejszej niż 1,6 mm, z zastrzeżeniem § 23 ust. 4 pkt 3, który nie miał zastosowania w sprawie. W myśl pkt 5.2.3 lit. e załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. poz. 2141 z późn. zm.) przypadek, gdy głębokość rzeźby bieżnika opony jest niezgodna z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, mieści się w kategorii usterki niebezpiecznej w rozumieniu § 7 pkt 3 tego rozporządzenia, to jest usterkę powodującą bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszającą wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu. W toku kontroli stwierdzono, że opona na przedniej osi koła prawego była nadmiernie zużyta – bieżnik tej opony był zużyty do granicy wyznacznika TWI. Nie może więc budzić wątpliwości, że powyższe wyczerpywało przesłanki nałożenia ww. kary pieniężnej.
Odnosząc się do zarzutów skargi, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie naruszono przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne zostały należycie wyjaśnione
i opisane w zaskarżonej decyzji. Poczynione ustalenia pozwalały na przyjęcie, że skarżący jest podmiotem wykonującym kontrolowany okazjonalny przewóz drogowy samochodem, który nie spełniał kryterium konstrukcyjnego umożliwiającego dokonywanie takiego rodzaju przewozu. Niewadliwe także były ustalenia co do braku zgłoszenia wymaganej zmiany licencji, niewyposażenia kierowcy w wypis z licencji i stwierdzenia usterki niebezpiecznej w ww. pojeździe.
W toku postępowania nie naruszono art. 7, art. 76 § 2 i 2a, art. 77 § 1, art. 89 § 1,
art. 107 § 3 i art. 81a § 1 k.p.a. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla wysnucia adekwatnych i opartych na nim, a zarazem spójnych ocen. Brak było podstaw do prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, w szczególności przeprowadzania rozprawy administracyjnej, której przeprowadzenie, stosownie do art. 89 § 1 k.p.a. zostało pozostawione do oceny organowi. Zgodnie bowiem z tym przepisem, organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa.
W aktach niniejszej sprawy znajduje się prawidłowo sporządzony protokół z kontroli,
w załączniku do którego zostały opisane stwierdzone naruszenia. Brak podpisu skarżącego pod protokołem nie stanowi naruszenia przepisów u.t.d. i k.p.a. i nie wpływa na moc dowodową tego dokumentu. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Ponadto, stosownie do art. 74 ust. 1 u.t.d., inspektor przeprowadzający czynności kontrolne wprowadza dane o przeprowadzonej kontroli do centralnej ewidencji naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzanych kontroli, o której mowa w art. 80 ust. 1.
W przypadku stwierdzenia naruszeń uzasadniających nałożenie kary pieniężnej lub stwierdzenia wykroczeń uzasadniających nałożenie grzywny inspektor sporządza protokół kontroli. Na mocy ust. 2 art. 74 u.t.d. protokół podpisują wyłącznie inspektor i kontrolowany. Odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego kontrolujący odnotowuje w protokole kontroli i podaje jej przyczynę. Oryginał protokołu kontroli zatrzymuje kontrolujący, a kopię doręcza się kontrolowanemu kierowcy, przedsiębiorcy lub podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy (ust. 3). Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust. 4). Podnieść również należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę na szczególne dowodowe znaczenie takiego protokołu, który jest często podstawowym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej (tak NSA w wyroku z 29.04.2021 r., II GSK 867/18). Istotne jest również, że podawane przez uczestniczących w kontroli informacje są z reguły wypowiadane "na gorąco", spontanicznie, bez kalkulowania ich znaczenia i ewentualnego wpływu na wynik sprawy, tak uzyskany dowód ma zatem walor szczególny (zob. wyrok NSA z 17.06.2021 r., II GSK 1157/18). Wobec powyższego, podpis skarżącego podpisu protokołem z kontroli nie był wymagany, a jego brak nie skutkował konicznością weryfikowania ustaleń zawartych w tym protokole. W dniu kontroli kierujący opisanym wyżej samochodem osobowym wykonywał odpłatny transport drogowy osób - przewoził pasażerów, którzy zamówili usługę przewozu przy pomocy aplikacji Uber, za którą ustalono wcześniej odpłatność. Do kontroli kierujący okazał kopię zawartej ze skarżącym ww. umowy zlecenia, na podstawie której wykonywał tę usługę. Z protokołu kontroli i umowy zlecenia wynika, że usługa została wykonana na rzecz i w imieniu skarżącego. Zasadnie zatem organy inspekcji transportu drogowego stwierdziły, że przedmiotowy przejazd wykonywany był na rzecz i w imieniu skarżącego. Ponadto, okoliczność tę przyznał w odwołaniu pełnomocnik skarżącego. Zaznaczyć należy, że protokół kontroli, jako dokument urzędowy, korzysta
z wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Skoro z dokumentem urzędowym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści, to organ prowadzący postępowanie nie może kwestionować treści dokumentu urzędowego.
W kontrolowanym postępowaniu nie naruszono prawa skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu. Pismem z 2 marca 2020 r., do którego załączono kopie protokołu z kontroli, WITD zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszeń opisanych w protokole kontroli. Następnie, uzupełnieniem zawiadomienia z 5 czerwca 2020 r. poinformował stronę o stwierdzonych naruszeniach przepisów u.t.d. W obu tych pismach WITD poinformował skarżącego
o treści art. 10 § 1 k.p.a. i wyznaczył siedmiodniowy termin na złożenie dokumentów
i wyjaśnień (zawiadomienie z 2 marca 2020 r.). W tej sytuacji nie można skutecznie zarzucać, że skarżący był pozbawiony prawa do czynnego udziału w postępowaniu.
Oceny tej nie zmienia okoliczność, że pełnomocnikowi skarżącego nie doręczono nieodpłatnie akt postępowania w wersji elektronicznie. Jak zasadnie zauważył GITD
w zaskarż onej decyzji, art. 15zzzzzn pkt 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) nie nakładał na organ administracji publicznej obowiązku zapewnienia stronie udostępnienia akt sprawy lub poszczególnych dokumentów stanowiących akta sprawy również za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną na adres wskazany w rejestrze danych kontaktowych, o którym mowa w art. 20j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne lub inny adres elektroniczny wskazany przez stronę, lecz jedynie taką możliwość. Dodatkowo przewidziano, że dotyczy to sytuacji gdy urząd administracji obsługujący wykonuje zadania w sposób wyłączający bezpośrednią obsługę interesantów.
W sprawie nie naruszono art. 81a § 1 k.p.a., gdyż przepis ten ma wprawdzie zastosowanie, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, ale jednocześnie muszą w tym zakresie istnieć niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego. Taka sytuacja nie zaistniała w kontrolowanym postępowaniu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 9, art. 24 § 1 pkt 5 i art. 111 § 1 k.p.a. należy wyjaśnić, że p. [...] nie jest pracownikiem WITD, lecz piastuje funkcję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Wobec tego jest uprawniony do wydawania zarówno decyzji, jak i postanowień w tej samej sprawie i niewątpliwie nie podlegał wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., który dotyczy wyłącznie pracowników organu administracji publicznej. Dodać należy, że do wyłączenia osoby piastującej funkcję organu zastosowanie ma art. 25 k.p.a., a skarżący nie wykazał, aby w niniejszej sprawie wystąpiły wskazane w tym przepisie przesłanki wyłączenia organu.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut braku przedstawienia skarżącemu upoważnienia do wydania zaskarżonej decyzji przez Dyrektor Biura Prawnego. Przede wszystkim nie budzi wątpliwości, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji p. [...] - Dyrektor Biura Prawnego była upoważniona do załatwiania w imieniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego w ramach jego właściwości wszystkich spraw administracyjnych, w szczególności postępowania administracyjnych prowadzonych na podstawie u.d.t., co wynika wprost z upoważnienia z 2 kwietnia 2021 r., załączonego do odpowiedzi na skargę. Z art. 268a k.p.a. nie wynika obowiązek organu przedkładania z urzędu takiego upoważnienia stronie postępowania.
Odnosząc się do wywodów skargi, sprowadzających się do tezy, że skontrolowany przewóz – jako krajowy transport drogowy w zakresie przewozu osób nie był przewozem okazjonalnym i mógł odbywać się na podstawie posiadanej przez skarżącego licencji, należy zauważyć, że w art. 5b ust. 1 u.d.t. ustawodawca wyodrębnił jednoznacznie trzy formy podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób. Działalność tę można wykonywać samochodem osobowym, lub pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie
z kierowcą, bądź taksówką i każda z tych form wymaga odpowiedniej licencji. O ile dany podmiot zamierza wykonywać przewóz osób na zasadach właściwych dla danego typu licencji powinien legitymować się właściwą licencją. Gdy będzie to przewóz osób pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż
9 osób łącznie z kierowcą (art. 18 ust. 4a u.t.d.) powinien posiadać licencję, o której mowa
w art. 5b ust. 1 pkt 2 u.t.d., a gdy będzie to przewóz osób taksówką - licencję wskazaną
w art. 5b ust. 1 pkt 3 u.t.d. W tym stanie rzeczy przyjęcie, że przedsiębiorca posiadający licencję na przewóz osób samochodem osobowym w krajowym transporcie drogowym (tak jak w niniejszej sprawie) nie musi spełniać warunków z art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., podważałoby sens wyodrębniania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką i licencji na taki przewóz. Licencja taka pozwalałaby bowiem na prowadzenie zarobkowej działalności w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, odpowiadającej przewozom osób taksówką, bez konieczności spełnienia szczególnych wymogów przewidzianych dla uzyskania licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką. Także wprowadzenie przepisów prawa dopuszczających, przy zachowaniu określonych warunków prawnie wyszczególnionych (art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d.), podejmowanie przewozu okazjonalnego na zasadzie wyjątku od reguły określonej w art. 18 ust 4a u.t.d., nie może być postrzegane za ograniczające prowadzenie działalności gospodarczej. Jest to bowiem odstępstwo od reglamentowanej prawnie zasady, na jakiej taki przewóz może być dokonywany i wymaganej w tym zakresie licencji z art. 5b ust. 1 pkt 2 u.t.d. Ustawodawca przewidział bowiem licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką,
w ramach której skarżący nie musiałby spełniać wymogów, o których mowa w art. 18
ust. 4a i ust. 4b pkt 2 u.t.d., jak też nie miałby do niej zastosowania ust. 5 tego artykułu (zob. wyrok WSA w Warszawie z 18.02.2021 r., VI SA/Wa 2358/20).
W ocenie Sądu, w sprawie nie naruszono art. 20 w zw. z art. 22, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 20 Konstytucji RP społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast stosownie do art. 22 ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przewiduje, że ograniczenia
w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko
w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia
i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Natomiast art. 32 Konstytucji RP stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym
z jakiejkolwiek przyczyny. Jak już wyżej wskazano, ustawodawca wyodrębnił z krajowego transportu drogowego przewozy: regularne, przewozy regularne specjalne, przewozy wahadłowe i przewóz okazjonalny, stanowiący przewóz osób, który nie stanowi żadnego
z ww. przewozów. Skoro bezspornie kontrolowany przewóz nie stanowił przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego ani przewozu wahadłowego, to zasadnie został zaliczony do przewozu okazjonalnego. Ustawodawca przewidział, że ten typ przewozu może być wykonywany albo pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą (art. 18 ust. 4a u.t.d.), albo pojazdami zabytkowymi (art. 18 ust. 4b pkt 1 u.t.d.), bądź też samochodami osobowymi, niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a, o ile spełnione są określone w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d. warunki. Prawidłowe zastosowanie tych przepisów
w niniejszej sprawie nie oznacza, że organy inspekcji transportu drogowego utożsamiły "krajowy transport drogowy w zakresie przewozu osób" z "przewozem okazjonalnym".
Ponadto, nie można uznać za niekonstytucyjne kryterium różnicujące dopuszczenie wykonywanie przewozów okazjonalnych pojazdami wymienionymi w art. 18 ust. 4a i 4b. Porównanie, czy dane rozwiązania prawne nie stanowią regulacji naruszających zasadę równości wobec prawa może nastąpić tylko w stosunku do podmiotów charakteryzujących się tą samą cechą relewantną i można stwierdzić naruszenie tej zasady, gdy mimo posiadania tej samej cechy, są one traktowane odmiennie. Wprowadzone przez ustawodawcę zasady wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób mają na celu wyrównanie pozycji rynkowej tych grup przewoźników, w sytuacji gdy określone wymogi muszą spełnić jedynie przedsiębiorcy świadczący usługi samochodem osobowym, taksówką, lub pojazdem, przeznaczonego do przewozu powyżej 7 osób.
Dodać należy, że nie można przyjąć, że wykonywanie przewozów okazjonalnych samochodem osobowym jest wykluczone, gdyż wymaga jedynie spełnienia dodatkowych wymogów, określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d. Ustawodawca umożliwił więc przewoźnikom możliwość wyboru formy wykonywania działalności. Celem zróżnicowania możliwości wykonywania przewozów na różnych zasadach (trzy odrębne licencje, odmienne pojazdy) jest zapewnienie w praktyce realizacji przewozów przez różnych przewoźników.
Odnośnie do zarzutu technicznego charakteru przepisów u.t.d., które nie były notyfikowane Komisji Europejskiej, należy zauważyć, że Dyrektywa 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE L.1998.204.37 z 21 lipca 1998 r.) została zastąpiona Dyrektywą (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z 9 września 2015 r., ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE L.2015.241.1 z 17 września 2015 r.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. b Dyrektywy pojęcie "usługa" oznacza każdą usługę społeczeństwa informacyjnego, to znaczy każdą usługę normalnie świadczoną za wynagrodzeniem, na odległość, drogą elektroniczną i na indywidualne żądanie odbiorcy usług, a "przepisy techniczne" zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. f Dyrektywy oznaczają specyfikacje techniczne i inne wymagania bądź zasady dotyczące usług, włącznie z odpowiednimi przepisami administracyjnymi, których przestrzeganie jest obowiązkowe, de iure lub de facto, w przypadku wprowadzenia do obrotu, świadczenia usługi, ustanowienia operatora usług lub korzystania w państwie członkowskim lub na przeważającej jego części, jak również przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne państw członkowskich,
z wyjątkiem określonych w art. 7, zakazujące produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu lub stosowania produktu lub zakazujące świadczenia bądź korzystania z usługi lub ustanawiania dostawcy usług. Usługa przewozu nie jest usługą świadczoną na odległość drogą elektroniczną. O świadczeniu usługi drogą elektroniczną nie przesądza fakt, że wolę skorzystania z niej konsument ujawnił przy użyciu aplikacji w smartfonie, gdyż świadczenie usługi polega na wykonaniu przewozu przy wykorzystaniu odpowiedniego pojazdu. Ponadto zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. b ppkt (i) Dyrektywy, świadczenie usługi "na odległość" wskazuje, że usługa świadczona jest bez równoczesnej obecności jej stron, co
z oczywistych względów nie może zaistnieć w przypadku usługi przewozu.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że przepisy u.t.d. nie mają charakteru technicznego. Dodać należy, dla zastosowania Dyrektywy nie ma znaczenia okoliczność sposobu zawarcia umowy przy użyciu aplikacji. Jak zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji, Trybunał Sprawiedliwości UE wyrokiem z 20 grudnia 2017 r. (sygn. akt C 434/15) orzekł, że art. 56 TFUE w zw. z art. 58 ust. 1 TFUE, a także art. 2 ust. 2 lit. d Dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym i art. 1 pkt 2 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji
w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej Dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r., do którego odsyła art. 2 lit. a Dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym), należy interpretować w ten sposób, że usługę pośrednictwa, taką jak ta, o której mowa w postępowaniu przed TSUE, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon (smartphone), między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami, a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. Tego rodzaju usługę należy zatem wyłączyć z zakresu stosowania art. 56 TFUE, Dyrektywy 2006/123
i Dyrektywy 2000/31. Trybunał wskazał, że usługa pośrednictwa świadczona przez przedsiębiorstwo polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską, nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Omawianą usługę pośrednictwa pomiędzy klientem (pasażerem) a kierowcą Trybunał uznał za integralną część złożonej usługi, której głównym elementem jest usługa przewozowa, wobec czego należy zakwalifikować ją jako usługę w dziedzinie transportu, a nie usługę społeczeństwa informacyjnego i podlega ona nie postanowieniom art. 56 TFUE dotyczącego swobodnego przepływu usług w ogólności, lecz postanowieniom art. 58 ust. 1 TFUE, będącego przepisem szczególnym, w myśl którego swobodę przepływu usług w dziedzinie transportu regulują postanowienia tytułu dotyczące transportu.
Reasumując, należało stwierdzić, że organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni ww. przepisów prawa materialnego i zasadnie przyjęły w stanie faktycznym sprawy, że stwierdzone naruszenia obligowały do nałożenia na skarżącego spornych kar pieniężnych.
Organy prawidłowo ustaliły przy tym, że brak było podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d., zwłaszcza że okoliczności objęte hipotezą tego przepisu powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, z późn. zm.), wobec uznania za konieczne rozpoznania sprawy w związku z obowiązkiem terminowego rozpoznania spraw, istnieniem zagrożenia dla życia i zdrowia stron oraz brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość.